PGS-TS Trần Đắc Phu, cố vấn Trung tâm Đáp ứng khẩn cấp sự kiện y tế công cộng VN, nguyên Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), lưu ý người dân không tiếp xúc trực tiếp với chuột, nếu phải tiếp xúc cần đeo khẩu trang, găng tay, rửa tay với xà phòng. Người có thể nhiễm bệnh do hít phải bụi chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt khô của chuột nhiễm virus, hoặc tiếp xúc trực tiếp với chất thải của chuột, rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng, bị chuột cắn (ít gặp hơn), song các loài chuột mang virus thường không biểu hiện bệnh. Một số chủng hiếm có thể lây từ người sang người.
Theo PGS-TS Trần Đắc Phu, ngành y tế cần tăng cường kiểm dịch y tế biên giới như kiểm tra tàu bè tránh lây lan theo đường chuột từ nước ngoài vào VN, diệt chuột trên các tàu bè nếu có… “Nguy cơ ca bệnh từ nước ngoài vào VN cũng như nguy cơ xuất hiện, gia tăng các ca bệnh do virus Hanta trong nước là rất thấp”, PGS Phu nhận định.
Trong nước, theo thông tin từ hệ thống giám sát, virus Hanta thuộc nhóm bệnh giám sát, có ghi nhận trên chuột tại một số thời điểm nhưng Hanta có các nhóm khác nhau. Chưa khẳng định virus Hanta tại VN cùng nhóm với virus gây bệnh cho hành khách trên du thuyền MV Hondius (khởi hành từ Argentina ngày 1.4).
Theo Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai (Hà Nội), virus Hanta (Hantavirus) là một nhóm các virus RNA thuộc họ Hantaviridae, nằm trong bộ Bunyavirales, đại diện cho một trong những thách thức y tế công cộng nghiêm trọng nhất liên quan đến các bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người. Sự phân loại của virus Hanta có mối liên hệ mật thiết với khu vực địa lý và đặc điểm lâm sàng mà chúng gây ra.
Các chủng virus “Thế giới cũ” (Old World Hantaviruses), phổ biến tại châu Á và châu Âu, bao gồm các chủng: Hantaan (HTNV), Seoul (SEOV), Puumala (PUUV) và Dobrava (DOBV), chủ yếu gây ra hội chứng sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS).
Ngược lại, các chủng “Thế giới mới” (New World Hantaviruses) tại khu vực châu Mỹ tiêu biểu có: Sin Nombre (SNV) và Andes (ANDV), là tác nhân gây ra hội chứng phổi do virus Hanta (HPS hoặc HCPS).
Sự đa dạng này phản ánh quá trình đồng tiến hóa lâu dài giữa virus và các loài vật chủ đặc hiệu, nơi mỗi chủng virus Hanta thường gắn liền với một loài gặm nhấm cụ thể.
Biểu hiện lâm sàng phụ thuộc vào chủng virus mắc phải:
Hội chứng HFRS diễn tiến qua 5 giai đoạn điển hình: 1/ Sốt: sốt cao đột ngột, đau đầu, đau lưng, đỏ mặt; 2/ Hạ huyết áp: xuất hiện tình trạng sốc, giảm tiểu cầu; 3/ Thiểu niệu: suy thận cấp, protein niệu cao; 4/ Đa niệu: lượng nước tiểu tăng mạnh khi chức năng thận hồi phục. 5/ Hồi phục: có thể kéo dài nhiều tháng.
Hội chứng HCPS diễn tiến: giai đoạn đầu triệu chứng giống cúm (sốt, đau cơ); giai đoạn kịch phát: suy hô hấp cấp diễn tiến cực nhanh, phù phổi không do tim, hạ huyết áp và sốc tim. Tỷ lệ tử vong lên tới 40 – 50%.
Đó là các ý kiến được chuyên gia chia sẻ về cấp cứu ngoại viện trong điều trị đột quỵ, tại Hội thảo vệ tinh chủ đề "Bệnh viện công lập trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp: đảm bảo cấp cứu theo dõi liên tục người bệnh và chăm sóc gần dân" tổ chức chiều nay 22.5.
