Tại hội nghị bộ trưởng quốc phòng NATO ở Brussels hôm 18/6, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuyên bố liên minh “đã là hổ giấy và đường một chiều trong thời gian quá lâu”, ám chỉ rằng Washington đang phải gánh phần lớn trách nhiệm về lực lượng và tài chính của khối.
“Điều này sẽ không tiếp diễn nữa. Chúng tôi đã truyền đạt rõ, nhưng dường như vẫn còn quá nhiều đồng minh chưa hiểu hết thông điệp đó. Quá nhiều đồng minh chưa nhận ra nhu cầu lịch sử mà Tổng thống Donald Trump đã nói rõ với họ và với chính NATO, đó là xây dựng lại tổ chức này thành liên minh quân sự hùng mạnh và phù hợp với thời cuộc”, ông nói.
Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ kêu gọi cải tổ liên minh thành “NATO 3.0”, có khả năng răn đe mọi mối đe dọa.
“NATO 3.0 là sự thừa nhận trong thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh rằng chúng ta cần quay trở lại là liên minh cứng rắn thật sự, sở hữu năng lực thực chất, đủ sức răn đe ngay tại lục địa này, đóng vai trò dẫn đầu trong nhiệm vụ bảo vệ châu Âu bằng năng lực quân sự thông thường”, ông cho hay.
Để thực hiện mục tiêu đó, Washington sẽ đầu tư 1.500 tỷ USD cho lĩnh vực quốc phòng trong năm 2027, phát đến thế giới thông điệp rằng Mỹ đang xây dựng “kho vũ khí của sự tự do”.
Theo ông, kho vũ khí này có nhiệm vụ bảo vệ Mỹ và những lợi ích liên quan, song cũng sẽ củng cố sức mạnh của NATO và các đồng minh. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cho rằng các đồng minh phải “sẵn sàng đứng lên và hành động mạnh mẽ” để bảo vệ lục địa của chính mình.
Quan chức Mỹ thông báo Lầu Năm Góc sẽ tiến hành cuộc rà soát kéo dài 6 tháng về lực lượng Mỹ tại châu Âu, kết quả sẽ phụ thuộc vào việc các nước thành viên NATO có thể gánh vác trách nhiệm an ninh của chính mình nhanh đến mức nào.
“Đây sẽ là cuộc rà soát thật sự. Nó được thiết kế để đảm bảo NATO chuyển biến nhanh chóng và không thể đảo ngược theo hướng châu Âu đảm nhận vai trò dẫn dắt, đứng lên gánh trách nhiệm chính về phòng thủ của châu lục”, ông nói trong cuộc họp.
Ông cũng chỉ trích các đồng minh vì không cho phép lực lượng Mỹ sử dụng căn cứ ở châu Âu trong chiến dịch tấn công Iran, gọi đây là điều “đáng xấu hổ”.
Thứ trưởng Quốc phòng Mỹ Elbridge Colby hồi tháng 2 cho biết liên minh đã chuyển đổi thành “NATO 2.0” sau khi Liên Xô tan rã, nhấn mạnh phiên bản này không còn phù hợp.
Tổng thống Trump đã phàn nàn trong nhiều năm qua về trách nhiệm mà Mỹ phải gánh đối với NATO. Ông nhiều lần kêu gọi châu Âu làm nhiều hơn để có thể tự phòng thủ mà không cần sự hỗ trợ của Washington, cũng như đe dọa sẽ rút khỏi liên minh.
Tướng không quân Mỹ Alexus Grynkewich, người giữ chức Tư lệnh Tối cao NATO tại châu Âu, đang xây dựng các kế hoạch dự phòng để bảo vệ châu lục, sau khi Washington hôm 3/6 phát tín hiệu rằng sẽ ngừng cung cấp một tàu sân bay và các tàu hỗ trợ, cũng như đội máy bay tiếp dầu, hàng chục tiêm kích và những khí tài khác cho châu lục trong trường hợp xảy ra khủng hoảng.
Chính quyền Tổng thống Trump cho biết Mỹ cần có khả năng chuẩn bị cho hai xung đột diễn ra cùng lúc, thêm rằng muốn có thêm nguồn lực quân sự trong tay để đề phòng kịch bản xảy ra giao tranh với Trung Quốc ở Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.
Giới chức tỉnh Battambang, Campuchia sáng 1/6 đột kích vào biệt thự số 336, thôn Romchek 5, xã Ratanak, thành phố Battambang, bắt nhóm người liên quan các vụ lừa đảo trực tuyến. Cảnh sát Battambang cho hay căn biệt thự này thuộc sở hữu của một tướng quân đội, nhưng không công bố danh tính.
