Tháng 5-6 là thời điểm vải thiều vào vụ. Tuy nhiên, năm nay nhiều vùng trồng trong nước mất mùa, đặc biệt là vải không hạt với sản lượng giảm 80-90% so với cùng kỳ. Nguồn cung khan hiếm khiến nhiều tiểu thương chuyển sang nhập hàng từ Trung Quốc để đáp ứng nhu cầu thị trường.
Chị Hồng Anh, một tiểu thương tại phường Xuân Hòa, cho biết đã nhập hai đợt vải không hạt Trung Quốc theo hình thức xách tay, mỗi đợt khoảng 60 kg và đều bán hết trong vòng một tuần.
Chị cho biết đầu vụ năm nay đã đặt mua vải không hạt trong nước nhưng đến thời điểm thu hoạch gần như không có hàng do mất mùa. Vì vậy, chị chuyển sang nhập hàng Trung Quốc.
“Ban đầu, khách còn e dè nhưng sau khi dùng thử, nhiều người đánh giá chất lượng tương đương hàng Việt nên tiếp tục đặt mua. Giá bán sau khi cộng chi phí vận chuyển vẫn thấp hơn khoảng 35-40% so với vải không hạt trong nước”, chị nói.
Ghi nhận của VnExpress tại TP HCM cho thấy vải không hạt Trung Quốc hiện được bán giá dao động 350.000-480.000 đồng một kg, thấp hơn 40-50% so với cùng kỳ năm ngoái.
Đại diện một cửa hàng trái cây nhập khẩu tại phường Tam Bình (TP HCM), cho biết nguồn cung vải không hạt từ tỉnh Hải Nam (Trung Quốc) năm nay dồi dào hơn nên giá giảm mạnh. Nếu năm ngoái chỉ một số đầu mối nhập về bán thử nghiệm, năm nay nhiều đơn vị tham gia, giúp nguồn hàng phong phú và giá cạnh tranh.
Theo đơn vị này, giống vải trên vốn được xuất khẩu sang Nhật Bản. Tuy nhiên, nhu cầu từ Việt Nam tăng trong khi khoảng cách địa lý gần hơn giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí vận chuyển. Từ Hải Nam đến TP HCM chỉ mất vài giờ bằng đường hàng không hoặc vài ngày bằng đường biển, tạo lợi thế về logistics so với nhiều thị trường xuất khẩu xa hơn.
Dù vậy, đây vẫn là mặt hàng thuộc phân khúc cao cấp. Giá bán hiện cao hơn khoảng hai lần vải thiều truyền thống nên khách hàng chủ yếu là người mua biếu tặng hoặc muốn trải nghiệm sản phẩm mới.
Điểm khác biệt của vải không hạt này là vỏ màu hồng đỏ, cùi dày, nhiều nước và phần lớn không có hạt, chỉ khoảng 2% số quả xuất hiện hạt nhỏ bằng hạt đỗ.
Ngoài dòng sản phẩm thông thường, một số cửa hàng còn nhập loại vải không hạt canh tác theo hướng hữu cơ từ Trung Quốc với giá khoảng 1,4 triệu đồng một kg, giảm khoảng 10% so với cùng kỳ 2025.
Ông Hoàng, quản lý một cửa hàng trái cây tại phường Tân Hưng, cho biết loại vải cao cấp này được tuyển chọn kỹ, có phần thịt dày, vị ngọt thanh và kích cỡ đồng đều. Do sản lượng hạn chế và giá cao nên cửa hàng chủ yếu nhận đơn trước rồi mới nhập về.
Ở góc độ người tiêu dùng, chị Loan, ngụ phường Xuân Hòa, cho hay gia đình ưa chuộng vải không hạt vì vị ngọt dịu hơn vải thiều truyền thống và thuận tiện khi ăn. Ngoài ra, hình thức bắt mắt cũng khiến loại quả này thường được lựa chọn làm quà tặng.
Tại Việt Nam, vải không hạt vẫn là mặt hàng khan hiếm. Hiện chỉ có Công ty Hồ Gươm – Sông Âm (Thanh Hóa) thương mại hóa thành công giống này từ năm 2023 với sản lượng hạn chế. Một số vùng thử nghiệm khác chưa đạt hiệu quả do năng suất thấp.
Ông Bùi Đức Thủy, Phó giám đốc Công ty Nông nghiệp Công nghệ cao Hồ Gươm – Sông Âm, nói nhiều vùng trồng vải phía bắc như Bắc Ninh, Hưng Yên và Thanh Hóa năm nay chịu ảnh hưởng nặng nề bởi thời tiết cực đoan, có nơi mất mùa tới 90%.
