Bác sĩ Baibing Chen (thường gọi là Dr. Bing) là một chuyên gia thần kinh sở hữu hai chứng nhận hội đồng chuyên môn tại Mỹ, đồng thời là một nhà khoa học y sinh và nhà thống kê sinh học. Ông thường xuyên sử dụng mạng xã hội để truyền tải các kiến thức bảo vệ “sức khỏe não bộ”.
Trong một video chia sẻ gần đây trên nền tảng TikTok thu hút hơn 5 triệu lượt xem, bác sĩ Chen đã chỉ ra 3 thói quen thông thường mà bản thân ông tuyệt đối không bao giờ làm để giữ cho bộ não luôn khỏe mạnh.
Lạm dụng nước tăng lực
Vị bác sĩ thần kinh chia sẻ bản thân không bao giờ đụng đến nước tăng lực. Lý do là bởi rất nhiều loại nước tăng lực chứa hàm lượng caffeine cực kỳ cao, đôi khi chạm ngưỡng hoặc vượt quá giới hạn khuyến nghị hàng ngày dành cho người trưởng thành.
Chưa dừng lại ở đó, nhà sản xuất thường bổ sung thêm các chất kích thích khác như guarana (một nguồn cung cấp caffeine tự nhiên khác) và taurine để khuếch đại tác dụng của sản phẩm. Sự kết hợp cộng hưởng này có thể làm rối loạn khả năng tự điều hòa của các mạch máu, đồng thời làm tăng nguy cơ rối loạn nhịp tim nguy hiểm.
Khi tim đập không đều (loạn nhịp), các cục máu đông (huyết khối) rất dễ hình thành. Những cục máu đông này sẽ di chuyển theo dòng tuần hoàn lên não, làm tắc nghẽn mạch máu và gây ra đột quỵ dạng nhồi máu não.
“Ngoài đột quỵ, tôi cũng từng tiếp nhận nhiều ca lâm sàng bị tổn thương dây thần kinh theo thời gian do cơ thể tích tụ quá nhiều vitamin nhóm B có trong các loại nước tăng lực này”, bác sĩ Chen cảnh báo thêm.
Nâng tạ mức tối đa hoặc tạ nặng trong trạng thái nín thở
Lỗi thứ hai trong danh sách liên quan đến một sai lầm phổ biến mà nhiều người vô tình mắc phải trong quá trình tập luyện thể thao.
Bác sĩ Chen giải thích: “Tôi không bao giờ thực hiện bài tập nâng tạ ở mức tạ tối đa một lần hoặc nâng mức tạ quá nặng trong trạng thái nín thở. Y học gọi đây là ‘đột quỵ do nâng nặng’. Khi cố sức nâng tạ nặng và nín thở, người tập đang vô tình thực hiện nghiệm pháp Valsalva (ép hơi”.
Hành động này có thể khiến huyết áp tâm thu tăng vọt lên mức cực đoan, đôi khi vượt ngưỡng 400 mmHg. Đây là một áp lực khổng lồ đột ngột dội thẳng lên hệ thống mạch máu não mỏng manh. “Tôi đã trực tiếp chứng kiến áp lực khủng khiếp này làm vỡ mạch máu, dẫn đến xuất huyết não (chảy máu não) ngay tại phòng tập”, bác sĩ Chen chia sẻ.
Tuy nhiên, những tín đồ thể hình hay cả những người mới tập luyện vẫn có thể nâng tạ để rèn luyện sức khỏe, miễn là phải tuân thủ nguyên tắc an toàn. Bác sĩ Chen khuyên rằng có những cách an toàn hơn nhiều để tăng cường sức mạnh cơ bắp: hãy kiểm soát hơi thở thật tốt, luôn thở ra khi dùng lực (giai đoạn gắng sức), và ưu tiên sử dụng mức tạ dưới mức tối đa kết hợp với số lần lặp lại cao. Phương pháp này vẫn giúp bạn khỏe mạnh mà không phải đối mặt với nguy cơ huyết áp tăng vọt một cách nguy hiểm.
Thực hiện một số tư thế yoga cực đoan
Cuối cùng, bác sĩ Baibing Chen thảo luận về những rủi ro tiềm ẩn có thể xảy đến từ một số tư thế tập yoga nhất định.
