Thời gian gần đây, nhiều vụ ngộ độc sau khi ăn bánh mì đã liên tiếp xảy ra khiến hàng trăm người phải vào viện điều trị. Riêng vụ tại Nghệ An ghi nhận 62 ca ngộ độc do vi khuẩn Salmonella, hay gần đây nhất là ở Quy Nhơn với 39 người nhập viện.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Đức Thành, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu, Hồi sức tích cực và chống độc, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), nhiệt độ khoảng 37 – 40°C là điều kiện lý tưởng để vi khuẩn sinh sôi, từ vài tế bào ban đầu có thể tăng lên hàng triệu chỉ sau vài giờ.
Bác sĩ Thành cho hay, bánh mì là môi trường thuận lợi để vi khuẩn phát triển do chứa nhiều nguyên liệu giàu protein và chất béo như pate, chả, thịt nguội – nguồn dinh dưỡng lý tưởng cho các vi khuẩn như Salmonella, E. coli hay Staphylococcus aureus sinh sôi. Ngoài ra, sốt mayonnaise, bơ và nước sốt tạo độ ẩm; trong khi ruột bánh mì có nhiều tinh bột và độ pH trung tính, càng khiến vi khuẩn phát triển nhanh hơn.
Các nguyên liệu sống như rau, dưa leo, đồ chua cũng khó được khử khuẩn hoàn toàn và có thể mang vi khuẩn từ đất, nước tưới hoặc khâu sơ chế không đảm bảo.
Bác sĩ Thành cũng lưu ý nguy cơ lớn nằm ở khâu bảo quản lưu động. Nhiều xe bánh mì dùng tủ kính dưới trời nắng khiến nhiệt độ bên trong tăng cao như “lò ủ nhiệt”, trong khi pate, thịt nguội hay bơ trứng cần được bảo quản dưới 5°C. Môi trường bụi bặm, ruồi nhặng xung quanh càng làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
Theo bác sĩ Đức Thành, nhiều thói quen tưởng vô hại lại có thể làm tăng nguy cơ hoặc khiến ngộ độc bánh mì nặng hơn.
Tích trữ bánh mì trong túi nilon ở nhiệt độ phòng: Bánh mì mua từ sáng nhưng để đến trưa, chiều mới ăn dễ bị nhiễm khuẩn vì môi trường kín, nóng ẩm trong túi nilon tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển nhanh.
Uống sữa hoặc dùng sản phẩm từ sữa cùng bánh mì: Khi bụng đói hoặc đang rối loạn tiêu hóa, sữa có thể gây đầy bụng, khó tiêu, tiêu chảy. Nếu ruột đã bị tổn thương do độc tố vi khuẩn, cơ thể còn khó dung nạp lactose hơn, khiến triệu chứng nặng thêm.
Không hâm nóng kỹ bánh mì cũ: Chỉ làm nóng vỏ bánh mà không làm nóng kỹ phần nhân (khoảng 74°C) sẽ khó tiêu diệt hết vi khuẩn như Salmonella hay Listeria.
Vừa cầm tiền, điện thoại vừa ăn: Tay tiếp xúc với tiền mặt, điện thoại, tay ga xe máy… rồi cầm bánh mì có thể đưa vi khuẩn vào cơ thể.
Theo thạc sĩ – bác sĩ Võ Thị Tố Hi, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), trong thời tiết nóng, điều quan trọng nhất là kiểm soát nhiệt độ bảo quản thực phẩm. Các loại nhân và thực phẩm giàu đạm cần được bảo quản lạnh đúng cách thay vì để ở nhiệt độ phòng trong nhiều giờ. Cần siết chặt vệ sinh khu vực chế biến, quy trình rửa tay, nguồn gốc nguyên liệu, bảo quản lạnh và kiểm soát nhiễm khuẩn chéo giữa thực phẩm sống – chín.
Một vấn đề rất quan trọng nhưng thường bị xem nhẹ là tuyên truyền, đào tạo kiến thức an toàn thực phẩm cho người trực tiếp chế biến. Trong nhiều trường hợp, nguy cơ mất an toàn không xuất phát từ cố ý vi phạm mà do thiếu hiểu biết về nguyên tắc bảo quản thực phẩm trong thời tiết nóng.
“An toàn thực phẩm không nên chỉ được quan tâm sau khi xảy ra ngộ độc. Với các món ăn phổ biến như bánh mì, việc kiểm soát cần được thực hiện ngay từ khâu chế biến, bảo quản đến phân phối để giảm nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng”, bác sĩ Tố Hi nhấn mạnh.
