Ngày 14/6, PGS.TS Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia cho biết, El Nino đã chính thức hình thành và đang phát triển với tốc độ khá nhanh.
El Nino là một kiểu khí hậu tự nhiên liên quan đến sự ấm lên của bề mặt đại dương ở vùng trung tâm và phía đông Thái Bình Dương hoặc các vùng biển nhiệt đới. Hiện tượng này gây ảnh hưởng và làm thay đổi mô hình thời tiết toàn cầu, gây ra các biến đổi lớn về nhiệt độ, mưa và gió. Nó thường xảy ra chu kỳ từ 2 đến 7 năm một lần và kéo dài khoảng 9 đến 12 tháng.
Tên gọi El Nino được ngư dân Peru sử dụng từ thế kỷ XIX để miêu tả một dòng hải lưu ấm ven bờ. Theo thời gian, tên gọi El Nino trở thành thuật ngữ dùng để chỉ toàn bộ hiện tượng khí hậu phức tạp liên quan đến sự ấm lên bất thường của nước biển và các tác động của nó đến thời tiết toàn cầu.
Theo số liệu quan trắc, nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương đã cao hơn mức trung bình khoảng 0,5 độ C trong tháng 5 và tăng lên khoảng 0,7 độ C vào đầu tháng 6. Đây là ngưỡng để xác định El Nino xuất hiện.
Ông Khiêm cho biết, quá trình chuyển từ trạng thái trung tính sang El Nino năm nay diễn ra nhanh hơn thông thường.
Điều này cho thấy vùng biển trung tâm Thái Bình Dương đang ấm lên mạnh, tạo điều kiện để El Nino tiếp tục gia tăng cường độ trong thời gian tới.
Các mô hình dự báo cho thấy El Nino gần như chắc chắn sẽ duy trì từ tháng 6/2026, tiếp tục mạnh lên trong những tháng cuối năm và có thể kéo dài sang đầu năm 2027.
Đáng chú ý, xác suất xuất hiện một đợt El Nino rất mạnh hiện ở mức 60-65% và nếu kịch bản này xảy ra, cường độ có thể tương đương đợt El Nino 2015-2016 và nằm trong nhóm mạnh nhất kể từ năm 1950.
Nguy cơ nắng nóng, hạn hán gia tăng
Theo cơ quan khí tượng, El Nino thường khiến nhiệt độ tăng cao, lượng mưa giảm và số đợt không khí lạnh ít hơn bình thường. Dự báo trong những tháng cuối năm 2026, nhiệt độ trung bình trên cả nước có thể cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 đến 1,5 độ C.
Riêng giai đoạn từ tháng 10 đến tháng 12, nhiệt độ có nơi cao hơn từ 1 đến 2 độ C. Do đó, nắng nóng tại Bắc Bộ và Trung Bộ được dự báo xuất hiện nhiều hơn trung bình nhiều năm.
Một số khu vực thậm chí có thể ghi nhận các mức nhiệt vượt kỷ lục đã từng được ghi nhận. Bên cạnh đó, lượng mưa tại nhiều nơi có khả năng thiếu hụt từ 25% đến 50%, rõ rệt nhất ở Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.
Điều này làm gia tăng nguy cơ hạn hán, thiếu nước phục vụ sinh hoạt và sản xuất, đồng thời khiến tình trạng xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long diễn biến phức tạp hơn trong mùa khô tới.
Mặc dù số lượng bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông thường có xu hướng giảm trong các năm El Nino, các chuyên gia cảnh báo không thể chủ quan với nguy cơ thiên tai.
“Ít bão hơn không có nghĩa là không có bão mạnh. Trong các năm El Nino vẫn có thể xuất hiện những cơn bão cường độ lớn, gây thiệt hại nghiêm trọng khi đổ bộ vào đất liền”, ông Khiêm nhận định.