Riêng vùng trồng của doanh nghiệp tại Thanh Hóa, tỷ lệ ra hoa ban đầu chỉ đạt khoảng 27%. Sau đó, nắng nóng kéo dài xen kẽ các đợt mưa giông trong giai đoạn đậu quả khiến quả non rụng hàng loạt. Vì vậy, sản lượng vải không hạt của doanh nghiệp năm nay chỉ đạt khoảng một tấn, giảm mạnh so với mức 7 tấn năm ngoái.
Theo ông Thủy, lượng vải thu hoạch quá ít nên doanh nghiệp không thể đáp ứng hết các đơn đặt hàng từ đầu vụ. Phần lớn sản lượng hiện được ưu tiên cho các đơn vị sử dụng làm quà biếu đối ngoại.
Tại các chợ đầu mối ở TP HCM, thương nhân cho biết vải không hạt Trung Quốc chủ yếu được phân phối qua các cửa hàng trái cây cao cấp thay vì đưa về chợ do giá bán cao hơn vải truyền thống thông thường. Các chợ hiện chủ yếu kinh doanh vải thiều trong nước với giá 60.000-80.000 đồng một kg.
Năm nay, không chỉ vải không hạt mà nhiều giống vải truyền thống như u trứng, u hồng cũng mất mùa. Sản lượng về TP HCM giảm đáng kể so với cùng kỳ năm ngoái.
Năm 2025, nhà thiết kế chip Marvell mua lại Celestial AI, nhằm tận dụng các công nghệ quang tử của startup này. Đến tháng 3, Nvidia công bố rót 2 tỷ USD mỗi công ty, vào hai nhà sản xuất thiết bị quang học Coherent và Lumentum.
Khi các ông lớn bán dẫn Mỹ chạy đua đầu tư những công nghệ phục vụ làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI), nhu cầu Indium Phosphide (InP) cũng tăng mạnh. InP là vật liệu cốt lõi, không có sản phẩm thay thế, trong công nghệ truyền dữ liệu bằng ánh sáng qua sợi quang (photonics).
Nhưng hợp chất này lại đang là trở ngại lớn trong khả năng phát triển các linh kiện nhanh nhất và tiết kiệm năng lượng nhất cho trung tâm dữ liệu AI, bởi Bắc Kinh hạn chế xuất khẩu từ tháng 2/2025.
Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ cho biết Trung Quốc là nhà sản xuất indium lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 70% sản lượng toàn cầu năm 2024. "InP là một trong những nút thắt của chuỗi cung ứng, đang kìm hãm việc xây dựng các trung tâm dữ liệu AI", Konrad Wang, nhà phân tích nghiên cứu tại SemiAnalysis, cho biết.
Đầu tháng 5, Coherent lên tiếng cảnh báo thiếu hụt InP. Nhà cung cấp của họ là AXT, công ty sản xuất tấm đế InP lớn thứ hai thế giới, thừa nhận "giấy phép xuất khẩu InP là thách thức lớn nhất" đang đối mặt.
Chưa đầy một tuần sau đó, CEO Coherent Jim Anderson cùng phái đoàn doanh nghiệp Mỹ tháp tùng Tổng thống Donald Trump thăm Trung Quốc. Theo Reuters, một phần mục đích chuyến đi của ông Anderson là nêu tình trạng chậm cấp giấy phép xuất khẩu InP từ Trung Quốc.
AXT sản xuất phần lớn đế InP tại Trung Quốc nhưng chỉ nhận được giấy phép xuất khẩu đầu tiên vào tháng 6/2025, trong khi lượng đơn hàng tồn đọng rất lớn. Theo SemiAnalysis, các hạn chế đang tạo hiệu ứng lan rộng trên toàn bộ chuỗi cung ứng quang học. Lumentum kín đơn hàng đến 2028 dù đã tăng sản lượng 4 lần. Các nhà sản xuất thiết bị quang học Đài Loan như VPEC và LandMark Optoelectronics cũng gặp gián đoạn nguồn cung đế InP.
Kể từ khi InP bị hạn chế xuất khẩu, giá trung bình một tấm wafer InP 6 inch đã tăng vọt 250%, lên khoảng 5.000 USD. Theo chuyên gia, việc Bắc Kinh kiểm soát InP cho thấy nước này sẵn sàng mở rộng chiến lược áp dụng với đất hiếm, từng gây gián đoạn chuỗi cung ứng ôtô, bán dẫn và hàng không, khi cạnh tranh thương mại với Washington.