Hội thảo diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị Câu lạc bộ giám đốc các bệnh viện khu vực phía bắc diễn ra trong 2 ngày 22 - 23.5, tại Lào Cai.
Các chuyên gia cũng lưu ý, giao thông đi lại khó khăn, địa bàn rộng, người dân ở xa các đơn vị y tế trong bối cảnh mạng lưới cấp cứu ngoại viện và nhân viên được đào tạo còn chưa phát triển.
Do đó, việc củng cố hệ thống cấp cứu ngoại viện trong điều kiện chính quyền 2 cấp giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế sớm nhất.
Các chuyên gia chia sẻ, các địa phương tiến tới xây dựng bản đồ đột quỵ, lập danh sách các đơn vị điều trị đột quỵ, để trong tình huống cấp cứu do đột quỵ (người bệnh đã được đánh giá ban đầu) sẽ được vận chuyển đến cơ sở điều trị gần nhất, nhờ đó tăng cơ hội được điều trị thành công.
Đại diện Sở Y tế tỉnh Lào Cai chia sẻ về mô hình cấp cứu và phát triển mạng lưới tiếp nhận, chẩn đoán, điều trị đột quỵ trên địa bàn tỉnh.
Theo đó, mạng lưới cấp cứu ngoại viện giúp rút ngắn nhất thời gian người bệnh được vận chuyển đến cơ sở y tế, được chẩn đoán, điều trị kịp thời, đặc biệt quan trọng với bệnh nhân đột quỵ. Vì với đột quỵ, thời gian là não, trong khi nhiều điểm xa bệnh viện, xa cơ sở y tế.
Đồng thời, để tối ưu trong can thiệp đột quỵ não, các bệnh viện của tỉnh đã thống nhất tổ chức cấp cứu theo mô hình "cấp cứu một cửa".
Người bệnh khi được chuyển đến được tiếp nhận ngay tại khu vực hồi sức cấp cứu, đánh giá phân loại nhanh nhất (theo 5 cấp độ), đảm bảo các ca đột quỵ được can thiệp, điều trị sớm nhất.
Với ca bệnh "đỏ", mức độ cấp cứu tối khẩn, ngay lập tức được can thiệp điều trị; mức độ "cam", thời gian được chuyển can thiệp điều trị không chậm hơn 10 phút. Và với các ca bệnh đánh giá mức độ "vàng", thời gian cho phép là từ 160 phút.
Năm 2025, Lào Cai đã có 6/20 đơn vị y tế đã có thể triển khai can thiệp cấp cứu và điều trị đột quỵ.
Theo các chuyên gia, cấp cứu ngoại viện cần được củng cố mở rộng, đặc biệt ý nghĩa với bệnh nhân đột quỵ, vì thời gian là não. Cứ 1 phút qua, 1,9 triệu tế bào não mất đi nếu không được tái tưới máu kịp thời, khiến não tổn thương vĩnh viễn.
Tại Bệnh viện Bạch Mai, ê kíp can thiệp thần kinh của bệnh viện từng xác lập cột mốc can thiệp đột quỵ trong vòng 6 phút.
Ngày 21/7, bác sĩ Đinh Tấn Phương, Trưởng khoa Cấp cứu, Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP HCM), cho biết hai anh em bị bỏng trong vụ cháy xe khách khiến 7 người tử vong trên quốc lộ 1, đoạn qua xã Hưng Thịnh, TP Đồng Nai, chuyển đến Nhi đồng 1 sáng cùng ngày.
Bé trai 7 tuổi bỏng độ 1-2 khoảng 50% diện tích cơ thể, kèm sốc bỏng. Khi nhập viện, bệnh nhi lơ mơ, mạch và nhịp thở nhanh, huyết áp không đo được. Các bác sĩ hỗ trợ thở oxy, truyền dịch chống sốc, dùng kháng sinh, thuốc giảm đau và hồi sức tích cực. Hiện tình trạng sốc đã được kiểm soát, sức khỏe tạm ổn định, bé được chuyển đến Khoa Bỏng - Tạo hình tiếp tục điều trị.