Tiến sĩ, bác sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết phở là bữa sáng quen thuộc của hàng triệu người Việt, ngon, tiện lợi và dễ ăn. Tuy nhiên, một bát phở rất giàu giá trị dinh dưỡng, thêm thói quen húp cạn nước tiềm ẩn nhiều mối nguy sức khỏe.
Thông thường, một bát phở trung bình chứa khoảng 400–500 ml nước dùng. Lượng nước này có thể chứa từ 2,5 đến 5g muối, tương đương khoảng 1.000–2.000 mg natri. Trong khi đó, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5 g muối/ngày.
"Như vậy, chỉ với thói quen uống hết nước trong một bát phở sáng, cơ thể bạn đã tiếp nhận gần như toàn bộ hạn mức muối cho phép của cả ngày", bác sĩ nói. Ngoài ra, vị mặn trong nước phở thường bị lấn át bởi vị ngọt của xương ninh và các chất điều vị khiến vị giác bị "đánh lừa", vô tình nạp lượng muối vượt ngưỡng mà vẫn thấy vừa miệng.
Ngoài muối, nước dùng ninh từ xương và thịt trong nhiều giờ còn chứa những thành phần gây áp lực lên chuyển hóa. Nước hầm xương trong nhiều giờ có thể giải phóng lượng lớn purin, chất liên quan trực tiếp đến việc hình thành acid uric trong cơ thể. Một nghiên cứu của Choi và cộng sự trên tạp chí New England Journal of Medicine (2004), cho biết chế độ ăn giàu purin từ thịt đỏ và nước hầm có liên quan trực tiếp đến việc tăng acid uric máu và nguy cơ bệnh gout.
Một phần chất béo từ tủy và mỡ xương hòa tan vào nước dùng, làm tăng lượng chất béo bão hòa trong khẩu phần. Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), đây là yếu tố góp phần làm tăng Cholesterol xấu, gây xơ vữa động mạch. Một số nghiên cứu phân tích nước hầm xương chứa vi lượng kim loại nặng như chì giải phóng từ xương động vật.
"Dù nồng độ ở mức thấp, việc sử dụng lặp lại mỗi ngày trong thời gian dài vẫn đặt ra bài toán về sự tích lũy sinh học trong cơ thể", bác sĩ nói.
Theo bác sĩ, dư thừa natri kéo dài là "thủ phạm" hàng đầu gây tăng huyết áp, suy thận và các bệnh lý tim mạch. Người có tiền sử tăng huyết áp, bệnh tim mạch, suy thận hoặc có chức năng thận suy giảm không nên lạm dụng. Người đang điều trị bệnh gout hoặc có nồng độ acid uric cao, người cao tuổi có hệ chuyển hóa kém nhạy bén cần thận trọng.
Bạn không nhất thiết phải loại bỏ phở ra khỏi thực đơn, nhưng cần thay đổi cách ăn để bảo vệ sức khỏe. Để an toàn, bạn nên thưởng thức phần cái (bánh phở, thịt, rau) và chỉ nên nếm một lượng nhỏ nước dùng để cảm nhận hương vị, không húp cạn. Tăng cường ăn rau xanh, như rau sống hoặc rau chần để bổ sung chất xơ và kali, giúp đào thải bớt natri.
Hạn chế gia vị thêm, như nước mắm hay bột canh tại bàn khi nước phở vốn đã đậm đà. Nên đa dạng thực đơn trong tuần, không nên ăn liên tục bún, phở. Hãy xen kẽ các bữa sáng nhẹ nhàng hơn như ngũ cốc, khoai lang hoặc các món ít nước dùng mặn để bảo vệ sức khỏe.
Ngày 2/6, BS.CK2 Nguyễn Thị Ngọc Phượng, Phó trưởng khoa Tim mạch, Bệnh viện Nhi đồng 2, cho biết trước đó bệnh nhi từ Gia Lai chuyển đến trong tình trạng nguy kịch, đặt nội khí quản thở máy, sử dụng thuốc vận mạch và phối hợp nhiều loại kháng sinh để hồi sức.
Bé được mổ khẩn cấp nhằm giải áp tim. Quá trình phẫu thuật, êkíp ghi nhận dịch mủ và giả mạc viêm bao bọc gần như toàn bộ trái tim bé cùng các mạch máu lớn như tĩnh mạch chủ trên và tĩnh mạch chủ dưới.
"Khi tiếp cận tổn thương, chúng tôi bất ngờ phát hiện một chiếc tăm tre còn nguyên vẹn đâm vào mặt sau thất phải", bác sĩ kể.
