Ung thư gan từ lâu không còn là căn bệnh hiếm gặp. Theo GLOBOCAN 2022, thế giới ghi nhận 866.136 ca ung thư gan mới và 758.725 ca tử vong, đưa căn bệnh này đứng thứ 6 về số ca mắc mới và thứ 3 về số ca tử vong do ung thư trên toàn cầu.
Đáng chú ý, châu Á chiếm khoảng 70% gánh nặng ca mắc và tử vong do ung thư gan, cho thấy đây là vấn đề đặc biệt lớn của khu vực.
Tại Việt Nam, bức tranh còn đáng lo hơn. Dữ liệu GLOBOCAN 2022 cho thấy ung thư gan là loại ung thư đứng đầu về số ca mắc mới ở nam giới, với 18.952 ca, chiếm 19,9% tổng số ca ung thư mới ở nam.
Xét ở cả hai giới, ung thư gan cũng nằm trong nhóm đầu về tử vong do ung thư tại nước ta.
Theo PGS.TS.BS Nguyễn Công Long – Giám đốc Trung tâm Tiêu hóa – Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, ung thư gan giai đoạn sớm thường là khi khối u còn nhỏ, chưa xâm lấn mạch máu, chưa di căn xa và chức năng gan của người bệnh vẫn còn được bảo tồn tương đối.
Đây là giai đoạn có ý nghĩa rất lớn với điều trị, bởi nếu phát hiện kịp thời, người bệnh có thể có cơ hội được can thiệp triệt để, kéo dài thời gian sống và cải thiện tiên lượng rõ rệt.
“Điều đáng nói là gan là cơ quan có khả năng bù trừ rất tốt. Khi một phần gan bị tổn thương, các phần còn lại vẫn có thể tiếp tục hoạt động, khiến cơ thể không phát đi tín hiệu cảnh báo rõ ràng như nhiều bệnh lý khác.
Chính vì vậy, ở giai đoạn đầu, không ít người vẫn sinh hoạt bình thường, không đau rõ, không vàng da, không thấy mệt bất thường nên dễ chủ quan”, PGS Long chia sẻ.
Dấu hiệu ung thư gan: Dễ nhầm với “bệnh vặt”
Theo PGS Long, ung thư gan giai đoạn sớm thường rất khó nhận biết vì triệu chứng không rầm rộ và dễ lẫn với các rối loạn tiêu hóa thông thường. Tuy nhiên, bệnh không phải hoàn toàn “im lặng”.
Một số người có thể xuất hiện cảm giác mệt mỏi kéo dài, ăn kém, đầy bụng, khó tiêu, nhanh no dù chỉ ăn một lượng nhỏ, buồn nôn, sụt cân nhẹ không rõ nguyên nhân hoặc tức âm ỉ vùng hạ sườn phải.
Ở một số trường hợp, gan to lên có thể gây cảm giác nặng, căng hoặc đầy tức dưới bờ sườn phải. Một số trường hợp cũng ghi nhận người bệnh có thể đau lan ra lưng hoặc vùng bả vai phải, nhưng biểu hiện này thường mơ hồ nên rất dễ bị bỏ qua.
Điều đáng lo là hầu hết các dấu hiệu kể trên đều không điển hình. Người bệnh rất dễ nghĩ mình chỉ bị dạ dày, rối loạn tiêu hóa, làm việc quá sức hoặc ăn uống thất thường.
Chính sự mờ nhạt này khiến nhiều người bỏ lỡ thời điểm đi khám, để đến khi xuất hiện vàng da, vàng mắt, bụng to nhanh, nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu hoặc đau tăng rõ thì khối u thường đã tiến triển xa hơn.
“Không ít người vì thế chỉ tự theo dõi tại nhà, uống thuốc cầm chừng hoặc bỏ qua những thay đổi nhỏ của cơ thể. Đến khi xuất hiện các dấu hiệu rõ hơn như đau vùng gan, vàng da, bụng to nhanh, sụt cân nhiều hoặc mệt mỏi, bệnh thường đã bước sang giai đoạn muộn hơn, làm giảm đáng kể khả năng điều trị triệt để”, PGS Long phân tích.
Theo ThS.BS Lưu Thị Minh Diệp, Trung tâm Tiêu hóa – Gan mật, Bệnh viện Bạch Mai, một sai lầm khá phổ biến là nhiều người chỉ đi khám khi đã thấy đau.
