Theo Hãng tin Reuters ngày 12-6, Mỹ và Iran tiếp tục phát tín hiệu tích cực về triển vọng chấm dứt xung đột, khi một quan chức cấp cao Nhà Trắng cho biết hai bên đã thống nhất được dự thảo văn bản và có thể ký thỏa thuận sơ bộ trong vài ngày tới.
Theo các nguồn tin tham gia đàm phán, thỏa thuận dự kiến bao gồm việc Mỹ từng bước giải phóng 24 tỉ USD tài sản Iran bị phong tỏa và nới lỏng các biện pháp trừng phạt xuất khẩu dầu mỏ. Đổi lại, Tehran sẽ mở lại eo biển Hormuz.
Một quan chức Mỹ cho biết thỏa thuận cũng thiết lập cơ chế giám sát nhằm bảo đảm Iran thực hiện cam kết. Washington khẳng định kho uranium làm giàu ở cấp độ cao của Iran sẽ bị tiêu hủy và đưa ra khỏi nước này trong khuôn khổ thỏa thuận cuối cùng.
Phát biểu trên truyền hình nhà nước, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố Tehran cùng Oman sẽ tiếp tục kiểm soát hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz, đồng thời khẳng định Iran là “bên chiến thắng” trong cuộc chiến với Mỹ.
Trong khi đó Israel tuyên bố không tham gia các cuộc đàm phán và sẽ không trở thành một bên của thỏa thuận. Chính phủ Israel cũng bác bỏ khả năng rút quân khỏi Lebanon, bất chấp tuyên bố từ phía Iran rằng thỏa thuận mới có thể giúp chấm dứt xung đột tại quốc gia này.
Thị trường chứng khoán toàn cầu đồng loạt tăng điểm trong phiên giao dịch ngày 12-6, trong khi giá dầu tiếp tục giảm khi nhà đầu tư kỳ vọng Mỹ và Iran sắp đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột.
Tại Mỹ, chỉ số Dow Jones tăng 0,7%, S&P 500 tăng 0,5% và Nasdaq tăng 0,3%. Đà tăng được hỗ trợ bởi màn chào sàn ấn tượng của SpaceX, khi cổ phiếu hãng hàng không vũ trụ của tỉ phú Elon Musk tăng 19% trong phiên giao dịch đầu tiên, đưa giá trị công ty vượt 2.000 tỉ USD.
Các thị trường châu Âu cũng tăng mạnh, với chỉ số FTSE 100 của Anh tăng 1,6%, còn CAC 40 của Pháp và DAX của Đức cùng tăng 1,8%.
Tại châu Á, Nikkei 225 của Nhật Bản tăng 2,8%, Kospi của Hàn Quốc tăng hơn 4%, trong khi các chỉ số tại Hong Kong và Trung Quốc cũng đi lên.
Ở thị trường năng lượng, giá dầu Brent giảm 3,4% xuống còn 87,33 USD/thùng, còn dầu WTI của Mỹ giảm 3,2% xuống 84,88 USD/thùng.
Theo Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên (KCNA), một quan chức cấp cao thuộc Bộ Ngoại giao Triều Tiên chỉ trích Mỹ và Hàn Quốc đang “tăng cường có hệ thống” hợp tác quân sự, bất chấp những lo ngại quốc tế về nguy cơ leo thang căng thẳng trong khu vực.
Tuyên bố được đưa ra sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ phê duyệt thương vụ bán vũ khí trị giá gần 300 triệu USD cho Hàn Quốc, bao gồm các tên lửa không đối không hiện đại và thiết bị hỗ trợ.
“Xuất khẩu vũ khí của Mỹ là xuất khẩu chiến tranh”, quan chức Triều Tiên nhấn mạnh, khẳng định Bình Nhưỡng sẽ tiếp tục tăng cường năng lực răn đe tự vệ để duy trì cân bằng sức mạnh trong khu vực.
Theo Hãng tin AFP ngày 13-6, Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel đã công bố loạt cải cách mới nhằm mở rộng vai trò của khu vực tư nhân, trong bối cảnh nền kinh tế nước này chịu sức ép lớn từ lệnh phong tỏa dầu mỏ và các biện pháp trừng phạt của Mỹ.
Phát biểu trên truyền hình quốc gia, ông Diaz-Canel cho biết Cuba sẽ thu hẹp danh mục ngành nghề cấm đối với doanh nghiệp tư nhân, đẩy nhanh quá trình cấp phép kinh doanh và tạo điều kiện để các doanh nghiệp đầu tư với quyền lợi tương đương nhà đầu tư nước ngoài.
Chính phủ cũng đang xem xét loại bỏ vai trò trung gian của các cơ quan nhà nước trong hoạt động xuất nhập khẩu, đồng thời tiếp tục trao thêm quyền tự chủ cho các doanh nghiệp nhà nước, vốn chiếm khoảng 80% hoạt động kinh tế của đất nước.
