Hướng tới Ngày Gia đình Việt Nam (28.6) năm nay, MSD Việt Nam phối hợp cùng VTV, VnExpress và Vietcetera triển khai chiến dịch truyền thông “Chủ động không chủ quan – An tâm giữ trọn khoảnh khắc yêu thương” nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về HPV (Human Papillomavirus) – một loại vi rút gây u nhú ở người – và khuyến khích cộng đồng chủ động dự phòng từ sớm.
Đồng hành cùng chiến dịch với vai trò người truyền cảm hứng, ca sĩ Hồ Ngọc Hà mang đến góc nhìn của một người mẹ hiện đại, chăm sóc sức khỏe không chỉ là bảo vệ chính mình, mà còn là cách gìn giữ sự bình yên cho gia đình.
Bác sĩ Đàm Thị Hoàng Lan, Giám đốc Đối ngoại MSD Việt Nam chia sẻ: “Tiếp nối hành trình nâng cao nhận thức cộng đồng về dự phòng HPV trong những năm qua, MSD Việt Nam mong muốn tiếp tục mang đến những thông tin y khoa được kiểm chứng, đáng tin cậy và gần gũi hơn với đời sống. Chúng tôi tin rằng khi mỗi người hiểu đúng và chủ động hơn với sức khỏe, nhiều cơ hội bảo vệ bản thân và gia đình sẽ được bắt đầu từ sớm. Thông qua chiến dịch năm nay, MSD kỳ vọng câu chuyện dự phòng HPV sẽ trở thành một phần tự nhiên của sự quan tâm, trách nhiệm và yêu thương trong mỗi gia đình.”
Theo các chuyên gia, chủ động phòng ngừa HPV là bước quan trọng để bảo vệ sức khỏe, bởi đây là một trong những tác nhân lây truyền qua đường tình dục phổ biến nhất trên thế giới. Phần lớn người có hoạt động tình dục có thể từng nhiễm HPV ít nhất một lần trong đời, ở cả nam và nữ. Điều đáng lưu ý là đa số trường hợp nhiễm HPV không có triệu chứng, nên người nhiễm có thể không nhận biết được tình trạng của mình nhưng vẫn có khả năng lây truyền cho người khác.
Mặc dù nhiều trường hợp nhiễm HPV có thể tự đào thải theo thời gian, tình trạng nhiễm kéo dài với một số týp HPV nguy cơ cao có thể dẫn đến các bệnh lý nghiêm trọng như ung thư cổ tử cung, âm hộ, âm đạo, hậu môn và một số tổn thương tiền ung thư; trong khi các tuýp HPV nguy cơ thấp có thể gây mụn cóc sinh dục. Theo GLOBOCAN 2022, ung thư cổ tử cung hiện là loại ung thư phổ biến thứ 11 tại Việt Nam, với khoảng 4.612 ca mắc mới và 2.571 ca tử vong mỗi năm.
Với Hồ Ngọc Hà, hành trình làm mẹ giúp cô quan tâm sức khỏe bằng một góc nhìn khác. Nữ ca sĩ cho biết trước đây cô từng nghĩ HPV chủ yếu liên quan đến phụ nữ và chỉ cần lưu ý ở một giai đoạn nhất định. Tuy nhiên, sau khi tìm hiểu kỹ hơn, cô nhận ra việc chủ động quan tâm đến sức khỏe từ sớm là điều cần thiết cho cả bản thân và con cái.
“Có những điều chỉ khi làm mẹ, Hà mới thấy mình cần chủ động hơn rất nhiều. Mình bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến những điều tưởng như rất nhỏ: những thói quen sống hằng ngày, những thông tin sức khỏe cần tìm hiểu đúng cách, hay những cuộc trò chuyện mà trước đây nhiều cha mẹ thường ngại chia sẻ với con. Hà nghĩ khi cha mẹ chủ động quan tâm đến sức khỏe và xây dựng lối sống lành mạnh, con cái cũng sẽ lớn lên với ý thức bảo vệ bản thân tốt hơn”, Hà chia sẻ.
