Tại Trung Quốc, Nhật Bản và phần lớn các quốc gia châu Á, ngồi xổm là một phần quen thuộc trong đời sống hàng ngày. Người dân có thể dễ dàng ngồi xổm khi chờ xe buýt, trò chuyện hay lúc ăn uống. Những đoạn video ghi lại cảnh khách du lịch phương Tây cố gắng bắt chước tư thế này nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội. Tuy nhiên, phần lớn họ bị ngã ngửa ra sau, nghiêng sang hai bên hoặc phải bám vào tường để giữ thăng bằng.
Các chuyên gia về chuyển động học cho biết sự chú ý của cộng đồng dành cho tư thế này thực chất đang phản ánh một vấn đề lớn hơn: tầm quan trọng của việc duy trì khả năng vận động linh hoạt của cơ thể khi chúng ta già đi. Vậy tại sao một số người có thể ngồi xổm rất dễ dàng, trong khi những người khác lại gặp khó khăn ngay cả khi đứng? Liệu tư thế “ngồi xổm kiểu châu Á” có thực sự mang lại nhiều lợi ích sức khỏe?
Ngồi xổm được coi là một trong những vận động cơ bản nhất của con người. Giáo sư Christopher Powers, chuyên gia về chuyển động tại Đại học Nam California (Mỹ), khẳng định: “Nếu không ngồi xổm, bạn hầu như không thể làm được gì. Từ việc ngồi vào ghế, bước ra khỏi ôtô, đi vệ sinh đến cúi người nhặt đồ vật, tất cả đều liên quan đến động tác này”.
Nhiều người đã quen với bài tập ngồi xổm cơ bản (squat) tại các phòng tập thể hình, nơi người tập hạ thấp trọng tâm như thể đang ngồi ghế cho đến khi đùi song song với mặt đất. Tuy nhiên, tư thế “ngồi xổm kiểu châu Á”, hay còn gọi là ngồi xổm sâu, lại có sự khác biệt rất lớn. Tư thế này đòi hỏi người thực hiện phải gập hoàn toàn khớp gối và đẩy gối ra ngoài, hai bàn chân mở rộng tách rời, giữ ngực thẳng và áp sát phần đùi sau vào bắp chân.
Matt Hsu, một huấn luyện viên người Mỹ gốc Á chuyên về cải thiện sức mạnh và khả năng vận động, thu hút hàng triệu lượt xem khi chia sẻ các video về tư thế này. Anh cho rằng tên gọi “ngồi xổm kiểu châu Á” đôi khi dễ gây hiểu nhầm: “Bạn sẽ thấy người châu Phi nói đây là cách ngồi xổm của họ, người Đông Âu cũng sẽ bảo tương tự. Thực chất, đây là cách ngồi xổm của toàn nhân loại”.
Các bác sĩ vật lý trị liệu giải thích kiểu ngồi xổm sâu này đòi hỏi các khớp hông, khớp gối và cổ chân phải cực kỳ linh hoạt, đồng thời huy động nhiều nhóm cơ hơn so với động tác ngồi xổm thông thường. Các nghiên cứu cho thấy trạng thái kéo căng toàn bộ này giúp cải thiện độ dẻo dai, giảm đau lưng và duy trì khả năng tự chăm sóc bản thân về lâu dài.
Khi còn nhỏ, mọi người đều có thể thực hiện tư thế này nhờ các khớp xương có biên độ vận động lớn và tỷ lệ cơ thể đặc thù.
Tuy nhiên, việc mất đi khả năng này khi trưởng thành không đơn thuần là do biến đổi sinh lý, mà chủ yếu bắt nguồn từ lối sống phụ thuộc quá nhiều vào việc ngồi ghế và sử dụng bồn cầu bệt, khiến các cơ và khớp dần suy giảm khả năng vận động và sức mạnh.
Sự thay đổi trong lối sống hiện đại ít ảnh hưởng hơn tại một số khu vực ở châu Á như Nhật Bản, nơi người dân vẫn duy trì thói quen ngồi xổm khi ăn uống.
Huấn luyện viên Matt Hsu cho hay: “Nhiều người Nhật khi vào nhà hàng vẫn giữ nét văn hóa cởi giày, ngồi xổm trên chiếu tatami rồi mới hạ người xuống dùng bữa”.
