Lãnh đạo Mỹ và Iran mới đây đã thông báo ký thỏa thuận dừng xung đột, mở đường cho các hoạt động tái thiết và khôi phục giao thương qua eo biển Hormuz. Cuộc chiến đã để lại những tổn thất nghiêm trọng cho các nước khu vực và toàn cầu.
Chuyên trang Military Spend đã thống kê tổn thất của các bên do cuộc xung đột Trung Đông trong hơn 3 tháng qua, chỉ ra quân đội Mỹ ghi nhận 13 quân nhân tử vong trong các đợt tập kích của Iran nhằm vào căn cứ quân sự của Mỹ ở vùng Vịnh.
Về phía Iran, truyền thông nhà nước tiết lộ hơn 3.000 người đã thiệt mạng do các đợt tấn công của Mỹ và đồng minh. Reuters hồi tháng 4 dẫn thông tin từ tổ chức dân sự HRANA (trụ sở tại Mỹ) nêu rằng hơn 3.600 người tại Iran thiệt mạng, trong đó 1.700 người là thường dân.
Lebanon được xem là nơi chịu thiệt hạng nặng nề nhất về thường dân, khi trở thành chiến trường giao tranh trực tiếp giữa Israel và lực lượng Hezbollah. Giới chức y tế Lebanon cho biết xung đột đã khiến ít nhất 3.900 người thiệt mạng, hơn 11.000 người bị thương và 1 triệu người phải sơ tán kể từ ngày 2.3, theo Al Jazeera.
Hơn 100 người thiệt mạng tại Iraq, nơi các nhóm dân quân thân Iran hoạt động. Khoảng 50 người tại Israel đã thiệt mạng. Ngoài ra, có khoảng 40 – 50 người tại các nước vùng Vịnh thiệt mạng khi xung đột lan rộng trên toàn khu vực, đặc biệt trong những ngày đầu tiên khi chiến sự bùng phát hôm 28.2.
Theo lời điều trần của quan chức tài chính Lầu Năm Góc Jules Hurst vào giữa tháng 5, chi phí quân sự trực tiếp của Mỹ trong cuộc xung đột đã chạm ngưỡng 29 tỉ USD. Con số này còn chưa bao gồm chi phí sửa chữa hơn một chục cơ sở quân sự bị tàn phá ở Kuwait, Bahrain và các khu vực lân cận, nơi hệ thống radar, máy bay và các công trình bị hư hại nghiêm trọng. Công ty phân tích Moody’s Analytics (Mỹ) ước tính cuộc chiến đã làm tổn thất 132 tỉ USD của người tiêu dùng và người nộp thuế Mỹ do tình trạng lạm phát năng lượng.
Đối với Iran, cơ sở hạ tầng năng lượng, công nghiệp và quân sự của nước này bị tàn phá nghiêm trọng. Theo phân tích từ tổ chức nghiên cứu Foundation for Defense of Democracies (FDD), trong kịch bản lệnh phong tỏa của Mỹ diễn ra trong thời gian ngắn và Tehran sớm khôi phục xuất khẩu, thiệt hại kinh tế của Iran sẽ vào khoảng 50 tỉ USD, tương đương 13,9% GDP nước này.
Cơ sở hạ tầng phía nam Lebanon và khu vực ngoại ô thủ đô Beirut bị tàn phá sau những đợt tấn công liên tục từ Israel. Lạm phát tại Lebanon vào tháng 3 đạt mức cao nhất trong 18 tháng. Tổ chức tài chính Bank Audi tại Lebanon dự báo tăng trưởng GDP của Lebanon năm nay có thể ở mức 0 nếu chiến sự kéo dài, theo Al Jazeera. Các cuộc tấn công cũng khiến hạ tầng Israel hư hại, trong khi kho vũ khí dần cạn kiệt do các đợt tấn công và đánh chặn liên tục.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) chỉ ra Qatar bị hạ dự báo tăng trưởng mạnh nhất (giảm gần 16 điểm phần trăm so với tháng 10.2025) do khu phức hợp năng lượng Ras Laffan bị tấn công, làm tê liệt khả năng xuất khẩu khí thiên nhiên hóa lỏng và tổn thất hàng tỉ USD doanh thu. Ngoài ra, ngành hàng không và du lịch khu vực Trung Đông cũng chịu thiệt hại nặng nề.
