Nga và Trung Quốc nói gì sau khi Mỹ – Iran ký thỏa thuận?

Viết trên mạng xã hội X ngày 21.4, ông Qalibaf cho rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi thực hiện phong tỏa, với mục đích “biến bàn đàm phán thành nơi Iran phải đầu hàng hoặc lấy cớ để Mỹ tiếp diễn xung đột”.

"Chúng tôi không chấp nhận đàm phán dưới những lời đe dọa. Trong 2 tuần qua, chúng tôi đã chuẩn bị để tung ra những quân bài mới trên chiến trường", ông viết. Lệnh ngừng bắn Mỹ - Iran sẽ kết thúc ngày 22.4, song hiện chưa có dấu hiệu cho thấy hai bên sẵn sàng gia hạn.

Vào ngày 19.4, chỉ huy Không quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Majid Mousavi, nói trong video đăng trên mạng xã hội rằng vào thời điểm ngừng bắn, Iran đang bổ sung kho tên lửa và máy bay không người lái (UAV) với tốc độ nhanh hơn cả trước khi xung đột với Mỹ - Israel.

Ông Mousavi còn tuyên bố rằng: “Không như Iran, kẻ thù không có khả năng bổ sung đạn dược trong thời gian ngừng bắn”. Mỹ và Israel không phản hồi các tuyên bố này, theo The Jerusalem Post.

Trong khi đó, Tổng thống Trump tự tin rằng Iran sẽ ngồi vào bàn đàm phán, đồng thời cảnh báo về những hậu quả nếu điều này không diễn ra. "Họ sẽ đàm phán thôi. Nếu không làm như vậy, họ sẽ gặp phải những vấn đề chưa từng có trước đây", ông nói hôm 20.4.

Trang Axios dẫn các nguồn thạo tin tiết lộ Phó tổng thống Mỹ JD Vance sẽ đến thủ đô Islamabad, Pakistan ngày 21.4 để đàm phán với Iran, dù Tehran chưa xác nhận tham dự.

Một nguồn tin cho biết phái đoàn Iran đang chờ quyết định từ Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei. Đồng thời, IRGC - lực lượng quân sự có sức ảnh hưởng chính trị lớn tại Iran - được cho là giữ lập trường cứng rắn rằng sẽ không đàm phán nếu Mỹ không chấm dứt phong tỏa.

Tin Gốc: Thanh Niên

Hãng AFP ngày 24.5 dẫn lời lực lượng cứu hỏa cảnh báo rằng một bồn hóa chất độc hại tại TP.Garden Grove (quận Cam, bang California, Mỹ) đang nóng lên, làm gia tăng lo ngại về một vụ nổ thảm khốc tại khu vực đã có hàng chục ngàn người dân phải sơ tán.

Bồn hóa chất nằm tại cơ sở của Công ty GKN Aerospace (trụ sở tại Anh), chứa khoảng 26.000 lít methyl methacrylate, loại hóa chất dễ cháy, thường được sử dụng trong sản xuất nhựa. Theo trang web công ty, cơ sở này có diện tích hơn 6 ha với chức năng thiết kế, phân tích, thử nghiệm và chứng nhận mái che máy bay quân sự, cửa sổ buồng lái và cửa sổ hành khách.

Theo Sở Cứu hỏa quận Cam, bồn hóa chất trên trở nên nóng và rò rỉ hơi hôm 21.5. Hãng AP dẫn lời các quan chức cho biết các van trên bồn bị hỏng hoặc tắc nghẽn, khiến lực lượng cứu hộ không thể tháo hóa chất ra hoặc giảm áp suất trong bình.

Lực lượng cứu hỏa ban đầu hy vọng tìm được cách làm nguội hóa chất bên trong để bồn không rò rỉ hoặc phát nổ. Tuy nhiên, đến ngày 22.5, họ phát hiện nhiệt độ bên trong tăng lên mức 32 độ C, cao hơn 7 độ C so với ngày hôm trước. Các thiết bị bay không người lái được sử dụng để theo dõi nhiệt độ cứ 10 phút một lần và kế hoạch đang được tiến hành để đảm bảo rằng một vụ rò rỉ có thể nhanh chóng được ngăn chặn. Lực lượng cứu hỏa cũng đang vô hiệu hóa nguy cơ tại một bồn chứa hơn 56.700 lít gần đó, nếu bồn rò rỉ phát nổ.

Tiếp xúc với methyl methacrylate có thể gây ra các vấn đề hô hấp nghiêm trọng và thậm chí bất tỉnh. Hóa chất này cũng có thể gây ra các vấn đề thần kinh và kích ứng da, mắt và họng. Tuy nhiên, các chuyên gia cho biết hóa chất này dễ được phát hiện và có thể ngửi thấy ở một khu vực rộng lớn mà không bị ảnh hưởng.

