Thời gian gần đây, nhiều vụ ngộ độc sau khi ăn bánh mì đã liên tiếp xảy ra khiến hàng trăm người phải vào viện điều trị. Riêng vụ tại Nghệ An ghi nhận 62 ca ngộ độc do vi khuẩn Salmonella, hay gần đây nhất là ở Quy Nhơn với 39 người nhập viện.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và chống độc, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), nhiệt độ khoảng 37 – 40°C là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn sinh sôi, từ vài tế bào ban đầu có thể tăng lên hàng triệu chỉ sau vài giờ.
Bác sĩ Thành cho hay, bánh mì là môi trường thuận lợi để vi khuẩn phát triển do chứa nhiều nguyên liệu giàu protein và chất béo như pate, chả, thịt nguội – nguồn dinh dưỡng lý tưởng cho các vi khuẩn như Salmonella, E. coli hay Staphylococcus aureus sinh sôi. Ngoài ra, sốt mayonnaise, bơ và nước sốt tạo độ ẩm; trong khi ruột bánh mì có nhiều tinh bột và độ pH trung tính, càng khiến vi khuẩn phát triển nhanh hơn.
Các nguyên liệu sống như rau, dưa leo, đồ chua cũng khó được khử khuẩn hoàn toàn và có thể mang vi khuẩn từ đất, nước tưới hoặc khâu sơ chế không đảm bảo.
Bác sĩ Thành cũng lưu ý nguy cơ lớn nằm ở khâu bảo quản lưu động. Nhiều xe bánh mì dùng tủ kính dưới trời nắng khiến nhiệt độ bên trong tăng cao như “lò ủ nhiệt”, trong khi pate, thịt nguội hay bơ trứng cần được bảo quản dưới 5°C. Môi trường bụi bặm, ruồi nhặng xung quanh càng làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
Theo bác sĩ Đức Thành, nhiều thói quen tưởng vô hại lại có thể làm tăng nguy cơ hoặc khiến ngộ độc bánh mì nặng hơn.
Tích trữ bánh mì trong túi nilon ở nhiệt độ phòng: Bánh mì mua từ sáng nhưng để đến trưa, chiều mới ăn dễ bị nhiễm khuẩn vì môi trường kín, nóng ẩm trong túi nilon tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển nhanh.
Uống sữa hoặc dùng sản phẩm từ sữa cùng bánh mì: Khi bụng đói hoặc đang rối loạn tiêu hóa, sữa có thể gây đầy bụng, khó tiêu, tiêu chảy. Nếu ruột đã bị tổn thương do độc tố vi khuẩn, cơ thể còn khó dung nạp lactose hơn, khiến triệu chứng nặng thêm.
Không hâm nóng kỹ bánh mì cũ: Chỉ làm nóng vỏ bánh mà không làm nóng kỹ phần nhân (khoảng 74°C) sẽ khó tiêu diệt hết vi khuẩn như Salmonella hay Listeria.
Vừa cầm tiền, điện thoại vừa ăn: Tay tiếp xúc với tiền mặt, điện thoại, tay ga xe máy… rồi cầm bánh mì có thể đưa vi khuẩn vào cơ thể.
Theo thạc sĩ – bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), trong thời tiết nóng, điều quan trọng nhất là kiểm soát nhiệt độ bảo quản thực phẩm. Các loại nhân và thực phẩm giàu đạm cần được bảo quản lạnh đúng cách thay vì để ở nhiệt độ phòng trong nhiều giờ. Cần siết chặt vệ sinh khu vực chế biến, quy trình rửa tay, nguồn gốc nguyên liệu, bảo quản lạnh và kiểm soát nhiễm khuẩn chéo giữa thực phẩm sống – chín.
Một vấn đề rất quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ là tuyên truyền, đào tạo kiến thức an toàn thực phẩm cho người trực tiếp chế biến. Trong nhiều trường hợp, nguy cơ mất an toàn không xuất phát từ cố ý vi phạm mà do thiếu hiểu biết về nguyên tắc bảo quản thực phẩm trong thời tiết nóng.