Bài học từ đợt El Nino 2015-2016
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, đợt El Nino giai đoạn 2015-2016 là một trong những sự kiện mạnh nhất kể từ năm 1950, có cường độ tương đương các đợt El Nino đặc biệt mạnh vào các năm 1982-1983 và 1997-1998.
Tác động rõ nét nhất là tình trạng nắng nóng kéo dài và gay gắt trên diện rộng. Năm 2015, nhiều địa phương ở Trung Bộ trải qua những đợt nắng nóng kỷ lục. Tại Bắc Trung Bộ, nắng nóng kéo dài tới 39 ngày liên tiếp; Trung Trung Bộ là 36 ngày và Nam Trung Bộ là 32 ngày. Nhiệt độ cao nhất năm 2015 được ghi nhận tại trạm Con Cuông (Nghệ An), lên tới 42,7 độ C vào ngày 30/5.
Cùng thời điểm đó, lượng mưa suy giảm kéo dài khiến nhiều hệ thống sông ở Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ thiếu nước nghiêm trọng. Xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long xuất hiện sớm, lấn sâu vào nội đồng, ảnh hưởng lớn đến sản xuất nông nghiệp và đời sống người dân. Hoạt động của bão trên Biển Đông cũng giảm đáng kể.
Trong năm 2015 chỉ xuất hiện 5 cơn bão và 2 áp thấp nhiệt đới, bằng khoảng một nửa mức trung bình nhiều năm. Chỉ có 2 cơn bão ảnh hưởng trực tiếp đến đất liền Việt Nam và cường độ không quá mạnh.
Theo ông Mai Văn Khiêm, El Nino thường khiến lượng mưa giảm trên phạm vi cả nước song điều đó không đồng nghĩa nguy cơ mưa lớn biến mất. Thực tế cho thấy, trong các năm El Nino vẫn có thể xuất hiện những đợt mưa cực đoan với lượng mưa kỷ lục trong thời gian ngắn.
Điển hình là trận mưa lịch sử tại Quảng Ninh vào cuối tháng 7/2015 gây ngập lụt nghiêm trọng trên diện rộng. Trước đó, cuối tháng 9/2009, hoàn lưu bão Ketsana cũng gây ra đợt lũ lớn, lũ lịch sử tại các tỉnh Quảng Nam và Quảng Ngãi.
Vì vậy, bên cạnh nguy cơ nắng nóng, hạn hán và thiếu nước, các địa phương vẫn cần chủ động phương án ứng phó với các hiện tượng thời tiết cực đoan có thể xảy ra trong thời gian El Nino hoạt động mạnh.
Trong bài viết "Báo chí cách mạng Việt Nam trong thời đại số" nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhận định công nghệ số, dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông xuyên biên giới đang làm thay đổi sâu sắc cách thức tạo ra, phân phối, tiếp nhận và kiểm chứng thông tin.
Công nghệ giúp các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước và những thông tin tích cực đến với hàng chục triệu người nhanh hơn, đồng thời tạo điều kiện để báo chí lắng nghe phản hồi từ công chúng. Tuy nhiên, môi trường mạng cũng đặt ra nhiều thách thức mới. Tin giả, thông tin sai lệch, nội dung bị cắt ghép, thao túng thuật toán hay các chiến dịch phát tán thông tin có chủ đích ngày càng tinh vi, trong khi thông tin sai có thể lan truyền rộng trước khi sự thật được kiểm chứng.
Trong bối cảnh đó, vai trò của báo chí cách mạng không những không suy giảm mà càng trở nên quan trọng hơn. Khi thông tin trở nên dư thừa, xã hội càng cần những địa chỉ đáng tin cậy để xác định đâu là sự thật, đâu là thông tin cần tiếp tục kiểm chứng và đâu chỉ là cảm xúc đám đông hoặc sự dẫn dắt có chủ ý.
