Tổng thống Mỹ Donald Trump tháng trước công khai tuyên bố ông có thể lệnh cho đặc nhiệm Mỹ xâm nhập, thu giữ khoảng 440 kg uranium làm giàu cao của Iran. Tuy nhiên, CNN ngày 13/6 dẫn 5 nguồn am hiểu thông tin tình báo Mỹ cho biết khả năng lính Mỹ tiếp cận được số vật liệu hạt nhân này hiện trở nên khó khăn, nguy hiểm và tốn thời gian hơn rất nhiều.
Số uranium trên được cho là đã bị chôn vùi dưới các hầm ngầm kiên cố của Iran sau chiến dịch không kích quy mô lớn của Mỹ hồi tháng 6/2025. Giờ đây, lực lượng Iran đã cố tình đánh sập các đoạn hầm dẫn đến kho chứa, cũng như gài mìn ở các lối ra vào nhằm ngăn đặc nhiệm Mỹ đột nhập.
Những biện pháp gia cố mới của Iran khiến đề xuất của chính quyền Trump về việc buộc Tehran giao nộp và tiêu hủy uranium trở nên phức tạp hơn, đồng thời đặt ra câu hỏi ai sẽ đảm nhận nhiệm vụ nguy hiểm là đào và thu hồi số vật liệu đó.
Một số nguồn tin cho biết ngay cả với chính Iran, việc đưa số vật liệu đã làm giàu ra ngoài hiện cũng không dễ dàng hay an toàn. Công việc này sẽ đòi hỏi thiết bị đào xúc hạng nặng và hoạt động rà phá bom mìn, vốn đều là những nhiệm vụ khó khăn và rủi ro.
“Nếu thông tin này chính xác thì rõ ràng việc thu hồi lượng uranium làm giàu ở mức cao sẽ trở nên phức tạp hơn rất nhiều”, ông Scott Roecker, người đứng đầu Văn phòng Loại bỏ Vật liệu Hạt nhân thuộc Cơ quan Quản lý An ninh Hạt nhân Quốc gia Mỹ giai đoạn 2017-2021, nhận định.
Theo ông Roecker, tình huống này cũng có thể tạo cơ hội để Iran khiến quá trình xác minh việc tuân thủ cam kết trở nên khó khăn hơn.
Nếu các nhà đàm phán yêu cầu Iran đưa toàn bộ số uranium trên tới địa điểm tập kết để xác minh và cuối cùng là loại bỏ hoặc pha loãng, việc đưa chúng ra khỏi đường hầm sẽ là trách nhiệm của Tehran.
“Tôi lo ngại Iran có thể tuyên bố không thể thu hồi một phần lượng uranium. Khi đó chúng ta không thể hoàn toàn chắc chắn Iran có khả năng tiếp cận số vật liệu hạt nhân này trong tương lai hay không”, ông cho hay.
Phái đoàn ngoại giao Iran tại Liên Hợp Quốc chưa phản hồi đề nghị bình luận, trong khi Nhà Trắng cũng chưa lên tiếng.
Iran đang sở hữu hơn 440 kg uranium làm giàu cấp độ cao, được cho là gần ngưỡng cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân. Giới chức Israel cho biết lượng uranium này đủ để Iran sản xuất 11 quả bom nguyên tử nếu làm giàu thêm. Tuy nhiên, Tehran nhiều lần khẳng định không theo đuổi mục tiêu phát triển loại vũ khí hủy diệt này.
Hạt nhân Iran là vấn đề cốt lõi trên bàn đàm phán giữa Tehran và Washington nhằm chấm dứt cuộc chiến bùng phát từ ngày 28/2. Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố việc kiểm soát số uranium này là ưu tiên hàng đầu của Mỹ.
Một quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ hôm 11/6 cho biết hai bên đang tiến gần hơn tới thỏa thuận mà theo đó Iran sẽ phải bàn giao lượng uranium đã làm giàu cho Mỹ. Số vật liệu này sẽ được tiêu hủy tại chỗ trước khi được đưa ra khỏi Iran.