Chiến dịch đột kích được thực hiện dưới sự chỉ đạo trực tiếp của ông Sok Loo, người đứng đầu Bộ Chỉ huy Thống nhất tỉnh Battambang, cơ quan chịu trách nhiệm điều hành an ninh và hành chính tại địa phương.
Cảnh sát cho biết các nghi phạm gồm 23 người Philippines, hai người Myanmar, một người Nigeria, một người Sierra Leone và 7 người Campuchia. Nhóm người này chuyển tới căn biệt thự từ hôm 11/5, sau khi tháo chạy khỏi một ổ lừa đảo bị truy quét khác.
Biệt thự trên đã bị niêm phong và bàn giao cho Bộ Chỉ huy Thống nhất tỉnh Battambang.
Trong một chiến dịch trấn áp các mạng lưới lừa đảo trước đó, thẩm phán Chhe Vivathanak của tòa án thành phố Phnom Penh ngày 22/5 phát lệnh bắt đối với thiếu tá Nuon Ninaro, cựu chỉ huy quân cảnh tại thành phố Poipet, với cáo buộc đồng lõa trong vụ lừa đảo trực tuyến và rửa tiền.
Giới chức đã tịch thu 9 biệt thự hạng sang thuộc sở hữu của cựu thiếu tá này. Nếu bị kết tội theo Bộ luật Hình sự và luật chống rửa tiền, Ninaro có thể phải đối mặt với án tù lên đến 10 năm và khoản tiền phạt ít nhất 125.000 USD.
Quyền Quốc trưởng Campuchia Hun Sen hôm 24/5 nói nạn lừa đảo trực tuyến đã gây tổn hại danh tiếng đất nước, yêu cầu giới chức hành động quyết liệt để xóa bỏ tình trạng này.
Trang tin Axios ngày 1/6 dẫn lời hai quan chức Mỹ và một nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chỉ trích Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu "mất trí" và "vô ơn", khi hai lãnh đạo điện đàm về Lebanon.
"Ông mất trí thật rồi. Không có tôi thì giờ ông đã vào tù. Tôi đang cứu ông đấy. Bây giờ ai cũng ghét ông và Israel vì chuyện này", người đứng đầu Nhà Trắng nói.
Theo nguồn tin, Tổng thống Trump đề cập việc ông nhiều lần công khai kêu gọi Tổng thống Israel Isaac Herzog ân xá cho Thủ tướng Netanyahu, người hiện đối mặt với phiên tòa kéo dài liên quan các cáo buộc tham nhũng.
Các quan chức Mỹ nói ông Trump hiểu rõ việc Hezbollah liên tục phóng hỏa lực vào Israel và Tel Aviv có quyền đáp trả. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ cho rằng phản ứng quân sự của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) những ngày gần đây là quá mức cần thiết, gây tổn hại nỗ lực của Washington nhằm đạt thỏa thuận ngừng bắn lâu dài với Iran. Tehran đã đặt ra điều kiện thỏa thuận hòa bình phải đi kèm lệnh ngừng bắn tại Lebanon.
Một quan chức Mỹ cho biết ông Trump hoàn toàn áp đảo ông Netanyahu trong cuộc điện đàm. "Ông Bibi nói 'được rồi, được rồi, chỉ cần bảo đảm mọi việc được giải quyết ổn thỏa'", nguồn tin dẫn lời Thủ tướng Israel nói, sử dụng biệt danh của lãnh đạo này.
Nhà Trắng và văn phòng của Thủ tướng Netanyahu hiện chưa lên tiếng về thông tin này.
Israel và Hezbollah giao tranh từ tháng 10/2023, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực từ tháng 11/2024. Thủ tướng Netanyahu hôm 1/6 lệnh cho IDF tấn công các mục tiêu của Hezbollah tại quận Dahiyeh ở thủ đô Beirut.
Giới chức Iran, trong đó có Ngoại trưởng Abbas Araghchi, cáo buộc các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon vi phạm thỏa thuận ngừng bắn mà Washington và Tehran đã đạt được ngày 8/4.
"Thỏa thuận ngừng bắn giữa Iran và Mỹ rõ ràng có hiệu lực trên mọi mặt trận, kể cả ở Lebanon. Vi phạm trên một mặt trận đồng nghĩa vi phạm trên mọi mặt trận. Mỹ và Israel phải chịu trách nhiệm hậu quả", ông Araghchi đăng trên X.