“An toàn thực phẩm không nên chỉ được quan tâm sau khi xảy ra ngộ độc. Với các món ăn phổ biến như bánh mì, việc kiểm soát cần được thực hiện ngay từ khâu chế biến, bảo quản đến phân phối để giảm nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng”, bác sĩ Tố Hi nhấn mạnh.
Mỗi sáng thức dậy, chị N.T.H. (40 tuổi, Hà Nội) lại bắt đầu ngày mới bằng cảm giác đau mỏi vùng cổ vai gáy. Là nhân viên văn phòng, công việc của chị gắn liền với máy tính và điện thoại từ sáng đến tối.
Ban đầu chỉ là những cơn đau âm ỉ, nhưng theo thời gian tình trạng ngày càng nặng hơn. Cổ cứng, khó xoay đầu, đau mỏi kéo dài khiến chị thường xuyên mất tập trung trong công việc.
"Tôi đã đi khám ở nhiều nơi, dùng thuốc, dán cao và tập luyện nhưng chỉ đỡ được một thời gian ngắn rồi lại tái phát. Có lúc tôi cảm thấy rất mệt mỏi vì những cơn đau cứ đeo bám dai dẳng", chị H. chia sẻ.
Qua giới thiệu của người quen, chị tìm đến khoa y học cổ truyền Bệnh viện Bạch Mai. Sau khi được thăm khám và xác định nguyên nhân, các bác sĩ chỉ định điều trị bằng xoa bóp bấm huyệt kết hợp châm cứu trong giai đoạn đầu, sau đó tiếp tục cấy chỉ để duy trì hiệu quả và hạn chế tái phát.
Chỉ sau khoảng hai tuần điều trị, các cơn đau giảm rõ rệt, vùng cổ vai gáy trở nên linh hoạt hơn, việc xoay đầu không còn khó khăn như trước.
"Tôi cảm giác như được giải phóng khỏi những cơn đau kéo dài suốt nhiều năm. Không chỉ đỡ đau, tinh thần cũng thoải mái hơn rất nhiều", chị H. cho biết.
Theo bác sĩ Nguyễn Phương Đông, khoa y học cổ truyền Bệnh viện Bạch Mai, đau cổ vai gáy là một trong những bệnh lý cơ xương khớp phổ biến nhất hiện nay.
Bệnh thường gặp ở nhân viên văn phòng, người thường xuyên sử dụng máy tính, điện thoại hoặc phải duy trì một tư thế trong thời gian dài.
Ngoài ra, tình trạng này còn có thể liên quan đến thoái hóa cột sống cổ, thoát vị đĩa đệm, chấn thương vùng cổ vai gáy, tập luyện sai cách hoặc nhiễm lạnh kéo dài.
Các biểu hiện thường gặp gồm đau vùng cổ vai gáy, đau tăng khi ngồi lâu hoặc vận động cổ, cảm giác cứng cổ, hạn chế quay đầu. Một số trường hợp đau lan xuống vai, cánh tay, kèm theo tê bì ngón tay, ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.
Bên cạnh đó, đau cổ vai gáy không phải lúc nào cũng đơn thuần là bệnh lý cơ xương khớp. Đây có thể là dấu hiệu của nhiều bệnh lý khác như tổn thương cột sống, bệnh lý thần kinh, rối loạn nội tiết hoặc thậm chí là khối u. Vì vậy, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa để xác định chính xác nguyên nhân trước khi điều trị.
Theo quan niệm của y học cổ truyền, đau cổ vai gáy thuộc phạm vi chứng tý, thường do phong, hàn, thấp xâm nhập hoặc khí huyết lưu thông kém khiến kinh lạc bế tắc, gây đau nhức, co cứng cơ và hạn chế vận động.
Bác sĩ Đông cho biết ưu điểm nổi bật của y học cổ truyền là không chỉ tập trung giảm triệu chứng mà còn hướng tới giải quyết căn nguyên gây bệnh, giúp lưu thông khí huyết, thư giãn cơ, phục hồi chức năng vận động và hạn chế tái phát.
Tại đây, người bệnh được điều trị bằng nhiều phương pháp chuyên sâu như châm cứu theo cận tam châm pháp giúp giảm đau nhanh, rút ngắn thời gian điều trị. Ôn châm kết hợp chườm ngải giúp làm ấm kinh lạc, tăng lưu thông khí huyết. Xoa bóp bấm huyệt và nắn chỉnh cột sống giúp giải phóng co cứng cơ, cải thiện vận động.