Ban đầu, những người ở gần cơ sở trên tại Garden Grove buộc phải sơ tán. Lệnh sơ tán sau đó mở rộng đến một số khu vực thuộc 5 thành phố khác ở quận Cam là Cypress, Stanton, Anaheim, Buena Park và Westminster. Khoảng 40.000 người trong khu vực đã được sơ tán. Thống đốc California Gavin Newsom ngày 23.5 tuyên bố tình trạng khẩn cấp để đối phó với mối đe dọa hóa chất. Ông chỉ đạo cung cấp thêm hỗ trợ cho lực lượng ứng phó của quận Cam và trưng dụng các cơ sở thuộc sở hữu của tiểu bang làm nơi trú ẩn cho 40.000 người sơ tán.

GKN Aerospace cho hay công ty đang làm việc với "tất cả các chuyên gia liên quan" nhằm giải quyết sự cố. "Chúng tôi thành thật xin lỗi vì sự gián đoạn đáng kể đối với nhiều cư dân và doanh nghiệp địa phương, những người đã phải sơ tán", theo Reuters dẫn lời một phát ngôn viên của công ty.

Chia sẻ với Thanh Niên, anh T.H (một Việt kiều sống tại khu vực sơ tán) cho biết nhà máy xảy ra rò rỉ chỉ cách nhà anh khoảng 500 m (theo đường chim bay). Đến hôm qua, anh sơ tán tại gia đình một người quen chứ không đến khu vực do chính quyền bố trí. Anh H. kể: "Lúc 18 giờ thứ sáu (ngày 22.5, theo giờ Mỹ), người dân nhận lệnh sơ tán, nhưng đến 20 giờ 45 cùng ngày thì lệnh sơ tán bị hủy. Đến sáng sớm thứ bảy thì lại có lệnh sơ tán. Đến 8 giờ 30 sáng thứ bảy, tôi rời khỏi nhà để bắt đầu sơ tán thì hầu hết hàng xóm đã rời đi".

"Mọi người xung quanh đều hoang mang, chỉ biết là có hóa chất rò rỉ, mà không biết mức độ nghiêm trọng, nên đa phần chủ quan không đem nhiều đồ đi di tản. Đến nơi sơ tán mới biết có thể việc sơ tán kéo dài hơn, nhưng lại không thể quay về lấy đồ đạc được do chính quyền mở rộng khu vực sơ tán, phong tỏa", anh H. kể thêm và cho biết đến chiều qua (theo giờ VN) thì vẫn được thông báo việc sơ tán sẽ kéo dài lâu.

Tin Gốc: Thanh Niên

Cuối tuần trước, lối thoát ngoại giao cho xung đột giữa Mỹ và Iran trở nên bế tắc, khi các đề xuất ngừng bắn liên tiếp bị hai bên bác bỏ với những ngôn từ ngày càng leo thang. Căng thẳng lên đỉnh điểm khi Tổng thống Donald Trump ấn định hạn chót 20h ngày 7/4 để Iran chấp nhận thỏa thuận và mở lại eo biển Hormuz, nếu không Mỹ sẽ giáng đòn mạnh mẽ, "xóa sổ một nền văn minh".

Vài giờ trước khi tối hậu thư này hết hạn, một đề xuất được Pakistan, bên trung gian đàm phán tích cực trong những ngày qua, đưa ra. Đây là thành quả của nỗ lực mà Pakistan triển khai suốt nhiều tuần sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran bùng phát ngày 28/2.

Quốc gia Tây Á này sở hữu lợi thế để trở thành cầu nối hóa giải xung đột, bởi Pakistan là một trong những bên hiếm hoi còn duy trì được quan hệ với cả Mỹ và Iran.

Từ cuối tháng 3, Pakistan đã họp với Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi và Ai Cập, nhằm thiết lập một mặt trận ngoại giao thống nhất tìm giải pháp cho chiến sự Iran. Các cuộc tham vấn trước đó tại Riyadh cũng giúp các nước điều chỉnh lập trường và ủng hộ nỗ lực hòa giải.

Pakistan cũng duy trì liên lạc với Mỹ và Iran, đóng vai trò là bên chuyển thông điệp qua lại giữa hai nước. Islamabad còn sẵn sàng tổ chức một cuộc gặp trực tiếp giữa phái đoàn Washington và Tehran nếu điều kiện cho phép.

4 nguồn thạo tin nói với trang Axios rằng cuộc đàm phán diễn ra giữa các nhà trung gian hòa giải Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như qua tin nhắn được gửi qua lại giữa đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.

Ngoại trưởng Araghchi hôm 31/3 cũng xác nhận đã nhận trực tiếp một số thông điệp từ đặc phái viên Witkoff. Một quan chức Mỹ giấu tên cho hay trong quá trình này, chính quyền Trump đã chuyển cho Iran một số đề xuất, nhưng giới chức Iran đều không chấp thuận.

"Chúng tôi đã liên hệ với phía Iran. Họ gần đây tỏ ra linh động khi sẵn sàng tham gia đàm phán, nhưng cũng đưa ra những lập trường cứng rắn làm điều kiện tiên quyết cho bất kỳ cuộc thương lượng nào", một nguồn tin an ninh Pakistan nói với TRT World.

