Bác sĩ Jeremy London, chuyên gia phẫu thuật tim mạch với hơn 25 năm kinh nghiệm lâm sàng, mới đây đã công bố danh sách 4 loại thực phẩm “đã được chứng minh là làm giảm tuổi thọ”. Những chia sẻ của ông trên mạng xã hội và các cuộc phỏng vấn đang thu hút sự chú ý lớn từ cộng đồng y khoa cũng như công chúng quan tâm đến sức khỏe.
Cụ thể, danh sách “đen” được bác sĩ London xác định bao gồm:
Đồ uống có đường
Phân tích sâu hơn về đồ uống có đường (bao gồm nước ngọt và đồ uống có ga), bác sĩ London gọi đây là những “calo rỗng” – loại năng lượng không bao giờ mang lại cảm giác no. Ông thậm chí dùng thuật ngữ cực đoan “cái chết dạng lỏng” (liquid death) để mô tả nhóm này.
“Đừng uống chúng nữa. Chấm hết. Vậy là xong”, ông khẳng định quyết liệt. Giải thích thêm trên chương trình Today, bác sĩ London cho rằng nước ngọt là một “tai ương” của xã hội hiện đại. Việc nạp một lượng lớn calo từ đường mà người uống không hề hay biết chính là sai lầm nghiêm trọng nhất trong ăn uống.
Đồng quan điểm, bác sĩ William Li chia sẻ trên podcast Zoe Science and Nutrition: “Các bằng chứng lâm sàng cho thấy tiêu thụ nhiều nước ngọt có liên quan đến mọi thứ, từ bệnh chuyển hóa, bệnh tim mạch đến nguy cơ ung thư”.
Rượu bia và thịt chế biến sẵn
Đối với rượu và thịt chế biến sẵn, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp cả hai vào nhóm tác nhân gây ung thư loại một. Điều này đồng nghĩa với việc có đủ bằng chứng thuyết phục cho thấy chúng gây ung thư ở người (tương đương với mức độ nguy hại của thuốc lá).
Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Vương quốc Anh (Cancer Research UK) nhấn mạnh: “Chúng tôi khẳng định chắc chắn rằng thịt chế biến sẵn là nguyên nhân gây ung thư. Mối liên hệ này rõ ràng như cách chúng ta biết về tác hại của thuốc lá hay rượu”.
Theo định nghĩa của WHO, thịt chế biến sẵn bao gồm các loại thịt đã qua xử lý bằng cách ướp muối, lên men, xông khói hoặc các quy trình khác để tăng hương vị và bảo quản. Danh sách này bao gồm:
Chất béo bão hòa
Bác sĩ London làm rõ rằng “chất béo bão hòa dư thừa” bao gồm các loại thịt mỡ, bơ và các sản phẩm sữa béo. Tuy nhiên, đây là điểm gây tranh cãi trong giới khoa học.
Giáo sư Sarah Berry, chuyên gia dinh dưỡng tại King’s College London, cho rằng: “Ngộ nhận lớn nhất khiến tôi thất vọng là quan niệm sữa chứa nhiều chất béo bão hòa nên làm tăng nguy cơ bệnh tim. Thực tế không phải vậy”.
Dù vậy, các chuyên gia đều thống nhất rằng thực phẩm siêu chế biến (UPF) thường chứa lượng lớn chất béo bão hòa kèm theo đường và muối. Bác sĩ William Li lưu ý rằng ngày càng có nhiều nghiên cứu cho thấy tiêu thụ thực phẩm siêu chế biến có liên quan đến gánh nặng bệnh tật cao hơn, bao gồm cả ung thư.
Dù đưa ra những cảnh báo nghiêm khắc, bác sĩ London cho rằng mục tiêu không nhất thiết phải là loại bỏ hoàn toàn các thực phẩm này một cách tiêu cực. Ông gợi ý quy tắc 80/20: Nếu bạn duy trì chế độ ăn lành mạnh được 80% thời gian, đó đã là một chiến thắng.
Riêng về vấn đề rượu bia, các báo cáo y khoa mới nhất đang trở nên khắt khe hơn. Một báo cáo gần đây từ Tổng y sĩ Mỹ cảnh báo rượu liên quan trực tiếp đến ít nhất 7 loại ung thư. Ngay cả việc uống ở mức độ nhẹ hoặc trung bình cũng làm tăng nguy cơ.
Bác sĩ Ernest Hawk, Phó Chủ tịch Trung tâm Ung thư MD Anderson (Đại học Texas), khẳng định trên tờ New York Times: “Không có ngưỡng uống rượu nào là an toàn khi xét đến nguy cơ ung thư”.