Bác sĩ Chen phân tích rằng nhìn chung, yoga là một bộ môn tuyệt vời cho sức khỏe. Thế nhưng, một số tư thế ép vùng cổ phải ngửa ra sau quá mức (extreme hyper extension) hoặc gập sâu quá mức (hyper flexion) lại tiềm ẩn mối nguy hiểm khôn lường”.
Thực tế lâm sàng đã ghi nhận những trường hợp hy hữu nhưng hoàn toàn có thật: các tư thế này dẫn đến bóc tách động mạch cổ (vết rách ở thành mạch máu). Vết rách này sau đó sẽ hình thành nên cục máu đông hoặc làm gián đoạn dòng máu nuôi não, gây ra đột quỵ. Do đó, việc luôn ý thức giữ cho vùng cổ ở vị thế an toàn và tránh các tư thế kéo căng vùng cổ quá mức là điều cực kỳ quan trọng khi tập luyện bộ môn này.
Đột quỵ (tai biến mạch máu não) là một tình trạng cấp cứu y tế đe dọa trực tiếp đến tính mạng. Hiện tượng này xảy ra khi dòng máu nuôi dưỡng một phần bộ não bị gián đoạn hoặc suy giảm nghiêm trọng, khiến các tế bào não bị thiếu oxy, dinh dưỡng và bắt đầu chết đi chỉ trong vòng vài phút.
Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) cảnh báo đột quỵ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng ngôn ngữ cũng như vận động của người bệnh, và quá trình phục hồi thường kéo dài rất lâu. Người bị đột quỵ cần được can thiệp y tế khẩn cấp tại bệnh viện vì tình trạng này có thể cướp đi sinh mạng bất cứ lúc nào. NHS cũng lưu ý rằng các dấu hiệu chính của đột quỵ thường xuất hiện một cách “đột ngột”. Các triệu chứng điển hình bao gồm: méo miệng, yếu hoặc liệt cánh tay và nói ngọng, líu lưỡi. Cách dễ nhất để nhận biết các dấu hiệu này là ghi nhớ quy tắc FAST:
F (Face – Khuôn mặt): Một bên mặt bị xệ xuống, nụ cười bị méo xệch.
A (Arms – Cánh tay): Một bên cánh tay bị yếu hoặc tê liệt, không thể nâng lên đồng thời hai tay.
S (Speech – Giọng nói): Khó nói, nói ngọng hoặc không hiểu lời người khác nói.
T (Time – Thời gian): Hãy lập tức gọi cấp cứu ngay khi phát hiện các dấu hiệu trên.
Cô luôn tất bật với những cuộc phẫu thuật, ca trực thâu đêm và những ca đỡ đẻ có thể diễn ra bất cứ lúc nào. Bước sang thập kỷ thứ hai trong sự nghiệp của Trương, tỷ lệ sinh tại Trung Quốc sụt giảm nhanh đến mức báo động. Thu nhập của Trương chững lại, cơ hội thăng tiến hẹp dần. Cô kể có những ngày, số nhân viên y tế còn đông hơn cả sản phụ, điều đó đủ khiến cô hiểu rằng đã đến lúc phải ra đi.
Giờ đây, ở tuổi 43, Trương Tuyền là nhân viên đại lý bảo hiểm. "Khó có thể nói đây là một quyết định bốc đồng", Trương Tuyền chia sẻ về việc rời bỏ ngành sản khoa vào năm 2016 tại một thành phố nhỏ thuộc tỉnh Hồ Bắc. "Đúng hơn, đó là kết quả của vô vàn những hối tiếc cứ chồng chất lên nhau".
Trương Tuyền chỉ là một trong số hàng nghìn nhân viên y tế đang tìm đường thoát khỏi cuộc khủng hoảng nhân khẩu học tồi tệ nhất lịch sử Trung Quốc hiện đại. Năm 2016 đánh dấu thời điểm Bắc Kinh chấm dứt chính sách một con. Các nhà hoạch định chính sách kỳ vọng một đợt bùng nổ dân số mới nhưng thực tế diễn ra hoàn toàn trái ngược. Bất chấp những nỗ lực tuyệt vọng từ chính phủ như tăng cường trợ cấp tiền mặt hay kéo dài kỳ nghỉ thai sản, số lượng trẻ sơ sinh liên tục lao dốc và dự kiến chạm đáy với 7,92 triệu ca vào năm 2025.