Ông Paul Triolo, chuyên gia hãng tư vấn Albright Stonebridge, nói Trung Quốc đang phát triển một bộ công cụ kiểm soát tinh vi hơn, dựa trên các "điểm nghẽn vật liệu". "Thay vì cấm trực tiếp các sản phẩm hoàn chỉnh, Bắc Kinh có thể làm chậm hoặc gắn điều kiện cho xuất khẩu các hợp chất, đế bán dẫn, kim loại...ở thượng nguồn", ông chỉ ra.
Đối mặt chi phí leo thang và gián đoạn kéo dài, ít nhất 2 nhà sản xuất chip quang tử lớn của Mỹ đã tìm đến các tổ chức để nhờ hỗ trợ giấy phép xuất khẩu. Các hãng đồng thời nỗ lực tự sản xuất đế InP và tìm nguồn cung ngoài Trung Quốc.
Ví dụ, LandMark ký hợp đồng cung ứng InP dài hạn với Sumitomo Electric Industries (Nhật Bản) vào tháng 4. Nhưng việc chuyển sang nhà cung cấp mới thường đòi hỏi quá trình đánh giá, thử nghiệm và chứng nhận chất lượng kéo dài, nên các công ty khó thay đổi chuỗi cung ứng nhanh chóng.
Coherent định tăng gấp đôi công suất sản xuất wafer InP tại nhà máy ở Texas năm nay và tăng tiếp hơn gấp đôi công suất lần nữa vào cuối 2027. Nhưng về tổng thể ngành, năng lực sản xuất tăng rất chậm, do một nhà máy mới thường mất từ 2-3 năm để đi vào vận hành.
Tại Trung Quốc, nhiều doanh nghiệp nội địa nhanh chóng mở rộng sản xuất. Hồi tháng 4, Yunnan Germanium công bố đầu tư 189 triệu nhân dân tệ (28 triệu USD) để nâng công suất lên 450.000 wafer InP đơn tinh thể mỗi năm. Báo cáo thường niên 2025 của công ty cho biết lượng wafer InP xuất xưởng đã tăng 74%.
Guangdong Xiandao cũng triển khai một dự án mới năm nay, công suất dự kiến 40 tấn tinh thể InP mỗi năm, nguyên liệu thô dùng để sản xuất đế bán dẫn InP. Cả Yunnan Germanium và Guangdong Xiandao đều đang xin giấy phép xuất khẩu nhưng chưa có dấu hiệu cho thấy Bắc Kinh sẽ ưu ái chấp thuận cho các doanh nghiệp nội địa hơn. Do đó, có đơn vị trong ngành trước mắt tập trung cung ứng cho thị trường tại chỗ.
Từ ngày 16 đến 18-4, tại Trung tâm Hội chợ và triển lãm Sài Gòn (SECC, phường Tân Mỹ, TP.HCM), Triển lãm quốc tế chuyên ngành Cafe Show và Tea Show Vietnam 2026 diễn ra với sự đồng hành của Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam và Hiệp hội Chè Việt Nam.
Ngay trong những ngày đầu khai mạc, đông đảo khách tham quan đã có mặt để trực tiếp trải nghiệm, tìm "cú hích" mới cho hoạt động kinh doanh.
Theo ghi nhận của Tuổi Trẻ Online, triển lãm năm nay xuất hiện nhiều điểm mới, trong đó nổi bật là sự tham gia mạnh mẽ của các đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ dành cho ngành F&B (thực phẩm và đồ uống).
Bà Trương Thị Mai, đại diện Công ty cổ phần iPOS.vn, cho biết các yêu cầu ngày càng chặt chẽ về thuế, hóa đơn điện tử và minh bạch doanh thu đang tạo sức ép không nhỏ lên các chủ quán, đặc biệt là nhóm kinh doanh cá thể.
Do đó tham gia triển lãm năm nay, doanh nghiệp tập trung giới thiệu các giải pháp giúp tiểu thương, chủ quán cà phê nhỏ, xe đẩy vỉa hè… dễ dàng chuyển đổi số và "lên đời" mô hình quản trị.
"Trong khuôn khổ triển lãm, với các hộ kinh doanh nhỏ đăng ký, chúng tôi sẽ miễn phí trọn đời các tính năng cơ bản như tạo đơn hàng, theo dõi doanh thu... để hộ kinh doanh nhỏ có thể sử dụng ngay các chức năng bán hàng mà không bị giới hạn thời gian", bà Mai cho hay.
