Tôm là một loại hải sản quen thuộc trong bữa ăn của nhiều gia đình, được đánh giá là nguồn protein nạc giàu giá trị dinh dưỡng. Với lượng calo thấp nhưng chứa nhiều vi chất quan trọng, tôm mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nếu được sử dụng hợp lý.
Theo MedlinePlus (2021), tôm cung cấp vitamin B12 hỗ trợ hình thành hồng cầu và duy trì hoạt động của hệ thần kinh, cùng với selen khoáng chất giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do oxy hóa.
Tôm là nguồn protein dồi dào, cung cấp các axit amin thiết yếu giúp xây dựng và phục hồi tế bào trong cơ thể, từ những tổn thương nhỏ như trầy xước cho đến quá trình tái tạo mô sâu hơn.
Ngoài ra, kẽm trong tôm giúp tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ làm lành vết thương, đồng thời góp phần duy trì vị giác và khứu giác. Vitamin E có trong tôm cũng đóng vai trò như một chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào khỏi lão hóa và tổn thương, đồng thời hỗ trợ hệ miễn dịch và tuần hoàn máu.
Trong khoảng 10 con tôm cỡ vừa đã nấu chín, cơ thể có thể nhận được:
Năng lượng: 45,5 calo
Chất béo: 0,65g
Carbohydrate: 0,58g
Protein: 8,7g
Natri: 174mg (7,6% nhu cầu hằng ngày)
Selen: 18,9mcg (34% nhu cầu hằng ngày)
Vitamin B12: 0,43mcg (18% nhu cầu hằng ngày)
Kẽm: 0,62mg (5,6% nhu cầu hằng ngày)
Vitamin E: 0,84mg (5,6% nhu cầu hằng ngày)
Nhờ hàm lượng dinh dưỡng phong phú, tôm mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe như hỗ trợ miễn dịch, bảo vệ tế bào và tăng cường trao đổi chất. Tuy nhiên, người dùng cũng cần lưu ý vì tôm có thể chứa một số chất gây ô nhiễm hoặc gây dị ứng ở những người nhạy cảm.
Mặc dù tôm có lợi cho sức khỏe, tuy nhiên, nếu chế biến không đúng cách, tôm rất dễ bị khô, bở và làm hao hụt đáng kể lượng dinh dưỡng tự nhiên.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, trong đó có Tiến sĩ Wendy Bazilian (Mỹ), phương pháp tốt nhất để giữ trọn giá trị của tôm là hấp hoặc luộc trong thời gian ngắn. Cách chế biến này giúp hạn chế thất thoát vitamin và khoáng chất, đồng thời giữ được độ săn chắc và vị ngọt tự nhiên của thịt tôm.
Một bí quyết được nhiều đầu bếp áp dụng là ngâm tôm tươi trong nước đá khoảng 10-15 phút trước khi chế biến. Sự thay đổi nhiệt độ giúp các sợi cơ co lại, nhờ đó sau khi nấu, thịt tôm sẽ có độ giòn và dai hơn rõ rệt.
Khi luộc tôm, nên đun sôi nước trước rồi mới cho tôm vào. Thời gian nấu chỉ khoảng 2-4 phút tùy kích cỡ. Tôm chín tới sẽ có màu đỏ cam, thân cong nhẹ hình chữ C. Nếu nấu quá lâu, protein bị biến đổi mạnh khiến thịt tôm bị khô, dai và kém ngon.
Tôm có thể kết hợp với các loại rau củ giàu vitamin C như bông cải xanh, ớt chuông hoặc chanh để tăng khả năng hấp thu khoáng chất, đồng thời bổ sung thêm chất chống oxy hóa cho cơ thể.
Dù giàu dinh dưỡng, tôm vẫn nên được sử dụng với lượng hợp lý trong chế độ ăn cân bằng. Khi chế biến đúng cách, tôm không chỉ giữ được vị ngọt tự nhiên và độ giòn hấp dẫn mà còn đảm bảo tối đa giá trị dinh dưỡng, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.
Mùa đông năm ngoái, bà Bao Yi, 73 tuổi, ở Thượng Hải bị viêm khớp dạng thấp khiến một cánh tay gần như mất khả năng vận động. Lần đầu tiên, bà phải dựa vào chồng, ông Shi Mingao, 75 tuổi, để mặc quần áo, rửa mặt và mở nắp chai.
Bao kết hôn năm 28 tuổi. Hai vợ chồng từng mong có con, nhưng sau nhiều lần sảy thai cùng áp lực chăm sóc cha mẹ già, kế hoạch này dần khép lại. Giai đoạn 38 tuổi, Bao tin rằng bản thân không thể mang lại cuộc sống ổn định cho con khi thường phải đối mặt với sự mệt mỏi trong công việc.