Cuộc khủng hoảng này giáng một đòn mạnh vào chuyên khoa từng được xem là trụ cột của hệ thống y tế. Các phòng bệnh trống trơn buộc nhiều bệnh viện đa khoa phải thu hẹp quy mô hoặc đóng cửa hoàn toàn khoa sản. Bác sĩ Đoạn Đào, Giám đốc Sản khoa tại Bệnh viện Đông Phương Thượng Hải, công khai cảnh báo ngành sản khoa đang đối mặt với nguy cơ sụp đổ.
Ủy ban Y tế Quốc gia Trung Quốc đã ban hành quy định khẩn cấp vào năm 2024. Chính quyền yêu cầu các huyện có dân số trên 300.000 người phải duy trì tối thiểu hai cơ sở đỡ đẻ công lập. Chính phủ cấm các bệnh viện cắt giảm lương hoặc áp đặt chỉ tiêu doanh thu đối với bác sĩ sản khoa. Tuy nhiên, những chỉ thị hành chính này không thể đảo ngược xu hướng thị trường.
Thạch Kế Nguyệt là trưởng khoa sản tại một bệnh viện ở thành phố hạng 5 thuộc khu vực Đông Bắc. Cô chứng kiến số ca sinh giảm đúng một nửa so với mức 300 trẻ mỗi tháng của những năm 2000. Dù vẫn giữ tình yêu mãnh liệt với công việc chào đón những sinh linh mới, Thạch hiểu rõ khoa sản đang bị các lãnh đạo xem là gánh nặng tài chính. Khi cô khuyên các bệnh nhân lỡ mang thai con thứ hai nên giữ lại đứa trẻ, câu trả lời nhận được luôn là sự từ chối.
Tình trạng ảm đạm lan rộng từ các tỉnh lẻ đến những đô thị sầm uất. Tại Vũ Hán, một nữ hộ sinh ngoài 30 tuổi đã chấp nhận bỏ nghề để về phụ giúp quán mì bò của gia đình. Bệnh viện nơi cô làm việc từng cắt giảm lương từ 1.000 đến 2.000 nhân dân tệ mỗi tháng. Việc sở hữu bằng cấp khiêm tốn khiến cô vĩnh viễn mất đi cơ hội bước chân vào các cơ sở y tế tuyến trên.
Ngay cả lĩnh vực hỗ trợ sinh sản từng được xem là cứu cánh cũng rơi vào trạng thái bão hòa. Năm 2016, các phòng khám vô sinh hốt bạc nhờ nhóm khách hàng thuộc thế hệ 7X và 8X sẵn sàng chi tiền cho dịch vụ thụ tinh nhân tạo nhằm tranh thủ sinh thêm con. Bác sĩ Dư Mạnh Cầu từng tận hưởng thời kỳ hoàng kim này tại Thượng Hải. Hiện tại, lượng khách hàng sụt giảm mạnh khiến các phòng khám chỉ ưu tiên tuyển dụng nhân sự đã vững tay nghề. Hệ quả là một sinh viên y khoa như Lý Thục Hoa không thể tìm được việc làm sau 8 năm đào tạo ròng rã. Cá nhân bác sĩ Dư cũng đã chuyển sang làm việc cho một công ty dược phẩm vào năm ngoái.
Sự thu hẹp của hệ thống sản khoa tạo ra một sự phân hóa rõ rệt trong dịch vụ y tế. Bệnh nhân từ các vùng quê đổ dồn về những thành phố lớn khiến đội ngũ y bác sĩ tuyến đầu kiệt sức. Tại Thượng Hải, bác sĩ Ngụy Văn làm việc ngày đêm để phục vụ những gói dịch vụ thai sản VIP có giá lên tới 100.000 nhân dân tệ (gần 390 triệu đồng). Gói này cung cấp chuyên gia riêng và nhóm hỗ trợ trực tuyến hoạt động liên tục. Các bệnh viện hiện nay buộc phải mở rộng sang những lĩnh vực lợi nhuận cao như chống lão hóa hoặc chăm sóc sức khỏe tâm thần để bù đắp thâm hụt tài chính.
