Nấm do người bố, 34 tuổi, hái ở rừng thuộc xã D’Ran, hôm 10/6, không rõ chủng loại nấm gì. Sau khi ăn nấm, anh cùng vợ 31 tuổi và hai con nhỏ đều bị đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, vào Trung tâm Y tế khu vực Đơn Dương điều trị.
Người chồng diễn biến nặng, chuyển đến Bệnh viện Đa khoa Lâm Đồng trong tình trạng mệt, da và niêm mạc vàng, huyết áp 160/100 mmHg, bác sĩ chẩn đoán theo dõi ngộ độc nấm, suy gan cấp, suy thận cấp, rối loạn điện giải và hạ đường huyết. Sau đó bệnh nhân lơ mơ, nói nhảm, xét nghiệm cho thấy men gan tăng rất cao, chẩn đoán hôn mê gan do ngộ độc nấm.
Bệnh nhân được điều trị tích cực, đặt nội khí quản, thay huyết tương và lọc máu cấp cứu song tiếp tục diễn biến nặng suy gan tối cấp, rối loạn chuyển hóa nghiêm trọng và suy đa cơ quan. Ngày 15/6, bệnh nhân hôn mê sâu, huyết áp tụt, tử vong sau khi được đưa về nhà.
Người vợ cùng một con sức khỏe ổn định, xuất viện. Còn một bé vẫn phải nằm viện điều trị.
Lâm Đồng đang bước vào mùa mưa, độ ẩm cao tạo điều kiện cho các loại nấm tự nhiên phát triển mạnh, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc khi người dân tự ý thu hái và sử dụng nấm không rõ nguồn gốc. Sở Y tế Lâm Đồng khuyến cáo người dân tuyệt đối không hái, chế biến hoặc ăn các loại nấm lạ, nấm mọc hoang khi chưa xác định được độ an toàn. Khi có các dấu hiệu ngộ độc như nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy, nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất để được cấp cứu.
Ngày 30.5, UBND xã Phú Xuân đã thông báo rộng rãi đến người dân địa phương, cảnh báo về việc ăn bọ xít gây ngộ độc thực phẩm, sau khi 6 người dân ở địa phương phải nhập viện vì ăn loại côn trùng này.
Trước đó, chiều 27.5, có 6 người dân ở bản Sa Lắng (xã Phú Xuân) bắt khoảng 0,3 kg bọ xít ngoài tự nhiên về chế biến và ăn.
Sau khi ăn, cả 6 người xuất hiện các triệu chứng đau bụng, buồn nôn, đau đầu, đau vai gáy nên được người thân đưa đến các Bệnh viện đa khoa Quan Hóa và Bệnh viện đa khoa Ngọc Lặc cấp cứu. Kết quả thăm khám bước đầu xác định cả 6 người bị ngộ độc thực phẩm sau khi ăn bọ xít.
Đến ngày 30.5, các bệnh nhân đã được chuyển từ các bệnh viện trên đến Bệnh viện đa khoa tỉnh Thanh Hóa tiếp tục điều trị.
Bệnh nhân và người nhà các bệnh nhân cho biết, trong bữa ăn, ngoài bọ xít còn có các món thịt lợn rang, canh cá suối nấu cà chua bi, canh rau bí (tự trồng) và rượu trắng.
Sau khi xảy ra vụ việc, UBND xã Phú Xuân đã đưa ra cảnh báo rộng rãi đến người dân địa phương, khuyến cáo không săn bắt, chế biến và sử dụng các loại côn trùng như bọ xít, sâu lạ, động vật không rõ nguồn gốc làm thực phẩm.
Cà phê không chỉ giúp tỉnh táo mà còn được ghi nhận giảm nguy cơ mắc bệnh tiểu đường type 2, suy giảm nhận thức và một số bệnh mạn tính. Gần đây, các nhà khoa học cũng nghiên cứu tác động của cà phê đối với quá trình lão hóa sinh học - cách cơ thể "già đi" ở cấp độ tế bào.