Ngoài ra, Havana dự kiến tinh giản bộ máy hành chính, giảm số lượng bộ ngành và cắt giảm biên chế khu vực công. Kế hoạch này sẽ được trình Quốc hội xem xét vào tháng 7.
Các cải cách được kỳ vọng giúp nền kinh tế Cuba thích ứng tốt hơn trước những khó khăn kéo dài do các biện pháp cấm vận và trừng phạt từ Washington.
Đại sứ của 27 nước thành viên Liên minh châu Âu (EU) ngày 12-6 đã nhất trí khởi động giai đoạn đàm phán gia nhập đầu tiên với Ukraine và Moldova, đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực gia nhập khối của hai quốc gia Đông Âu.
Theo kế hoạch, hội nghị liên chính phủ đầu tiên sẽ diễn ra ngày 15-6, mở ra tiến trình đàm phán về cụm chính sách nền tảng, bao gồm các lĩnh vực liên quan đến quyền cơ bản, cải cách thể chế và pháp quyền.
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hoan nghênh quyết định của EU, cho rằng đây là sự hỗ trợ chính trị và tinh thần quan trọng đối với Ukraine, trong bối cảnh nước này vẫn đang đối phó trong xung đột với Nga. Tổng thống Moldova Maia Sandu cũng khẳng định nước này sẽ tiếp tục thúc đẩy cải cách để đáp ứng các tiêu chuẩn của EU.
Tiến trình đàm phán từng bị trì hoãn do sự phản đối của Hungary. Tuy nhiên Budapest đã dỡ bỏ rào cản sau khi đạt được thỏa thuận với Kiev về quyền của cộng đồng người gốc Hungary tại Ukraine.
Giám đốc Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) Kash Patel ngày 8/4 cho biết nghi phạm rò rỉ thông tin cho báo chí là một cựu nhân viên Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc nhiệm Mỹ (SOCOM), từng hỗ trợ các lực lượng chiến đấu cấp cao nhất của quân đội. Tuy nhiên, FBI không công bố danh tính nghi phạm.
Tiêm kích đa năng F-15E của Mỹ bị bắn rơi ở Iran hôm 3/4, nhưng Bộ Quốc phòng Mỹ khi đó không công bố thông tin. NY Times và hàng loạt hãng tin khác ngay sau đó dẫn lời "quan chức Mỹ giấu tên" đăng tải thông tin này, cho biết một phi công đã được giải cứu, nhưng người còn lại đang mất tích trên lãnh thổ Iran.
Trong hơn hai ngày, chính phủ Mỹ liên tục từ chối xác nhận vụ tiêm kích F-15E bị bắn rơi, cũng như thông tin về một phi công mất tích, bất chấp hàng loạt bản tin từ truyền thông Mỹ cũng như Iran.
Trong họp báo ở Nhà Trắng hôm 6/4, Tổng thống Trump cho biết chính phủ đang ráo riết truy tìm nghi phạm làm lộ tin F-15 bị bắn rơi, đồng thời gây sức ép lên cơ quan báo chí được cho là bên đầu tiên đăng thông tin, cảnh báo khả năng phạt tù phóng viên với lý do đe dọa đến an ninh quốc gia.
Ông Trump cho rằng vụ rò rỉ đã đẩy phi công và lực lượng ứng cứu vào tình thế nguy hiểm. "Khi thông tin bị lộ, lập tức cả Iran đều biết có một phi công đang ở đâu đó trên lãnh thổ của họ. Chiến dịch trở nên phức tạp hơn nhiều", ông Trump nói, cho biết Iran đã "treo thưởng rất lớn" cho người bắt được phi công gặp nạn.
Chiến dịch giải cứu phi công F-15 là một trong những chiến dịch tìm kiếm cứu nạn táo bạo và tốn kém nhất lịch sử quân đội Mỹ, với hàng trăm binh sĩ, lính đặc nhiệm cùng hàng chục máy bay tham gia. Khi tiến hành, quân đội Mỹ đã ném bom dữ dội vào khu vực để ngăn lực lượng Iran tiếp cận dãy núi ở Isfahan, nơi phi công đang ẩn nấp.
Sau khi giải cứu được phi công, họ rút về sân bay dã chiến để rời Iran. Tuy nhiên, hai vận tải cơ đặc nhiệm MC-130J gặp sự cố không thể cất cánh, khiến Mỹ phải điều máy bay dự bị tới sơ tán quân nhân theo từng đợt và phá hủy những chiếc máy bay gặp sự cố.
Lầu Năm Góc cho biết không có trường hợp thiệt mạng trong chiến dịch giải cứu, nhưng lực lượng hứng chịu nhiều tổn thất về khí tài.
