“Làm tốt lắm, người đầy tớ trung thành và tận tụy. Chuyến bay cuối cùng rồi”, Steven Cheung, giám đốc truyền thông của Tổng thống Mỹ Donald Trump, đăng trên X hôm 18/6 kèm bức ảnh chiếc phi cơ được sơn màu trắng – xanh, sau khi trở về từ hội nghị thượng đỉnh G7 tại Pháp.
Trưởng bộ phận lễ tân Nhà Trắng Monica Crowley cũng đăng ảnh máy bay trên đường băng căn cứ liên hợp Andrews gần thủ đô Washington.
“Tôi rất vinh dự được có mặt trên chuyên cơ Không lực Một tối qua, trong chuyến bay cuối cùng của nó. Nó đã phục vụ các đời tổng thống suốt gần 40 năm qua, kể từ thời ông George H.W. Bush. Có thể nó không phải phi cơ hiện đại nhất, nhưng rất ấm cúng. Mỗi chuyến bay cùng Tổng thống Donald Trump đều vô cùng đặc biệt. Tạm biệt và cảm ơn”, bà đăng trên X.
“Không lực Một” là định danh chính thức được không quân Mỹ sử dụng để gọi bất kỳ máy bay nào chở Tổng thống Mỹ, nhằm tránh nhầm lẫn với các phi cơ khác. Cụm từ này cũng thường được dùng khi đề cập chuyên cơ chủ lực của tổng thống Mỹ là mẫu VC-25A, phiên bản đặc biệt phát triển từ máy bay chở khách Boeing 747-200B và đưa vào vận hành từ năm 1990.
Những thông điệp này làm dấy lên đồn đoán rằng một trong hai chiếc VC-25A sắp bị loại biên, nhường chỗ cho máy bay Boeing 747-8i được Qatar tặng cho chính quyền Tổng thống Donald Trump.
Nhà Trắng chưa lên tiếng về thông tin.
Theo NBC News, ông Trump đang cân nhắc thực hiện chuyến bay đầu tiên trên phi cơ Qatar tặng khi tới Núi Rushmore vào tháng tới, trong khuôn khổ lễ kỷ niệm 250 năm thành lập nước Mỹ.
Không quân Mỹ ngày 18/6 xác nhận chiếc Boeing 747-8i do Qatar tặng, hiện được gọi là Máy bay Cầu nối VC-25B, sẽ sớm gia nhập đội bay chuyên chở lãnh đạo cấp cao, hoạt động song song với những chiếc VC-25A và C-32. Lực lượng này hồi tháng 5 cho biết phi cơ đã hoàn tất thử nghiệm bay và sẽ sớm sẵn sàng hoạt động, đồng thời “đang đúng tiến độ để ra mắt với lớp sơn đỏ – trắng – xanh mới”.
Trong khi đó, một quan chức giấu tên nói rằng các máy bay VC-25A sẽ tiếp tục phục vụ trong đội bay chuyên dụng và vẫn có thể được Tổng thống Mỹ sử dụng làm chuyên cơ Không lực Một, ngay cả khi Máy bay Cầu nối VC-25B đi vào hoạt động.
Hoàng gia Qatar hồi tháng 5/2025 tặng chính quyền Trump máy bay Boeing 747-8i, được ví như “cung điện bay”. Một chiếc Boeing 747-8 thương mại hiện có giá khoảng 400 triệu USD. Nhiều nghị sĩ Mỹ, nhất là các đảng viên Dân chủ, đã bày tỏ lo ngại về món quà của Qatar, cho rằng máy bay tiềm ẩn một số rủi ro an ninh và không cần thiết.
Tổng thống Trump phản bác rằng “chỉ kẻ ngốc” mới từ chối nhận máy bay của Qatar. Thủ tướng Qatar cũng phủ nhận chiếc máy bay là món quà cá nhân cho ông Trump, nói rằng đây là giao dịch giữa hai chính phủ.
Theo chuyên trang quân sự War Zone, hoán cải máy bay thành phương tiện đủ an toàn để chở Tổng thống Mỹ là nhiệm vụ rất phức tạp. Phi cơ phải cung cấp được khả năng liên lạc ổn định và bảo mật, trong đó có cả những gì cần thiết để ra lệnh tiến hành tấn công hạt nhân.
Máy bay cũng cần được gia cố ở cả bên trong và bên ngoài để chống chịu nhiều mối đe dọa, từ xung điện từ do vụ nổ hạt nhân gây ra, tên lửa phòng không cho đến hoạt động thu thập thông tin tình báo. Điều đó đòi hỏi những chỉnh sửa lớn, tới cả cấu trúc bên ngoài của máy bay.
