Hướng tới Ngày Gia đình Việt Nam (28.6) năm nay, MSD Việt Nam phối hợp cùng VTV, VnExpress và Vietcetera triển khai chiến dịch truyền thông “Chủ động không chủ quan – An tâm giữ trọn khoảnh khắc yêu thương” nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về HPV (Human Papillomavirus) – một loại vi rút gây u nhú ở người – và khuyến khích cộng đồng chủ động dự phòng từ sớm.
Đồng hành cùng chiến dịch với vai trò người truyền cảm hứng, ca sĩ Hồ Ngọc Hà mang đến góc nhìn của một người mẹ hiện đại, chăm sóc sức khỏe không chỉ là bảo vệ chính mình, mà còn là cách gìn giữ sự bình yên cho gia đình.
Bác sĩ Đàm Thị Hoàng Lan, Giám đốc Đối ngoại MSD Việt Nam chia sẻ: “Tiếp nối hành trình nâng cao nhận thức cộng đồng về dự phòng HPV trong những năm qua, MSD Việt Nam mong muốn tiếp tục mang đến những thông tin y khoa được kiểm chứng, đáng tin cậy và gần gũi hơn với đời sống. Chúng tôi tin rằng khi mỗi người hiểu đúng và chủ động hơn với sức khỏe, nhiều cơ hội bảo vệ bản thân và gia đình sẽ được bắt đầu từ sớm. Thông qua chiến dịch năm nay, MSD kỳ vọng câu chuyện dự phòng HPV sẽ trở thành một phần tự nhiên của sự quan tâm, trách nhiệm và yêu thương trong mỗi gia đình.”
Theo các chuyên gia, chủ động phòng ngừa HPV là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe, bởi đây là một trong những tác nhân lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất trên thế giới. Phần lớn người có hoạt động tình dục có thể từng nhiễm HPV ít nhất một lần trong đời, ở cả nam và nữ. Điều đáng lưu ý là đa số trường hợp nhiễm HPV không có triệu chứng, nên người nhiễm có thể không nhận biết được tình trạng của mình nhưng vẫn có khả năng lây truyền cho người khác.
Mặc dù nhiều trường hợp nhiễm HPV có thể tự đào thải theo thời gian, tình trạng nhiễm kéo dài với một số týp HPV nguy cơ cao có thể dẫn đến các bệnh lý nghiêm trọng như ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo, hậu môn và một số tổn thương tiền ung thư; trong khi các tuýp HPV nguy cơ thấp có thể gây mụn cóc sinh dục. Theo GLOBOCAN 2022, ung thư cổ tử cung hiện là loại ung thư phổ biến thứ 11 tại Việt Nam, với khoảng 4.612 ca mắc mới và 2.571 ca tử vong mỗi năm.
Với Hồ Ngọc Hà, hành trình làm mẹ giúp cô quan tâm sức khỏe bằng một góc nhìn khác. Nữ ca sĩ cho biết trước đây cô từng nghĩ HPV chủ yếu liên quan đến phụ nữ và chỉ cần lưu ý ở một giai đoạn nhất định. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu kỹ hơn, cô nhận ra việc chủ động quan tâm đến sức khỏe từ sớm là điều cần thiết cho cả bản thân và con cái.
“Có những điều chỉ khi làm mẹ, Hà mới thấy mình cần chủ động hơn rất nhiều. Mình bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến những điều tưởng như rất nhỏ: những thói quen sống hằng ngày, những thông tin sức khỏe cần tìm hiểu đúng cách, hay những cuộc trò chuyện mà trước đây nhiều cha mẹ thường ngại chia sẻ với con. Hà nghĩ khi cha mẹ chủ động quan tâm đến sức khỏe và xây dựng lối sống lành mạnh, con cái cũng sẽ lớn lên với ý thức bảo vệ bản thân tốt hơn”, Hà chia sẻ.
Các biện pháp giúp dự phòng HPV và các bệnh lý liên quan bao gồm duy trì lối sống lành mạnh, không hút thuốc, tăng cường vận động thể lực; quan hệ tình dục an toàn; dự phòng tiêm vắc xin HPV tại các cơ sở y tế; tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ theo hướng dẫn của chuyên gia y tế và chủ động tìm hiểu thông tin sức khỏe chính xác và đáng tin cậy.