Giác hơi hỗ trợ thông kinh hoạt lạc, giảm đau. Thuốc Đông y được cá thể hóa theo từng thể bệnh. Cấy chỉ tự tiêu giúp kéo dài hiệu quả điều trị, đặc biệt phù hợp với người bệnh ở xa hoặc thường xuyên tái phát.
Bên cạnh đó, khoa còn kết hợp các phương pháp vật lý trị liệu hiện đại như sóng xung kích và sóng siêu âm đa tần nhằm nâng cao hiệu quả điều trị.
Sự phối hợp giữa y học cổ truyền và công nghệ hiện đại đã giúp nhiều người bệnh giảm đau rõ rệt, phục hồi khả năng vận động và hạn chế phụ thuộc vào thuốc giảm đau kéo dài.
8 bệnh nhân nam bị ngộ độc khí sunphua hydro (H₂S) trong vụ ngộ độc khí xảy ra tại một trang trại chăn nuôi heo ở xã Thạch Quảng, Thanh Hóa đã được chuyển đến Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình từ tối muộn 18.7 đến trưa 19.7.
Theo Bệnh viện Bạch Mai, vụ ngộ độc này đã khiến 5 người khác tử vong.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, chia sẻ, trung tâm tiếp nhận 8 bệnh nhân tuổi từ 32 - 46, cùng là nhân viên một công ty chăn nuôi heo tại Thanh Hóa.
Nơi xảy ra ngộ độc tại trang trại chăn nuôi, là bể chứa nước phân, có cấu trúc khép kín (bể có kích thước: sâu, rộng, dài là: 2 x 2 x 3 m), miệng bể khoảng hơn 1 m.
Vụ ngộ độc xảy ra khi ban đầu có người bị rơi xuống bể, bất tỉnh. Một số người tự xuống cứu tiếp theo cũng liên tiếp bất tỉnh.
8 bệnh nhân đang được cấp cứu tại Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình bao gồm: 2 người xuống bể sau cùng được buộc dây vào người và tay khi xuống cứu. Nhưng khi xuống tới nơi thì thấy khó chịu, nhanh chóng bất tỉnh và được kịp thời kéo ngay lên, sau vài phút thì tỉnh, 6 bệnh nhân còn lại là những người ở trên miệng bể tham gia kéo các nạn nhân lên.
Các bệnh nhân đến viện trong tình trạng tỉnh, đau đầu, một số ca có kích ứng, xung huyết kết mạc, nhiễm toan chuyển hóa lactic, tiêu cơ vân. Tình trạng các bệnh nhân đang được cấp cứu, đánh giá và theo dõi sát.
Trực tại cơ sở Ninh Bình, PGS-TS Đào Xuân Cơ, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, lập tức yêu cầu kích hoạt hệ thống "báo động đỏ toàn viện", tổ chức phối hợp các chuyên khoa: chống độc, hồi sức cấp cứu, truyền nhiễm, chấn thương, chẩn đoán hình ảnh.
Các cuộc hội chẩn khẩn cấp được thiết lập ngay bên giường bệnh, các bác sĩ đánh giá toàn diện tổn thương, tình trạng nhiễm độc khí H₂S, đồng thời tầm soát kỹ các nguy cơ các bệnh lý nhiễm trùng và các chấn thương ẩn giấu do nạn nhân bị ngã từ trên cao xuống bể.
Đến đêm 19.7 và sáng 20.7, tình trạng các bệnh nhân có dấu hiệu cải thiện nhiều so với khi mới vào viện, nhưng cần tiếp tục điều trị, theo dõi sát sao.
Theo bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, H₂S là một loại khí cực độc, có độc tính ức chế hô hấp tế bào nhanh và mạnh tương tự như xianua, bóp nghẹt trực tiếp tất cả các cơ quan, đặc biệt hệ thần kinh trung ương và tim mạch.
Bác sĩ Jeremy London, chuyên gia phẫu thuật tim mạch với hơn 25 năm kinh nghiệm lâm sàng, mới đây đã công bố danh sách 4 loại thực phẩm "đã được chứng minh là làm giảm tuổi thọ". Những chia sẻ của ông trên mạng xã hội và các cuộc phỏng vấn đang thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng y khoa cũng như công chúng quan tâm đến sức khỏe.