Bức tranh y tế Trung Quốc đang tái định hình theo một cấu trúc khắc nghiệt. Những cơ sở y tế tầm trung dần bị thâu tóm hoặc đào thải. Ngành sản khoa trong tương lai sẽ chỉ còn lại hệ thống bệnh viện khổng lồ song hành cùng những trung tâm quốc tế chuyên phục vụ giới tinh hoa. Đối với những bác sĩ như Trương Tuyền, việc rời đi sớm không phải là sự trốn chạy. Đó là một chiến lược sinh tồn, Sixth Stone nhận định.
Liên quan vụ hơn 200 học sinh ngộ độc tại Trường tiểu học Bình Quới Tây, chiều 13-4, Hiệu trưởng Trường THCS Bình Quới Tây đã ký văn bản thông báo tạm dừng tổ chức hoạt động bán trú cho học sinh từ ngày 14-4 cho đến khi có thông báo mới.
Theo đó, học sinh vẫn đi học bình thường theo thời khóa biểu. Nhà trường ngừng phục vụ bữa ăn bán trú, phụ huynh chủ động đưa đón con về ăn trưa hoặc chuẩn bị bữa ăn mang theo.
Đối với hoạt động nghỉ trưa, nhà trường vẫn tổ chức cho học sinh bán trú ngủ tại trường trong thời gian tạm dừng cung cấp suất ăn. Phụ huynh đăng ký cho học sinh ngủ trưa thông qua đường link do giáo viên chủ nhiệm cung cấp.
Nhà trường cũng cho biết sẽ thực hiện hoàn trả các khoản chi phí liên quan đến suất ăn trưa, dịch vụ phục vụ, quản lý và vệ sinh bán trú trong thời gian tạm dừng.
Tương tự, Trường THCS Thanh Đa, phường Bình Quới và Trường THCS Lam Sơn, phường Gia Định, TP.HCM cũng thông báo ngừng cung cấp bữa ăn bán trú từ ngày 13-4.
Thông báo của Trường THCS Lam Sơn, do Hiệu trưởng Lê Đình Thảo ký, nêu rõ: ngày 8 và 9-4-2026 ghi nhận nhiều ca nghi ngộ độc thực phẩm tại Trường tiểu học Bình Quới Tây. Các bước tiếp theo trong quy trình điều tra vụ ngộ độc sẽ được thực hiện nhằm bảo đảm tính khoa học và tuân thủ đúng quy định pháp luật.
Cơ quan chức năng đang tiến hành kiểm nghiệm mẫu nguyên liệu thực phẩm và bệnh phẩm để xác định chính xác nguyên nhân vụ việc.
Nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho học sinh, Trường THCS Lam Sơn thông báo tạm dừng tổ chức bán trú từ ngày 13-4-2026. Thời gian tổ chức bán trú trở lại sẽ được thực hiện khi có kết quả kiểm tra và văn bản kết luận chính thức của cơ quan chức năng đối với đơn vị cung cấp suất ăn.
Trong khi đó Trường THCS Thanh Đa cho biết nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho học sinh trong thời gian kiểm tra cuối học kỳ II, nhà trường tạm dừng tổ chức ăn bán trú.
Thời gian bắt đầu tạm dừng từ ngày 13-4-2026 và kéo dài cho đến khi có kết quả kiểm tra cùng văn bản kết luận chính thức của cơ quan chức năng đối với đơn vị cung cấp suất ăn.
Nhà trường vẫn tổ chức dạy học bình thường theo thời khóa biểu, đồng thời đề nghị phụ huynh chủ động sắp xếp bữa trưa cho học sinh trong thời gian tạm ngưng bán trú.
Khoảng hành lang vốn quen với những chiếc ghế chờ, băng ca và tiếng bước chân vội vã của người nhà bệnh nhân Khoa Điều trị giảm nhẹ, Trung tâm Ung bướu, trở nên khác lạ vào chiều thứ năm 21/5. Những tấm thảm yoga nhiều màu sắc được trải kín nền gạch. Hơn 20 học viên đặc biệt - gồm những bệnh nhân đang mang trọng bệnh và người thân chăm sóc - ngồi trên thảm, chậm rãi làm theo hướng dẫn.
"Các cô chú anh chị cứ làm nhẹ nhàng, thoải mái thôi, mình ngồi sao dễ chịu nhất là được", huấn luyện viên yoga Lý Thùy Yến Phương hướng dẫn.