Theo bác sĩ Phương, bệnh nhi có nguy cơ bỏng đường hô hấp nhưng mức độ không nặng. Kết quả xét nghiệm ban đầu chưa ghi nhận nồng độ khí độc trong máu tăng cao, nhiều khả năng đã được đưa ra khỏi xe sớm nên không hít phải nhiều khói độc.
Em gái 2 tuổi của bé bị bỏng độ 1-2 khoảng 10% diện tích cơ thể. Bé không bị sốc bỏng nhưng thở nhanh nên các bác sĩ nghi ngờ bỏng đường hô hấp. Bé được theo dõi sát và nội soi đường thở để đánh giá tổn thương. Hiện bệnh nhi được truyền dịch, dùng kháng sinh, thuốc giảm đau và điều trị tích cực.
Rạng sáng nay, gia đình họ gồm bố mẹ và hai con đi xe khách từ Phan Rang về Đồng Nai sau chuyến thăm quê nội, đến Quốc lộ 1 đoạn gần Biên Hòa thì xe đâm vào taluy rồi bốc cháy. Bố mẹ đã nỗ lực đưa được cả hai con thoát khỏi xe song cả 4 đều bị thương.
BS.CK2 Nguyễn Đức Phước, Giám đốc Trung tâm Y tế khu vực Trảng Bom, cho biết đơn vị tiếp nhận 6 người bị thương trong đó có gia đình 4 người trên. Sau khi sơ cứu, bố mẹ các cháu cùng một nạn nhân khác (người lớn) được chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất Đồng Nai, hai trẻ đến Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai rồi chuyển Bệnh viện Nhi đồng 1 TP HCM. Một bệnh nhân nhẹ tiếp tục điều trị ở trung tâm Trảng Bom.
Bệnh nhân còn lại là nữ, bị bỏng nhẹ, vừa được đưa vào bệnh viện thì nghe tin người thân tử vong trong vụ cháy nên đã quay lại hiện trường và không nhập viện.
Theo BS.CK2 Nguyễn Tường Quang, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất Đồng Nai, bố mẹ của hai bé đều bỏng khoảng 20% diện tích cơ thể ở tay, chân và vùng đầu. Sau khi được sơ cứu, cả hai điều trị ở Khoa Chấn thương chỉnh hình - Bỏng, sức khỏe ổn định, tỉnh táo.
Xe khách 24 chỗ chạy tuyến Phan Rang (Ninh Thuận cũ, nay là Khánh Hòa) đi TP HCM đã tông vào lan can trên quốc lộ 1 rồi bốc cháy. Tài xế cùng phụ xe phá cửa chính, đưa nhiều hành khách thoát ra ngoài, song ngọn lửa bùng phát quá nhanh khiến nhiều người mắc kẹt, 7 người tử vong, 5 người bị thương. Theo điều tra ban đầu, tài xế lái xe trong tình trạng buồn ngủ, mất tập trung.
Ngày 7/6, Nguyễn Thị Tường Vi bước vào lễ đường trong chiếc váy cưới thắt eo tinh tế. Ở tuổi 26, cô sở hữu vóc dáng thon gọn với chiều cao 1m64 và cân nặng 60 kg.
Ba năm trước, thói quen ăn uống mất kiểm soát đẩy cân nặng tăng 15 kg chỉ trong ba tháng, lên gần 80 kg. Cơ thể phản ứng tức thì với các dấu hiệu gan nhiễm mỡ, kinh nguyệt rối loạn, cả ngày chỉ muốn ăn và ngủ.
"Trọng lượng dồn nhiều vào vùng đùi khiến dáng đi của tôi bị lệch. Suốt hai năm sống chung với cơ thể quá khổ, tôi luôn trong trạng thái mệt mỏi, uể oải", Vi nhớ lại.