Tuy nhiên, phía Mỹ và Iran lại đưa ra những mô tả khác nhau về dự thảo đang được thương lượng, và các điều khoản cụ thể vẫn chưa rõ ràng. Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết vấn đề về chương trình hạt nhân sẽ được hai bên thảo luận trong thời hạn 60 ngày sau khi ký khung thỏa thuận sơ bộ.
“Cách duy nhất để giải quyết kho uranium làm giàu là pha loãng nó tại chính Iran. Đó luôn là lập trường của chúng tôi”, ông nói.
Cộng đồng quốc tế hiện tin rằng phần lớn kho uranium đang nằm trong các đường hầm đã sập tại tổ hợp hạt nhân Isfahan ở miền trung Iran, một phần được lưu giữ tại các địa điểm khác.
CNN hồi giữa tháng 5 đưa tin quân đội Mỹ từng chuẩn bị chiến dịch nhằm thu giữ số vật liệu hạt nhân này, nhưng kế hoạch cuối cùng bị đánh giá là quá rủi ro nên không được thực hiện. Từ đó đến nay, Iran được cho là tiếp tục gia cố nơi chôn giấu uranium làm giàu dưới lòng đất.
Ông Trump cũng từng thừa nhận mức độ nguy hiểm của việc dùng biện pháp quân sự thu hồi số uranium này. Trong cuộc phỏng vấn với Fox News tháng trước, ông bày tỏ hoài nghi Iran có thể tự tiếp cận và đưa số vật liệu bị chôn giấu ra ngoài mà không bị tình báo Mỹ phát hiện.
“Chúng tôi biết chính xác điều gì đang diễn ra. Chưa ai có thể tiếp cận được nơi đó”, ông nói.
Tuy nhiên, hai nguồn tin lưu ý việc Tổng thống Mỹ công khai nhắc đến kho uranium như một mục tiêu tiềm năng có thể đã vô tình tạo động lực để Iran tăng cường bảo vệ tài sản chiến lược của họ. Ngay cả khi thỏa thuận giữa Tehran và Washington được ký tuần tới, các cuộc đàm phán kỹ thuật bổ sung nhằm thống nhất chi tiết về tương lai chương trình hạt nhân Iran vẫn sẽ tiếp tục.
Việc đưa số uranium ra khỏi Iran nhiều khả năng sẽ đòi hỏi triển khai cơ sở xử lý uranium di động chuyên dụng do Cơ quan Quản lý An ninh Hạt nhân Quốc gia Mỹ điều phối tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge ở bang Tennessee. Hai nhà đàm phán cấp cao của Mỹ là Jared Kushner và Steve Witkoff đến thăm cơ sở này hồi đầu tháng.
Tuy nhiên, ngay cả những chuyên gia hàng đầu thế giới về loại bỏ vật liệu hạt nhân cũng sẽ cần thời gian đáng kể để hoàn tất nhiệm vụ. Đầu tháng này, ông Trump cho biết quá trình đó ít nhất sẽ mất khoảng hai tuần.
Hơn 160 hồ sơ và hơn 400 vụ việc được giải mật. Tài liệu gồm video, ảnh hồng ngoại, báo cáo FBI, điện tín ngoại giao và lời khai nhân chứng từ thập niên 1940 đến nay, trải dài từ các căn cứ quân sự Mỹ, vùng trời Trung Đông cho đến những sứ mệnh Apollo trên Mặt trăng.
Việc công bố hồ sơ diễn ra sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố chính quyền sẽ thúc đẩy minh bạch về các tài liệu liên quan đến "sự sống ngoài Trái đất". Trang web war.gov/UFO/ đăng tải các tài liệu giải mật, cho phép công chúng tự xem và đưa ra kết luận.
