“Dựa trên thực tế là các cuộc thảo luận đã trình lên cấp lãnh đạo cao nhất của Iran và được phê chuẩn, tôi quyết định đình chỉ các cuộc không kích dự kiến nhằm vào Iran tối nay”, Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social chiều 11/6 (rạng sáng nay giờ Hà Nội).
Theo ông, các chi tiết của thỏa thuận đã được Mỹ và đồng minh trong khu vực, trong đó có Israel, chấp thuận. Thị trường chứng khoán Mỹ tăng điểm, trong khi giá dầu giảm sau bài đăng của ông Trump.
Trong sự kiện diễn ra ở Nhà Trắng cùng ngày, khi được phóng viên hỏi liệu Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei có chấp nhận dự thảo hòa bình với Mỹ hay chưa, Tổng thống Trump đáp “theo những gì tôi được biết thì câu trả lời là có”.
“Một bản ghi nhớ hợp tác rất mạnh mẽ”, ông nói, thêm rằng văn kiện này “vẫn còn mang tính định hướng ở mức độ nào đó, nhưng chắc chắn sẽ được hoàn tất”. Lãnh đạo Mỹ nói rằng hai bên có thể ký thỏa thuận hòa bình ngay cuối tuần này tại châu Âu và Phó tổng thống JD Vance sẽ đại diện Washington ký văn kiện.
Tuy nhiên, Iran đáp rằng họ chưa đi đến kết luận cuối cùng về thỏa thuận. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei cho biết phần lớn nội dung văn bản đàm phán đã được hoàn tất, nhưng Tehran sẽ không nhượng bộ trong những vấn đề liên quan “lằn ranh đỏ” của mình.
“Đây là vấn đề rất quan trọng và đang được xem xét bởi các cơ quan có thẩm quyền”, ông cho hay.
Tổng thống Trump trước đó tuyên bố Mỹ sắp “không kích rất dữ dội” nhằm vào Iran, đồng thời đề cập khả năng chiếm đảo Kharg và các cơ sở dầu khí của Iran trong tương lai không xa.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cảnh báo “những chiến lược sai lầm và quyết định bốc đồng sẽ khiến toàn bộ cục diện trở nên tồi tệ hơn, phá hủy cơ sở hạ tầng và thị trường năng lượng, tạo ra vũng lầy không hồi kết mà các vị sẽ mắc kẹt trong nhiều năm”.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran lưu ý rằng Tổng thống Trump đã 38 lần tuyên bố sắp đạt thỏa thuận trong vòng hai tháng qua. “Cho đến khi Iran tuyên bố về một thỏa thuận tiềm năng, mọi thông tin từ ông Trump về vấn đề này đều nên được coi là giống như những thông điệp trước đây”, Tasnim cho hay.
Kể từ giữa tháng 3, lãnh đạo Mỹ nhiều lần tuyên bố thỏa thuận với Iran để chấm dứt chiến sự đang ở rất gần. Tuy nhiên, hai bên liên tục tấn công trả đũa lẫn nhau trong tuần này, gây lo ngại nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ hồi tháng 4.
Ông Trump nhấn mạnh thỏa thuận hòa bình phải bảo đảm Iran không thể phát triển vũ khí hạt nhân, trong khi Tehran phủ nhận cáo buộc theo đuổi chương trình nguyên tử vì mục đích quân sự. Giới chức Iran cũng nêu điều kiện dỡ bỏ các lệnh trừng phạt quốc tế, giải phóng hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng và được công nhận quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
Cuộc chiến đã khiến hàng nghìn người thiệt mạng, chủ yếu tại Iran và Lebanon, đồng thời đẩy giá dầu toàn cầu tăng mạnh. Các nước trung gian hòa giải Pakistan và Qatar cho biết các nỗ lực đàm phán để chấm dứt chiến sự vẫn tiếp diễn, bất chấp xung đột leo thang.
Các nhà dự báo thời tiết châu Âu cho biết đợt nóng sẽ kéo dài suốt tuần, với nhiệt độ đạt đỉnh trong các ngày 28 - 29.5 trước khi giảm dần vào cuối tuần.
Tại Anh, Cơ quan Khí tượng Anh (Met Office) cho biết nhiệt độ ngày 26.5 đạt 35,1 độ C, lập kỷ lục mới trong tháng 5 và vượt xa mức cũ 32,8 độ C từng được ghi nhận năm 1944. Cùng ngày, London còn ghi nhận một "đêm nhiệt đới" hiếm gặp, khi nhiệt độ ban đêm không xuống dưới 20 độ C, theo Hãng tin AP.