Trong khi đó, với ung thư gan, chờ đến lúc có triệu chứng rầm rộ thường cũng là lúc đã bỏ lỡ thời điểm thuận lợi nhất để can thiệp. Nếu ung thư gan được phát hiện sớm và điều trị đúng thời điểm, tiên lượng sống có thể cải thiện rõ rệt so với giai đoạn muộn.
BS Diệp cho biết: “Ở giai đoạn sớm, khối u còn khu trú, gan chưa bị tổn thương nặng nề và người bệnh có thể được cân nhắc nhiều phương án điều trị. Ngược lại, khi bệnh phát hiện muộn, khối u đã lớn, xâm lấn mạch máu hoặc di căn, việc điều trị sẽ phức tạp hơn rất nhiều, trong khi cơ hội sống của người bệnh cũng giảm rõ rệt”.
Nhiều nhóm nguy cơ cao vẫn còn chủ quan
Ung thư gan thường không xuất hiện một cách ngẫu nhiên mà có liên quan chặt chẽ đến các yếu tố nguy cơ có từ trước. Tại Việt Nam, nhóm nguy cơ cao hàng đầu là người nhiễm viêm gan virus B hoặc viêm gan virus C mạn tính.
Tình trạng viêm kéo dài có thể khiến tế bào gan bị tổn thương liên tục, từ đó dẫn đến xơ gan và làm tăng nguy cơ ung thư theo thời gian.
Ngoài ra, người có tiền sử gia đình mắc ung thư gan cũng cần được theo dõi sát hơn. Những người bị xơ gan, dù nguyên nhân là viêm gan virus, rượu bia hay gan nhiễm mỡ, đều thuộc nhóm nguy cơ cao.
BS Diệp cũng lưu ý tới những trường hợp có gan nhiễm mỡ, béo phì, đái tháo đường hoặc hội chứng chuyển hóa, bởi đây là nhóm đang ngày càng phổ biến trong đời sống hiện đại.
Một yếu tố khác thường bị xem nhẹ là độc tố aflatoxin có trong thực phẩm mốc như lạc, ngô, gạo bảo quản kém. Việc tiếp xúc kéo dài với độc tố này có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan và ung thư gan. Bên cạnh đó, thói quen uống rượu bia thường xuyên cũng góp phần thúc đẩy tiến trình tổn thương gan mạn tính.
Nam giới trên 40 tuổi, người có viêm gan B hoặc C, người bị xơ gan, gan nhiễm mỡ, người uống nhiều rượu bia hoặc có người thân từng mắc ung thư gan là những nhóm nên chủ động kiểm tra gan định kỳ, ngay cả khi chưa có biểu hiện bất thường.
Trong bối cảnh ung thư gan đang đứng đầu về số ca mắc mới ở nam giới Việt Nam, việc tầm soát ở nhóm nguy cơ càng trở nên quan trọng hơn.
Theo BS Diệp, điều đáng lo là nhiều người thuộc nhóm nguy cơ cao nhưng vẫn không đi kiểm tra vì thấy cơ thể chưa có biểu hiện gì rõ rệt.
Trong khi đó, ung thư gan giai đoạn sớm thường chỉ có thể phát hiện nhờ tầm soát định kỳ bằng siêu âm gan, xét nghiệm máu và các thăm dò chuyên sâu hơn khi cần thiết. Phát hiện sớm giúp nâng cao khả năng điều trị triệt để, thậm chí tạo cơ hội kéo dài thời gian sống đáng kể cho người bệnh.
Ung thư gan nguy hiểm không chỉ vì mức độ ác tính, mà còn vì sự lặng lẽ của nó ở giai đoạn đầu. Khi cơ thể chưa kịp lên tiếng, khối u có thể đã âm thầm hình thành.
Theo BS Lưu Thị Minh Diệp, người dân cần chủ động bảo vệ lá gan của mình bằng cách tiêm phòng viêm gan B đầy đủ, hạn chế rượu bia, kiểm soát cân nặng, tránh thực phẩm mốc, khám sức khỏe định kỳ và tuân thủ lịch theo dõi nếu thuộc nhóm nguy cơ cao.
Với ung thư gan, sự chủ động có thể tạo ra khác biệt rất lớn giữa phát hiện sớm và phát hiện muộn.
Ngày 26/5, đại diện Bệnh viện K cho biết đơn vị đang tiếp nhận hơn 2.000 lượt người đến khám và điều trị nội trú mỗi ngày. Để hỗ trợ người dân giữa thời tiết khắc nghiệt, cơ sở Tân Triều mở cửa đón khách từ 5h, bắt đầu khám lúc 6h. Hai cơ sở Quán Sứ và Tam Hiệp phục vụ từ 6h sáng. Cơ sở chính bố trí 33 bàn khám, trong khi hai cơ sở còn lại vận hành 18 bàn nhằm đẩy nhanh tốc độ chẩn đoán. Trước đây, bệnh viện thường khám lúc 7h.