Trong bối cảnh trẻ em và người trẻ tiếp cận ngày càng nhiều nguồn thông tin khác nhau, sự đồng hành của gia đình trong việc xây dựng nhận thức và thói quen chăm sóc sức khỏe từ sớm có thể trở thành nền tảng giúp con bước vào tuổi trưởng thành với sự tự tin và vững vàng hơn.
Gia đình không chỉ là mái nhà, là tổ ấm, nơi chăm sóc, mà là tuyến phòng vệ đầu tiên cho sức khỏe mỗi cá nhân. Khi mỗi thành viên chủ động bảo vệ bản thân, đó cũng là cách gìn giữ sự an tâm và những khoảnh khắc yêu thương bền chặt trong gia đình.
Tại MSD, được biết đến là Merck & Co., Inc., Rahway, NJ, USA tại Mỹ và Canada, chúng tôi đồng lòng với mục đích: Ứng dụng sức mạnh của khoa học tiên tiến để cứu sống và cải thiện cuộc sống trên khắp thế giới. Trong là công ty dược phẩm sinh học nghiên cứu chuyên sâu hàng đầu trên thế giới với hơn 130 năm lịch sử. Với sứ mệnh: Ứng dụng sức mạnh của khoa học tiên tiến để cứu sống và cải thiện cuộc sống trên khắp thế giới, chúng tôi MSD đã mang lại hy vọng cho nhân loại thông qua việc phát triển các loại thuốc và vắc-xin quan trọng. Chúng tôi mong muốn trở thành công ty dược phẩm sinh học nghiên cứu chuyên sâu hàng đầu trên thế giới – và ngày nay, chúng tôi đang đi đầu trong lĩnh vực nghiên cứu để cung cấp các giải pháp sức khỏe giúp thúc đẩy việc phòng ngừa và điều trị bệnh ở người và động vật. Chúng tôi Công ty sở hữu và tạo môi trường phát triển một lực lượng lao động toàn cầu đa dạng và toàn diện, có trách nhiệm tạo ra một tương lai an toàn, bền vững và lành mạnh cho tất cả mọi người và cộng đồng. Để biết thêm thông tin, vui lòng truy cập www.msd.com và http://www.msd-vietnam.com; và hoặc kết nối với chúng tôi trên Twitter, LinkedIn và YouTube.
ThS.BS Vương Thành Huấn, tại tọa đàm Lá phổi khỏe, cuộc sống an tâm do Trung tâm Đào tạo và Chăm sóc sức khỏe Thân Tâm phối hợp tổ chức ngày 13/6, nói Việt Nam đang đối mặt gánh nặng ngày càng lớn từ các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và ung thư.
Tuổi thọ trung bình của người dân tăng đáng kể những năm qua, từ 73 lên 74,5. Tuy nhiên, số năm sống khỏe mạnh lại chưa tương xứng khi nhiều người phải sống chung với bệnh mạn tính ở giai đoạn cuối đời.
Dữ liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy nếu sống đến khoảng 75 tuổi, nguy cơ mắc ung thư ở người Việt vào khoảng 1/6 (cứ 6 người thì có một bị ung thư), trong khi nguy cơ tử vong do ung thư là 1/9.
Mỗi năm Việt Nam ghi nhận khoảng 180.000 ca ung thư mới và hơn 120.000 ca tử vong. Tỷ lệ mắc mới ung thư tại Việt Nam đang ở mức trung bình trên thế giới, nhưng tỷ lệ tử vong lại thuộc top cao, phần lớn do nhiều bệnh nhân phát hiện muộn, khi bệnh đã tiến triển hoặc xuất hiện triệu chứng rõ ràng.
Theo GS.BS Thiravud Khuhaprema, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu Wattanosoth (Thái Lan), ung thư giai đoạn đầu thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện. Nhiều người chỉ đi khám khi cơ thể xuất hiện bất thường, bỏ lỡ "giai đoạn vàng" để điều trị hiệu quả.
Các bác sĩ cho rằng thay vì chờ xuất hiện triệu chứng mới đi khám, người dân cần chuyển sang tiếp cận chủ động hơn thông qua tầm soát theo nhóm nguy cơ. Với ung thư phổi - một trong những loại ung thư gây tử vong hàng đầu - phát hiện sớm đặc biệt quan trọng bởi khả năng điều trị hiệu quả cao hơn đáng kể nếu bệnh được phát hiện ở giai đoạn đầu.
