Y học hiện đại đã đạt nhiều tiến bộ, song những quan niệm sai lầm về bệnh tiểu đường vẫn lan truyền khiến bệnh nhân mang tâm lý tự ti, kỳ thị và làm tồi tệ hơn kết quả điều trị. Để giúp người bệnh có góc nhìn đúng đắn và khoa học hơn, các chuyên gia dinh dưỡng tại Mỹ chỉ ra 5 lầm tưởng phổ biến, cùng phương pháp chăm sóc sức khỏe đúng đắn.
Lầm tưởng đầu tiên là quan niệm ăn đường gây ra bệnh tiểu đường. Đường thường bị coi là “tội đồ” song nó không phải nguyên nhân cốt lõi gây bệnh này.
Tiểu đường type 1 và type 2 có cơ chế khởi phát hoàn toàn khác biệt. Type 1 là bệnh tự miễn do hệ miễn dịch tấn công các tế bào tuyến tụy, khiến cơ thể thiếu hụt hoặc không thể sản xuất insulin. Trong khi đó, type 2 phức tạp hơn, bắt nguồn từ sự cộng hưởng của các yếu tố di truyền, kháng insulin, thể trạng, chế độ ăn uống thiếu lành mạnh và lười vận động.
Theo bà Ina Flores, chuyên gia dinh dưỡng kiêm quản lý chương trình giáo dục tiểu đường tại Đại học Emor, tiểu đường type 2 không bắt nguồn từ một nguyên nhân duy nhất và càng không thể chỉ đổ lỗi cho đường. Thực tế, chế độ ăn nhiều thực phẩm siêu chế biến, vốn chứa hàm lượng cao đường bổ sung, chất béo và tinh bột tinh chế, mới là tác nhân liên quan trực tiếp đến tình trạng kháng insulin và rối loạn đường huyết.
Vì vậy, tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung dù có thể thúc đẩy tiến trình phát triển của tiểu đường type 2 nhưng không phải nguyên nhân trực tiếp. Bà Flores nhấn mạnh cốt lõi của vấn đề không nằm ở một món ăn hay thành phần cá biệt mà phụ thuộc hoàn toàn vào thói quen ăn uống tổng thể và sức khỏe chuyển hóa của mỗi người.
Lầm tưởng thứ hai là quan niệm người bệnh tiểu đường phải kiêng hoàn toàn tinh bột (carbohydrate). Thực tế, người bệnh vẫn có thể ăn tinh bột nếu có sự hướng dẫn đúng cách. Trong đó, các nguồn tinh bột giàu chất xơ như các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, rau củ và trái cây là những lựa chọn tối ưu. Chúng giúp hệ tiêu hóa hấp thụ chậm hơn, hỗ trợ kiểm soát đường huyết hiệu quả, đồng thời cung cấp các vitamin và khoáng chất thiết yếu cho quá trình quản lý bệnh.
Bên cạnh đó, kết hợp thực phẩm khi ăn tinh bột cũng đóng vai trò rất quan trọng. Chuyên gia Tamar Samuels, thạc sĩ về Dinh dưỡng Lâm sàng tại Đại học New York, cho biết: “Ăn kèm tinh bột với chất đạm, chất béo hoặc chất xơ như ăn trái cây cùng các loại hạt hay ăn bánh quy giòn kèm phô mai sẽ làm chậm quá trình tiêu hóa, từ đó giữ cho đường huyết ổn định”.
Tuy nhiên, Samuels cho hay một số bệnh nhân vẫn cần giám sát lượng carbohydrate nạp vào cơ thể và tránh tiêu thụ quá nhiều trong cùng một thời điểm. Tham vấn các chuyên gia dinh dưỡng hoặc chuyên gia về tiểu đường giúp người bệnh hiểu rõ hơn về phản ứng của đường huyết đối với từng loại và hàm lượng tinh bột khác nhau.
Lầm tưởng thứ ba là suy nghĩ phải điều trị bằng insulin đồng nghĩa với sự thất bại. Một số bệnh nhân tiểu đường type 2 có thể kiểm soát bệnh bằng cách thay đổi lối sống song phương pháp này không phải lúc nào cũng hiệu quả với tất cả mọi người.
Bản chất của tiểu đường là bệnh mạn tính có tính chất tiến triển, đồng nghĩa với việc phác đồ điều trị sẽ phải thay đổi theo thời gian. Insulin là hormone cho phép đường trong máu đi vào các tế bào. Ở người bệnh type 2, khả năng tự sản xuất loại hormone này của cơ thể suy giảm dần, ngay cả khi họ duy trì các thói quen lành mạnh.