Sau cuộc điện đàm với ông Netanyahu, ông Trump tuyên bố binh sĩ Israel sẽ không tiến đến Beirut.
"Tôi đã đề nghị không tiến hành cuộc tập kích quy mô lớn vào Beirut và ông ấy đã lệnh cho quân đội quay lại. Cảm ơn Bibi! Tôi cũng trao đổi với các đại diện của lãnh đạo Hezbollah và họ đã đồng ý ngừng tấn công Israel cũng như binh sĩ của nước này. Tương tự, Israel đồng ý ngừng khai hỏa vào Hezbollah. Hãy xem điều đó kéo dài bao lâu, hy vọng là mãi mãi", ông Trump cho hay.
Trong khi đó, Thủ tướng Netanyahu viết trên X ông đã nói với Tổng thống Trump rằng "nếu Hezbollah không ngừng tấn công các thành phố và người dân của chúng tôi, Israel sẽ tấn công các mục tiêu ở Beirut". Lãnh đạo Israel đồng thời nhấn mạnh IDF sẽ tiếp tục "hoạt động theo kế hoạch" ở miền nam Lebanon.
7h25 ngày 15-6 (theo giờ Việt Nam), Hãng tin AFP cập nhật: Giá dầu thế giới lao dốc hơn 4% trong phiên giao dịch sáng nay sau khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận chấm dứt cuộc chiến tại Trung Đông.
Giá dầu thô ngọt nhẹ WTI của Mỹ giảm 4,39%, xuống còn 81,15 USD/thùng tại thị trường Tokyo.
Hãng tin Reuters nhận định giá dầu thế giới đã giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 3 trong phiên giao dịch sáng nay.
Các thị trường chứng khoán tại châu Á tăng điểm khi mở cửa phiên giao dịch ngày 15-6. Chỉ số Nikkei 225 của Nhật Bản tăng 4,21%, trong khi chỉ số Kospi của Hàn Quốc tăng 4,97%.
Rạng sáng cùng ngày, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif thông báo Mỹ và Iran đã nhất trí về một thỏa thuận hòa bình, theo đó chấm dứt "ngay lập tức và vĩnh viễn" các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, gồm cả tại Lebanon, với lễ ký kết dự kiến diễn ra tại Geneva (Thụy Sĩ) vào ngày 19-6.
"Với việc thỏa thuận đã được nhất trí, bên trung gian sẽ thúc đẩy một loạt cuộc họp trong tuần này. Những cuộc thảo luận tiền triển khai sẽ đặt nền móng cho các cuộc đàm phán kỹ thuật cũng như lễ ký kết chính thức" - ông Sharif, nhà trung gian chủ chốt trong cuộc xung đột kéo dài nhiều tháng qua ở Trung Đông, viết trên mạng xã hội X.
Tổng thống Mỹ Donald Trump nhanh chóng xác nhận bằng tuyên bố riêng vào ngày 14-6, đúng dịp sinh nhật lần thứ 80 của ông: "Thỏa thuận với Cộng hòa Hồi giáo Iran hiện hoàn tất".
"Tôi chính thức cho phép mở cửa eo biển Hormuz miễn phí, đồng thời cho phép dỡ bỏ ngay lập tức lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ. Các con tàu trên khắp thế giới, hãy khởi động động cơ. Hãy để dòng dầu chảy trở lại!" - ông Trump tuyên bố.
Ông Trump cho biết eo biển Hormuz - tuyến đường vận chuyển 1/5 lượng dầu mỏ thế giới - sẽ mở cửa trở lại sau khi thỏa thuận hòa bình với Iran được ký kết vào ngày 19-6.
Trong khi đó Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết nước này đã giành được "những thắng lợi lớn" trong cuộc chiến với Mỹ.
"Kẻ thù phát động cuộc tấn công để thực hiện những âm mưu xấu xa của chúng đã bị đánh bại hoàn toàn. Cộng hòa Hồi giáo Iran đã giành được những thắng lợi lớn trong cuộc chiến" - ông Gharibabadi phát biểu trên truyền hình vào rạng sáng 15-6.
Iran nói rằng thỏa thuận vừa được công bố với Mỹ sẽ đặt dấu chấm hết "ngay lập tức" cho cuộc chiến giữa hai nước. "Một lệnh chấm dứt chiến tranh vĩnh viễn và có hiệu lực ngay lập tức đã được tuyên bố trên mọi mặt trận, gồm cả Lebanon" - Thứ trưởng Gharibabadi thông tin.