Nhóm nguy cơ cao gồm người hút thuốc lá lâu năm, thường xuyên tiếp xúc khói bụi, ô nhiễm môi trường, có tiền sử gia đình mắc ung thư hoặc mắc các bệnh hô hấp mạn tính như COPD. Tại tọa đàm, các chuyên gia cảnh báo mối liên hệ chặt chẽ giữa COPD và ung thư phổi, trong khi nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi chức năng hô hấp đã suy giảm đáng kể do diễn tiến âm thầm kéo dài.
Bác sĩ Kulachat Ekpimmas, Viện Lồng ngực Trung ương Thái Lan, cho biết đến khi người bệnh bắt đầu thấy hụt hơi, khó thở hoặc giảm khả năng vận động, họ có thể đã mất khoảng 50% chức năng phổi và phần suy giảm này khó phục hồi hoàn toàn. Điều này khiến việc sàng lọc sớm ở nhóm nguy cơ trở nên quan trọng hơn, đặc biệt ở người hút thuốc hoặc có triệu chứng ho kéo dài.
Ngoài phát hiện sớm, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của lối sống trong phòng ngừa ung thư và bệnh mạn tính. ThS.BS Vương Thành Huấn khuyến cáo người dân chủ động bảo vệ sức khỏe dựa trên 6 trụ cột của y học lối sống, gồm dinh dưỡng lành mạnh, vận động thể chất thường xuyên, ngủ đủ và chất lượng, quản lý căng thẳng, hạn chế các chất có hại như thuốc lá, rượu bia, đồng thời duy trì các mối quan hệ xã hội tích cực.
"Không chỉ sống lâu hơn mà còn phải sống khỏe hơn", bác sĩ Huấn nói, cho rằng tuổi thọ kéo dài sẽ không còn nhiều ý nghĩa nếu người bệnh phải dành nhiều năm cuối đời để chống chọi với bệnh tật.
PGS-TS Trần Đắc Phu, cố vấn Trung tâm Đáp ứng khẩn cấp sự kiện y tế công cộng VN, nguyên Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), lưu ý người dân không tiếp xúc trực tiếp với chuột, nếu phải tiếp xúc cần đeo khẩu trang, găng tay, rửa tay với xà phòng. Người có thể nhiễm bệnh do hít phải bụi chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt khô của chuột nhiễm virus, hoặc tiếp xúc trực tiếp với chất thải của chuột, rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng, bị chuột cắn (ít gặp hơn), song các loài chuột mang virus thường không biểu hiện bệnh. Một số chủng hiếm có thể lây từ người sang người.
Theo PGS-TS Trần Đắc Phu, ngành y tế cần tăng cường kiểm dịch y tế biên giới như kiểm tra tàu bè tránh lây lan theo đường chuột từ nước ngoài vào VN, diệt chuột trên các tàu bè nếu có… "Nguy cơ ca bệnh từ nước ngoài vào VN cũng như nguy cơ xuất hiện, gia tăng các ca bệnh do virus Hanta trong nước là rất thấp", PGS Phu nhận định.
Trong nước, theo thông tin từ hệ thống giám sát, virus Hanta thuộc nhóm bệnh giám sát, có ghi nhận trên chuột tại một số thời điểm nhưng Hanta có các nhóm khác nhau. Chưa khẳng định virus Hanta tại VN cùng nhóm với virus gây bệnh cho hành khách trên du thuyền MV Hondius (khởi hành từ Argentina ngày 1.4).
Theo Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai (Hà Nội), virus Hanta (Hantavirus) là một nhóm các virus RNA thuộc họ Hantaviridae, nằm trong bộ Bunyavirales, đại diện cho một trong những thách thức y tế công cộng nghiêm trọng nhất liên quan đến các bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người. Sự phân loại của virus Hanta có mối liên hệ mật thiết với khu vực địa lý và đặc điểm lâm sàng mà chúng gây ra.
Các chủng virus "Thế giới cũ" (Old World Hantaviruses), phổ biến tại châu Á và châu Âu, bao gồm các chủng: Hantaan (HTNV), Seoul (SEOV), Puumala (PUUV) và Dobrava (DOBV), chủ yếu gây ra hội chứng sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS).
Ngược lại, các chủng "Thế giới mới" (New World Hantaviruses) tại khu vực châu Mỹ tiêu biểu có: Sin Nombre (SNV) và Andes (ANDV), là tác nhân gây ra hội chứng phổi do virus Hanta (HPS hoặc HCPS).
Sự đa dạng này phản ánh quá trình đồng tiến hóa lâu dài giữa virus và các loài vật chủ đặc hiệu, nơi mỗi chủng virus Hanta thường gắn liền với một loài gặm nhấm cụ thể.