Khi lượng insulin không đủ, đường tích tụ trong máu và có thể gây tổn thương cho toàn bộ cơ thể. Lúc này, sử dụng insulin giúp cân bằng đường huyết, không phải là dấu hiệu của sự thất bại.
Đối với người tiểu đường type 1, insulin là yếu tố sinh tồn bắt buộc vì tuyến tụy của họ đã hoàn toàn mất khả năng sản xuất loại hormone này, bất kể họ có lối sống lành mạnh ra sao.
“Bắt đầu một phác đồ điều trị bằng insulin không phải từ bỏ hay thất bại mà là cung cấp kịp thời những gì cơ thể đang cần. Đây là một liệu pháp y khoa mạnh mẽ và giúp cứu sống người bệnh”, chuyên gia Flores nhấn mạnh.
Không chỉ mặc cảm về việc điều trị, nhiều người còn lầm tưởng về thể trạng khi cho rằng nếu chỉ số khối cơ thể (BMI) bình thường sẽ không bao giờ mắc bệnh tiểu đường. Thực tế, coi BMI như thước đo sức khỏe là một quan niệm sai lầm phổ biến. Chỉ số này không thể phân biệt giữa khối lượng cơ và mỡ, cũng như bỏ qua các yếu tố cốt lõi như di truyền, chủng tộc, môi trường, tuổi tác và áp lực tinh thần.
Đó là lý do một người bị xếp vào nhóm “béo phì” theo chỉ số BMI vẫn có thể trạng khỏe mạnh nhờ tỷ lệ cơ cao, mỡ thấp. Ngược lại, một người có cân nặng “đạt chuẩn” vẫn phải đối mặt với nguy cơ bệnh tật nếu cơ thể tích nhiều mỡ thừa nhưng thiếu hụt khối lượng cơ.
Các nghiên cứu y khoa chỉ ra rằng tình trạng béo bụng, tức lượng mỡ tích tụ quanh vòng eo, mới là thước đo dự báo nguy cơ tiểu đường chính xác hơn nhiều so với chỉ số BMI. Do đó, người gầy hay có chỉ số BMI an toàn vẫn có thể mắc tiểu đường type 2.
Chuyên gia dinh dưỡng người Mỹ Meredith Rofheart cảnh báo: “Thật sai lầm khi cho rằng những người có chỉ số BMI an toàn thì không thể mắc tiểu đường type 2. Chúng ta cần phải đánh giá toàn diện các nguy cơ gây kháng insulin và rối loạn đường huyết khác để tránh bỏ sót bệnh”.
Bên cạnh những lầm tưởng về thể trạng, không ít người vẫn duy trì niềm tin sai lệch rằng bệnh tiểu đường có thể được chữa khỏi hoàn toàn. Đến nay, y học hiện đại vẫn chưa tìm ra phương pháp điều trị dứt điểm căn bệnh này, dù đây vẫn là mục tiêu lớn trong tương lai. Thay vào đó, người bệnh chỉ có thể đạt đến trạng thái “lui bệnh” (remission), nghĩa là kiểm soát được lượng đường huyết ở mức an toàn mà không cần phải dùng thuốc.
Chuyên gia Flores giải thích: “Trạng thái lui bệnh là hoàn toàn khả thi đối với một số bệnh nhân tiểu đường type 2, đặc biệt là sau khi giảm cân rõ rệt và được can thiệp y tế kịp thời nhưng đây không phải là chữa khỏi bệnh tận gốc”.
Bà cho hay để duy trì được trạng thái này, người bệnh đòi hỏi phải kiên trì thay đổi lối sống liên tục, đồng thời tiến hành theo dõi y tế và nhận sự hỗ trợ định kỳ.
“Tình trạng tăng cân trở lại hoặc sự suy giảm chức năng của tế bào beta tuyến tụy đều có thể khiến bệnh tái phát. Do đó, đồng hành và hỗ trợ dài hạn cho người bệnh là cần thiết”, chuyên gia nói thêm.
Riêng với tiểu đường type 1, các nghiên cứu điều trị đang có những bước tiến triển đầy hứa hẹn, song vẫn là bệnh lý không thể đảo ngược và đòi hỏi phải có sự quản lý y tế liên tục suốt đời.
