Cuối tuần trước, lối thoát ngoại giao cho xung đột giữa Mỹ và Iran trở nên bế tắc, khi các đề xuất ngừng bắn liên tiếp bị hai bên bác bỏ với những ngôn từ ngày càng leo thang. Căng thẳng lên đỉnh điểm khi Tổng thống Donald Trump ấn định hạn chót 20h ngày 7/4 để Iran chấp nhận thỏa thuận và mở lại eo biển Hormuz, nếu không Mỹ sẽ giáng đòn mạnh mẽ, “xóa sổ một nền văn minh”.
Vài giờ trước khi tối hậu thư này hết hạn, một đề xuất được Pakistan, bên trung gian đàm phán tích cực trong những ngày qua, đưa ra. Đây là thành quả của nỗ lực mà Pakistan triển khai suốt nhiều tuần sau khi xung đột giữa Mỹ, Israel với Iran bùng phát ngày 28/2.
Quốc gia Tây Á này sở hữu lợi thế để trở thành cầu nối hóa giải xung đột, bởi Pakistan là một trong những bên hiếm hoi còn duy trì được quan hệ với cả Mỹ và Iran.
Từ cuối tháng 3, Pakistan đã họp với Thổ Nhĩ Kỳ, Arab Saudi và Ai Cập, nhằm thiết lập một mặt trận ngoại giao thống nhất tìm giải pháp cho chiến sự Iran. Các cuộc tham vấn trước đó tại Riyadh cũng giúp các nước điều chỉnh lập trường và ủng hộ nỗ lực hòa giải.
Pakistan cũng duy trì liên lạc với Mỹ và Iran, đóng vai trò là bên chuyển thông điệp qua lại giữa hai nước. Islamabad còn sẵn sàng tổ chức một cuộc gặp trực tiếp giữa phái đoàn Washington và Tehran nếu điều kiện cho phép.
4 nguồn thạo tin nói với trang Axios rằng cuộc đàm phán diễn ra giữa các nhà trung gian hòa giải Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như qua tin nhắn được gửi qua lại giữa đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.
Ngoại trưởng Araghchi hôm 31/3 cũng xác nhận đã nhận trực tiếp một số thông điệp từ đặc phái viên Witkoff. Một quan chức Mỹ giấu tên cho hay trong quá trình này, chính quyền Trump đã chuyển cho Iran một số đề xuất, nhưng giới chức Iran đều không chấp thuận.
“Chúng tôi đã liên hệ với phía Iran. Họ gần đây tỏ ra linh động khi sẵn sàng tham gia đàm phán, nhưng cũng đưa ra những lập trường cứng rắn làm điều kiện tiên quyết cho bất kỳ cuộc thương lượng nào”, một nguồn tin an ninh Pakistan nói với TRT World.
Pakistan sau đó chủ động xây dựng một khuôn khổ hòa giải, được truyền thông gọi là “Thỏa thuận Islamabad” nhằm chấm dứt chiến sự theo lộ trình hai giai đoạn. Giai đoạn thứ nhất là lệnh ngừng bắn 45 ngày để các bên thảo luận về việc chấm dứt hoàn toàn cuộc xung đột. Lệnh ngừng bắn này có thể được gia hạn nếu cần thiết. Giai đoạn hai là một thỏa thuận kết thúc chiến tranh.
Reuters dẫn nguồn thạo tin ngày 6/4 nói sau các cuộc tiếp xúc xuyên đêm giữa Tư lệnh Lục quân Pakistan Asim Munir với Phó tổng thống Mỹ JD Vance, đặc phái viên Mỹ về Trung Đông Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, các bên đã hình thành được một khuôn khổ kế hoạch hành động mới.
Thỏa thuận bao gồm ngừng bắn có hiệu lực ngay lập tức và mở lại eo biển Hormuz, đồng thời dành ra 15-20 ngày để hoàn tất một giải pháp toàn diện hơn. Một khuôn khổ mang tính khu vực cho eo biển này cũng là một phần của kế hoạch, với các cuộc đàm phán trực tiếp cuối cùng dự kiến diễn ra tại Islamabad.
Sự xuất hiện của ông Vance trong các kênh đàm phán hậu trường là điểm đáng chú ý. Ông Vance được cho là từng hai lần chuẩn bị dẫn đầu phái đoàn Mỹ đến Islamabad để đàm phán trực tiếp với phía Iran, nhưng đều bị hoãn vào phút chót, khi Tehran cần thêm thời gian cân nhắc.