Cơ quan An ninh y tế Anh đã ban hành cảnh báo sức khỏe màu hổ phách cho nhiều khu vực đến hết ngày 29.5. Nhà dự báo Greg Dewhurst của Met Office nói mức nhiệt này "bất thường với Anh ngay cả vào giữa mùa hè, chứ chưa nói đến tháng 5". Nhà chức trách Anh cũng ghi nhận ít nhất 5 trường hợp tử vong do đuối nước tại hồ và vùng biển tây nam nước này khi người dân tìm cách giải nhiệt.
Tại Pháp, Cơ quan Khí tượng Pháp (Météo France) ngày 27.5 ban hành cảnh báo màu cam về nắng nóng cực độ tại 13 tỉnh thành miền tây, trong khi nhiệt độ tại miền nam có thể lên 38 - 39 độ C trong những ngày tiếp theo. Đây là lần đầu tiên hệ thống cảnh báo nắng nóng quốc gia của Pháp được kích hoạt trong tháng 5 kể từ khi ra đời năm 2004, theo Sky News. Phát ngôn viên chính phủ Pháp Maud Bregeon cho biết ít nhất 7 trường hợp tử vong có thể liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến đợt nắng nóng.
Tây Ban Nha cũng hứng chịu nền nhiệt bất thường. Cơ quan Khí tượng quốc gia Aemet ngày 27.5 cảnh báo "nhiệt độ cao bất thường so với thời điểm này trong năm" sẽ kéo dài trong tuần tới. Tại Ý, nhiều địa phương đã phát cảnh báo nắng nóng đầu tiên trong năm và hạn chế làm việc ngoài trời. Ngày 27.5, nhiệt độ tại Milan chạm mốc 36 độ C, cao hơn khoảng 9 độ C so với trung bình theo mùa. Ở Áo, nhà khí tượng Marcus Wadsak cho biết thị trấn Lienz ghi nhận 32,7 độ C ngày 26.5, đánh dấu ngày tháng 5 nóng nhất tại nước này trong hơn 200 năm.
Nguyên nhân trực tiếp của đợt nắng nóng là hiện tượng "vòm nhiệt", khi một vùng áp suất cao giữ khối không khí nóng từ Bắc Phi mắc kẹt trên Tây Âu, đồng thời ngăn không khí mát tràn xuống. Theo Météo France, khối khí nóng từ Morocco khiến nhiệt độ tại nhiều nơi cao hơn 10 - 13 độ C so với bình thường.
Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra mới là nguyên nhân nền khiến những hiện tượng như vậy xảy ra thường xuyên hơn, dữ dội hơn và đến sớm hơn trong năm. Các mô hình khí hậu cho thấy những đợt nắng nóng tháng 6 ở châu Âu hiện có khả năng xảy ra cao gấp khoảng 10 lần so với trước thời kỳ công nghiệp và xu hướng tương tự đang dần xuất hiện trong tháng 5, theo AFP.
Trước rủi ro gia tăng, nhiều chính phủ châu Âu đã áp dụng biện pháp khẩn cấp. Pháp cân nhắc đóng cửa trường học tạm thời và hủy một số sự kiện thể thao. Ý cấm làm việc ngoài trời kéo dài dưới nắng trực tiếp từ 12 giờ 30 - 16 giờ đến ngày 15.9. Cơ quan y tế tại Tây Ban Nha, Anh và Bồ Đào Nha khuyến cáo người dân tránh ra ngoài vào giờ nắng gắt, uống đủ nước và theo dõi người dễ tổn thương, theo tờ The Guardian.
Về dài hạn, giới chuyên gia cảnh báo châu Âu cần thích ứng nhanh hơn với khí hậu nóng lên. Nhiều hạ tầng của châu Âu chưa được thiết kế để đối phó với nhiệt độ cực đoan. Các biện pháp được đề xuất gồm tăng không gian che nắng, cải tạo hệ thống làm mát tại bệnh viện, viện dưỡng lão và trường học, đặt giới hạn nhiệt độ tối đa tại nơi làm việc, đồng thời hỗ trợ hộ thu nhập thấp tiếp cận công nghệ làm mát.
Hãng IRNA ngày 10.5 đưa tin Iran đã gửi phản hồi đề xuất của Mỹ về việc bắt đầu đàm phán hòa bình để chấm dứt xung đột, trong khi một tàu chở khí đốt của Qatar được phép đi qua eo biển Hormuz đang bị phong tỏa.
Theo bản tin, phản hồi được gửi đến bên trung gian Pakistan, ở giai đoạn này tập trung vào việc chấm dứt xung đột, nhưng chưa có thông tin chi tiết nào được công bố ngay lập tức.