Dị vật được xác định là nguyên nhân tạo đường dẫn cho vi khuẩn xâm nhập, gây viêm nhiễm và tràn mủ màng tim. Kíp mổ lấy tăm tre, làm sạch ổ mủ và điều trị kháng sinh liều cao để kiểm soát nhiễm trùng. Sau can thiệp, tình trạng bệnh nhi dần cải thiện.
Theo bác sĩ Phượng, nhiều khả năng bệnh nhi vô tình nuốt phải tăm tre từ trước. Dị vật đi theo đường tiêu hóa rồi xuyên qua các mô, đâm vào tim. Đây là con đường để vi khuẩn xâm nhập vào khoang màng tim gây viêm mủ và suy tim cấp.
Cả bệnh nhi và gia đình đều không biết thời điểm nuốt phải dị vật.
Hiện bệnh nhi đã qua giai đoạn nguy hiểm, tiếp tục theo dõi. Bác sĩ cảnh báo trẻ vẫn có nguy cơ gặp biến chứng lâu dài như viêm màng ngoài tim co thắt, ảnh hưởng chức năng tim. Do đó, bệnh nhi cần tái khám định kỳ để được kiểm tra và theo dõi sát.
Nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí khoa học Journal of the American Ceramic Society đã phát hiện sức mạnh chống ung thư mạnh mẽ từ chiết xuất tự nhiên của nghệ và gừng.
Nghiên cứu do Đại học Bang Washington (Mỹ) thực hiện, tập trung vào các biến chứng thường gặp liên quan đến cấy ghép xương.
Cấy ghép xương thường được sử dụng ở các vùng cơ thể bao gồm hông, đầu gối, cột sống, vai và xương dài bị chấn thương, thoái hóa hoặc do bệnh tật. Các biến chứng thường gặp bao gồm nhiễm trùng và sự tồn tại của tế bào ung thư xương ác tính - loại ung thư phổ biến nhất ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Để giải quyết các biến chứng trên, nhóm nghiên cứu đã phát triển một lớp phủ cho cấy ghép titan bằng cách sử dụng chiết xuất gừng và curcumin, hoạt chất trong nghệ. Lớp phủ này được thiết kế để giải phóng các hợp chất dần dần theo thời gian. Phương pháp này đã được thử nghiệm trong điều kiện phòng thí nghiệm và trên mô hình chuột với cấy ghép xương đùi.
Kết quả cho thấy cấy ghép được phủ lớp từ chiết xuất gừng và nghệ đã tăng cường liên kết giữa xương và titan, tăng gấp đôi độ bám dính trong vòng 6 tuần sau phẫu thuật. Nó cũng loại bỏ 92% vi khuẩn trên bề mặt cấy ghép.
Đáng chú ý, nó giúp giảm số tế bào liên quan đến ung thư gấp 11 lần so với các mẫu không được xử lý, theo trang tin khoa học Scitech Daily.
Tác giả nghiên cứu, Giáo sư Susmita Bose từ Đại học Bang Washington, nhấn mạnh rằng lợi ích của nghệ và gừng không chỉ giới hạn trong công nghệ cấy ghép. Khi được đưa vào chế độ ăn uống, cả hai hợp chất này đều được biết đến với tác dụng chống viêm và chống oxy hóa.
Kết quả thử nghiệm trong phòng thí nghiệm và trên mô hình chuột với cấy ghép xương đùi cho thấy cấy ghép được phủ lớp chiết xuất từ nghệ và gừng tăng cường liên kết xương - titan, tăng gấp đôi độ bám dính trong vòng 6 tuần sau phẫu thuật. Đáng chú ý, nó loại bỏ 92% vi khuẩn trên bề mặt và giảm 11 lần số tế bào liên quan đến ung thư so với mẫu không xử lý.
Các nhà nghiên cứu tin rằng các hợp chất này có thể được sử dụng dễ dàng như một biện pháp phòng ngừa trong cuộc sống hằng ngày.
Các tác giả nghiên cứu kết luận rằng công nghệ này giải quyết nhiều thách thức lớn trong cấy ghép xương. Hiểu đơn giản, các nhà khoa học đã kết hợp sức mạnh chữa lành tự nhiên của nghệ và gừng để tạo ra vật liệu cấy ghép “thông minh” hơn: Bám chắc vào xương, tự giảm vi khuẩn và hạn chế tế bào ung thư, mở ra hy vọng mới cho người cần thay khớp hoặc điều trị chấn thương.