Ở quy mô toàn cầu, Ngân hàng Thế giới (WB) hôm 11.6 đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%. Giới chuyên gia cũng lưu ý về những hệ lụy kéo dài, chưa thể đong đếm khi cuộc xung đột đã gây cú sốc năng lượng, gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.
Tập đoàn vận tải biển Mitsui O.S.K. Lines có trụ sở tại Tokyo ngày 3/4 cho biết tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) mang tên Sohar LNG đã vượt qua eo biển Hormuz, toàn bộ thủy thủ đoàn đều an toàn. Phát ngôn viên của hãng từ chối cho biết chuyến đi diễn ra khi nào hoặc liệu hoạt động này có đạt được nhờ đàm phán với Iran hay không.
Bloomberg cho biết tàu không chở theo hàng hóa, đang ở vùng biển ngoài khơi thủ đô Muscat của Oman và điểm đến là cảng LNG Qalhat ở nước này.
Sohar LNG đã ở vùng Vịnh từ ngày 25/2 và phát tín hiệu nhận diện là tàu hàng Oman. Đây là tàu Nhật Bản đầu tiên và cũng là tàu chở LNG đầu tiên vượt qua eo biển Hormuz kể từ ngày 1/3.
Bộ Giao thông Vận tải Nhật Bản cho hay tính đến sáng 3/4, khoảng 45 tàu thuộc sở hữu hoặc do các công ty nước này điều hành vẫn bị mắc kẹt ở vùng Vịnh.
Theo dữ liệu định vị hàng hải, một tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) thuộc sở hữu của Mitsui là Green Sanvi đã rời vùng Vịnh qua vùng biển thuộc chủ quyền Iran vào sáng 3/4. Con tàu này phát tín hiệu là "tàu Ấn Độ, chở theo thủy thủ đoàn Ấn Độ".
Hai tàu chở dầu thô cỡ lớn và một tàu chở LNG được vận hành bởi Oman Shipping Management, công ty vận tải biển và quản lý tàu thuộc sở hữu của nhà nước Oman, cũng rời vùng Vịnh hôm 2/4.
Trước khi xung đột nổ ra vào 28/2, eo biển Hormuz là huyết mạch lưu thông của khoảng 20% nguồn cung dầu thô và khí đốt thế giới, cùng với 1/3 nguyên liệu sản xuất phân bón cho ngành nông nghiệp toàn cầu. Hiện khoảng 1.000 tàu đang kẹt lại vùng Vịnh vì cuộc chiến giữa Iran và Mỹ - Israel.
Theo dữ liệu của Kpler, khoảng 240 tàu đã đi qua eo biển Hormuz trong giai đoạn ngày 1/3-3/4, giảm 94% so với trước xung đột. Trong số này có 151 tàu chở dầu và khí đốt, chỉ tương đương mật độ hàng ngày trước khi chiến sự bùng phát.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 1/4 tuyên bố eo biển Hormuz tiếp tục "đóng cửa đối với các quốc gia thù địch" và hải quân nước này vẫn kiểm soát hoàn toàn lưu thông.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 4/4 đăng bài trên mạng xã hội X, ám chỉ khả năng phong tỏa eo biển Bab el-Mandeb ở biển Đỏ, yết hầu hàng hải thứ hai tại Trung Đông. "Bao nhiêu phần trăm lượng dầu mỏ, LNG, lúa mì, gạo và phân bón toàn cầu đi qua eo biển Bab-el-Mandeb? Những quốc gia và công ty nào chiếm khối lượng vận chuyển lớn nhất qua eo biển này?", ông viết.
Khoảng 6% lượng dầu mỏ vận chuyển bằng đường biển trên thế giới đi qua Bab el-Mandeb, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ. Biển Đỏ cũng là cửa ngõ thay thế cho xuất khẩu dầu mỏ của Arab Saudi để tránh eo biển Hormuz. Cảng Yanbu trên tuyến đường biển này là điểm cuối của đường ống dẫn dầu xuyên quốc gia mà Arab Saudi có thể vận chuyển 7 triệu thùng dầu thô mỗi ngày.