Sau khoảng 48 giờ tương đối yên tĩnh sau các cuộc đụng độ lẻ tẻ tuần trước, máy bay không người lái thù địch đã được phát hiện tại một số quốc gia vùng Vịnh vào ngày 10.5, nhấn mạnh mối đe dọa vẫn tồn tại trong khu vực bất chấp lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực một tháng.
Tuy nhiên tàu Al Kharaitiyat do QatarEnergy vận hành đã đi qua eo biển an toàn và đang hướng đến cảng Qasim của Pakistan, theo Reuters dẫn dữ liệu từ công ty phân tích vận tải biển Kpler.
Đây là tàu chở khí đốt tự nhiên hóa lỏng đầu tiên của Qatar đi qua eo biển Hormuz kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu cuộc chiến chống Iran vào ngày 28.2.
Các nguồn tin trước đó cho biết việc vận chuyển này giúp giảm áp lực đối với Pakistan sau làn sóng mất điện do việc ngừng nhập khẩu khí đốt thiết yếu. Việc vận chuyển đã được Iran chấp thuận để xây dựng lòng tin với Qatar và Pakistan, cả hai đều là các bên trung gian hòa giải trong cuộc chiến.
Theo đề xuất do Mỹ đưa ra, xung đột sẽ chính thức chấm dứt trước khi bắt đầu các cuộc đàm phán về các vấn đề căng thẳng hơn, bao gồm cả chương trình hạt nhân của Iran.
Trước chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump vào tuần tới, giới phân tích cho rằng áp lực ngày càng gia tăng nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông, vốn đã gây ra khủng hoảng năng lượng toàn cầu và đe dọa ngày càng lớn đến nền kinh tế thế giới.
Chiều 23-4, tại họp báo thường kỳ Bộ Ngoại giao, Tuổi Trẻ đề nghị cho biết những bước tiến trong việc bảo đảm tàu của Việt Nam được lưu thông qua lại eo biển Hormuz.
Phản hồi vấn đề này, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Phạm Thu Hằng cho biết thời gian qua, các cơ quan chức năng của Việt Nam ở trong và ngoài nước duy trì trao đổi thường xuyên, liên tục với các cơ quan chức năng của Iran về các thủ tục liên quan để các tàu hàng và thuyền viên Việt Nam có thể an toàn qua eo biển Hormuz.
"Trên cơ sở hướng dẫn của các cơ quan chức năng Iran, Bộ Ngoại giao đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Xây dựng cùng các doanh nghiệp vận tải liên quan cung cấp cho phía Iran thông tin kỹ thuật các tàu hàng của Việt Nam đề nghị qua eo biển Hormuz", bà Hằng cho hay.
Theo thông tin từ các cơ quan đại diện Việt Nam tại khu vực Trung Đông và qua trao đổi với các doanh nghiệp chủ tàu, hiện nay các tàu và thuyền viên Việt Nam vẫn an toàn ở khu vực eo biển Hormuz.
Bộ Ngoại giao đã, đang và sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan và các doanh nghiệp chủ tàu, làm việc với các cơ quan chức năng Iran về các yêu cầu kỹ thuật cần thiết để tàu hàng và thuyền viên Việt Nam sớm được di chuyển an toàn qua biển Hormuz.
Đồng thời tiếp tục theo dõi sát tình hình và có các biện pháp bảo hộ cần thiết trong trường hợp có vấn đề phát sinh.
Eo biển Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược, trung chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới. Sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát vào cuối tháng 2, hoạt động tàu thuyền qua khu vực này bị tê liệt và đối mặt với nguy hiểm.
Hôm 18-4, quân đội Iran tuyên bố nước này tiếp tục đóng cửa eo biển Hormuz chỉ vài giờ sau khi mở cửa trở lại. Phía Iran tuyên bố việc mở lại eo biển Hormuz là "không thể" chừng nào các phong tỏa của Mỹ đối với những cảng của Iran còn tồn tại.
Cũng liên quan đến tình hình Trung Đông, tại họp báo ngày 23-4, người phát ngôn Phạm Thu Hằng cho biết trong bối cảnh tình hình tại đây tiếp tục diễn biến phức tạp, các cơ quan, doanh nghiệp của Việt Nam trong lĩnh vực xuất nhập khẩu nhiên liệu luôn chủ động hợp tác với các đối tác trong và ngoài khu vực nhằm thúc đẩy việc thực hiện các hợp đồng cung ứng dài hạn đã ký.
Việt Nam đồng thời tích cực trao đổi, hợp tác với các đối tác khác nhằm đa dạng hóa nguồn cung, bảo đảm không để thiếu hụt nhiên liệu cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng của người dân.