Đại sứ Iran tại Pakistan Reza Amiri Moghadam ngày 7/4 phát đi tín hiệu lạc quan. Trong một bài đăng trên X, ông cho biết những “nỗ lực tích cực và mang tính xây dựng, dựa trên thiện chí và vai trò trung gian” của Islamabad nhằm chấm dứt chiến tranh đang tiến tới một “giai đoạn then chốt, nhạy cảm”.
Tuy nhiên, ngay cả khi động lực ngoại giao gia tăng, cả Mỹ và Iran đều quyết không nhượng bộ trên thực địa. Hai bên đều đưa ra những tuyên bố cứng rắn, sẵn sàng khiến đối phương trả giá đắt, với những hệ lụy tiềm ẩn cho khu vực cũng như thế giới.
“Cả một nền văn minh sẽ diệt vong tối nay, không bao giờ phục hồi được nữa. Tôi không muốn điều đó xảy ra, nhưng có lẽ nó sẽ xảy ra”, ông Trump viết trên Truth Social cùng ngày.
Đến tối 7/4 tại Islamabad, các quan chức chính phủ Pakistan cho biết nỗ lực đàm phán đã đến giai đoạn then chốt. Một khuôn khổ đang hình thành, dự kiến theo lộ trình nhiều bước. Trước hết là thỏa thuận ban đầu nhằm thiết lập các biện pháp xây dựng lòng tin, sau đó tiến tới lệnh ngừng bắn chính thức.
Chi tiết của các biện pháp này chưa được công bố. Pakistan cũng tránh đưa ra nhận định về các quyết định thuộc về Mỹ và Iran. Khi hạn chót cận kề, Thủ tướng Pakistan đã lên tiếng kêu gọi hai bên cho ngoại giao thêm một cơ hội.
“Nỗ lực tìm kiếm giải pháp hòa bình cho cuộc chiến ở Trung Đông đang tiến triển, tiềm năng đạt kết quả thực chất trong tương lai gần. Để tạo điều kiện cho quá trình này, tôi tha thiết đề nghị Tổng thống Trump hoãn không kích hai tuần”, Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif viết trên X, đồng thời kêu gọi Iran mở cửa eo biển Hormuz trong cùng thời gian nhằm thể hiện thiện chí.
Ông Sharif nhắc đến 7 người, gồm Tổng thống Trump, Phó tổng thống Vance, Ngoại trưởng Rubio, ông Witkoff ở phía Mỹ, Tổng thống Masoud Pezeshkian, Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf và Ngoại trưởng Araghchi ở phía Iran.
Nỗ lực phút chót của Pakistan đạt kết quả khi chỉ khoảng 90 phút trước hạn chót, Tổng thống Trump đồng ý tạm dừng kế hoạch tấn công các cây cầu và nhà máy điện của Iran để tạo cơ hội cho ngoại giao.
Sau đó, một thỏa thuận ngừng bắn tạm thời trong hai tuần được công bố, đánh dấu bước lùi đầu tiên khỏi bờ vực xung đột. Về phía Iran, các tín hiệu ban đầu cho thấy Tehran sẵn sàng tạo điều kiện cho hoạt động hàng hải tại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn.
Osama Bin Javaid, cây viết chuyên về Pakistan và Afghanistan tại Al Jazeera, cho biết đề xuất của ông Sharif đã mang đến cơ hội để hạ nhiệt căng thẳng.
“Ông Sharif nêu tất cả những người quan trọng để thông báo rằng nỗ lực ngoại giao hoàn toàn khả thi”, Javaid nói. “Các bên cần cho đi gì đó để thể hiện thiện chí, và không có nhiều thứ để đòi hỏi”.
"Chúng ta nên tổ chức cuộc mít tinh Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA) thật lớn nhân dịp kỷ niệm 250 năm quốc khánh, thay vì mời những ca sĩ có mức cát-xê quá cao, những người hát chẳng ai muốn nghe, nhạc thì quá nhàm chán, chẳng làm được gì ngoài than vãn", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng bài trên mạng xã hội Truth Social ngày 30/5. "Hủy nó đi".
Chương trình đại nhạc hội được tổ chức bởi Freedom 250, nhóm được Nhà Trắng thành lập để điều phối chuỗi hoạt động kỷ niệm 250 năm thành lập nước Mỹ. Đây được coi là một phần của sự kiện lớn Great American State Fair kéo dài từ 25/6 đến 10/7 tại National Mall.