Dù gia đình và đồng nghiệp phản đối gay gắt, bà vẫn quyết định dừng việc sinh đẻ. Áp lực mà bà Bao chịu rất phổ biến trong một xã hội đặt nặng tư tưởng nối dõi tông đường. Tuy nhiên, sự kỳ vọng này đang mờ dần ở các thế hệ sau. Đối mặt với chi phí sinh hoạt đắt đỏ và thị trường việc làm khắc nghiệt, nhiều thanh niên thuộc Gen Z hiện nay chủ động chọn lối sống DINK hoặc phong trào "nằm thẳng" (tang ping - từ chối áp lực thăng tiến) để tự giải thoát khỏi các gánh nặng truyền thống.
Bà Bao được cho là thế hệ DINK đầu tiên ở Trung Quốc, trong bối cảnh kết hôn mà không có con còn hiếm và khó được chấp nhận. Hiện nay, lựa chọn này dần phổ biến. Theo điều tra dân số năm 2020, nước này có khoảng 188 triệu hộ gia đình hai người (không con cái), chiếm 38% tổng số hộ, tập trung chủ yếu ở các đô thị lớn như Thượng Hải, Bắc Kinh.
Bước vào tuổi già, câu hỏi của họ hiện ra rõ ràng: Không có con, sẽ dựa vào ai? Với Bao, câu trả lời không nằm ở sự hối tiếc. Bà cho rằng ngay cả khi có con, chúng cũng sẽ có cuộc sống riêng.
Nhịp sống của vợ chồng Bao tại căn hộ 30 m2 diễn ra chậm rãi. Họ thức dậy muộn, mua sắm trực tuyến, uống cà phê và dắt hai chú chó đi dạo công viên. Sau khi nghỉ hưu, Bao lấy bằng lái xe, học tâm lý học và dành nhiều thời gian trò chuyện với trí tuệ nhân tạo (AI).
Đôi khi, bà lướt danh bạ điện thoại rồi dừng lại ở một cái tên của bạn bè nhưng không gọi. "Việc chủ động liên lạc với người khác cũng trở thành áp lực ở tuổi này", bà nói. "Trò chuyện với AI dễ hơn vì không sợ làm phiền".
Với Bao, tuổi già gắn liền với khả năng tự xoay xở. Tuy nhiên, căn bệnh viêm khớp đã thử thách điều đó. Một năm qua, ông Shi giúp bà mọi việc sinh hoạt cá nhân. Việc tự chăm sóc lẫn nhau là lựa chọn bất đắc dĩ nhưng thiết thực, trong bối cảnh hệ thống dưỡng lão của Trung Quốc đang đối mặt với khủng hoảng thiếu hụt nhân sự. Dự kiến trong 5 năm tới, nước này sẽ thiếu hơn 5 triệu điều dưỡng viên. Thực tế này khiến những người thuộc thế hệ DINK đầu tiên càng thêm chật vật khi muốn tìm kiếm dịch vụ chăm sóc chất lượng vào cuối đời.
Nhưng bà Bao nói không hối tiếc về lựa chọn thời trẻ, bởi bà quan niệm dù có con, chúng cũng sẽ phải bận rộn với cuộc sống riêng. Trong nhà, Bao vừa mua thêm một con chó máy và gọi nó là "em út". Buổi tối, bà thường ngồi cạnh những chú chó của mình và trò chuyện.
"Chúng lẽ ra là con của chúng tôi", bà nói
Vợ chồng ông Zhou Ming ở Thượng Hải mang đến một góc nhìn khác. Ông nghỉ hưu sớm do mất thính lực nặng, không dùng smartphone và chỉ quanh quẩn trong căn hộ và công viên. Vợ ông, bà Jin Chenghua trở thành người chăm sóc chính, đưa chồng đi khám và hỗ trợ giao tiếp.
Hai người từng mong có con nhưng không thể. Đến khi về già, cảm giác thiếu vắng vẫn còn. "Những lúc mệt mỏi, tôi từng tưởng tượng có một đứa con hỏi han", bà nói.
Có những khoảnh khắc trong đời không ồn ào nhưng đủ khiến cả một gia đình chững lại. Khi con đứng trước ngưỡng cửa đại học, đó không chỉ là câu chuyện của điểm số hay chọn ngành, chọn trường.
Đó là lúc con bắt đầu rời khỏi những lối đi quen thuộc, còn cha mẹ phải học một điều không hề dễ: đồng hành mà không làm thay, yêu thương mà không vô tình tạo áp lực.