Các biện pháp giúp dự phòng HPV và các bệnh lý liên quan bao gồm duy trì lối sống lành mạnh, không hút thuốc, tăng cường vận động thể lực; quan hệ tình dục an toàn; dự phòng tiêm vắc xin HPV tại các cơ sở y tế; tầm soát ung thư cổ tử cung định kỳ theo hướng dẫn của chuyên gia y tế và chủ động tìm hiểu thông tin sức khỏe chính xác và đáng tin cậy.
Trong bối cảnh trẻ em và người trẻ tiếp cận ngày càng nhiều nguồn thông tin khác nhau, sự đồng hành của gia đình trong việc xây dựng nhận thức và thói quen chăm sóc sức khỏe từ sớm có thể trở thành nền tảng giúp con bước vào tuổi trưởng thành với sự tự tin và vững vàng hơn.
Gia đình không chỉ là mái nhà, là tổ ấm, nơi chăm sóc, mà là tuyến phòng vệ đầu tiên cho sức khỏe mỗi cá nhân. Khi mỗi thành viên chủ động bảo vệ bản thân, đó cũng là cách gìn giữ sự an tâm và những khoảnh khắc yêu thương bền chặt trong gia đình.
Tại MSD, được biết đến là Merck & Co., Inc., Rahway, NJ, USA tại Mỹ và Canada, chúng tôi đồng lòng với mục đích: Ứng dụng sức mạnh của khoa học tiên tiến để cứu sống và cải thiện cuộc sống trên khắp thế giới. Trong là công ty dược phẩm sinh học nghiên cứu chuyên sâu hàng đầu trên thế giới với hơn 130 năm lịch sử. Với sứ mệnh: Ứng dụng sức mạnh của khoa học tiên tiến để cứu sống và cải thiện cuộc sống trên khắp thế giới, chúng tôi MSD đã mang lại hy vọng cho nhân loại thông qua việc phát triển các loại thuốc và vắc-xin quan trọng. Chúng tôi mong muốn trở thành công ty dược phẩm sinh học nghiên cứu chuyên sâu hàng đầu trên thế giới – và ngày nay, chúng tôi đang đi đầu trong lĩnh vực nghiên cứu để cung cấp các giải pháp sức khỏe giúp thúc đẩy việc phòng ngừa và điều trị bệnh ở người và động vật. Chúng tôi Công ty sở hữu và tạo môi trường phát triển một lực lượng lao động toàn cầu đa dạng và toàn diện, có trách nhiệm tạo ra một tương lai an toàn, bền vững và lành mạnh cho tất cả mọi người và cộng đồng. Để biết thêm thông tin, vui lòng truy cập www.msd.com và http://www.msd-vietnam.com; và hoặc kết nối với chúng tôi trên Twitter, LinkedIn và YouTube.
Trứng là thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày nhờ giàu protein, vitamin và nhiều dưỡng chất cần thiết cho cơ thể. Thực phẩm này hỗ trợ phát triển cơ bắp, tốt cho não bộ, giúp bảo vệ mắt và tạo cảm giác no lâu, theo trang sức khỏe OnlyMyHealth (Ấn Độ).
Dù vậy, vào mùa hè, không ít người hạn chế ăn trứng vì cho rằng trứng gây nóng trong người và ảnh hưởng tiêu hóa.
Bà Kiran Verma, chuyên gia dinh dưỡng lâm sàng tại Ấn Độ, cho biết trứng vẫn an toàn để ăn vào mùa hè nếu sử dụng với lượng phù hợp.
Theo bà Verma, quan niệm cho rằng trứng tạo quá nhiều nhiệt cho cơ thể nên cần tránh vào mùa nóng là chưa chính xác. Trứng là thực phẩm giàu dinh dưỡng và có thể sử dụng quanh năm.
Trứng cung cấp protein chất lượng cao, chất béo tốt cùng nhiều vitamin và khoáng chất quan trọng như vitamin B12, vitamin D. Những dưỡng chất này giúp duy trì sức khỏe tổng thể, hỗ trợ cơ bắp và tăng cường hệ miễn dịch.