Tuổi sinh học thường được đánh giá thông qua độ dài telomere - các đoạn ADN nằm ở hai đầu nhiễm sắc thể có vai trò bảo vệ tế bào. Telomere càng dài thường được xem là dấu hiệu tế bào "trẻ" hơn, trong khi telomere ngắn hơn liên quan nguy cơ cao mắc bệnh tim mạch, sa sút trí tuệ và ung thư.
Nghiên cứu đăng trên tạp chí BMJ Mental Health năm 2025 do Đại học King’s College London phối hợp các viện nghiên cứu tại Na Uy và Anh thực hiện, sử dụng dữ liệu thu thập giai đoạn 2007-2018 trên 436 người mắc rối loạn tâm thần nặng. Người tham gia được chia thành 4 nhóm theo lượng cà phê tiêu thụ mỗi ngày gồm không uống, 1-2 tách, 3-4 tách và từ 5 tách trở lên. Nhóm nghiên cứu sau đó lấy mẫu máu để đo độ dài telomere.
Kết quả cho thấy những người uống 3-4 tách cà phê mỗi ngày có telomere dài hơn rõ rệt so với nhóm không uống, ước tính tương đương tuổi sinh học trẻ hơn khoảng 5 năm. Tuy nhiên, lợi ích này giảm dần ở nhóm uống quá nhiều. Các tác giả nhấn mạnh đây là nghiên cứu quan sát nên chưa thể khẳng định cà phê trực tiếp làm chậm lão hóa. Kết quả chỉ cho thấy mối liên hệ giữa việc uống cà phê điều độ và quá trình lão hóa sinh học chậm hơn.
Các chuyên gia cho rằng lợi ích tiềm năng của cà phê có thể liên quan hàm lượng polyphenol - nhóm chất chống oxy hóa và chống viêm tự nhiên có trong loại đồ uống này. Polyphenol có thể giúp giảm viêm và hạn chế tổn thương tế bào do stress oxy hóa, một trong những cơ chế thúc đẩy lão hóa. Uống cà phê mức vừa phải cũng được ghi nhận liên quan nguy cơ thấp hơn đối với một số bệnh mạn tính như tiểu đường và tim mạch. Đây đều là những yếu tố có thể khiến tuổi sinh học tăng nhanh hơn.
Dù cà phê liên quan đến nhiều lợi ích sức khỏe, song tiêu thụ quá nhiều caffeine có thể gây tăng huyết áp, tim đập nhanh, lo âu, buồn nôn và rối loạn giấc ngủ. Theo đó, lợi ích của cà phê đối với tuổi sinh học bắt đầu giảm khi lượng tiêu thụ vượt quá 4 tách mỗi ngày. Một trong những nguyên nhân có thể là caffeine ảnh hưởng chất lượng giấc ngủ.
Theo Lee Ryan, Giáo sư tâm lý học và Giám đốc Phòng thí nghiệm Nhận thức và Hình ảnh thần kinh, Đại học Arizona, Mỹ, caffeine tác động khác nhau ở mỗi người. Một số người có thể mất ngủ hoặc ngủ không sâu dù chỉ dùng lượng nhỏ.
Theo ông, giấc ngủ đóng vai trò quan trọng với sức khỏe não bộ nên mọi người không nên tiêu thụ caffeine theo cách làm ảnh hưởng việc nghỉ ngơi.
Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) khuyến cáo người trưởng thành nên giới hạn lượng caffeine ở mức khoảng 400 mg mỗi ngày, tương đương khoảng 4 tách cà phê dung tích 240 ml. Các chuyên gia cho rằng uống cà phê điều độ, kết hợp ngủ đủ giấc, ăn uống lành mạnh và vận động thường xuyên mới là cách hỗ trợ quá trình lão hóa khỏe mạnh lâu dài.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết dù cùng có nguồn gốc từ mía hoặc củ cải đường và thành phần chính đều là sucrose, đường trắng và đường nâu lại có những điểm khác biệt rất rõ rệt về bản chất và hương vị.