Pakistan sau đó chủ động xây dựng một khuôn khổ hòa giải, được truyền thông gọi là "Thỏa thuận Islamabad" nhằm chấm dứt chiến sự theo lộ trình hai giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất là lệnh ngừng bắn 45 ngày để các bên thảo luận về việc chấm dứt hoàn toàn cuộc xung đột. Lệnh ngừng bắn này có thể được gia hạn nếu cần thiết. Giai đoạn hai là một thỏa thuận kết thúc chiến tranh.

Reuters dẫn nguồn thạo tin ngày 6/4 nói sau các cuộc tiếp xúc xuyên đêm giữa Tư lệnh Lục quân Pakistan Asim Munir với Phó tổng thống Mỹ JD Vance, đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, các bên đã hình thành được một khuôn khổ kế hoạch hành động mới.

Thỏa thuận bao gồm ngừng bắn có hiệu lực ngay lập tức và mở lại eo biển Hormuz, đồng thời dành ra 15-20 ngày để hoàn tất một giải pháp toàn diện hơn. Một khuôn khổ mang tính khu vực cho eo biển này cũng là một phần của kế hoạch, với các cuộc đàm phán trực tiếp cuối cùng dự kiến diễn ra tại Islamabad.

Sự xuất hiện của ông Vance trong các kênh đàm phán hậu trường là điểm đáng chú ý. Ông Vance được cho là từng hai lần chuẩn bị dẫn đầu phái đoàn Mỹ đến Islamabad để đàm phán trực tiếp với phía Iran, nhưng đều bị hoãn vào phút chót, khi Tehran cần thêm thời gian cân nhắc.

Đại sứ Iran tại Pakistan Reza Amiri Moghadam ngày 7/4 phát đi tín hiệu lạc quan. Trong một bài đăng trên X, ông cho biết những "nỗ lực tích cực và mang tính xây dựng, dựa trên thiện chí và vai trò trung gian" của Islamabad nhằm chấm dứt chiến tranh đang tiến tới một "giai đoạn then chốt, nhạy cảm".

Tuy nhiên, ngay cả khi động lực ngoại giao gia tăng, cả Mỹ và Iran đều quyết không nhượng bộ trên thực địa. Hai bên đều đưa ra những tuyên bố cứng rắn, sẵn sàng khiến đối phương trả giá đắt, với những hệ lụy tiềm ẩn cho khu vực cũng như thế giới.

"Cả một nền văn minh sẽ diệt vong tối nay, không bao giờ phục hồi được nữa. Tôi không muốn điều đó xảy ra, nhưng có lẽ nó sẽ xảy ra", ông Trump viết trên Truth Social cùng ngày.

Đến tối 7/4 tại Islamabad, các quan chức chính phủ Pakistan cho biết nỗ lực đàm phán đã đến giai đoạn then chốt. Một khuôn khổ đang hình thành, dự kiến theo lộ trình nhiều bước. Trước hết là thỏa thuận ban đầu nhằm thiết lập các biện pháp xây dựng lòng tin, sau đó tiến tới lệnh ngừng bắn chính thức.

Chi tiết của các biện pháp này chưa được công bố. Pakistan cũng tránh đưa ra nhận định về các quyết định thuộc về Mỹ và Iran. Khi hạn chót cận kề, Thủ tướng Pakistan đã lên tiếng kêu gọi hai bên cho ngoại giao thêm một cơ hội.

"Nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình cho cuộc chiến ở Trung Đông đang tiến triển, tiềm năng đạt kết quả thực chất trong tương lai gần. Để tạo điều kiện cho quá trình này, tôi tha thiết đề nghị Tổng thống Trump hoãn không kích hai tuần", Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif viết trên X, đồng thời kêu gọi Iran mở cửa eo biển Hormuz trong cùng thời gian nhằm thể hiện thiện chí.

Ông Sharif nhắc đến 7 người, gồm Tổng thống Trump, Phó tổng thống Vance, Ngoại trưởng Rubio, ông Witkoff ở phía Mỹ, Tổng thống Masoud Pezeshkian, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Araghchi ở phía Iran.

Nỗ lực phút chót của Pakistan đạt kết quả khi chỉ khoảng 90 phút trước hạn chót, Tổng thống Trump đồng ý tạm dừng kế hoạch tấn công các cây cầu và nhà máy điện của Iran để tạo cơ hội cho ngoại giao.

Sau đó, một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời trong hai tuần được công bố, đánh dấu bước lùi đầu tiên khỏi bờ vực xung đột. Về phía Iran, các tín hiệu ban đầu cho thấy Tehran sẵn sàng tạo điều kiện cho hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn.

Osama Bin Javaid, cây viết chuyên về Pakistan và Afghanistan tại Al Jazeera, cho biết đề xuất của ông Sharif đã mang đến cơ hội để hạ nhiệt căng thẳng.

"Ông Sharif nêu tất cả những người quan trọng để thông báo rằng nỗ lực ngoại giao hoàn toàn khả thi", Javaid nói. "Các bên cần cho đi gì đó để thể hiện thiện chí, và không có nhiều thứ để đòi hỏi".

Như Tâm (Theo Al Jazeera, TRT World, Reuters)

Nguồn: https://vnexpress.net/no-luc-cua-pakistan-nham-thao-ngoi-chien-su-my-iran-5059801.html