Sức mạnh của cơ chân và vùng hông này cũng được rèn luyện qua các sinh hoạt cơ bản hàng ngày, ví dụ sử dụng nhà vệ sinh ngồi xổm vẫn còn phổ biến ở một số vùng thuộc châu Á.
Ngay cả khi trả lời phỏng vấn hãng BBC, anh vẫn có thể duy trì tư thế ngồi xổm trong một thời gian dài và chỉ thỉnh thoảng đứng dậy nghỉ ngắn. Matt Hsu chia sẻ biến cố từ chính gia đình đã khiến anh nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng của khả năng này: “Cha tôi từng bị ngã và chúng tôi phải gọi xe cấp cứu vì ông không thể tự đứng dậy khỏi mặt sàn”.
Bản thân anh, dù là người gốc Á, cũng từng mất khả năng ngồi xổm ở độ tuổi 20 do chấn thương thể thao và thói quen ngồi quá lâu do tính chất công việc. Sau một thời gian kiên trì tập luyện, anh đã lấy lại được khả năng đó và khẳng định đây là một kỹ năng hoàn toàn có thể rèn luyện được.
Với những người muốn học cách ngồi xổm sâu, huấn luyện viên khuyến cáo không nên nóng vội để tránh chấn thương. Người tập nên bắt đầu bằng cách vịn tay vào ghế hoặc bàn để hỗ trợ, chỉ hạ người xuống mức cơ thể cảm thấy thoải mái, sau đó mới tăng dần độ sâu theo thời gian. Việc kiên trì thực hiện vài lần mỗi ngày sẽ giúp các cơ khớp thích nghi đáng kể sau vài tuần.
Tuy nhiên, việc tập luyện này sẽ trở nên phức tạp hơn khi tuổi tác ngày một cao. Giáo sư Powers lưu ý: “Càng lớn tuổi, biên độ vận động của các khớp, cột sống, hông và cổ chân sẽ càng giảm, gây cản trở khả năng ngồi xổm”.
Mặc dù các nghiên cứu chứng minh ngồi xổm ở bất kỳ mức độ nào cũng mang lại lợi ích, đối với những người có tiền sử mắc các bệnh lý về khớp gối, khớp hông hoặc cột sống, việc cố gắng ngồi xổm sâu không phải là giải pháp tối ưu cho họ.
Trong y học lâm sàng, bài tập ngồi xổm luôn được điều chỉnh linh hoạt dựa trên vóc dáng, tiền sử chấn thương và mục tiêu riêng của từng cá nhân. Những ai có xương đùi dài, cổ chân cứng hoặc cấu trúc khớp hông đặc biệt sẽ gặp nhiều khó khăn khi ngồi xổm sâu, dù cơ thể hoàn toàn khỏe mạnh.
Do đó, các chuyên gia vật lý trị liệu cho rằng điều quan trọng nhất khi bước vào tuổi già là duy trì được khả năng vận động độc lập, chứ không phải là việc có thể ngồi xổm thấp đến mức nào. Mục tiêu cốt lõi của việc rèn luyện là giúp mỗi người làm chủ được cơ thể, có thể tự đứng vững và chống lại tác động của trọng lực để nâng cao chất lượng cuộc sống.
Tác động của đồ cay lên dạ dày phụ thuộc vào nhiều yếu tố như lượng ăn, tần suất và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Thành phần chính tạo vị cay là capsaicin, vừa có thể gây kích thích, vừa có thể mang lại lợi ích sinh học nhất định. Capsaicin có rất nhiều trong ớt, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Khi vào cơ thể, capsaicin kích thích các thụ thể cảm nhận nhiệt và đau nằm trong niêm mạc dạ dày và đường tiêu hóa. Chính vì vậy, khi ăn cay, chúng ta sẽ cảm thấy nóng hoặc rát, dù thực tế nhiệt độ thức ăn không hề cao.