Chuyên gia cho biết điều cần chú ý trong mùa hè không nằm ở bản thân quả trứng mà ở cách bảo quản và chế biến.
Thời tiết nóng làm thực phẩm dễ hư hỏng hơn. Trứng để ngoài quá lâu hoặc nấu chưa chín kỹ có thể làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn.
Bà Verma khuyên nên chọn trứng còn tươi, bảo quản trong tủ lạnh và nấu chín hoàn toàn trước khi ăn.
Trước khi chế biến, cần kiểm tra kỹ vỏ trứng. Người dùng không nên sử dụng những quả có dấu hiệu nứt vỡ, có mùi lạ hoặc bị hỏng.
Theo bà Verma, trứng giúp no lâu nên phù hợp cho bữa sáng hoặc bữa ăn nhẹ trong ngày. Người khỏe mạnh có thể ăn từ 1 đến 2 quả trứng mỗi ngày trong chế độ ăn cân bằng.
Chuyên gia khuyến khích kết hợp trứng với rau xanh, trái cây và uống đủ nước trong mùa hè. Cách ăn này giúp cơ thể duy trì đủ nước và cân bằng dinh dưỡng trong thời tiết oi bức.
Những người có bệnh lý hoặc cần áp dụng chế độ ăn riêng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng trước khi sử dụng thường xuyên.
Trứng chứa lutein và zeaxanthin, hai dưỡng chất tốt cho mắt. Trứng còn có choline hỗ trợ hoạt động của não và hệ thần kinh. Ngoài ra, thực phẩm này cung cấp vitamin A, vitamin B và vitamin D cho cơ thể.
Một quả trứng lớn chứa khoảng 6 gram protein và 72 calo. Một quả trứng cũng cung cấp khoảng 270 IU vitamin A và 41 IU vitamin D, theo Harvard Health.
Đầu tháng 4/2025, buổi tái khám định kỳ được kỳ vọng mang lại sự nhẹ nhõm sau 5 năm ông chiến đấu ung thư hạ họng, nhưng tổn thương mới lại xuất hiện, bác sĩ nghi ngờ ung thư phổi giai đoạn 2.
Ông kể với bác sĩ về đứa con đang du học xa nhà, về những khoản nợ và chi phí điều trị đã bào mòn gia đình suốt nhiều năm. Rồi người đàn ông hỏi "tôi còn sống được bao lâu, liệu có nên dừng điều trị, giữ lại chút sức tàn và tiền bạc cho người thân".
PGS.TS Vũ Anh Hải, Giám đốc Trung tâm Ung bướu, ngồi đối diện lắng nghe bệnh nhân. Theo bác sĩ Hải, câu hỏi về thời gian sống thường xuất hiện ở những bệnh nhân giai đoạn muộn hoặc tái phát, bởi đây là lúc họ lo lắng nhất và dễ buông xuôi nhất.
"Câu hỏi như tiếng thở dài của một người trụ cột đang kiệt quệ cả sức khỏe lẫn tinh thần", TS Hải kể lại.
Tại Việt Nam, theo số liệu Globocan 2022, mỗi năm có hơn 182.000 ca ung thư mới và gần 122.000 ca tử vong. Hơn 70% bệnh nhân đến viện trong giai đoạn muộn. Khi nhận chẩn đoán ung thư, tâm lý người bệnh thường sụp đổ. Một nghiên cứu của Bệnh viện Quân y 103 thực hiện trên 264 bệnh nhân ung bướu chỉ ra gần 58% người bệnh rơi vào trầm cảm. Một nghiên cứu toàn cầu từ Anh, Mỹ và Đức do New York Times trích dẫn cảnh báo tỷ lệ tự tử ở bệnh nhân ung thư cao hơn 85% so với dân số chung. Bệnh nhân có xu hướng nghĩ đến cái chết ngay khi cảm thấy mất kiểm soát cuộc sống.