Biểu hiện lâm sàng phụ thuộc vào chủng virus mắc phải:
Hội chứng HFRS diễn tiến qua 5 giai đoạn điển hình: 1/ Sốt: sốt cao đột ngột, đau đầu, đau lưng, đỏ mặt; 2/ Hạ huyết áp: xuất hiện tình trạng sốc, giảm tiểu cầu; 3/ Thiểu niệu: suy thận cấp, protein niệu cao; 4/ Đa niệu: lượng nước tiểu tăng mạnh khi chức năng thận hồi phục. 5/ Hồi phục: có thể kéo dài nhiều tháng.
Hội chứng HCPS diễn tiến: giai đoạn đầu triệu chứng giống cúm (sốt, đau cơ); giai đoạn kịch phát: suy hô hấp cấp diễn tiến cực nhanh, phù phổi không do tim, hạ huyết áp và sốc tim. Tỷ lệ tử vong lên tới 40 - 50%.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Hoàng Thạch, Phó trưởng Khoa Nhi và Hồi sức sơ sinh, Bệnh viện đa khoa An Sinh (TP.HCM), có 3 lý do khiến trẻ rơi vào tình huống nguy hiểm nhanh hơn người lớn khi bị bỏ quên trong ô tô.
Thứ nhất, khả năng điều hòa thân nhiệt của trẻ kém hơn, đặc biệt ở trẻ dưới 5 tuổi do cơ chế tiết mồ hôi chưa hoàn thiện. Vì vậy, trẻ khó tản nhiệt và thân nhiệt tăng nhanh hơn khi ở trong môi trường nóng.
Thứ hai, tỷ lệ diện tích da trên cân nặng của trẻ cao hơn người lớn, khiến cơ thể hấp thu nhiệt từ môi trường nhanh hơn. Trong khi đó, ô tô đóng kín cửa dưới trời nắng có thể đạt 50 - 70°C chỉ sau 15 - 30 phút, khiến việc thải nhiệt gần như không thể xảy ra.
Cuối cùng, não trẻ, đặc biệt ở độ tuổi dưới 6, rất nhạy cảm với nhiệt. Khi thân nhiệt tăng cao, trẻ dễ bị tổn thương não, nhanh chóng dẫn đến rối loạn ý thức, co giật và phù não.
“Trong khoảng thân nhiệt từ 39 - 40°C, cơ thể có thể bị mất nước, chuột rút và kiệt sức vì nóng. Thân nhiệt vượt trên 40°C là ngưỡng báo động, trẻ bắt đầu có thể tổn thương não và sốc nhiệt (heatstroke). Do đó với môi trường nắng nóng hiện nay, trong 10 - 15 phút, nhiệt độ trong xe đóng kín cửa đủ gây nguy hiểm (gây mất nước, tăng thân nhiệt); trên 30 phút có thể tiến triển thành sốc nhiệt, nguy cơ tử vong rất cao, đặc biệt ở trẻ nhỏ. Một điểm quan trọng là vì trong xe sẽ hình thành hiệu ứng nhà kính nên trẻ có thể tử vong ngay cả khi nhiệt độ ngoài trời chỉ khoảng 30°C, không cần nắng gắt”, bác sĩ Thạch nói.
Từ đó, bác sĩ Thạch cho biết trong trường hợp phát hiện trẻ bị bỏ quên và có dấu hiệu hôn mê, co giật, nên thực hiện ngay những bước sơ cứu “vàng” sau trước khi đưa trẻ đến bệnh viện:
Bước 2: Đánh giá ABC (Airway - Breathing -Circulation)
Bước 3: Hạ nhiệt tích cực (càng sớm càng tốt)
Bước 4: Xử trí co giật (nếu có)
Bước 5: Những việc cần lưu ý
“Cha mẹ nên hình thành thói quen an toàn lặp lại mỗi ngày như đặt túi xách hoặc điện thoại cạnh ghế trẻ để tự nhắc mình, và luôn mở cửa sau kiểm tra trước khi khóa xe. Với trẻ lớn, có thể hướng dẫn cách bấm còi hoặc mở cửa khi cần. Khi sử dụng xe, nên bật điều hòa trước khi cho trẻ vào, hạn chế đỗ xe lâu dưới nắng và sử dụng rèm che nắng hoặc tấm cách nhiệt để giảm nhiệt trong khoang xe”, bác sĩ Thạch khuyên.