Đáng chú ý nhất là các báo cáo từ chương trình Apollo của Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA), theo kênh NBC News ngày 9-5. Sau chuyến bay Apollo 11 năm 1969, phi hành gia Buzz Aldrin kể rằng ông nhìn thấy "những tia sáng nhỏ xuất hiện cách nhau vài phút trong khoang tàu" khi đang cố ngủ.
Trong sứ mệnh Apollo 12 cùng năm, phi hành gia Alan Bean báo cáo nhìn thấy các "vệt sáng" giống như đang "trôi trong không gian". Năm 1972, phi hành đoàn Apollo 17 quan sát thấy những hạt sáng "xoay tròn ở rất xa", tạo cảm giác như "pháo hoa ngày quốc khánh".
Một bức ảnh từ Apollo 17 còn ghi lại ba điểm sáng xếp thành hình tam giác. Chú thích của Lầu Năm Góc cho biết chưa đạt được sự đồng thuận về bản chất hiện tượng song cho rằng đây có thể là "vật thể vật lý" (physical object).
Nhiều tài liệu khác mô tả các vật thể có chuyển động bất thường. Một điện tín ngoại giao năm 1994 từ Đại sứ quán Mỹ tại Tajikistan cho biết phi công người Tajik và ba công dân Mỹ nhìn thấy UAP phát sáng trên bầu trời Kazakhstan có khả năng "rẽ góc 90 độ, xoắn ốc và di chuyển vòng tròn với tốc độ cực cao".
Một số video quân sự khác cho thấy các chấm sáng, UFO di chuyển trên bầu trời Iraq, Nhật Bản và Trung Đông. Ngoài ra còn có hàng trăm trang tài liệu về "đĩa bay" từ thập niên 1940. Báo cáo năm 1948 từ các phi công Mỹ trên bầu trời Hà Lan mô tả một vật thể tăng tốc đột ngột rồi lên cao nhanh chóng.
Khi đó, phía Thụy Điển nhận định hiện tượng này "không thuộc bất kỳ nền văn minh nào được biết đến trên Trái đất". Tuy nhiên, cuộc điều tra sau đó kết luận đây có thể là máy bay phản lực có sự hỗ trợ của tên lửa.
Sự kiện Roswell năm 1947, với tin đồn Chính phủ Mỹ thu giữ xác tàu ngoài hành tinh, cũng tiếp tục được nhắc lại trong làn sóng quan tâm mới. Tuy nhiên, các hồ sơ giải mật lần này không đưa ra bằng chứng xác nhận giả thuyết đó.
Dù các tài liệu mới tạo nên làn sóng tò mò mạnh mẽ, giới chuyên gia nhấn mạnh rằng chưa có bằng chứng xác thực cho thấy người ngoài hành tinh từng ghé thăm Trái đất.
Báo cáo của Lầu Năm Góc năm 2024 kết luận không có chứng cứ cho thấy Chính phủ Mỹ sở hữu công nghệ ngoài hành tinh hay bí mật thu hồi tàu ngoài hành tinh.
Các chuyên gia kêu gọi thận trọng xung quanh các hồ sơ mới, cảnh báo những người không quen thuộc với công nghệ quân sự thường hiểu hay diễn giải sai các video về UAP. Ông Sean Kirkpatrick, cựu Giám đốc Văn phòng Giải quyết hiện tượng dị thường toàn diện của Lầu Năm Góc, cho rằng cần phân tích kỹ video, nếu không sẽ dễ thúc đẩy thêm các thuyết âm mưu.
Theo phân tích của tạp chí The Atlantic, UFO ngày nay không còn bị xem là chủ đề bên lề. Nếu trước đây chỉ các tờ báo lá cải nhắc tới "đĩa bay" thì hiện nay Quốc hội Mỹ, các hãng truyền thông lớn và các cựu quan chức tình báo đều công khai thảo luận về UAP. Chính phủ Mỹ thậm chí thành lập cơ quan chuyên trách điều tra hiện tượng này từ năm 2022.