Theo các chuyên gia, thay vì tin vào những quan niệm sai lầm, người bệnh nên tập trung vào những thói quen sống lành mạnh đã được khoa học chứng minh là mang lại hiệu quả cao trong việc kiểm soát tiểu đường.
Trước hết, chìa khóa của chế độ dinh dưỡng hợp lý nằm ở việc cân bằng đĩa ăn hàng ngày. Cách thức là chủ động kết hợp chất đạm, chất béo lành mạnh với các nguồn tinh bột giàu chất xơ nhằm giữ cho đường huyết luôn ở mức ổn định.
Kiểm soát khẩu phần ăn bằng nguyên tắc đơn giản: ưu tiên dành một nửa đĩa thức ăn cho các loại rau không chứa tinh bột, một phần tư dành cho tinh bột phức hợp và phần còn lại là các loại thịt nạc giàu protein.
Song song với dinh dưỡng, người bệnh cần tăng cường vận động thể chất như tập kháng lực, tập cardio, chơi thể thao hay đi bộ, đồng thời cố gắng hạn chế tối đa thời gian ngồi một chỗ quá lâu trong ngày.
Cuối cùng, chủ động tầm soát sớm, nhất là người có tiền sử gia đình mắc bệnh. Tham vấn chuyên gia dinh dưỡng hay bác sĩ để xây dựng phác đồ cá nhân hóa phù hợp với thể trạng và nhu cầu riêng của bản thân để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.
Chuối và sữa chua là bộ đôi dễ tìm, dễ ăn nhưng lại mang đến nhiều lợi ích cho cơ thể vào buổi sáng. Chuối cung cấp carbohydrate tự nhiên giúp cơ thể nhanh chóng có năng lượng, trong khi sữa chua bổ sung protein và lợi khuẩn tốt cho đường ruột, theo theo Cleveland Clinic.
Chuối chứa đường tự nhiên như glucose, fructose và sucrose - giúp tăng năng lượng nhanh nhưng không gây “tụt dốc” quá mạnh như đường tinh luyện. Ngoài ra, loại quả này còn giàu kali, hỗ trợ chức năng cơ và hệ thần kinh.
Sữa chua lại cung cấp protein giúp kéo dài cảm giác no, đồng thời chứa probiotic hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động hiệu quả hơn.
Chuyên gia dinh dưỡng Kristin Kirkpatrick (Mỹ) cho biết: Sự kết hợp giữa carbohydrate và protein vào buổi sáng giúp cơ thể duy trì năng lượng ổn định và hạn chế cảm giác đói sớm, theo Cleveland Clinic.
Khi ăn chuối và sữa chua vào buổi sáng, cơ thể sẽ nhanh chóng được cung cấp năng lượng từ carbohydrate tự nhiên, đồng thời protein giúp duy trì mức đường huyết ổn định và kéo dài cảm giác no.
Sự kết hợp giữa carbohydrate và protein trong bữa sáng giúp cung cấp năng lượng nhanh nhưng vẫn duy trì ổn định, hạn chế tình trạng mệt mỏi giữa buổi, theo Trường Y tế Công cộng T.H. Chan, Đại học Harvard (Mỹ).
Bạn có thể ăn trực tiếp 1 quả chuối kèm 1 hũ sữa chua không đường - đây là cách đơn giản nhưng đã cung cấp đủ carbohydrate và protein cho buổi sáng. Để tối ưu hơn, chuyên gia khuyến nghị nên điều chỉnh một chút về cách ăn và thành phần đi kèm.
Trước hết, nên chọn sữa chua không đường hoặc ít đường. Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ, việc tiêu thụ quá nhiều đường bổ sung vào buổi sáng có thể khiến đường huyết tăng nhanh rồi giảm đột ngột, dẫn đến cảm giác mệt mỏi và đói sớm.
Bạn cũng có thể kết hợp thêm một ít chất béo lành mạnh như hạt hạnh nhân, hạt chia hoặc óc chó. Những chất béo này giúp làm chậm quá trình hấp thu đường, từ đó giữ năng lượng ổn định lâu hơn.
Một điểm quan trọng khác là thời điểm ăn. Các chuyên gia khuyến nghị nên ăn sáng trong vòng 1 - 2 giờ sau khi thức dậy để giúp “khởi động” quá trình trao đổi chất và duy trì năng lượng ổn định suốt buổi sáng, theo Cleveland Clinic.
Một bữa sáng tốt không cần phức tạp, mà quan trọng là cân bằng và phù hợp với cơ thể. Chuối và sữa chua là lựa chọn đơn giản, dễ áp dụng, giúp bạn bắt đầu ngày mới với nguồn năng lượng ổn định.