Cụ thể, danh sách "đen" được bác sĩ London xác định bao gồm:
Đồ uống có đường
Phân tích sâu hơn về đồ uống có đường (bao gồm nước ngọt và đồ uống có ga), bác sĩ London gọi đây là những "calo rỗng" - loại năng lượng không bao giờ mang lại cảm giác no. Ông thậm chí dùng thuật ngữ cực đoan "cái chết dạng lỏng" (liquid death) để mô tả nhóm này.
"Đừng uống chúng nữa. Chấm hết. Vậy là xong", ông khẳng định quyết liệt. Giải thích thêm trên chương trình Today, bác sĩ London cho rằng nước ngọt là một "tai ương" của xã hội hiện đại. Việc nạp một lượng lớn calo từ đường mà người uống không hề hay biết chính là sai lầm nghiêm trọng nhất trong ăn uống.
Đồng quan điểm, bác sĩ William Li chia sẻ trên podcast Zoe Science and Nutrition: "Các bằng chứng lâm sàng cho thấy tiêu thụ nhiều nước ngọt có liên quan đến mọi thứ, từ bệnh chuyển hóa, bệnh tim mạch đến nguy cơ ung thư".
Rượu bia và thịt chế biến sẵn
Đối với rượu và thịt chế biến sẵn, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp cả hai vào nhóm tác nhân gây ung thư loại một. Điều này đồng nghĩa với việc có đủ bằng chứng thuyết phục cho thấy chúng gây ung thư ở người (tương đương với mức độ nguy hại của thuốc lá).
Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Vương quốc Anh (Cancer Research UK) nhấn mạnh: "Chúng tôi khẳng định chắc chắn rằng thịt chế biến sẵn là nguyên nhân gây ung thư. Mối liên hệ này rõ ràng như cách chúng ta biết về tác hại của thuốc lá hay rượu".
Theo định nghĩa của WHO, thịt chế biến sẵn bao gồm các loại thịt đã qua xử lý bằng cách ướp muối, lên men, xông khói hoặc các quy trình khác để tăng hương vị và bảo quản. Danh sách này bao gồm:
Chất béo bão hòa
Bác sĩ London làm rõ rằng "chất béo bão hòa dư thừa" bao gồm các loại thịt mỡ, bơ và các sản phẩm sữa béo. Tuy nhiên, đây là điểm gây tranh cãi trong giới khoa học.
Giáo sư Sarah Berry, chuyên gia dinh dưỡng tại King's College London, cho rằng: "Ngộ nhận lớn nhất khiến tôi thất vọng là quan niệm sữa chứa nhiều chất béo bão hòa nên làm tăng nguy cơ bệnh tim. Thực tế không phải vậy".
Dù vậy, các chuyên gia đều thống nhất rằng thực phẩm siêu chế biến (UPF) thường chứa lượng lớn chất béo bão hòa kèm theo đường và muối. Bác sĩ William Li lưu ý rằng ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến có liên quan đến gánh nặng bệnh tật cao hơn, bao gồm cả ung thư.
Dù đưa ra những cảnh báo nghiêm khắc, bác sĩ London cho rằng mục tiêu không nhất thiết phải là loại bỏ hoàn toàn các thực phẩm này một cách tiêu cực. Ông gợi ý quy tắc 80/20: Nếu bạn duy trì chế độ ăn lành mạnh được 80% thời gian, đó đã là một chiến thắng.
Riêng về vấn đề rượu bia, các báo cáo y khoa mới nhất đang trở nên khắt khe hơn. Một báo cáo gần đây từ Tổng y sĩ Mỹ cảnh báo rượu liên quan trực tiếp đến ít nhất 7 loại ung thư. Ngay cả việc uống ở mức độ nhẹ hoặc trung bình cũng làm tăng nguy cơ.
Bác sĩ Ernest Hawk, Phó Chủ tịch Trung tâm Ung thư MD Anderson (Đại học Texas), khẳng định trên tờ New York Times: "Không có ngưỡng uống rượu nào là an toàn khi xét đến nguy cơ ung thư".