The Atlantic cho rằng sức hút của UFO/UAP không chỉ nằm ở câu hỏi: "Có người ngoài hành tinh hay không?", mà còn phản ánh sự hoài nghi ngày càng lớn của người Mỹ đối với chính phủ và các cơ quan quyền lực.
Nhiều người cũng nhân dịp công bố hồ sơ mới để kêu gọi chính phủ minh bạch hơn về những gì họ biết về UAP. Ông Peter Skafish, Giám đốc điều hành Sol Foundation - một tổ chức nghiên cứu về UAP, cùng cựu Chuẩn đô đốc Tim Gallaudet cho rằng việc giải mật lần này là bước đi tích cực nhưng vẫn chưa đủ để chấm dứt nhiều thập niên người Mỹ bị che giấu thông tin.
Với hàng trăm hồ sơ mới được công bố, cuộc tranh luận về UFO/UAP và khả năng tồn tại sự sống ngoài Trái đất dường như sẽ còn tiếp tục kéo dài trong nhiều năm nữa.
Tổ chức tang lễ cho người thân và đốt vàng mã là truyền thống lâu nay ở Trung Quốc, nhằm thể hiện lòng tưởng nhớ và tôn kính với người đã khuất, đồng thời gửi gắm hy vọng họ sẽ có cuộc sống sung túc ở thế giới bên kia.
Khi ngành công nghiệp thú cưng tiếp tục nở rộ, hàng loạt dịch vụ mô phỏng tập tục của con người đã mở ra, trong đó có tang lễ cho thú cưng. Những người nuôi thú sử dụng dịch vụ để kỷ niệm và xoa dịu nỗi đau mất đi con vật gắn bó.
Tang lễ được sắp xếp chu đáo với hoa tươi, hộp lưu giữ dấu chân..., mang tới cho thú cưng lời vĩnh biệt trang trọng. Ngoài ra, một thị trường ngách dành cho thú cưng cũng xuất hiện, đó là vàng mã và đồ cúng tế. Nhiều cửa hàng trực tuyến cung cấp gói tang lễ thú cưng hạng sang với giá 35 USD, gồm 139 món vàng mã như dầu gội, máy giặt, điều hòa, vàng và bạc thỏi.
"Một năm trôi qua nhưng tôi vẫn rất nhớ bé cưng của mình. Hy vọng nó nhận được những thứ này và tận hưởng ở thế giới bên kia. Mong chúng tôi sẽ gặp lại nhau", một khách hàng viết trong phần đánh giá cửa hàng.
Một số người bán còn cung cấp dịch vụ hóa vàng với giá từ 19,9 đến 28,8 tệ. Nhân viên một cửa hàng cho biết tiền âm phủ và vàng mã thường được đốt vào ngày kỷ niệm của thú cưng, hoặc bất kỳ lúc nào người chủ tưởng niệm con vật.
Trên các nền tảng video ngắn, nhiều xưởng sản xuất quảng bá vàng mã thú cưng được làm giống như thật, mô phỏng cá hồi, cá ngừ, bít tết, bò Wagyu và gà khô.
"Đây là tiền âm phủ cho thú cưng mà chúng tôi sản xuất", một người bán hàng nói trong video. "Còn có tiền vàng in hình đôla Mỹ, bảng Anh và euro".
Wang Xianyou, Chủ tịch Hội Văn học Dân gian tỉnh An Huy, cho hay đốt vàng mã cho thú cưng không phải là phong tục dân gian mới, mà là sản phẩm của nền kinh tế cảm xúc.
"Trong nhịp sống nhanh ngày nay, một số người sử dụng các nghi thức giống con người để vượt qua nỗi đau mất thú cưng. Các hoạt động quảng bá thương mại đã thúc đẩy xu hướng này lan rộng, khiến nhiều người chấp nhận hơn", ông nói.