Đi bộ là một trong những cách vận động cơ thể lành mạnh và dễ tiếp cận nhất. Nó có thể cải thiện lượng đường trong máu, tăng cường sức khỏe tim mạch và thậm chí giúp bạn sống lâu hơn. Một nghiên cứu cho thấy chỉ cần đi bộ 3 lần một tuần cũng có thể làm giảm đáng kể nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ.
Dưới đây là một số sai lầm phổ biến nhất bạn đang mắc phải khi đi bộ:
Tư thế sai
Tư thế đi bộ cần được chú ý, dù bạn đi bộ để tập thể dục hay chỉ đi dạo thông thường.
Theo Eatingwell, có một số mẹo đơn giản giúp bạn đi bộ đúng cách, trong đó những nguyên tắc cơ bản là điều quan trọng nhất. Hãy đảm bảo tiếp đất bằng gót chân rồi lăn bàn chân đến mũi chân khi bước đi, đồng thời giữ hai bàn chân cách nhau ngang bằng khoảng cách hai bên hông.
Bạn cũng nên siết nhẹ cơ bụng, giữ vai mở về phía sau và hướng mắt nhìn thẳng phía trước để duy trì tư thế đúng, giúp cơ thể nhận được nhiều lợi ích nhất từ mỗi bước đi.
Bạn cũng không cần cố vung tay một cách máy móc mà hãy để chúng chuyển động xoay một cách tự nhiên, trơn tru.
Chọn giày không phù hợp
Việc mang một đôi giày phù hợp là yếu tố quan trọng giúp phòng chấn thương và khiến cơ thể cảm thấy thoải mái hơn, đặc biệt nếu bạn đang cố gắng đi bộ nhiều hơn. Không chỉ cần đúng kích cỡ mà còn cần xem xét độ cong vòm bàn chân và chọn kiểu giày phù hợp, tạo cảm giác dễ chịu nhất khi di chuyển.
Trước khi bắt đầu một hoạt động mới như đi bộ nhiều hơn hoặc xuất hiện tình trạng đau chân do tăng cường vận động, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia về bàn chân để được tư vấn phù hợp.
Không xem đi bộ là một hình thức tập luyện
Dù đôi khi chỉ là cách để đi từ điểm A đến điểm B, đi bộ vẫn là một cách tuyệt vời để vận động cơ thể. Ngay cả khi chỉ là vài phút giữa các cuộc họp cũng có giá trị, đặc biệt nếu bạn thực hiện nó một cách có chủ đích.
Đi bộ thậm chí có thể giúp giảm cân nếu đó là mục tiêu của bạn, nhưng sự kiên trì là chìa khóa.
Đi bộ quá chậm
Chắc chắn, một cuộc đi bộ thư giãn quanh khu phố hoặc đường mòn có thể rất thoải mái. Nhưng đôi khi, việc tăng tốc độ mang lại nhiều lợi ích hơn.
Để đi bộ trở thành một bài tập thể dục, bạn cần tăng nhịp tim ở mức phù hợp. Đối với người bình thường, tốc độ đi bộ vừa phải là khoảng 6,4km/giờ, tương đương khoảng 15 phút cho mỗi dặm (1,6km). Tốc độ này có thể thay đổi tùy thuộc vào địa hình bạn đang đi bộ.
Nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng đi bộ với tốc độ nhanh hơn có thể giúp kéo dài tuổi thọ. Điều này không có nghĩa bạn phải loại bỏ những buổi đi bộ chậm rãi, thư giãn, nhưng nếu thường xuyên đi bộ quá chậm, hãy thử tăng tốc ở một số buổi để cải thiện lợi ích sức khỏe.
Với nhiều người, thời gian luôn là điều quý giá và khi lịch trình trở nên bận rộn, việc dành thời gian cho một buổi tập hoàn chỉnh có thể rất khó.
Tuy nhiên, những khoảng vận động nhỏ trong ngày vẫn có thể cộng dồn tạo thành lợi ích đáng kể. Bạn có thể tranh thủ đi bộ giữa các cuộc họp, đi quanh khu nhà vài phút hoặc chia nhỏ thời gian vận động thành nhiều lần trong ngày.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị 150 phút vận động mỗi tuần, tương đương khoảng 30 phút mỗi ngày, trong 5 ngày mỗi tuần. Vì vậy, ngay cả vài lần đi bộ ngắn kéo dài 5-10 phút cũng có thể giúp bạn duy trì vận động trong những ngày bận rộn nhất.