Hiểu rõ hiệu ứng domino từ sự tuyệt vọng, bác sĩ Hải chọn cách không đưa ra một con số định mệnh, mà chỉ cho bệnh nhân thấy cơ hội. Bác sĩ giải thích phác đồ mổ nội soi lồng ngực cắt thùy trên phổi và nạo vét hạch ít xâm lấn hơn mổ mở. Lời khẳng định kết quả sẽ tốt hơn nếu không bỏ cuộc đã giữ người đàn ông lại với cuộc sống. Ông đồng ý lên bàn mổ và tiếp nhận hóa chất bổ trợ.
Quyết định đó quan trọng hơn bất kỳ tiên lượng nào, bởi theo bác sĩ Hải, tâm lý bệnh nhân tác động trực tiếp đến hiệu quả điều trị theo một cơ chế rất cụ thể. Khi bệnh nhân suy sụp, họ ăn uống kém, thể trạng sa sút nhanh, không tuân thủ phác đồ. Đến lúc đó, ngay cả thuốc đặc trị hay kỹ thuật hiện đại nhất cũng mất đi phần lớn hiệu quả.
"Chỉ cần bác sĩ buông tay, bệnh nhân sẽ bỏ cuộc ngay lập tức", ông nói.
Quan niệm cũ gán cho từng giai đoạn một tỷ lệ sống sót cố định, như ung thư giai đoạn một sống được 90%, giai đoạn hai 70%, giai đoạn ba là 50%, giai đoạn bốn chỉ còn 15-20%. Bác sĩ cho biết quan niệm này không còn phù hợp. Thay vì đưa ra một "án tử" bằng mốc thời gian 3 tháng hay 5 tháng, nhiều chuyên gia chọn cách chỉ ra cơ hội.
Trên thế giới, các bác sĩ thường tra cứu dữ liệu từ các viện, hiệp hội ung thư uy tín, hoặc sử dụng chuyên môn để đưa ra dự đoán lâm sàng. Tiên lượng đưa ra dưới dạng trung vị, khác với mức trung bình. Ví dụ, nếu một bệnh nhân ung thư được thông báo tiên lượng là một năm, khoảng một nửa số bệnh nhân có tình trạng tương tự sẽ sống được đến cuối năm, nửa còn lại tử vong trước đó. Trong một số trường hợp, ung thư tiến triển nhanh chóng, bệnh nhân có thời gian sống ngắn hơn tiên lượng. Nếu người bệnh có sức khỏe tốt và được tiếp cận với phương pháp điều trị mới nhất, họ sẽ sống lâu hơn, đôi khi là nhiều năm.
Bác sĩ Ngô Văn Tỵ tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội thường từ chối biến các con số thống kê cộng đồng thành hạn sử dụng cho một sinh mệnh. Khi người bệnh gặng hỏi về thời gian, ông thường hỏi ngược lại rằng họ cần chuẩn bị điều gì. Có người cần thu xếp tài chính, người muốn dặn dò con cái hoặc chỉ cần một điểm tựa tinh thần.
Trong khi đó, với những ca bệnh muộn chiếm đến 70% số ca nhập viện, bác sĩ Hà Hải Nam tại Bệnh viện K tập trung vào chăm sóc giảm nhẹ. Việc xoa dịu nỗi đau thể xác được đặt lên hàng đầu bởi sống lâu không đồng nghĩa với sống tốt nếu phải đánh đổi bằng sự giày vò tận cùng.
"Mất mát là quy luật của cuộc đời, nhưng giảm nhẹ đi phần nào đau đớn cho người bệnh thì nhân đạo phần đó. Sống lâu hơn và sống tốt hơn không phải lúc nào cũng là một", bác sĩ Nam bày tỏ.
TS.BS Diệp Bảo Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP HCM, tại hội nghị khoa học kỹ thuật ngày 15/5, cho biết ung thư là nguyên nhân tử vong do bệnh tật đứng đầu thế giới hiện nay, vượt qua các bệnh lý không lây nhiễm khác như tim mạch, đột quỵ hay đái tháo đường. Mỗi ngày thế giới ghi nhận hơn 26.000 ca tử vong do ung thư, trong khi bệnh tim mạch - nhóm bệnh từng đứng đầu nhiều năm - khoảng 25.840 trường hợp.