Việc ăn ổi thường xuyên không chỉ giúp bổ sung dưỡng chất mà còn hỗ trợ nhiều chức năng quan trọng, theo trang sức khỏe Verywell Health.
Nghiên cứu trên tạp chí Food Chemistry: X (chuyên công bố các nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học thực phẩm và dinh dưỡng) vào năm 2025 cho thấy ổi thuộc nhóm trái cây giàu vitamin C. Dưỡng chất này giúp cơ thể duy trì hệ miễn dịch khỏe mạnh.
Vitamin C hỗ trợ hoạt động của các tế bào miễn dịch quan trọng như đại thực bào, tế bào lympho và tế bào tiêu diệt tự nhiên. Các tế bào này góp phần bảo vệ cơ thể trước tác nhân gây bệnh và giảm nguy cơ nhiễm trùng.
Theo nghiên cứu trên tạp chí Food Bioscience vào năm 2024, ổi cung cấp lượng chất xơ dồi dào, giúp hệ tiêu hóa hoạt động ổn định. Chất xơ hỗ trợ điều hòa nhu động ruột và hạn chế táo bón. Thành phần này còn nuôi dưỡng lợi khuẩn trong đường ruột, giúp duy trì hệ vi sinh cân bằng.
Ngoài ra, ổi có đặc tính kháng khuẩn, giúp giảm sự phát triển của vi khuẩn có hại trong ruột.
Ổi chứa nhiều chất chống oxy hóa và vitamin có lợi cho tim. Các chất này giúp giảm tác động của gốc tự do lên hệ tim mạch.
Hàm lượng kali cao hỗ trợ điều hòa huyết áp. Chất xơ hòa tan trong ổi góp phần cải thiện chức năng tim và duy trì mạch máu khỏe mạnh.
Nghiên cứu trên tạp chí Foods vào năm 2022, ổi có chỉ số đường huyết thấp nên không làm tăng đường máu đột ngột. Lượng chất xơ cao giúp làm chậm quá trình hấp thu đường vào máu.
Nhờ đó, cơ thể duy trì mức đường huyết ổn định hơn. Cơ chế này cũng giúp kéo dài cảm giác no sau khi ăn.
Ổi là lựa chọn phù hợp trong chế độ ăn kiểm soát cân nặng. Chất xơ trong ổi giúp tạo cảm giác no lâu và hạn chế ăn quá mức.
Lượng calo thấp giúp bổ sung năng lượng mà không làm tăng đáng kể tổng calo trong ngày.
Ổi còn chứa hợp chất có tác dụng chống viêm, góp phần cải thiện quá trình chuyển hóa và hỗ trợ duy trì cân nặng hợp lý.
Trứng vốn là thực phẩm thiết yếu trong bữa ăn hàng ngày của mỗi gia đình, song ăn bao nhiêu quả một ngày vẫn là thắc mắc của nhiều người. Trong một chương trình tư vấn trực tuyến về sức khỏe, bác sĩ chuyên khoa giảm cân Chiu Cheng-hung, giám đốc phòng khám Jing Sheng ở Đài Loan (Trung Quốc), giải mã những lầm tưởng về dinh dưỡng và lượng trứng tiêu thụ.
Theo bác sĩ Chiu, các nghiên cứu cho thấy việc ăn 3 quả trứng mỗi ngày liên tục trong 30 ngày sẽ làm tăng lượng "cholesterol xấu" trong máu, từ đó gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Quan niệm trước đây cho rằng "mỗi ngày chỉ nên ăn một quả trứng" chủ yếu xuất phát từ mối lo ngại lượng cholesterol trong lòng đỏ ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tim mạch. Để làm rõ điều này, ông Chiu dẫn chứng một phân tích tổng hợp từ 17 báo cáo khoa học năm 2020. Kết quả nghiên cứu xác nhận nếu tiêu thụ đều đặn 3 quả trứng mỗi ngày trong suốt một tháng, chỉ số cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL - cholesterol xấu) có xu hướng tăng cao, dẫn đến việc đẩy mạnh nguy cơ mắc các bệnh lý về tim mạch.
Tuy nhiên, khả năng hấp thu và chuyển hóa cholesterol ở mỗi người là khác nhau, do đó lượng trứng tiêu thụ phù hợp cũng có sự khác biệt. Bác sĩ khuyến nghị người dân nên làm xét nghiệm máu để nắm rõ chỉ số cholesterol của bản thân.
Thông thường, người khỏe mạnh nên duy trì chỉ số này dưới mức 130 mg/dL. Nếu chỉ số cận kề mức giới hạn, người tiêu dùng không nên ăn quá 2 quả trứng mỗi ngày; ngược lại, nếu lượng LDL ổn định ở mức lý tưởng, việc tiêu thụ từ 3 đến 4 quả trứng một ngày hoàn toàn không đáng ngại.