Reuters dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên cho biết các đơn vị đặc nhiệm đã phá hủy 6 máy bay, gồm hai vận tải cơ MC-130J và 4 trực thăng, trước khi rời đi để ngăn chúng rơi vào tay Iran. Trong khi đó, quân đội Iran tuyên bố lực lượng nước này đã bắn hạ hai trực thăng và một máy bay vận tải C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công Mỹ.
Hai trực thăng cứu nạn chiến đấu HH-60W Jolly Green II cũng trúng hỏa lực Iran, khiến ít nhất một quân nhân bị thương, nhưng đã hạ cánh an toàn ở lãnh thổ đồng minh của Mỹ. Chưa rõ mức độ hư hại của chúng.
Giám đốc FBI cũng đăng thông điệp cảnh báo những hành động rò rỉ thông tin trong tương lai. "Hãy coi đây như một thông điệp tới những người có thể làm lộ thông tin: Chúng tôi đang điều tra, và sẽ bắt các người. FBI sẽ không dung thứ cho những kẻ tìm cách phản bội đất nước và đẩy người Mỹ vào hiểm cảnh", ông Patel viết trên X.
"Đây là sự việc hoàn toàn không thể chấp nhận được. Bạo lực không có chỗ đứng trong nền dân chủ. Tôi xin bày tỏ sự ủng hộ hoàn toàn đối với Tổng thống Donald Trump", Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đăng trên mạng xã hội X ngày 26/4.
Trước đó, Cole Tomas Allen, 31 tuổi, sống tại bang California, tối 25/4 tìm cách vượt qua chốt an ninh bên trong khách sạn Washington Hilton ở thủ đô Washington để tiếp cận bữa tiệc của hiệp hội phóng viên chuyên trách Nhà Trắng, sự kiện có Tổng thống Mỹ Donald Trump tham dự.
Allen mang theo súng săn, súng ngắn và nhiều dao tìm cách vượt vòng kiểm tra an ninh, nhưng đã bị mật vụ Mỹ chặn lại trước khi vào được hội trường tiệc. Video từ camera giám sát cho thấy nghi phạm chạy nhanh qua máy dò kim loại. Lực lượng an ninh lập tức quay về hướng nghi phạm và chĩa súng.
Nghi phạm đã đấu súng với mật vụ Mỹ, bắn trúng một sĩ quan mặc áo chống đạn trước khi bị khống chế.
Tổng thống Trump, Đệ nhất phu nhân Melania, Phó tổng thống JD Vance và các quan chức đã được sơ tán sau khi có tiếng súng nổ. Toàn bộ khách mời tham gia sự kiện đều an toàn.
Thủ tướng Anh Keir Starmer cho biết ông "bị sốc" trước những gì xảy ra tại tiệc tối dành cho phóng viên chuyên trách Nhà Trắng. "Bất kỳ cuộc tấn công nào nhằm vào các thiết chế dân chủ hoặc tự do báo chí đều phải bị lên án mạnh mẽ nhất", ông Starmer viết trên X.
Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez, người có mối quan hệ căng thẳng với ông Trump những tháng gần đây, cũng lên án vụ tấn công nhằm vào Tổng thống Mỹ.
"Bạo lực không bao giờ là câu trả lời. Nhân loại chỉ có thể tiến lên thông qua dân chủ, chung sống và hòa bình", ông cho hay.
Thủ tướng Hungary Viktor Orban, đồng minh của ông Trump, cũng khẳng định "không có chỗ cho bạo lực trong chính trị". Bà Kaja Kallas, Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của Liên minh châu Âu (EU), cho rằng "bạo lực chính trị không có chỗ trong nền dân chủ", đồng thời bày tỏ "nhẹ nhõm" khi không xảy ra thương vong.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết vợ chồng ông "bàng hoàng trước vụ ám sát bất thành" nhằm vào Tổng thống Trump.
"Chúng tôi cũng nhẹ nhõm khi Tổng thống cùng Đệ nhất phu nhân đều an toàn và vững vàng tinh thần. Chúng tôi chúc sĩ quan cảnh sát bị thương sớm hồi phục hoàn toàn và đánh giá cao hành động nhanh chóng, dứt khoát của Mật vụ Mỹ", theo bài đăng trên X của ông Netanyahu.
Ông Trump ca ngợi mật vụ Mỹ cũng như lực lượng an ninh đã hành động "rất nhanh chóng" để chặn nghi phạm trước khi người này vào được hội trường tiệc. Tổng thống tiết lộ sĩ quan bị bắn đang trong tình trạng ổn định nhờ mang áo chống đạn.
Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cho biết ông "nhẹ nhõm khi biết Tổng thống Trump, Đệ nhất phu nhân và Phó tổng thống đều an toàn, không bị thương". "Bạo lực không có chỗ đứng trong một nền dân chủ và dứt khoát phải bị lên án", ông viết trên X.