Bên cạnh đó, cơ sở Quán Sứ còn cho người dân đặt lịch hẹn qua tổng đài và đến thẳng phòng khám theo giờ mà không cần làm thủ tục đăng ký. Hai cơ sở còn lại ưu tiên những trường hợp đã đặt lịch trước. Bệnh viện yêu cầu các bác sĩ chủ động hẹn giờ thăm khám để tạo điều kiện tối đa cho bệnh nhân ngoại tỉnh.
Bệnh viện K cũng lắp đặt thêm điều hòa và bật liên tục 24/24 tại tất cả buồng bệnh lẫn khu vực khám. Cơ sở này bổ sung quạt công suất lớn, bố trí hệ thống lọc nước uống miễn phí và tăng cường ghế ngồi ở sảnh chờ để mang lại sự thoải mái cho người dân.
Trong khi đó, Bệnh viện Bạch Mai luôn đối mặt tình trạng đông đúc, tiềm ẩn nguy cơ gia tăng bệnh nhân đột quỵ, nhồi máu cơ tim và tăng huyết áp khi nhiệt độ lên cao. Nhằm ứng phó, bệnh viện đã trang bị máy điều hòa cho hầu hết phòng bệnh, đồng thời vận hành hệ thống phun sương và cung cấp nước uống miễn phí ở khu vực cấp cứu.
Tương tự, Bệnh viện Nhi Trung ương, Việt Đức đồng loạt triển khai phương tiện chống nóng như quạt, bạt che và nước sinh hoạt nhằm xoa dịu sự ngột ngạt cho người nhà cũng như bệnh nhân.
Các cơ sở y tế điều động thêm nhân sự hướng dẫn tại phòng khám, khu chẩn đoán hình ảnh, nội soi và xét nghiệm để rút ngắn thời gian chờ. Hệ thống máy bấm số tự động, thanh toán không dùng tiền mặt và quét mã QR trả kết quả giúp quy trình diễn ra trơn tru.
Ngoài ra, ban quản lý các bệnh viện trồng thêm nhiều cây xanh quanh khuôn viên, đặc biệt tại khoa khám và phòng điều trị, nhằm thanh lọc không khí và làm dịu bức xạ nhiệt.
Đợt nắng nóng thứ hai trong tháng 5/2026 đang bao trùm Bắc Bộ và Trung Bộ. Cơ quan khí tượng đánh giá cường độ đợt này gay gắt hơn đợt giữa tháng, lọt nhóm ba đợt nóng nhất tháng 5 kể từ năm 2021, đồng thời cảnh báo tình trạng thời tiết cực đoan này chưa có dấu hiệu suy giảm vàtiếp tục kéo dài trong những ngày tới.
Nắng nóng gay gắt kéo dài khiến số ca nhập viện tại nhiều cơ sở y tế cả nước tăng 20-30%, chủ yếu do sốc nhiệt, đột quỵ, rối loạn tâm thần và suy giảm sức khỏe vì bệnh nền. Bộ Y tế vừa khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài từ 10h đến 16h trong những ngày nắng nóng gay gắt, đồng thời uống đủ nước, tránh làm việc quá lâu dưới trời nắng để phòng say nắng, đột quỵ nhiệt và các bệnh do thời tiết cực đoan.
Trứng là lựa chọn phù hợp cho bữa sáng nhờ giàu dinh dưỡng, dễ chế biến và tạo cảm giác no lâu. Dù từng bị lo ngại vì chứa cholesterol, các chuyên gia nhận định người khỏe mạnh ăn khoảng một quả mỗi ngày thường không làm tăng đáng kể nguy cơ tim mạch nếu duy trì khẩu phần hợp lý.
Cung cấp protein chất lượng cao
Một quả trứng chứa khoảng 6 g protein cùng đầy đủ 9 loại axit amin thiết yếu cần cho cơ thể. Protein trong trứng hỗ trợ duy trì khối cơ, phục hồi mô, giúp cơ thể có năng lượng ổn định hơn vào buổi sáng. Ăn thực phẩm giàu protein vào đầu ngày còn giúp giảm cảm giác thèm ăn và hạn chế ăn vặt giữa các bữa.