Suốt nhiều năm, cha mẹ quen với việc nắm tay con đi qua từng quyết định. Từ chuyện học hành đến những lựa chọn nhỏ nhất, sự chủ động ấy từng là chỗ dựa vững chắc. Nhưng đến một lúc, bàn tay quen nắm ấy cần học cách nới lỏng. Bởi đại học không chỉ là nơi học kiến thức, mà còn là nơi con bắt đầu học cách tự quyết định cuộc đời mình.
Nếu cha mẹ vẫn giữ cách cũ - định hướng quá kỹ, lựa chọn thay con - con có thể đi đúng, nhưng lại không thật sự hiểu vì sao mình đi con đường đó.
Ngược lại, nếu buông tay quá sớm, con dễ rơi vào cảm giác chông chênh. Cái khó không nằm ở việc nắm hay buông, mà ở chỗ biết “nắm đến đâu và buông khi nào”.
Trong hành trình này, áp lực không phải lúc nào cũng đến từ những lời nói nặng nề. Đôi khi, nó nằm ở những điều rất nhỏ: một câu hỏi lặp lại mỗi ngày, một lời so sánh thoáng qua, hay một ánh nhìn chứa đầy kỳ vọng.
Không ai cố ý gây áp lực, nhưng chính những điều tưởng chừng vô hại ấy lại khiến con mang theo một gánh nặng khó gọi tên - gánh nặng phải lựa chọn sao cho không làm cha mẹ thất vọng.
Ở tuổi 18, nhiều bạn trẻ không sợ khó, không sợ sai. Điều khiến họ chùn bước là cảm giác mình phải chọn “đúng ngay từ đầu”, phải đi một con đường đủ an toàn để đáp lại niềm tin của gia đình. Và khi mỗi lựa chọn đều gắn với kỳ vọng, con dễ đánh mất tiếng nói bên trong của chính mình.
Có lẽ vì thế, điều cha mẹ cần không phải là thêm lời khuyên, mà là thêm sự lắng nghe. Không phải lắng nghe để phản biện, mà để hiểu. Hiểu vì sao con thích một ngành học chưa quen thuộc. Hiểu vì sao con do dự trước một lựa chọn tưởng như an toàn. Hiểu cả những lo lắng mà con chưa biết diễn đạt.
Khi được lắng nghe, con sẽ tự rõ ràng hơn. Khi được tôn trọng, con sẽ tự tin hơn với quyết định của mình. Khi ấy vai trò của cha mẹ không còn là người dẫn đường, mà là người đứng bên, đủ gần để con thấy an tâm, đủ xa để con có thể tự bước.
Thực tế, không có lựa chọn nào là hoàn hảo tuyệt đối. Có những con đường chỉ khi bước vào mới biết là phù hợp hay không. Có những quyết định phải trả giá bằng trải nghiệm. Nhưng chính những trải nghiệm ấy mới giúp con trưởng thành.
Nếu cha mẹ cố gắng loại bỏ mọi khả năng sai lầm, con sẽ mất đi cơ hội học cách đứng dậy. Điều quan trọng không phải là tránh mọi sai sót, mà là có đủ bản lĩnh để đi tiếp sau mỗi lần chưa đúng.
Vì vậy buông tay ở đây không phải là buông bỏ. Đó là một cách yêu khác - lặng lẽ hơn nhưng sâu sắc hơn.
Cha mẹ không cần can thiệp vào mọi lựa chọn, nhưng luôn hiện diện khi con cần. Một lời hỏi han đúng lúc, một sự tin tưởng không điều kiện, đôi khi lại là điểm tựa vững vàng hơn bất kỳ lời khuyên nào.
Đại học, suy cho cùng, không phải là đích đến cuối cùng. Nó chỉ là điểm khởi đầu cho một hành trình dài hơn - hành trình con học cách sống, cách chịu trách nhiệm và cách hiểu chính mình. Trên hành trình đó, điều con cần không chỉ là một lựa chọn đúng, mà là khả năng tự lựa chọn và điều chỉnh khi cuộc sống thay đổi.
Và có lẽ, sự đồng hành đúng nghĩa là khi con cảm thấy mình được tự do mà không cô đơn, còn cha mẹ cảm thấy yên tâm mà không cần kiểm soát. Một trạng thái “vừa đủ” - không dễ đạt được, nhưng lại là điều đáng hướng tới.