"Báo chí phải là nơi nhân dân tìm đến khi cần sự xác nhận đáng tin cậy, không phải nơi chạy theo xu hướng", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước viết, đồng thời nhấn mạnh người dân cần được biết điều gì đã xảy ra, vì sao xảy ra, tác động đến ai, trách nhiệm thuộc về đâu và giải pháp nào có cơ sở.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dành dung lượng lớn đề cập yêu cầu chuyển đổi số báo chí. Theo đó, chuyển đổi số không thể chỉ là mở thêm trang điện tử, tài khoản mạng xã hội hay đầu tư thiết bị hiện đại, mà phải là cuộc đổi mới toàn diện từ tư duy lãnh đạo, mô hình tòa soạn, quy trình sản xuất đến quản trị dữ liệu, phân phối nội dung, đo lường công chúng, kinh tế báo chí và văn hóa nghề nghiệp.
Mọi sản phẩm báo chí, dù xuất hiện trên bất kỳ nền tảng nào, đều phải tuân thủ những chuẩn mực cốt lõi về tính chính xác, nhân văn, được kiểm chứng và có trách nhiệm; tránh tình trạng nghiêm túc trên trang chính nhưng dễ dãi trên nền tảng phụ. Báo chí càng đa nền tảng, càng phải thống nhất chuẩn mực.
Dữ liệu cũng được xác định là một trong những trụ cột của báo chí hiện đại. Không chỉ là các con số, dữ liệu còn là nền tảng để kiểm chứng thông tin, nâng cao sức thuyết phục của tác phẩm báo chí và giúp phát hiện vấn đề từ sớm.
Một yêu cầu quan trọng khác là giữ quyền chủ động trước các nền tảng xuyên biên giới. Báo chí cần hiện diện ở nơi công chúng có mặt, nhưng không thể lệ thuộc vào thuật toán hay cơ chế phân phối nội dung của các nền tảng bên ngoài. "Nếu chỉ chạy theo lượt xem và cơ chế đề xuất, cơ quan báo chí dễ mất dữ liệu độc giả, mất quyền phân phối, mất bản sắc và chịu rủi ro khi thuật toán thay đổi", người đứng đầu Đảng, Nhà nước nhấn mạnh.
Từ đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định báo chí cách mạng phải là lực lượng chủ lực bảo vệ chủ quyền thông tin quốc gia. Bảo vệ chủ quyền thông tin không có nghĩa là khép kín, mà đòi hỏi xây dựng nền báo chí đối ngoại số mạnh, đa ngôn ngữ, đa phương tiện, đủ khả năng truyền tải hình ảnh đất nước, thành tựu đổi mới và đường lối đối ngoại của Việt Nam tới cộng đồng quốc tế bằng những phương thức hiện đại.
Để thực hiện sứ mệnh đó, báo chí cần có nguồn lực phát triển bền vững. Bên cạnh quảng cáo truyền thống, các cơ quan báo chí cần phát triển nguồn thu từ thuê bao số, bản quyền, dữ liệu và các sản phẩm chuyên sâu. Bản quyền báo chí trong môi trường số và môi trường AI cũng phải được bảo vệ nghiêm túc.
Yếu tố quyết định sau cùng vẫn là con người. Người làm báo trong kỷ nguyên số không chỉ cần thành thạo công nghệ, dữ liệu và các công cụ mới mà còn phải giữ vững bản lĩnh nghề nghiệp, không đánh đổi uy tín để chạy theo lượt xem. Trước khi công bố một tác phẩm báo chí, người làm báo cần tự trả lời ba câu hỏi: thông tin đó có đúng không, có cần thiết không và có ích cho xã hội không.
Bài viết cũng đặt ra yêu cầu hình thành năng lực kiểm chứng thông tin ở quy mô quốc gia, với sự tham gia của cơ quan quản lý, cơ quan báo chí, chuyên gia công nghệ, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp nền tảng và cộng đồng nhằm phát hiện, xác minh, cảnh báo và phản bác tin giả một cách nhanh chóng, hiệu quả.