Sải chân quá dài
Khi cố gắng đi bộ nhanh hơn, xu hướng tự nhiên là chúng ta sẽ kéo dài sải chân về phía trước, vươn ra xa hơn bằng bàn chân. Điều này dẫn đến dáng đi vụng về, dùng chân đập mạnh. Khi đó, ống chân bị đau và bạn thực sự không thể đi nhanh hơn được nữa.
Sải chân quá dài thậm chí có thể khiến bạn mất thăng bằng. Vì thế, nếu bạn đang cố gắng đi bộ nhanh, hãy tập trung vào việc thực hiện các bước ngắn hơn, nhanh hơn
Tập luyện quá sức
Bạn đi bộ và đi bộ và đi bộ. Nhưng bạn đã đánh mất sự nhiệt tình của mình. Bạn cảm thấy mệt mỏi, cáu gắt, luôn bị nhức mỏi. Có thể bạn đang đi bộ quá sức.
Thay vào đó, bạn hãy nghỉ một ngày ít nhất một lần mỗi tuần, cộng với một ngày sau một ngày tập luyện dài. Nó cho phép cơ thể bạn nghỉ ngơi, sửa chữa, xây dựng cơ bắp.
Như vậy, đi bộ là một cách tuyệt vời để vận động. Từ việc tăng cường sức khỏe tim mạch đến cải thiện tuổi thọ và hơn thế nữa, có rất nhiều lý do để bạn xỏ giày thể thao và ra ngoài. Nó thậm chí có thể giúp giảm cân, nếu đó là mục tiêu của bạn.
Chiều nay 8.5, bác sĩ chuyên khoa 2 Huỳnh Duy Thám, Trưởng khoa Nhi hô hấp, Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Quảng Ngãi, cho biết các bác sĩ của bệnh viện vừa nội soi phế quản ống mềm, lấy thành công một dị vật bằng sắt, có 3 chấu nhọn. Dị vật này đã bị rỉ sét, nằm trong phổi của một bệnh nhi suốt thời gian dài.
Bệnh nhi là bé trai P.N.G.K, 12 tuổi, ở xã Tịnh Khê, Quảng Ngãi. Hiện sức khỏe của bé K. đã ổn định, dự kiến sẽ được xuất viện vào đầu tuần tới.
Theo bác sĩ Thám, trong quá trình thăm khám, các bác sĩ nhận thấy bệnh nhi có biểu hiện ho và khò khè kéo dài nên chỉ định chụp phim phổi để kiểm tra, bất ngờ phát hiện dị vật trong phổi.
"Sau đó, bệnh nhi được chụp X-quang để xác định vị trí dị vật. Khả năng dị vật đi vào đường thở do hít sặc từ trước", bác sĩ Thám thông tin.
Trước đó, ngày 2.5, Bệnh viện Sản - Nhi tỉnh Quảng Ngãi tiếp nhận bệnh nhi K. từ tuyến dưới chuyển lên với chẩn đoán ban đầu là hen suyễn. K. được đưa vào điều trị tại Khoa Nhi hô hấp.
Qua thăm khám lâm sàng, nhận thấy phổi bệnh nhi khò khè nhiều, các bác sĩ tiếp tục chỉ định chụp X-quang phổi. Kết quả cho thấy có một dị vật nằm ở thùy dưới phổi phải.
Ngay sau đó, ê kíp điều trị nội soi phế quản ống mềm để gắp dị vật, lấy ra vật bằng sắt, có 3 chấu nhọn đã bị rỉ sét do tồn tại lâu ngày trong phổi.
Theo người nhà bệnh nhi, nhiều năm qua K. thường xuyên bị ho, khò khè kéo dài và đã được đưa đi khám, điều trị ở nhiều nơi nhưng tình trạng không cải thiện.
Bác sĩ Duy Thám cho biết dị vật đã nằm trong phổi bệnh nhi khá lâu nhưng trước đây chưa được chỉ định chụp X-quang phổi nên không phát hiện. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, dị vật đường thở có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm phổi tái diễn, áp xe phổi, xẹp phổi, suy hô hấp hoặc tổn thương phổi kéo dài.
Các bác sĩ khuyến cáo, khi trẻ có biểu hiện ho kéo dài, khò khè hoặc điều trị không đáp ứng, phụ huynh cần đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám, chẩn đoán chính xác và điều trị kịp thời.