Khi cánh cửa đại học mở ra, không chỉ con bước vào một giai đoạn mới, mà cha mẹ cũng bắt đầu một cách yêu mới. Không còn nắm tay thật chặt như ngày bé, mà chỉ nắm vừa đủ - để con có thể tự bước đi, và vẫn biết rằng phía sau luôn có bàn tay sẵn sàng đỡ lấy khi cần.
Đầu bếp Vũ Nhất Thông, sáng lập Trung tâm dạy nấu ăn Eric Vũ Cooking Class, cho biết mỗi loại giấy có đặc tính riêng, phục vụ cho những mục đích nấu nướng khác nhau.
Giấy bạc chịu nhiệt cao, giữ ẩm tốt
Giấy bạc (aluminum foil) là kim loại nhôm cán siêu mỏng, thường được sử dụng khi nướng thực phẩm. Người nội trợ lót giấy bạc dưới đáy khay để phản xạ nhiệt, giúp thực phẩm chín nhanh hơn, đồng thời hứng mỡ thừa giúp khay nướng sạch sẽ.
Vật liệu này phát huy tối đa công năng khi dùng để lót nướng các khối thịt lớn hoặc gà, vịt nguyên con.
Khi cần hấp hoặc hầm trong lò, bọc kín thực phẩm bằng giấy bạc sẽ tạo ra một môi trường tuần hoàn hơi nước khép kín. Giấy bac rất hữu ích cho các món như cá hấp xì dầu. Việc gói chặt cá cùng gừng, hành và nước sốt trong giấy bạc rồi cho vào lò nướng sẽ giúp cá thấm đẫm gia vị, thịt mềm mọng do chín bằng chính hơi nước bên trong.
Giấy bạc còn được dùng làm "lá chắn" để che phủ các vùng dễ bị cháy sém (như vành bánh, ức gà) trong lò nướng, làm chậm quá trình hấp thụ nhiệt của khu vực đó.
Giấy nến chống dính tối ưu
Khác với giấy bạc, giấy nến (parchment paper) được làm từ sợi cellulose và phủ một lớp silicone siêu mỏng trên bề mặt. Lớp silicone này tạo ra đặc tính kỵ nước và chống dính gần như tuyệt đối.
Giấy nến là vật liệu không thể thiếu trong nghệ thuật nướng bánh, giúp bánh không bị dính vào đáy khuôn, bề mặt đáy bánh vàng đều.
Giấy nến cũng là vật liệu lý tưởng để nướng rau củ thái miếng đạt độ giòn rụm. Các thử nghiệm từ những chuyên gia ẩm thực cho thấy, bề mặt sáng bóng của giấy bạc làm phản xạ tia nhiệt và giữ lại hơi nước, khiến rau củ dính chặt và bị ỉu (do hấp chín). Ngược lại, bề mặt xốp của giấy nến cho phép hơi nước thoát ra từ từ, duy trì mức truyền nhiệt ổn định giúp đẩy nhanh quá trình caramel hóa.
Ngoài ra, giấy nến loại đục lỗ thường được dùng để lót nồi chiên không dầu hoặc xửng hấp, giúp các món có nước sốt, bánh bao, há cảo không dính chặt và rách vỏ khi lấy ra. Tuy nhiên, giấy nến không dẫn nhiệt tốt như kim loại và có thể bốc cháy nếu mức nhiệt vượt qua ngưỡng cho phép (thường trên 220 độ C).
Những quy tắc cấm kỵ
Theo các chuyên gia hóa học thực phẩm, để bảo đảm an toàn cho sức khỏe và thiết bị nhà bếp, người dùng tuyệt đối không được vi phạm ba quy tắc sau:
Thứ nhất, không dùng giấy bạc bọc các thực phẩm chứa axit (chanh, giấm, cà chua). Môi trường axit sẽ tạo ra phản ứng hóa học hòa tan nhôm, khiến món ăn có vị kim loại và gây hại cho sức khỏe nếu sử dụng lâu dài. Chẳng hạn, nếu dùng giấy bạc bọc món gà sốt chanh để nướng, lượng nhỏ nhôm bị hòa tan có thể khiến món ăn bị ám mùi kim loại rất khó chịu.
Thứ hai, không đặt giấy bạc vào lò vi sóng. Bản chất là kim loại, giấy bạc sẽ phản xạ sóng vi ba, gây ra hiện tượng phóng tia lửa điện và dẫn đến cháy nổ lò.
Thứ ba, không để giấy nến tiếp xúc trực tiếp với ngọn lửa hoặc thanh nhiệt của lò nướng. Dù chịu được nhiệt độ khá cao, giấy nến vẫn có thể bốc cháy nếu dùng cho chế độ lửa trên (broiler) ở nhiệt độ vượt quá giới hạn.