Thủ tướng Canada Mark Carney chia sẻ với "tất cả những người bị ảnh hưởng bởi sự việc đáng lo ngại này", khẳng định "bạo lực chính trị không có chỗ trong bất kỳ nền dân chủ nào".
Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum cho rằng "thật may khi Tổng thống Trump cùng phu nhân an toàn sau sự việc vừa qua" và "bạo lực không bao giờ là cách giải quyết".
Cảnh sát trưởng thành phố Washington cho biết nghi phạm hành động một mình và hiện chưa rõ mục tiêu cùng động cơ của anh ta, dù Tổng thống Trump nghĩ rằng bản thân ông là mục tiêu.
Ông Trump từng bị ám sát hụt trong cuộc vận động tranh cử ở Butler, Pennsylvania hồi tháng 7/2024. Sau đó vài tháng, một người đàn ông khác bị bắt sau khi mật vụ Mỹ phát hiện nòng súng trường thò ra từ bụi cây ở rìa sân golf tại West Palm Beach, nơi ông Trump đang chơi golf.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif cho biết ông "vô cùng sốc trước vụ nổ súng đáng lo ngại này".
"Thật nhẹ nhõm khi biết Tổng thống Trump, Đệ nhất phu nhân và các khách mời khác đều an toàn. Tôi xin gửi lời cầu chúc tới ông và mong ông tiếp tục được bình an, khỏe mạnh", ông Sharif viết trên X.
Lãnh đạo nhiều nước khác, trong đó có Nhật Bản, Ukraine, Italy, Hà Lan, cũng lên án vụ tấn công bạo lực.
Nghi phạm Allen sẽ được đưa ra trình diện trước thẩm phán liên bang ở Washington vào ngày 27/4 với cáo buộc sử dụng súng khi có hành vi bạo lực và tấn công nhân viên liên bang bằng vũ khí nguy hiểm.
"Trong những thời điểm đặc biệt biến động này, chúng ta đang đi theo một chiếc la bàn. Nó vẫn luôn hướng về một NATO đoàn kết và mối quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương đáng tin cậy", Thủ tướng Friedrich Merz phát biểu trong chuyến thăm thao trường ở miền bắc Đức hôm nay.
Bình luận được đưa ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đang xem xét phương án cắt giảm số lượng binh sĩ đồn trú tại Đức. Ông Trump trước đó cũng chỉ trích lãnh đạo Đức về phát biểu cho rằng Mỹ không có chiến lược rõ ràng và đang bị Iran "làm cho bẽ mặt".
Ông Merz không trực tiếp đề cập tới những lời đe dọa của Tổng thống Trump, nhưng khẳng định Đức đang "liên lạc một cách chặt chẽ và tin cậy" với các đối tác, đặc biệt là Mỹ, về những hệ lụy từ xung đột Trung Đông. "Điều này là vì lợi ích chung xuyên Đại Tây Dương. Chúng ta làm điều đó với sự tôn trọng lẫn nhau và sẻ chia gánh nặng một cách công bằng", ông nói.
Thủ tướng Merz cũng nhấn mạnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương "đặc biệt quan trọng" với cả đất nước, người dân Đức và cá nhân ông.
Người phát ngôn Liên minh châu Âu (EU) Anitta Hipper cùng ngày khẳng định Mỹ là "đối tác quan trọng" cho an ninh và quốc phòng của châu Âu, khẳng định hoạt động triển khai lực lượng Mỹ ở châu Âu cũng hỗ trợ vai trò toàn cầu của Washington.
Theo Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ, tính đến năm 2024, nước này đang triển khai hơn 35.000 binh sĩ đồn trú tại hơn 40 căn cứ quân sự trên lãnh thổ Đức. Truyền thông quốc gia châu Âu ước tính con số hiện tại là gần 50.000 quân nhân.
Đức đóng vai trò trung tâm với hiện diện quân sự của Mỹ tại khu vực. Đây là nơi đặt tổng hành dinh của Bộ tư lệnh châu Âu (USEUCOM) thuộc quân đội Mỹ, cũng như một trong những trung tâm điều trị y tế hàng đầu của nước này, cùng nhiều cơ sở bảo dưỡng và kho vũ khí cho không quân Mỹ.
Tổng thống Trump đã nhiều lần chỉ trích NATO và đe dọa cắt giảm lực lượng đồn trú tại các nước đồng minh châu Âu kể từ khi lên nắm quyền trong nhiệm kỳ đầu tiên.
Mỹ dường như đang quyết tâm gây sức ép với những đồng minh không ủng hộ nước này trong xung đột với Iran, cũng như không tham gia nỗ lực gỡ phong tỏa và tuần tra tại eo biển Hormuz, tuyến vận tải biển huyết mạch của thế giới đang bị Tehran khóa chặt.