Bên cạnh đó, bà Mai cho biết hệ thống đã triển khai chương trình tặng 10.000 hóa đơn điện tử cho mỗi khách hàng đăng ký từ năm 2025, đồng thời dự kiến bổ sung tính năng kê khai thuế tự động ngay trên ứng dụng trong năm nay. "Người dùng chỉ cần tải ứng dụng trên điện thoại là có thể sử dụng ngay", bà Mai nói.
Bên cạnh các giải pháp công nghệ quản trị, nhóm máy móc, thiết bị và nguyên liệu cũng có nhiều điểm nhấn đáng chú ý tại triển lãm năm nay.
Ông Huỳnh Phước Minh, đại diện Công ty TNHH Kiến Nam, cho biết khoảng 5 năm trở lại đây, thị trường máy pha cà phê tại Việt Nam có nhiều thay đổi với sự phát triển của cà phê đặc sản và nhu cầu nâng cao trải nghiệm của khách hàng.
Tại triển lãm, doanh nghiệp giới thiệu khoảng 16 thương hiệu máy pha cà phê quốc tế, chủ yếu đến từ Ý, Mỹ và Hà Lan. Đáng chú ý, trong đó có dòng máy cao cấp giá lên tới 800 triệu đồng, tích hợp các công nghệ kiểm soát áp suất, nhiệt độ và định lượng chiết xuất.
"Các dòng máy này hướng đến phân khúc cao cấp, giúp chủ quán tạo ra trải nghiệm cà phê khác biệt cho khách hàng", ông Minh chia sẻ.
Ở chiều ngược lại, nhiều nhà cung cấp tại triển lãm chọn cách tiếp cận tập trung vào bài toán tối ưu chi phí nguyên liệu để hỗ trợ chủ quán nâng cao hiệu quả kinh doanh.
Đại diện gian hàng Công ty cổ phần sản phẩm sinh thái ECO Products, nổi bật với thương hiệu trà Cozy, cho biết doanh nghiệp tập trung giới thiệu tới khách tham quan tại triển lãm các dòng trà Việt có nền linh hoạt trong pha chế, qua đó giúp tối ưu chi phí nguyên liệu trên mỗi ly bán ra.
Theo đơn vị này, việc ưu tiên giới thiệu các dòng nguyên liệu thuần Việt, linh hoạt trong pha chế và phù hợp với nhu cầu tối ưu chi phí của chủ quán đang nhận được sự quan tâm lớn từ khách tham quan.
Báo cáo xu hướng nhu cầu vàng quý I/2026 của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) công bố gần đây cho thấy các ngân hàng Trung ương toàn cầu đã mua ròng 244 tấn vàng chỉ trong 3 tháng đầu năm. Con số này tăng 3% so với cùng kỳ năm trước, đánh dấu tháng thứ 17 liên tiếp ghi nhận lực mua ròng từ các tổ chức tài chính lớn.
Bên cạnh những quốc gia quen thuộc như Trung Quốc hay Ba Lan, thị trường bắt đầu ghi nhận một danh sách mới âm thầm hình thành. Đó là sự góp mặt của những quốc gia trước đây rất ít khi xuất hiện trong các báo cáo về thị trường kim loại quý như Guatemala, Indonesia, Malaysia, Campuchia, Uganda và Kenya.
Một số nước trong nhóm này đang tiến hành mua vàng lần đầu tiên trong lịch sử hoạt động của ngân hàng Trung ương, trong khi số khác quyết định quay trở lại thị trường sau nhiều thập kỷ vắng bóng.
Nhận định về xu hướng này, ông Shaokai Fan, Giám đốc toàn cầu phụ trách ngân hàng Trung ương của WGC, cho biết việc các ngân hàng Trung ương mới hoặc những đơn vị đã vắng mặt rất lâu đang quay trở lại mua vàng là một hiện tượng đáng chú ý.
Sự xuất hiện của nhóm người mua mới đang gửi đi tín hiệu quan trọng về cách các quốc gia nhìn nhận hệ thống tiền tệ toàn cầu và vai trò của vàng trong quản lý dự trữ quốc gia.
Động lực đằng sau bước ngoặt gom hàng
Thông thường, khi giá của một loại tài sản tăng mạnh, nhu cầu tiêu dùng và đầu tư sẽ có xu hướng giảm xuống. Tuy nhiên, quy luật này dường như không còn đúng với thị trường kim loại quý ở cấp độ vĩ mô.