Đường trắng là loại sucrose đã được tinh luyện gần như hoàn toàn, loại bỏ sạch mọi tạp chất để cho ra những hạt đường có màu trắng tinh khiết và vị ngọt sắc. Ngược lại, đường nâu thực chất là đường trắng nhưng còn giữ lại hoặc được phối trộn bổ sung thêm mật mía (molasses). Chính lớp mật mía đặc sánh này đã tạo nên màu sắc sẫm đặc trưng và mang lại cho đường nâu hương thơm caramel thoang thoảng. Nhờ thành phần mật mía này mà đường nâu cũng chứa một lượng nhỏ các khoáng chất tự nhiên như canxi, kali, sắt và magie.
Mặc dù đường nâu có chứa canxi, kali, sắt và magie nhờ lớp mật mía, nhưng hàm lượng của chúng cực kỳ không đáng kể. Ví dụ thực tế, một thìa cà phê đường nâu chỉ chứa lượng khoáng chất rất nhỏ, thường chưa tới vài % nhu cầu khuyến nghị hằng ngày của cơ thể.
"Để bạn dễ hình dung, nếu muốn nhận được lượng sắt hay magie đủ 'có ý nghĩa' cho sức khỏe từ đường nâu, bạn sẽ phải ăn hàng lạng, thậm chí hàng cân đường mỗi ngày. Lúc này, tác hại từ lượng calo rỗng và lượng đường quá tải nạp vào cơ thể (gây béo phì, tiểu đường, tim mạch) sẽ vượt xa hoàn toàn lợi ích nhỏ từ lượng ít khoáng chất kia", bác sĩ Châu Thị Anh phân tích.
Nói cách khác, đường nâu đúng là có nhiều vi chất hơn đường trắng, nhưng lượng quá nhỏ để tạo ra lợi ích sức khỏe thực tế.
Xét về lượng calo và khả năng gây tăng cân, đường trắng và đường nâu gần như không có sự khác biệt khi mỗi gram của 2 loại đều cung cấp khoảng 4 kcal. Do mức chênh lệch calo là không đáng kể, yếu tố quan trọng nhất đối với người ăn kiêng vẫn luôn là tổng lượng đường tiêu thụ, tổng năng lượng nạp vào và tần suất sử dụng đồ ngọt hằng ngày.
Tương tự, chỉ số đường huyết của 2 loại đường này cũng khác nhau rất ít. Dù đường nâu đôi khi có chỉ số đường huyết thấp hơn một chút nhờ thành phần mật mía, nhưng mức chênh này hoàn toàn không đủ lớn để tạo ra sự khác biệt rõ rệt trong việc kiểm soát cân nặng, quản lý insulin hay giảm nguy cơ tiểu đường.
Nếu mục tiêu của bạn là giảm cân, kiểm soát đường huyết và hướng tới một lối sống lành mạnh, thì việc cắt giảm tổng lượng đường tiêu thụ hằng ngày quan trọng hơn nhiều so với việc chỉ đổi từ đường trắng sang đường nâu. Hãy xem đường nâu như một lựa chọn mang tính cá nhân về hương vị với mùi caramel đặc trưng và rất phù hợp để làm bánh hay pha chế đồ uống chứ nó hoàn toàn không phải là một "phiên bản healthy" thực sự.
"Vì vậy, thay vì bận tâm về màu sắc của đường, chiến lược hiệu quả hơn nhiều cho người ăn kiêng là tập trung kiểm soát khẩu phần tổng thể: chủ động giảm đồ uống có đường, hạn chế thực phẩm siêu chế biến và ưu tiên các nguồn carbohydrate giàu chất xơ từ tự nhiên", bác sĩ Anh chia sẻ.