Tập đoàn Boeing hồi năm 2018 nhận hợp đồng trị giá 3,9 tỷ USD để chế tạo hai máy bay VC-25B, dựa trên dòng phi cơ chở khách 747-8i, nhằm thay thế hai máy bay VC-25A. Kế hoạch giao hàng dự kiến diễn ra vào tháng 12/2024, nhưng đã bị hoãn đến ít nhất năm 2028.
Bộ Quốc phòng Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo lực lượng phòng không đã đối phó 12 tên lửa đạn đạo, ba tên lửa hành trình và 4 máy bay không người lái (UAV) phóng từ Iran hôm 4/5, thêm rằng sự việc đã khiến 3 người bị thương ở mức trung bình.
Giới chức tiểu vương quốc Fujairah thuộc UAE cho biết 3 công dân Ấn Độ đã bị thương sau vụ tấn công bằng UAV nhằm vào một cảng dầu.
Đài CNN dẫn nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết một hệ thống phòng không Iron Dome (Vòm Sắt), được Israel bí mật triển khai tới UAE vào giai đoạn đầu xung đột Trung Đông, đã tham gia chặn tên lửa Iran hôm 4/5. Chưa rõ tổ hợp này bắn hạ bao nhiêu mục tiêu.
Hai nguồn thạo tin trước đó nói với báo New York Times rằng đây là lần đầu hệ thống Vòm Sắt được triển khai tại một quốc gia Arab. Thông tin phản ánh mối quan hệ thân thiết mà Israel đã xây dựng với UAE kể từ khi hai nước nhất trí bình thường hóa quan hệ năm 2020.
Quan hệ song phương vẫn được duy trì sau khi Israel bị các quốc gia Arab chỉ trích mạnh mẽ vì phát động chiến dịch tập kích Dải Gaza hồi cuối năm 2023.
Giới chức Israel chưa bình luận về thông tin.
Vòm Sắt thuộc lớp trong cùng trong hệ thống phòng không đa tầng của Israel, chuyên đánh chặn mục tiêu tốc độ chậm, bay thấp và có quỹ đạo dễ đoán như rocket, đạn cối và UAV tầm thấp. Israel nhiều năm qua đã nâng cấp radar và tên lửa của Vòm Sắt, giúp hệ thống sở hữu năng lực đối phó tên lửa đạn đạo một cách hạn chế.
Dù vậy, đây không phải là khí tài chuyên đánh chặn tên lửa đạn đạo và chỉ được dùng như phương án cuối cùng, khi các hệ thống tầm trung và xa đã bị xuyên thủng.
Cuộc tấn công hôm 4/5 là lần đầu lãnh thổ UAE bị tập kích kể từ khi lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực đầu tháng 4. Iran tuyên bố không có kế hoạch tấn công UAE và những gì xảy ra là "hệ quả từ hành động quân sự mạo hiểm của Mỹ nhằm tạo lối đi trái phép cho các tàu ở eo biển Hormuz".
Tổng thống Donald Trump ngày 3/5 tuyên bố phát động chiến dịch "Dự án Tự do", trong đó lực lượng Mỹ sẽ hỗ trợ tàu thuyền rời khỏi vùng Vịnh, thêm rằng đây là nỗ lực nhân đạo nhằm giúp đỡ các thủy thủ đoàn đang bị mắc kẹt vì xung đột.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) thuộc quân đội Mỹ ngày 4/5 thông báo đã triển khai các tàu khu trục vào vịnh Ba Tư, hỗ trợ hai tàu hàng đầu tiên mang cờ nước này đi qua eo biển Hormuz an toàn. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) sau đó bác bỏ thông tin.
Quân đội Pháp ngày 6.5 thông báo nhóm tác chiến tàu sân bay Charles de Gaulle đã đi qua kênh đào Suez và trên đường tiến đến biển Đỏ và vịnh Aden, theo AFP.
Nhóm tác chiến tàu sân bay Pháp đã được triển khai đến đông Địa Trung Hải ngay sau khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran vào ngày 28.2.
Điện Élysée ngày 6.5 cho biết nhóm tác chiến tàu sân bay đang vào vị trí để chuẩn bị cho sứ mệnh khôi phục hàng hải tại eo biển Hormuz do Pháp và Anh dẫn đầu.