Vào tháng 1, giá vàng từng chạm mức gần 5.600 USD mỗi ounce, mức cao nhất lịch sử tính theo giá danh nghĩa. Tính đến ngày 1/6, giá vàng giao dịch quanh ngưỡng 4.500 USD/ounce. Dù neo ở mức cao, các ngân hàng Trung ương vẫn không hề giảm tốc độ mua vào.
Theo số liệu từ WGC, lượng vàng được các cơ quan này mua trong 5 năm gần đây đã cao gấp đôi mức trung bình của giai đoạn trước năm 2022, dù giá vàng cũng đã tăng gần gấp hai lần trong cùng khoảng thời gian.
Giới phân tích nhận định rằng, đối với các nhà quản lý dự trữ quốc gia, giá mua vàng ở hiện tại không phải là yếu tố tiên quyết. Điều họ thực sự quan tâm là giá trị thực tế của các tài sản dự trữ trong tầm nhìn từ 10 đến 30 năm tới.
Sự thay đổi lớn về tư duy quản lý tài sản này bắt đầu rõ nét từ năm 2022. Trước thời điểm đó, lượng vàng mua vào hàng năm của các ngân hàng Trung ương thường dao động trong khoảng từ 400-500 tấn. Nhưng sau năm 2022, con số này đã tăng vọt lên khoảng 850-900 tấn mỗi năm.
Sự kiện khoảng 300 tỷ USD dự trữ ngoại hối của Nga bị phong tỏa sau khi xung đột tại Ukraine bùng phát được coi là bước ngoặt lớn. Diễn biến này buộc các ngân hàng Trung ương phải nghiêm túc đánh giá lại mức độ an toàn của những tài sản dự trữ nằm dưới quyền kiểm soát của bên thứ ba.
Trong bối cảnh đó, vàng trở thành sự lựa chọn tối ưu nhờ tính độc lập, không thể bị phong tỏa và không phụ thuộc vào bất kỳ hệ thống ngân hàng trung gian nào tại các trung tâm tài chính lớn.
Bài học đầu tư từ tầm nhìn dài hạn
Trong số 244 tấn vàng được mua ròng trong quý I/2026, Ba Lan dẫn đầu với 31 tấn, nằm trong lộ trình nâng lượng dự trữ lên mốc 700 tấn. Theo sau là Uzbekistan với 25 tấn và Kazakhstan với 12 tấn.
Không chỉ dừng lại ở việc mua trực tiếp từ thị trường quốc tế, một số quốc gia còn chủ động tìm kiếm nguồn cung nội địa. Ngân hàng Trung ương Uganda đã chính thức triển khai chương trình thu mua vàng trong nước từ tháng 3. Trước đó, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Kenya cũng công khai bày tỏ ý định thực hiện chiến lược tương tự nhằm củng cố kho dự trữ quốc gia.
Mỗi quốc gia có một hoàn cảnh kinh tế khác nhau, nhưng họ đều hướng đến mục tiêu nắm giữ một loại tài sản không thể tự in thêm và có khả năng bảo vệ chủ quyền tài chính.
Khảo sát Ngân hàng Trung ương năm 2025 của WGC cho biết có tới 95% số tổ chức được hỏi tin rằng lượng vàng dự trữ toàn cầu sẽ tiếp tục tăng trong tương lai gần. Đồng thời, có 43% ngân hàng Trung ương có kế hoạch tăng lượng vàng nắm giữ trong năm tiếp theo, tăng mạnh so với mức 29% của kỳ khảo sát trước đó.
Đối với các nhà đầu tư cá nhân, động thái từ những tổ chức quản lý tài chính chuyên nghiệp này mang lại nhiều thông tin tham khảo giá trị. Các ngân hàng Trung ương có quyền tiếp cận mọi công cụ tài chính phức tạp nhất thế giới, nhưng họ vẫn chọn cách gia tăng tỷ trọng vàng trong bảng cân đối kế toán.
WGC dự báo lượng vàng mua vào của các ngân hàng Trung ương trong cả năm 2026 sẽ đạt khoảng 850 tấn. Dù con số này thấp hơn đôi chút so với mức 863 tấn của năm 2025, nhưng nó vẫn cao gấp đôi mức trung bình ghi nhận trước năm 2022. Đây là minh chứng cho thấy xu hướng tích trữ kim loại quý để bảo vệ giá trị tài sản trong dài hạn vẫn đang là ưu tiên hàng đầu của nhiều quốc gia trên thế giới.