Trong toàn bộ quá trình đổi mới, công chúng phải được đặt ở vị trí trung tâm. Báo chí cần lắng nghe xã hội nhưng không chạy theo cảm xúc tức thời, tôn trọng tranh luận nhưng không dung dưỡng thông tin độc hại; đồng thời đổi mới cách tiếp cận giới trẻ bằng những hình thức phù hợp mà không hạ thấp chuẩn mực nghề nghiệp.
Nhân dịp Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước bày tỏ mong muốn mỗi cơ quan báo chí trở thành một tòa soạn số hiện đại, một trung tâm dữ liệu và tri thức, một địa chỉ tin cậy của nhân dân. Các nhà báo tiếp tục là những chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng, văn hóa và thông tin số, vững vàng bản lĩnh chính trị, trong sáng về đạo đức, giàu tính nhân văn và tinh thông công nghệ.
Ngày 30.4, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đang thụ lý điều tra vụ thi thể bé gái sơ sinh, được phát hiện trong túi rác tại khu vực bãi tập kết rác phường Chánh Phú Hòa (thị xã Bến Cát, tỉnh Bình Dương cũ) hồi 13 năm trước.
Theo hồ sơ điều tra, khoảng 13 giờ ngày 7.7.2013, trong lúc làm việc tại khu xử lý rác thải sinh hoạt của Công ty TNHH MTV Cấp thoát nước - môi trường Bình Dương (ấp 1B, xã Chánh Phú Hòa, nay là phường Chánh Phú Hòa), các công nhân phát hiện một túi nilon màu đen lẫn trong rác. Bên trong là thi thể một bé gái sơ sinh, còn nguyên dây rốn.
Sự việc ngay sau đó được trình báo cơ quan chức năng.
Qua khám nghiệm, nạn nhân là trẻ sơ sinh giới tính nữ, nặng khoảng 2,5 - 3 kg. Đến nay, danh tính, thân nhân của bé vẫn chưa được xác định, nguyên nhân tử vong đang tiếp tục được điều tra, làm rõ.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM nhận định đây là vụ việc có dấu hiệu bất thường, cần sự phối hợp, cung cấp thông tin từ người dân để phục vụ công tác xác minh.
Để phục vụ điều tra, cơ quan công an đề nghị các tổ chức, cá nhân trên địa bàn TP.HCM và khu vực lân cận nếu phát hiện trường hợp phụ nữ có biểu hiện mang thai nhưng không thấy sinh con, hoặc mới sinh con nhưng không nuôi dưỡng, cần nhanh chóng cung cấp thông tin.
Mọi thông tin liên quan, người dân có thể liên hệ điều tra viên Đặng Trung Nghĩa (Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP.HCM) qua số điện thoại 0938.022.686, hoặc trực tiếp đến trụ sở tại số 681 Cách Mạng Tháng Tám.
Theo ghi nhận, đường Nguyễn Chí Thanh (bên trái) và Lê Văn Lương đều nằm trên các trục huyết mạch kết nối khu vực phía tây với trung tâm Hà Nội nên lưu lượng phương tiện luôn ở mức cao. Trong giờ cao điểm sáng 18.5, nhiều đoạn trên 2 tuyến đường này thường xuyên xảy ra cảnh phương tiện nối đuôi nhau, di chuyển chậm, đặc biệt tại khu vực có nhiều điểm giao cắt và đèn tín hiệu giao thông.
ẢNH: NGUYỄN TRƯỜNG
Người đi xe máy di chuyển vào làn BRT trên đường Lê Văn Lương trong giờ cao điểm để nhanh chóng thoát khỏi điểm ùn tắc
Nhiều người đi xe máy leo vỉa hè khi đường Nguyễn Chí Thanh ùn tắc trong giờ cao điểm sáng 18.5