Chuyển động của tàu được cho là tín hiệu thể hiện Pháp không chỉ sẵn sàng đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz mà còn là lời khẳng định rằng Paris có đủ năng lực làm điều này, theo thông báo.
Charles de Gaulle là tàu sân bay duy nhất trong biên chế của Pháp, có thể hoạt động trên biển từ 4 - 5 tháng.
Pháp và Anh đang dẫn dắt một nỗ lực chung nhằm bảo vệ tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz khi điều kiện cho phép. Iran đã đóng cửa eo biển này vì xung đột với Mỹ, làm gián đoạn tuyến hàng hải quan trọng của thế giới.
Công ty vận tải biển CMA CGM của Pháp ngày 6.5 cho biết một trong số các tàu của hãng đã bị tấn công tại eo biển Hormuz trong ngày 5.5, theo AFP. Cụ thể, tàu bị tấn công là CMA CGM San Antonio, treo cờ Malta và do thủy thủ đoàn người Philippines điều khiển.
Tàu bị hư hại và một số thủy thủ bị thương, đã được sơ tán để điều trị. Người phát ngôn chính phủ Pháp Maud Bregeon nói rằng vụ tấn công cho thấy tình hình eo biển Hormuz vẫn còn nguy hiểm, nhưng nhấn mạnh hành động này không nhắm đến Pháp do con tàu treo cờ Malta.
Mỹ đã khởi động một chiến dịch hộ tống tàu thuyền thương mại riêng qua vùng biển này nhưng ngày 6.5 thông báo tạm dừng sứ mệnh do có tiến triển trong đàm phán với Iran.
Hôm qua (9.5), CNN dẫn lời Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết nước này vẫn đang chờ phản hồi từ Iran về đề xuất chấm dứt chiến tranh. Chủ nhân Nhà Trắng còn cho biết Mỹ có thể nối lại chiến dịch "Dự án Tự do" để hướng dẫn tàu thuyền trên tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz. Ở phía ngược lại, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 8.5 cho biết Tehran đang xem xét đề xuất mới nhất của Washington và cân nhắc phản hồi.
Liên quan tình hình thực địa, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ngày 8.5 thông báo 1 chiến đấu cơ F/A-18 của nước này đã khai hỏa nhằm vào 2 tàu chở dầu mang cờ Iran khi tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa của Washington, cố gắng cập cảng Iran ở vịnh Oman.
Trong phân tích gửi đến Thanh Niên, TS Ian Bremmer, nhà khoa học chính trị và là Chủ tịch Eurasia Group (Mỹ) - đơn vị tư vấn và nghiên cứu rủi ro chính trị hàng đầu thế giới, cho rằng những gì thể hiện qua việc hải quân Mỹ cố gắng đưa các tàu khu trục và tàu thương mại mang cờ Mỹ rời khỏi eo biển Hormuz cho thấy việc mở cửa eo biển Hormuz chẳng dễ dàng. Iran vẫn có khả năng gây ra nhiều đe dọa.
Chính vì thế, theo TS Bremmer, dù "lệnh ngừng bắn" vẫn tiếp tục, thì eo biển Hormuz thực tế đang đóng cửa gây tổn thất không nhỏ cho kinh tế toàn cầu. Cứ mỗi ngày Hormuz còn đóng cửa thì mức độ thiệt hại càng tăng thêm.
"Bây giờ cần phải rõ ràng rằng trừ khi thay đổi chế độ ở Iran (điều mà có lẽ Tổng thống Trump đang nhận ra không dễ thực hiện), eo biển Hormuz chỉ mở cửa trở lại khi Washington và Tehran đạt được thỏa thuận, hoặc Mỹ phải điều động một lực lượng quân sự đủ lớn để đổ bộ vào Iran nhằm buộc mở cửa eo biển Hormuz. Không có lựa chọn thứ ba cho vấn đề này", TS Bremmer nhận xét.
Tuy nhiên, theo nhà khoa học chính trị này, Tổng thống Trump muốn tránh sự leo thang quân sự đáng kể kéo Mỹ vào sâu hơn cuộc xung đột. Thỏa thuận ngừng bắn kéo dài một tháng (dù mong manh) và việc Mỹ tìm kiếm giải pháp cho thấy rõ điều đó. TS Bremmer cho rằng: "Cả hai bên vẫn có động lực để đạt đàm phán kết thúc cuộc chiến. Nhưng đến nay, cả hai bên đều nghĩ rằng họ có lợi thế. Tehran tin rằng họ có thể chịu đựng lâu hơn Tổng thống Trump về mặt chính trị. Ngược lại, Tổng thống Trump tin rằng Tehran đang trên bờ vực đầu hàng - để đưa ra bất kỳ nhượng bộ lớn nào và đồng ý về các điều khoản. Vì thế, các cuộc đàm phán giữa hai bên liên tục rơi vào bế tắc".