Hệ quả không dừng ở sức khỏe. Vi liên tục bị từ chối việc làm vì ngoại hình. Các nhà tuyển dụng nói thẳng họ ưu tiên ứng viên có ngoại hình ưa nhìn. Rồi một lần đi chơi, nhìn vào tấm ảnh chụp chung, cô nhận ra vóc dáng mình to gấp 4 lần bạn bè. Cùng lúc, bác sĩ phụ khoa cảnh báo nếu không thay đổi, béo phì kéo dài sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh sản.
Tháng 5/2025, cô bước vào hành trình thay đổi không thuốc, không phương pháp cực đoan. Vi chọn thâm hụt calo kết hợp tập luyện, một nguyên tắc được củng cố bởi hơn 30 nghiên cứu tổng hợp từ Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH).
Thâm hụt calo (calorie deficit) là trạng thái cơ thể tiêu hao nhiều calo hơn lượng calo nạp vào từ thức ăn và đồ uống trong một ngày. Ví dụ nếu cơ thể bạn đốt 2.000 calo mỗi ngày nhưng bạn chỉ ăn 1.500 calo, bạn đang thâm hụt 500 calo. Cơ thể sẽ lấy phần thiếu hụt đó từ mỡ dự trữ, dẫn đến giảm cân. Đây là nguyên lý cốt lõi và được khoa học chứng minh rộng rãi nhất trong giảm cân, thường được gọi tắt là "calories in, calories out". Các nghiên cứi cho thấy duy trì mức thâm hụt 500 calo mỗi ngày giúp giảm từ 0,2 đến 0,9 kg mỗi tuần một cách bền vững.
Theo phương pháp này, từ thứ Hai đến thứ Bảy, Vi tập kháng lực, tạ, cardio, bơi lội và đi bộ. Bữa sáng là khoai lang hoặc ngô luộc. Bữa chính gồm ức gà, hải sản, thịt bò và rau xanh. Đồ chiên xào, đồ ăn vặt và gia vị bị loại khỏi thực đơn hoàn toàn.
Tháng đầu tiên, Vi giảm 7 kg. Nhưng những tháng sau mới là thử thách thật sự. Cô nhớ những buổi sáng bước lên cân mà kim không nhúc nhích, những cơn thèm ăn từ bữa kiêng nhạt nhẽo. Để không bỏ cuộc, cô áp dụng "cheat day" một đến hai ngày mỗi tháng và ghi chép cân nặng mỗi ngày.
"Chỉ cần giảm được một lạng thôi cũng là động lực rất lớn để tôi đi tiếp", Vi nói. Khi có hẹn với bạn bè, cô chủ động xếp lịch vào ngày ăn xả. Khi đi cà phê, cô gọi nước ép không đường hoặc nước lọc.
Đến tháng 1/2026, sau 8 tháng, Vi về 60 kg. Nghiên cứu từ Tạp chí Dinh dưỡng Lâm sàng Mỹ chỉ ra rằng kết hợp kiểm soát calo và vận động đều đặn giúp tăng hiệu quả giảm cân hơn 20% so với chỉ ăn kiêng đơn thuần. Với Vi, con số trên bàn cân chỉ là một phần của sự thay đổi. Kinh nguyệt đều đặn trở lại. Gan nhiễm mỡ được kiểm soát. Cô ăn ngon, ngủ ngon và bước đi thẳng.
"Khi tôi thay đổi, thế giới xung quanh cũng thay đổi theo. Mọi người nhìn tôi bằng ánh mắt thiện cảm hơn, không còn những lời xì xầm hay ánh nhìn ái ngại như xưa nữa", Vi nói.
Hiện Vi vẫn tập đều đặn và muốn giảm thêm vài kg. Nhưng thứ đã thay đổi nhiều hơn là tư duy. Cô không còn đếm từng calo trong mỗi bữa ăn hay từ chối mọi buổi hẹn với bạn bè. Cô đã học được cách làm chủ cơ thể mà không để nó làm chủ mình.