Trước khi bước vào các động tác yoga, huấn luyện viên hướng dẫn cả lớp thực hiện 12 động tác xoa mặt trong diện chẩn như làm ấm đôi mắt, massage ổ mắt, vò nóng vành tai, gõ răng, đảo lưỡi, xoa môi miệng... Những động tác đơn giản này giúp cơ thể tỉnh táo, thư giãn hơn, giảm rụng tóc, hỗ trợ giảm đau đầu, cải thiện giấc ngủ.
Ngồi ở hàng đầu, ông Văn Chính, quê Tây Ninh, chậm rãi làm theo từng động tác. Mới nhập viện được 6 ngày, đây là lần đầu người đàn ông ngoài 60 tuổi tham gia lớp học. Ông xoay nhẹ cổ tay, vươn vai rồi khẽ cười khi được hướng dẫn hít sâu. "Nằm hoài mệt lắm, tập vậy thấy khỏe hơn, giống như tập thể dục nhẹ", ông nói.
Ở hàng sau đó, bà Kim Huyên, 51 tuổi, chăm chú thực hiện động tác vươn vai rồi tự đấm nhẹ hai bên lưng theo hướng dẫn. Bà đang điều trị u ác buồng trứng, những ngày qua liên tục truyền dịch, truyền máu sau biến chứng mất máu nên cơ thể yếu, ít vận động. Khi nghe điều dưỡng báo có lớp yoga, bà đã đăng ký tham gia ngay.
Khi tiếng nhạc thiền cất lên, cả lớp chuyển sang bài tập thở. Người có thể ngồi xếp bằng thì đặt tay nhẹ lên gối, người đau nhiều hoặc sức yếu chọn tư thế ngồi trên ghế hay tựa vào mép băng ca.
Ở cuối hành lang, cụ ông 74 tuổi được con trai đỡ ngồi dậy trên băng ca để theo lớp học. Tháng trước, ông còn tham gia ngồi tập yoga cùng mọi người. Đợt này, bệnh u ác niệu quản di căn não, phổi khiến sức khỏe suy yếu, ông chỉ còn đủ sức tựa lưng vào người con để nhìn.
Huấn luyện viên Yến Phương cho biết các bài tập ở đây được thiết kế riêng cho bệnh nhân điều trị giảm nhẹ, tập trung vào hơi thở và vận động nhẹ nhàng thay vì sự dẻo dai hay sức bền như yoga thông thường. Quan trọng nhất là giúp người bệnh dễ chịu, thư giãn, cải thiện tinh thần và có thêm động lực, bởi nhiều bệnh nhân ở khoa thường mệt mỏi, đau nhức, nằm lâu khiến cơ thể cứng khớp, tinh thần dễ sa sút.
Thạc sĩ Lê Minh Hiển, Trưởng Phòng Công tác xã hội Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết lớp yoga được tổ chức từ ngày 19/3, định kỳ hai tuần một lần vào chiều thứ 5 như một hoạt động chăm sóc tinh thần cho bệnh nhân ung thư. Do người bệnh liên tục nhập viện, xuất viện hoặc chuyển tuyến, học viên của lớp hiếm khi cố định, có người chỉ tham gia một buổi rồi trở về quê nhưng lớp vẫn kín chỗ với những gương mặt mới. Để duy trì hoạt động, trước mỗi buổi tập, nhân viên khoa cùng Phòng Công tác xã hội tranh thủ dọn hành lang, mang thảm, loa và sắp xếp không gian giữa lịch chăm sóc điều trị dày đặc.
Theo ông Hiển, sau các hoạt động như tiệc trà, xe bánh nước và "ghế ngồi hạng thương gia" ở khoa hóa trị hay lớp yoga tại nhà nghỉ thân nhân, bệnh viện muốn mở rộng thêm không gian giúp người bệnh "rời khỏi giường bệnh", có thêm kết nối và tinh thần tích cực.
"Điều chúng tôi thấy rõ nhất không phải là bệnh nhân tập được bao nhiêu động tác, mà là nụ cười của họ. Có cô chú tập chưa hết bài nhưng buổi học vừa kết thúc đã hỏi 'ngày mai có học nữa không', cho thấy lớp học thật sự mang lại niềm vui và động lực", ông nói.