Bên cạnh đó, dù Nhà Trắng nhiều lần tuyên bố Tehran có thể đồng ý kết thúc chương trình hạt nhân và bàn giao kho dự trữ uranium làm giàu cao cho Washington. Nhưng thực tế lại cho thấy điều này khó xảy ra. Cứ như thế, khi Iran không chịu từ bỏ lằn ranh đỏ này, Tổng thống Trump có thể tiếp tục phong tỏa đối phương với kỳ vọng tạo ra áp lực đủ lớn khiến Tehran mềm mỏng hơn. "Nhưng Dự án Tự do là một sự thừa nhận ngầm rằng cuộc phong tỏa không hiệu quả như Nhà Trắng mong muốn. Việc phong tỏa khiến Iran bị thiệt hại kinh tế, nhưng nước này vẫn đang chuyển dầu thô để bán cho Trung Quốc", TS Bremmer đánh giá.
Theo nhà khoa học chính trị Bremmer, thực tế trên giải thích tại sao những người thân cận với tổng thống Mỹ - và những người trong chính quyền Iran - ngày càng tin rằng Mỹ đang tiến gần hơn đến việc khởi động lại cuộc chiến. "Nếu Tổng thống Trump cảm thấy các cuộc đàm phán không đủ tiến triển, ông có thể quyết định bất cứ lúc nào để bắt đầu tấn công một lần nữa", ông Bremmer nhận định.
Nhưng vị chuyên gia này cho rằng leo thang quân sự khó có thể đạt được kết quả đáng kể, mà chỉ khiến cho Nhà Trắng phải "đặt cược" nhiều hơn vào cuộc xung đột. Ngay cả khi tấn công hạ tầng dầu mỏ ở Iran, Tehran có thể lại trả đũa bằng cách tấn công vào các cơ sở năng lượng lớn, nhà máy khử muối và lưới điện trên khắp vùng Vịnh. Nếu điều đó xảy ra, kinh tế toàn cầu lại đối diện cú sốc mới và eo biển Hormuz vẫn đình trệ.
Tuy nhiên, TS Bremmer cho rằng cũng khó có khả năng Tổng thống Trump tuyên bố chiến thắng và đơn phương chấm dứt chiến tranh - cắt giảm tổn thất của Mỹ, để các quốc gia khác đàm phán trực tiếp về việc đi qua Hormuz với Iran. Bởi nếu như thế, Tổng thống Trump phải quay về tay không sau khi đã tốn kém quá nhiều về chính trị cho Iran. Điều này gây ảnh hưởng lớn cho đảng Cộng hòa và ông Trump trong cuộc bầu cử giữa kỳ diễn ra vào tháng 11 tới.
"Tại sao phải chấp nhận một thất bại chắc chắn khi ông ấy có thể tiếp tục tung xúc xắc về khả năng có một kết quả giống như một chiến thắng?", TS Bremmer đặt câu hỏi và nhận xét thêm: "Ông ấy dường như sẵn sàng chấp nhận tốn thêm chi phí cho cuộc chiến và leo thang hơn. Tổng thống Trump có thể thừa nhận giá dầu tăng cao hơn và khuyên dư luận "kiên nhẫn". Điều đó vẫn hơn là rời khỏi cuộc chiến mà không có chiến thắng vốn vẫn được ông Trump kỳ vọng đạt được". Theo TS Bremmer, những người cố vấn cho Tổng thống Trump có lẽ sẽ không ngăn cản điều vừa nêu vì biết tính cách của ông ấy.
Chuyên gia Bremmer kết luận: "Chừng nào các bên vẫn còn đàm phán, một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh và mở cửa lại eo biển vẫn có thể xảy ra. Nhưng như chính ông Trump đã thừa nhận là chiến tranh kết thúc và eo biển chỉ mở cửa trở lại nếu Iran đồng ý - "đó có lẽ là một giả định lớn". Và nếu không thì "cuộc ném bom bắt đầu, và sẽ ở mức độ và cường độ cao hơn nhiều so với trước đây". Khả năng ngừng bắn này bị phá vỡ và dẫn đến một vòng giao tranh nghiêm trọng khác, trong khi nền kinh tế toàn cầu đang mong manh hơn nhiều so với trước khi bùng nổ cuộc chiến Iran".