Việt Nam ghi nhận khoảng 180.000 ca ung thư mới và 120.000 ca tử vong mỗi năm do bệnh này. Bộ Y tế ước tính cả nước có hơn 400.000 người sống chung với bệnh ung thư trong vòng 5 năm gần đây.
Theo bác sĩ Tuấn, tỷ lệ mắc mới ung thư của Việt Nam chưa thuộc nhóm cao so với thế giới, song tỷ lệ tử vong đáng lo ngại. Một trong những nguyên nhân chính là nhiều bệnh nhân đến viện quá muộn. Một nghiên cứu cho thấy 50-80% bệnh nhân ung thư tới bệnh viện khi đã ở giai đoạn 3 hoặc 4, khiến hiệu quả điều trị thấp, tốn kém và tỷ lệ tử vong cao.
Xu hướng già hóa dân số cũng khiến gánh nặng ung thư ngày càng tăng. Việt Nam hiện có hơn 11% dân số trên 60 tuổi và đang bước vào giai đoạn dân số già. Trong các loại ung thư phổ biến, nam giới thường mắc ung thư gan, phổi, dạ dày; còn nữ phổ biến với ung thư vú, phổi và đại trực tràng.
Trọng tâm hiện nay của ngành y tế Việt Nam là chuyển từ điều trị sang phòng bệnh và tầm soát phát hiện sớm. TP HCM và nhiều tỉnh thành đang hướng tới việc lập hồ sơ sức khỏe, khám sức khỏe định kỳ hàng năm cho người dân để sàng lọc nhóm nguy cơ cao.
Giới chức y tế TP HCM đang học hỏi từ mô hình khám sức khỏe Ningen Dock của Nhật Bản, ra đời từ năm 1954, với triết lý khám định kỳ ngay cả khi chưa có triệu chứng. "Ningen" nghĩa là con người, còn "Dock" là xưởng sửa chữa tàu biển. Người Nhật ví mỗi con tàu dù chưa hư hỏng vẫn cần được đưa vào xưởng kiểm tra định kỳ trước và sau mỗi chuyến ra khơi. Tương tự, con người cũng nên khám sức khỏe định kỳ hàng năm để phát hiện bệnh sớm ngay cả khi chưa có triệu chứng.
Hiện Nhật có hơn 1.700 cơ sở triển khai mô hình này, thu hút khoảng 3,7 triệu người khám sức khỏe mỗi năm. Số liệu từ Nhật giai đoạn 2016-2018, cứ 1.000 người tham gia tầm soát phát hiện được 13,7 ca ung thư đại trực tràng và 13,3 ca ung thư vú.
"Nếu không tầm soát, những người này có thể chỉ phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn trễ", bác sĩ Tuấn nói, cho rằng tất cả mọi người đều nên khám sức khỏe định kỳ hàng năm, song cần phân tầng nguy cơ để tầm soát phù hợp. Nhóm nguy cơ cao gồm người hút thuốc lá nhiều, sống trong môi trường ô nhiễm hoặc có người thân mắc ung thư cần được theo dõi sát hơn.
Các nghiên cứu cho thấy khoảng 1/3 số ca ung thư xuất phát từ đột biến gene, 2/3 còn lại bắt nguồn từ môi trường sống. Điều này đồng nghĩa phần lớn ca ung thư hoàn toàn có thể dự phòng được thông qua thay đổi lối sống. Các biện pháp được khuyến cáo gồm không hút thuốc, hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, tập thể dục thường xuyên, ăn uống lành mạnh và hạn chế thực phẩm lên men, dự trữ lâu ngày.
Tại hội nghị, các chuyên gia cũng đề cập vai trò của AI trong chẩn đoán và điều trị ung thư. Bệnh viện Ung bướu TP HCM đang ứng dụng AI trong lập kế hoạch xạ trị, phát hiện đột biến gene HER2 và hỗ trợ đọc CT phổi phát hiện bướu sớm. Một bác sĩ xạ trị có thể mất 4 tiếng để lập kế hoạch điều trị cho một bệnh nhân, nhưng AI chỉ mất khoảng 2 phút và còn cho độ chính xác cao hơn.