Tuy nhiên, ngay sau khi danh sách các ca sĩ khách mời được công bố, 5 trên tổng số 9 nghệ sĩ đã thông báo rút khỏi sự kiện. Một số người viện dẫn lý do là đại nhạc hội này đã bị "chính trị hóa".
Trong số những nghệ sĩ rút lui có ca sĩ nhạc đồng quê Martina McBride và rocker nhạc glam Bret Michaels, giọng ca chính của ban nhạc thập niên 1980 Poison.
"Thật không may, những gì được giới thiệu với chúng tôi như một lễ kỷ niệm của đất nước đã biến thành một thứ gì đó gây chia rẽ hơn nhiều so với những gì tôi đã đồng ý tham gia", Michaels cho biết trên Facebook.
Ông Trump đã tìm cách ghi dấu ấn cá nhân vào các sự kiện kỷ niệm, như tổ chức một trận đấu võ thuật tổng hợp (MMA) tại đấu trường được xây dựng trên bãi cỏ Nhà Trắng vào ngày 14/6, trùng với sinh nhật lần thứ 80 của ông.
"Tôi hiểu các nghệ sĩ đang bị áp lực tâm lý về việc biểu diễn", ông Trump viết trước đó trên Truth Social. "Do đó, tôi đang nghĩ đến việc đưa Sức hút số một, người thu hút lượng khán giả lớn hơn nhiều hơn cả Elvis ở thời hoàng kim và là người được mô tả là Tổng thống vĩ đại nhất trong lịch sử Donald Trump, thế chỗ những nghệ sĩ hạng ba được trả lương cao này".
Ông Trump cho biết đang chỉ đạo các trợ lý đánh giá "tính khả thi của việc tổ chức cuộc mít tinh Nước Mỹ Trở lại tại National Mall", nơi ông sẽ có bài phát biểu nhằm "thúc đẩy đất nước tiến lên như tôi đã luôn làm kể từ khi trở thành Tổng thống".
Freedom 250 trong bài đăng trên mạng xã hội xác nhận ông Trump dự kiến "đích thân khai mạc lễ kỷ niệm lịch sử này".
Vụ tai nạn xảy ra trong cuộc huấn luyện của một lữ đoàn thuộc không quân Trung Quốc hôm 28.5, theo tờ PLA Daily ngày 9.7.
Trung úy họ Vương, đội trưởng một đơn vị thuộc lữ đoàn, trong lần nhảy thứ 16 đã gặp sự cố với hạ sĩ họ Trần ở độ cao 800 mét.
South China Morning Post dẫn thông tin cho biết sau khi ông Vương nhảy khỏi máy bay, ông va phải hạ sĩ Trần khi chiếc dù của mình chưa kịp bung hết. Cú va chạm khiến viên trung úy bị lật ngược người. Sau khi lấy lại thăng bằng, ông phát hiện chiếc dù bị mắc vào dù của ông Trần.
Trong tình huống khẩn cấp này, các binh sĩ thường phối hợp để tháo dù nhưng lúc đó ông Trần bị bất tỉnh và không phản ứng dù ông Vương liên lạc liên tục.
Hình ảnh cho thấy chiếc dù của ông Trần còn chưa bung ra hết trong khi phần vải dù và dây treo bị quấn với dây dù của ông Vương.
Sau đó, ông Vương cố gắng với lấy dây dù dự phòng nhưng bị vướng vào chiếc dù chính và không nhìn thấy. Vị trung úy sau đó lộn người và dùng chân đạp nhiều lần vào chiếc dù gặp sự cố để gỡ ra.
Cuối cùng, ông Vương bung thành công chiếc dù dự phòng và rơi xuống bụi cây rồi lăn xuống một con mương. Ông bị gãy xương sườn thứ 5 đến thứ 10 bên phải và vai phải cùng nhiều thương tích phần mềm khác.
Ông Trần cũng được cứu và tỉnh lại trên đường đến bệnh viện, bị chấn thương cột sống. Chưa rõ vì sao ông bị bất tỉnh lúc nhảy. Theo lữ đoàn, ông Trần là chuyên gia nhảy dù kinh nghiệm, đã hoàn thành hơn 40 lần nhảy.
Trung úy Vương đã xuất viện vào cuối tháng 6 và được trao huân chương hạng ba nhờ hành động dũng cảm giúp cứu sống đồng đội.