Theo Báo cáo Tiêu dùng ngành thú cưng Trung Quốc năm 2026, thị trường thú cưng tại đô thị đã đạt 312,6 tỷ nhân dân tệ (46 tỷ USD) năm 2025 và dự kiến tăng lên 405 tỷ nhân dân tệ vào năm 2028. Trong xu hướng tăng trưởng thần tốc này, không chỉ chi tiêu cho các sản phẩm liên quan đến thú cưng tiếp tục tăng, mà lĩnh vực y tế cũng ghi nhận tăng trưởng.
Có điều, xu hướng đốt vàng mã cho thú cưng cũng làm dấy lên nhiều cuộc tranh luận. Một số người cho rằng đây là chiêu trò marketing bán hàng.
"Tiền âm phủ cho thú cưng ư? Chẳng phải đây chỉ là trò nhảm nhí gây chú ý sao?", một người bình luận.
"Chó thậm chí còn không biết tiêu tiền, vậy đốt cái này có ích gì?", người khác bày tỏ.
"Thay vào đó, bạn nên hiếu thảo với cha mẹ mình thì hơn", người thứ ba góp ý.
Một người khác thì nói đùa: "Nhìn vào các mệnh giá kia thì có vẻ như ngay cả thú cưng cũng phải đối mặt với lạm phát ở thế giới bên kia rồi!"
Tàu chở dầu bị bắt mang tên Skywave, đã bị Mỹ trừng phạt hồi tháng 3 vì vai trò vận chuyển dầu của Iran. Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy tàu Skywave đang di chuyển ở phía tây Malaysia vào hôm 19.5 sau khi đi qua eo biển Malacca. The Wall Street Journal dẫn lời 3 quan chức Mỹ cho biết con tàu đã bị lực lượng Mỹ bắt giữ.
Theo các nhà môi giới và dữ liệu từ Lloyds List Intelligence, tàu này có thể đã được chất hơn 1 triệu thùng dầu thô tại đảo Kharg của Iran vào tháng 2. The Wall Street Journal không thể xác định liệu tàu này có dỡ dầu ở châu Á hay không. Skywave được cho là đang di chuyển trong khu vực nổi tiếng với các hoạt động chuyển dầu lén lút giữa các tàu và đang trên đường trở về Trung Đông thì bị bắt giữ.
Lầu Năm Góc và Iran chưa bình luận về thông tin.
Nếu được xác nhận, đây là lần thứ 3 Mỹ bắt giữ một tàu chở dầu liên quan đến chiến dịch trấn áp các tàu thuộc "đội tàu bóng đêm" có liên hệ với Iran. Các hành động này tách biệt với lệnh phong tỏa cảng biển Iran do Mỹ thực hiện ở vịnh Oman và biển Ả Rập. Hồi tháng 4, Mỹ đã bắt giữ 2 tàu chở dầu khác có liên hệ với Iran là Majestic X và Tifani ở Ấn Độ Dương.
"Đội tàu bóng đêm" gồm khoảng 1.000 tàu chở dầu cũ và không được bảo hiểm, bị cho là sử dụng các thủ đoạn trái phép để vận chuyển dầu bị cấm vận và bất hợp pháp.
Tướng Dan Caine, Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ, đã tuyên bố nỗ lực truy bắt các tàu thuộc hạm đội ngầm có liên hệ với Iran vào giữa tháng 4, nói rằng Mỹ sẽ "tích cực truy đuổi bất kỳ tàu nào mang cờ Iran hoặc bất kỳ tàu nào cố gắng cung cấp hỗ trợ vật chất cho Iran".
Chính quyền Tổng thống Trump đang tiếp tục gây áp lực lên Tehran để nước này đồng ý với các yêu cầu của Mỹ liên quan đến chương trình hạt nhân. Ngày 19.5, ông Trump nói với các phóng viên rằng ông đã suýt đưa ra quyết định tấn công quân sự mới vào Iran, nhưng đã hoãn lại theo yêu cầu của các đồng minh vùng Vịnh.
Ông khẳng định các lãnh đạo Iran đang rất muốn một thỏa thuận, đồng thời cảnh báo Mỹ sẽ tấn công trong vài ngày tới nếu không có thỏa thuận nào đạt được, theo Reuters.