Sự kích thích này làm dạ dày phản ứng bằng cách tăng tiết dịch tiêu hóa và tăng nhu động ruột. Ở mức độ vừa phải, những phản ứng này giúp quá trình tiêu hóa diễn ra hiệu quả hơn. Tuy nhiên, nếu ăn quá cay hoặc ăn khi dạ dày đang nhạy cảm, capsaicin có thể gây khó chịu như đau bụng hoặc cảm giác nóng rát kéo dài.
Một hiểu lầm khá phổ biến là đồ cay có thể gây loét dạ dày. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa cho thấy nguyên nhân chính gây loét dạ dày là vi khuẩn H. pylori hay dùng thuốc chống viêm không steroid chứ không phải do ăn cay.
Thậm chí, một số bằng chứng còn cho thấy capsaicin có thể mang lại tác dụng bảo vệ dạ dày. Cụ thể, chất này có thể giúp giảm tiết a xít, tăng tiết chất nhầy và cải thiện lưu lượng máu đến niêm mạc dạ dày. Những yếu tố này đều góp phần bảo vệ lớp niêm mạc và hỗ trợ quá trình phục hồi nếu có tổn thương nhẹ.
Dù có lợi ích nhất định, đồ cay vẫn có thể gây vấn đề nếu sử dụng không phù hợp. Trước hết, ăn quá cay có thể gây kích ứng trực tiếp niêm mạc dạ dày, dẫn đến cảm giác đau, nóng rát hoặc khó tiêu. Điều này đặc biệt dễ xảy ra ở những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Ngoài ra, với những người đã bị viêm dạ dày, capsaicin sẽ làm các triệu chứng trở nên nặng hơn. Ăn cay cũng có thể làm tăng nguy cơ trào ngược dạ dày thực quản.
Điều quan trọng là cần hiểu rõ cơ thể của mình và điều chỉnh lượng ăn cho phù hợp. Ăn cay ở mức vừa phải, kết hợp với chế độ ăn cân bằng sẽ giúp chúng ta tận hưởng vị cay mà không gây ảnh hưởng tiêu cực đến dạ dày, theo Medical News Today.
Ngày 2/6, Bảo hiểm xã hội TPHCM thông tin việc tham gia góp ý sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) số 41/2024/QH15 và một số quy định khác.
Theo đó, BHXH TPHCM đề xuất 6 nội dung cụ thể, xuất phát từ thực tiễn quản lý tại địa bàn có quy mô dân số, lao động, doanh nghiệp, hộ kinh doanh lớn, đồng thời là nơi phát triển nhanh các loại hình lao động mới, lao động linh hoạt, lao động trong nền kinh tế số.
Các nội dung góp ý đều hướng đến mục tiêu hoàn thiện chính sách theo hướng bao phủ rộng hơn, quản lý chặt chẽ hơn và bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người dân, người lao động.
Thứ nhất, đề xuất bổ sung tài xế công nghệ, người bán hàng online vào diện tham gia BHXH bắt buộc.
Theo BHXH TPHCM, đây là những nhóm lao động có việc làm, có thu nhập ổn định, thường xuyên, phát triển nhanh trong nền kinh tế số nhưng hiện chưa được bao phủ đầy đủ bởi chính sách BHXH bắt buộc. Việc bổ sung nhóm đối tượng này nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi an sinh cho người lao động trong các mô hình việc làm mới.
BHXH TPHCM đề xuất phương thức đóng bảo hiểm hàng tháng thông qua tổ chức kinh doanh bằng ứng dụng công nghệ, nhà quản lý sàn giao dịch thương mại điện tử, nhà quản lý nền tảng số có chức năng thanh toán và các tổ chức có hoạt động kinh tế số khác theo quy định.
Thứ hai, kiến nghị đưa người có hợp đồng lao động dưới 1 tháng vào diện tham gia BHXH bắt buộc. Thứ ba, siết trách nhiệm BHXH đối với doanh nghiệp sử dụng lao động tại công trình xây dựng, công ty may mặc, gia công, vận tải.
Thứ tư, bổ sung trách nhiệm cung cấp dữ liệu của người sử dụng lao động. Thứ năm, tổ chức thu BHXH bắt buộc đối với chủ hộ kinh doanh qua tổ chức dịch vụ thu (đơn vị được cơ quan BHXH ủy quyền).