Bên cạnh đó, khi tính toán lượng trứng hấp thụ, người tiêu dùng thường bỏ qua lượng "trứng ẩn" trong các món ăn hàng ngày. Các món như bánh pudding, bánh ngọt, trứng cuộn hay trứng xào cà chua đều chứa một lượng trứng nhất định, vì vậy cần lưu ý để tránh tiêu thụ quá mức.
Một lầm tưởng phổ biến khác là trứng vỏ nâu tự nhiên và bổ dưỡng hơn nên thường có giá thành cao hơn. Thực tế, bác sĩ Chiu cho biết màu sắc vỏ trứng chủ yếu phụ thuộc vào giống gà và thành phần thức ăn chăn nuôi. Một số loại thức ăn được bổ sung beta-carotene giúp vỏ trứng có màu đỏ sẫm hơn, song điều này hầu như không làm thay đổi giá trị dinh dưỡng bên trong của quả trứng.
Về phương pháp chế biến, nhiều người cho rằng trứng sống bổ dưỡng nhất hoặc ưa chuộng kết cấu mềm mịn của trứng lòng đào. Tuy nhiên các nghiên cứu khoa học lại chỉ ra rằng tỷ lệ hấp thu protein từ trứng nấu chín sau khi gia nhiệt đạt trên 90%, trong khi tỷ lệ này ở trứng sống chỉ khoảng 50%, gây lãng phí dưỡng chất.
Không chỉ vậy, trứng sống và trứng lòng đào còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn Salmonella gây ngộ độc thực phẩm. Nhóm có hệ miễn dịch kém, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người cao tuổi cần đặc biệt lưu ý tránh ăn để phòng ngừa viêm dạ dày ruột hoặc ngộ độc nguy hiểm.
Đối với các món trứng cuộn, trứng xào hay trứng ốp la, dù cung cấp lượng protein chất lượng cao nhưng quá trình chế biến thường sử dụng thêm bơ, kem hoặc nhiều dầu mỡ, làm tăng đáng kể hàm lượng calo. Trong khi đó, với trứng kho hay trứng kho trà, người dùng cần kiểm soát lượng ăn vào để tránh hấp thu quá nhiều natri.
Xét trên các yếu tố từ tỷ lệ hấp thu dinh dưỡng, độ an toàn cho đến việc kiểm soát calo, bác sĩ Chiu khẳng định trứng luộc chín hoàn toàn vẫn là cách thưởng thức tối ưu nhất. Phương pháp này không chỉ đảm bảo tỷ lệ hấp thu protein ở mức cao nhất, hạn chế rủi ro ngộ độc thực phẩm mà còn gần như không sử dụng dầu mỡ.
Nếu cảm thấy hương vị có phần đơn điệu, người dùng có thể thêm một chút nước tương hoặc gia vị tự nhiên để tăng vị giác, giúp bổ sung nguồn protein chất lượng cao, vitamin và đa dạng dưỡng chất một cách an toàn và lành mạnh.
Thuốc amivantamab, một phương pháp điều trị ung thư trúng đích bằng hình thức tiêm dưới da, mở ra hy vọng mới khi giúp thu nhỏ khối u ở hơn một phần ba số bệnh nhân ung thư đầu và cổ tái phát hoặc di căn. Nhóm bệnh nhân này vốn đã kháng các phác đồ điều trị tiêu chuẩn, theo Viện Nghiên cứu Ung thư London (ICR).
Trước đó, amivantamab, do tập đoàn Johnson & Johnson phát triển, là phương pháp điều trị thuộc nhóm kháng thể đơn dòng đặc hiệu kép. Loại thuốc này hiện đã được cấp phép để điều trị cho nhiều phân nhóm ung thư phổi ở các bước điều trị khác nhau.
Các nhà khoa học thiết kế loại protein nhân tạo này hoạt động như một chiếc còng số 8, tự động dò tìm và khóa chặt cùng lúc hai mục tiêu then chốt trên bề mặt tế bào ung thư. Mục tiêu thứ nhất là EGFR, một loại protein đóng vai trò như động cơ thúc đẩy khối u tăng sinh đột biến. Mục tiêu thứ hai là MET, con đường truyền tín hiệu bí mật giúp tế bào ác tính lẩn trốn và chống lại các loại thuốc hóa trị, miễn dịch thông thường.