Giúp no lâu hơn
So với nhiều món ăn sáng giàu tinh bột tinh chế, trứng tạo cảm giác no lâu hơn nhờ giàu protein và chất béo, từ đó hỗ trợ kiểm soát lượng calo nạp vào. Chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị kết hợp trứng với rau xanh, bánh mì nguyên cám hoặc trái cây để cân bằng dinh dưỡng cho bữa sáng.
Với người muốn duy trì vóc dáng hoặc kiểm soát cân nặng, trứng có thể là lựa chọn hữu ích. Trứng giàu protein chất lượng cao và chất béo lành mạnh nhưng chứa ít carbohydrate. Sự kết hợp này giúp tạo cảm giác no lâu hơn, từ đó hạn chế ăn vặt và giảm lượng calo nạp vào không cần thiết.
Trứng có thể trở thành thực phẩm hỗ trợ kiểm soát cân nặng lành mạnh, đặc biệt phù hợp với người giảm cân muốn có bữa ăn no lâu mà vẫn đảm bảo dinh dưỡng.
Hỗ trợ sức khỏe não bộ
Trứng là nguồn cung cấp choline - dưỡng chất quan trọng với hoạt động của não và hệ thần kinh. Choline tham gia vào quá trình hình thành chất dẫn truyền thần kinh acetylcholine, liên quan trí nhớ, khả năng tập trung.
Tốt cho mắt
Lòng đỏ trứng chứa lutein và zeaxanthin - hai chất chống oxy hóa có vai trò bảo vệ võng mạc, giảm nguy cơ thoái hóa điểm vàng liên quan tuổi tác. Ngoài ra, trứng cũng cung cấp vitamin A - dưỡng chất cần thiết cho thị lực và hoạt động bình thường của mắt.
Bổ sung nhiều vitamin và khoáng chất
Ngoài protein, trứng còn chứa vitamin B2, B12 và D, folate, selen. Đây đều là những dưỡng chất tham gia vào quá trình tạo năng lượng, miễn dịch, chuyển hóa của cơ thể.
Theo Mayo Clinic, một quả trứng chứa khoảng 75 calo nhưng giàu vi chất, phù hợp cho bữa sáng nhanh gọn. Dù lòng đỏ có nhiều cholesterol, các chuyên gia cho rằng thực phẩm này thường không ảnh hưởng đáng kể đến cholesterol máu ở người khỏe mạnh. Nguy cơ tim mạch thường liên quan nhiều hơn đến chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa, thực phẩm chế biến sẵn và ít vận động. Tuy nhiên, người mắc bệnh tim mạch hoặc cholesterol cao nên tham khảo bác sĩ về lượng trứng phù hợp.
Theo chia sẻ của gia đình, sau một cuộc xô xát tại nhà, ông V. đã bị người em họ tấn công. Đối phương đã dùng răng cắn mất một mảnh môi lớn của nạn nhân. Do xảy ra trong lúc hoảng loạn, mảnh môi rời đã không thể tìm thấy để nối lại.
Trao đổi về ca bệnh này, TS.BS Nguyễn Đình Minh - Trưởng khoa phẫu thuật tạo hình thẩm mỹ và tái tạo - cho biết bệnh nhân vào viện trong tình trạng khuyết môi đỏ rộng khoảng 3cm, kèm khuyết một phần môi trắng kích thước khoảng 3 x 1cm.
Đây là tổn thương phức tạp do mất nhiều phần môi đỏ, biến dạng môi và ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng khép miệng, phát âm, ăn nhai và thẩm mỹ khuôn mặt nếu không được tái tạo phù hợp.
Để xử lý tối ưu cho ông V., các bác sĩ đã quyết định sử dụng kỹ thuật tạo hình bằng vạt Abbe. Vạt được thiết kế từ môi đối diện nhằm tái tạo phần môi đỏ và phục hồi liên tục cơ vòng môi. Sau phẫu thuật, môi được tái lập tương đối cân đối, đảm bảo chức năng và cải thiện rõ rệt thẩm mỹ khuôn mặt.
Bệnh nhân phải trải qua một hành trình điều trị kiên trì.
Bệnh nhân phải chờ khoảng 2-3 tuần để vạt môi đã sống tốt, sau đó bác sĩ mới tiến hành cắt cuống vạt và chỉnh sửa chi tiết để môi cân đối, hài hòa.
Trong thời gian chờ đợi vạt môi sống này, bệnh nhân phải đối mặt với nhiều hạn chế sinh hoạt. Việc ăn uống, vệ sinh và sinh hoạt có thể gặp nhiều bất tiện, vì hai môi bị khâu dính nên bệnh nhân gần như không thể há miệng.