Thông báo được ông Unsit Sampuntharat, Thư ký thường trực Bộ Nội vụ Thái Lan, công bố trong bối cảnh cháy rừng, khói mù và bụi mịn đang ảnh hưởng 17 tỉnh khu vực phía bắc.
Theo công ty giám sát chất lượng không khí iQAir (Thụy Sĩ), Chiang Mai đã đứng đầu danh sách các thành phố ô nhiễm nhất thế giới trong 5 ngày liên tiếp. Chiều 4.4, chỉ số AQI tại đây là 206 - mức "rất không lành mạnh", với nồng độ PM2.5 ở mức 131 µg/m3, cao gấp nhiều lần ngưỡng an toàn quốc gia là 37,5 µg/m3.
Việc ban bố tình trạng khẩn cấp nhằm tăng cường điều phối ứng phó khủng hoảng, đồng thời cho phép các thống đốc tỉnh sử dụng quỹ ứng trước và các nguồn ngân sách liên quan để triển khai biện pháp khẩn cấp. Qua đó, chính quyền địa phương có thể đẩy nhanh nỗ lực kiểm soát thảm họa và hỗ trợ kịp thời các thiệt hại về người và tài sản, theo báo Nation của Thái Lan.
Mùa khói mù tại miền bắc Thái Lan thường đạt đỉnh từ tháng 2 - 4, chủ yếu do hoạt động đốt rơm rạ, cháy rừng và khói xuyên biên giới. Giới chức y tế khuyến cáo người dân hạn chế ra ngoài, đeo khẩu trang và đi khám nếu có triệu chứng hô hấp.
Trong một diễn biến khác, tại Nam Á, mưa lớn và bão đã khiến ít nhất 121 người thiệt mạng tại Afghanistan và Pakistan trong 2 tuần qua, theo AFP ngày 5.4. Tại Afghanistan, mưa lớn kéo dài từ cuối tháng 3 đã gây lũ lụt, sạt lở đất và phá hủy nhà cửa, mùa màng, làm 77 người chết và 137 người bị thương. Tại Pakistan, 44 người đã tử vong do mưa lớn.
Hãng thông tấn Tasnim hôm nay dẫn lời ông Masoud Tangestani, lãnh đạo quận Jam thuộc tỉnh Bushehr, thông báo lực lượng phòng không Iran đã khai hỏa trong đêm và phá hủy một "máy bay thù địch", thêm rằng thành phố Jam đã có thể trở lại cuộc sống bình thường.
Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB sau đó cho biết vụ đánh chặn diễn ra trong đêm 28/5. Hãng thông tấn Fars dẫn các nguồn tin khu vực nói rằng hệ thống phòng không Iran đã bắn trúng một phi cơ trên vịnh Ba Tư, khiến phương tiện này lao xuống biển.
Các nhân chứng đã nghe thấy một vài tiếng nổ tại tỉnh Bushehr, nằm dọc bờ biển vịnh Ba Tư, được mô tả là âm thanh của các hệ thống phòng không đang khai hỏa. IRIB cũng ghi nhận một tiếng nổ lớn ở khu vực nội đô thành phố Jam.
Giới chức Iran chưa công bố thêm thông tin về loại máy bay bị bắn hạ hoặc nguồn gốc của nó. Chưa có quốc gia nào trong khu vực lên tiếng về thông tin.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan đặc trách hoạt động của lực lượng Mỹ tại Trung Đông, phủ nhận đồn đoán rằng đó là máy bay nước này. "Tất cả lực lượng đường không của Mỹ đều được kiểm đếm. Không có chiếc nào bị bắn hạ", CENTCOM cho hay.
Sự việc diễn ra hơn ba ngày sau khi Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) bắn hạ một máy bay không người lái (UAV) MQ-9 Reaper của Mỹ ở vùng duyên hải phía nam. Một máy bay trinh sát tầm xa RQ-4 Global Hawk và một tiêm kích tàng hình F-35 cũng phải rời không phận Iran do sức ép hỏa lực.
Tỉnh Bushehr là nơi đặt nhà máy điện hạt nhân duy nhất đang hoạt động của Iran, cơ sở đã thu hút sự chú ý của cộng đồng quốc tế trong nhiều thập kỷ. Vị trí bên bờ vịnh Ba Tư cũng khiến tỉnh này có ý nghĩa chiến lược và quân sự quan trọng trong khu vực.