Ngay khi khóa chặt hai tín hiệu sinh tồn này khiến tế bào ung thư kiệt quệ, amivantamab tiếp tục phát huy tác dụng sinh học thứ ba. Thuốc đóng vai trò như một hồi chuông báo động, kích hoạt hệ thống miễn dịch của cơ thể. Các tế bào bạch cầu ngay lập tức nhận diện tín hiệu, di chuyển đến khu vực có khối u và trực tiếp tiêu diệt các mầm bệnh đang suy yếu.
Đội ngũ y tế tiêm trực tiếp một lượng nhỏ amivantamab vào lớp mô dưới da bệnh nhân thay vì truyền dịch pha loãng qua đường tĩnh mạch. Phương pháp đưa thuốc mới này giúp các hoạt chất thâm nhập nhanh chóng vào cơ thể, phát huy tác dụng bao vây khối u chỉ trong thời gian ngắn. Bệnh nhân hoàn toàn có thể hoàn thành quy trình tiêm tại phòng khám ngoại trú và về nhà ngay, tránh được tâm lý mệt mỏi khi phải lưu trú dài ngày tại bệnh viện. Những bệnh nhân được điều trị bằng amivantamab có thời gian sống thêm trung vị là 12,5 tháng kể từ khi bắt đầu điều trị.
Kết quả thử nghiệm lâm sàng pha Ib/II mang tên OrigAMI-4, do các nhà khoa học ICR thực hiện, được báo cáo hôm 31/5 tại Hội nghị Thường niên của Hiệp hội Ung thư Lâm sàng Mỹ (ASCO) và xuất bản trên Tạp chí Ung thư Lâm sàng (JCO), xác nhận tình trạng thu nhỏ khối u ở 42% số bệnh nhân được điều trị bằng thuốc amivantamab.
Các nhà khoa học cho biết kết quả này là bằng chứng vững chắc để tiếp tục phát triển amivantamab thành một phương pháp điều trị đầy hứa hẹn cho ung thư đầu và cổ. Đây là căn bệnh đang ảnh hưởng đến khoảng 12.800 người tại Anh mỗi năm và cũng là loại ung thư phổ biến thứ 6 trên thế giới.
Thử nghiệm được triển khai tại 55 bệnh viện ở 11 quốc gia, tập trung vào những người mắc ung thư đầu và cổ. Ung thư biểu mô tế bào vảy vùng đầu và cổ là căn bệnh ác tính tiến triển rất nhanh, làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống của người bệnh.
Các triệu chứng như đau đớn và nuốt nghẹn khiến bệnh nhân gặp nhiều khó khăn khi ăn uống, giao tiếp, từ đó không đảm bảo được dinh dưỡng cho cơ thể. Một số dạng ung thư đầu cổ gồm các khối u ở khoang miệng, thanh quản và các phần của họng, nằm trong số những loại khó chữa nhất, thường có kết quả điều trị xấu và luôn đòi hỏi những bài thuốc mới hiệu quả hơn. Tính chung trong các loại ung thư đầu cổ, có tới một nửa số bệnh nhân sẽ bị tái phát hoặc di căn, ngay cả khi bệnh đã được phát hiện và điều trị từ giai đoạn sớm.
Một khi bệnh tái phát hoặc di căn, tỷ lệ sống sót sau 5 năm chỉ còn khoảng 15%. Đối với những bệnh nhân phải chuyển sang phác đồ điều trị tiếp theo, các loại thuốc hiện tại đem lại lợi ích rất hạn chế khi tỷ lệ đáp ứng với thuốc hiếm khi vượt quá 24% và hiếm người đạt được kết quả sạch bóng khối u hoàn toàn.
Nhóm một của nghiên cứu OrigAMI-4 gồm 102 bệnh nhân ung thư biểu mô tế bào vảy vùng đầu và cổ tái phát hoặc di căn, có khối u vẫn tiếp tục phát triển bất chấp trước đó đã được điều trị bằng liệu pháp miễn dịch và hóa trị dựa trên nền platinum.
Trong quá trình thử nghiệm, các bác sĩ ghi nhận khối u đã thu nhỏ ở 43 bệnh nhân. Trong đó, 15 người đáp ứng hoàn toàn, nghĩa là khối u biến mất trên các phương pháp chẩn đoán hình ảnh, và 28 người bệnh đạt đáp ứng một phần khi khối u thu nhỏ đáng kể.
Chuyên gia nhận định nếu những kết quả khả quan từ nghiên cứu trên tiếp tục được khẳng định trong các thử nghiệm quy mô lớn hơn như thử nghiệm lâm sàng pha 3 OrigAMI-5 đang diễn ra, phương pháp điều trị này sẽ sớm được phê duyệt, đem lại cơ hội sống cho hàng chục nghìn người khác trên toàn thế giới mỗi năm.