Thứ sáu, BHXH TPHCM kiến nghị BHXH Việt Nam đề xuất sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 261/2025/QH15 và Luật Bảo hiểm y tế (BHYT) theo hướng người từ đủ 75 tuổi trở lên có thẻ BHYT được hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng.
Theo BHXH TPHCM, Nghị quyết số 261/2025/QH15 quy định người tham gia BHYT thuộc hộ gia đình cận nghèo, người cao tuổi từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được áp dụng mức hưởng 100% chi phí khám bệnh, chữa bệnh trong phạm vi được hưởng.
Tuy nhiên, thực tế phát sinh trường hợp người từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng lương hưu, có thẻ BHYT nhưng chưa được áp dụng mức hưởng 100%, dẫn đến nhiều phản ánh từ người dân.
"Việc bổ sung người từ đủ 75 tuổi trở lên có thẻ BHYT vào nhóm được hưởng 100% chi phí khám, chữa bệnh BHYT trong phạm vi được hưởng sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi, phù hợp với yêu cầu thích ứng với già hóa dân số và bảo đảm tính công bằng trong thụ hưởng chính sách", BHXH TPHCM nhận định.
Mùa thu hoạch thanh long thường kéo dài từ tháng 5 đến tháng 12 hàng năm, trong đó giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 11 là thời kỳ cao điểm nhất. Tùy thuộc vào từng giống cây, độ ngọt và hương thơm của quả sẽ có sự khác biệt đôi chút.
Không chỉ có hương vị thơm ngon, thanh long những năm gần đây luôn được nhiều chuyên gia dinh dưỡng xếp vào nhóm "trái cây vàng" nhờ hàm lượng dinh dưỡng vượt trội. Với lượng nước dồi dào, giàu chất xơ hòa tan và các hợp chất thực vật (phytochemicals), loại quả này vừa giúp cấp nước, chống oxy hóa lại vừa hỗ trợ quá trình chuyển hóa của cơ thể.
Chuyên gia dinh dưỡng Cao Mẫn Mẫn mới đây đã chia sẻ trên trang cá nhân rằng, thanh long rất giàu chất xơ và oligosaccharide. Các thành phần này có tác dụng thúc đẩy nhu động ruột mạnh mẽ, từ đó cải thiện tình trạng táo bón và giúp hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru hơn. Đây là lý do nhiều người nhận thấy hiệu quả đi tiêu rõ rệt ngay ngày hôm sau sau khi ăn thanh long.
Bên cạnh đó, các hoạt chất như anthocyanin, betalain, vitamin C có trong phần thịt quả, cùng vitamin E nằm trong các hạt nhỏ màu đen, đều là những chất chống oxy hóa mạnh mẽ. Trong đó, thanh long ruột đỏ sở hữu hàm lượng hợp chất thực vật tương đối cao hơn. Với tỷ lệ nước chiếm hơn 80% và hàm lượng calo thấp, thanh long mang lại cảm giác thanh mát, không bị ngọt gắt, trở thành loại trái cây lý tưởng được nhiều người lựa chọn để bù nước sau khi tập thể dục.
Về thắc mắc loại thanh long nào bổ dưỡng hơn, chuyên gia Cao Mẫn Mẫn cho biết sự khác biệt giữa hai loại thực tế không quá lớn:
Dù thanh long có giá trị dinh dưỡng cao, chuyên gia cũng đưa ra lời cảnh báo đối với một số nhóm đặc biệt. Những người có hệ tiêu hóa nhạy cảm, dễ bị đầy hơi, người có chức năng thận kém hoặc bệnh nhân tiểu đường cần kiểm soát nghiêm ngặt lượng ăn vào. Việc nạp quá nhiều thanh long có thể gây khó chịu cho cơ thể do hàm lượng chất xơ, kali hoặc lượng đường tích tụ.
Một mẹo nhỏ được chuyên gia chia sẻ là các hợp chất thực vật thực chất tập trung nhiều nhất ở phần màng sát vỏ quả. Do đó, khi gọt vỏ, chúng ta không cần gọt quá sát hoặc quá sạch. Chỉ cần rửa sạch phần vỏ bên ngoài là có thể an tâm cắt miếng và thưởng thức trọn vẹn giá trị dinh dưỡng của quả.