Cú rơi tự do chỉ kéo dài vài giây nếu nhảy từ độ cao 800 mét, nhưng nếu nhảy dù theo cách thông thường, quá trình này mất khoảng 2 phút rưỡi. Theo phân tích sau sự cố được báo PLA Daily đưa tin, ông Vương đã nhận biết được tình huống khẩn cấp, tự giải thoát mình khỏi chiếc dù bị vướng, bung dù dự phòng và bám vào người đồng đội để thực hiện cú tiếp đất phối hợp.
"Lúc đó tôi không có thời gian để sợ do quá cấp bách. Tôi chỉ sợ khi nằm trong xe cứu thương nhưng nếu phải làm lại, tôi cũng sẽ đưa ra lựa chọn tương tự", viên trung úy nói.
Trong tuần này, Mỹ thực hiện các cuộc tấn công sau khi cáo buộc Iran phóng thiết bị bay không người lái (UAV) vào các tàu thuyền thương mại qua eo biển Hormuz.
Tổng thống Mỹ Donald Trump gọi cuộc tấn công của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vào một tàu thương mại ở eo biển Hormuz là vi phạm thỏa thuận đình chiến kéo dài 60 ngày.
Trước khi có thỏa thuận ngừng bắn, Iran thường xuyên tấn công các căn cứ của Mỹ ở Trung Đông. Tuy nhiên, Mỹ và Iran đã đồng ý tạm dừng giao tranh trong suốt các cuộc đàm phán thỏa thuận hòa bình do Phó Tổng thống Vance và phái viên Trung Đông Steve Witkoff dẫn đầu.
Bất chấp thỏa thuận ngừng bắn, các cuộc giao tranh lẻ tẻ vẫn thi thoảng diễn ra. Quân đội Mỹ cho biết họ đã không kích vào các trạm radar ven biển cùng các địa điểm lưu trữ tên lửa và UAV của Iran. Tehran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng UAV vào các căn cứ quân sự của Mỹ ở Bahrain, Kuwait.
Ông Vance đã bảo vệ các cuộc không kích của quân đội Mỹ vào Iran, nói rằng: "Iran đã ký một thỏa thuận ngừng bắn. Chúng tôi đã tôn trọng nó. Nếu họ có những bất đồng về cách áp dụng bản ghi nhớ, họ có thể nhấc điện thoại lên. Nhưng bạo lực sẽ phải đối mặt với bạo lực”.
Những đòn “ăn miếng, trả miếng” giữa Mỹ và Iran làm dấy lên lo ngại nguy cơ đổ vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh. Tuy nhiên, một số chuyên gia cho rằng các cuộc tập kích này chỉ là cách hai bên thăm dò lẫn nhau.
Ông Wolfgang Pusztai, một nhà phân tích quốc phòng ở Vienna, nhận định rằng mặc dù giao tranh giữa Iran và Mỹ đã tái diễn, nhưng "trong thời điểm hiện tại, tôi nghĩ tình hình vẫn nằm trong tầm kiểm soát".
"Nhưng thực tế là Iran vẫn khăng khăng đòi kiểm soát eo biển Hormuz. Ở phía ngược lại, Mỹ và các quốc gia Ả rập kiên quyết duy trì quyền tự do hàng hải qua eo biển Hormuz. Để nhấn mạnh quan điểm của mình, Iran hiện đã 2 lần tấn công các tàu thuyền, và việc Mỹ trả đũa thực sự không phải là điều gây ngạc nhiên", ông Pusztai nói.
"Tuy nhiên, quy mô trả đũa của Iran cũng như quy mô các cuộc tấn công của Mỹ không thực sự cho thấy cả hai bên đều đang hướng tới một sự leo thang toàn diện. Vì vậy, đối với tôi, dường như vẫn còn cơ hội cho một giải pháp hòa bình cho vấn đề này”, ông nói.
Ông nói thêm: "Tất nhiên, mỗi một cuộc không kích đều đáng tiếc. Mỗi một thiệt hại, đặc biệt là đối với các cơ sở dân sự, đều đáng tiếc. Không có gì phải nghi ngờ về điều đó. Nhưng số lượng tên lửa và tên lửa hành trình do Iran phóng đi... cho thấy trong thời điểm hiện tại, họ không có lợi ích gì trong việc leo thang tổng lực”.
Ông lập luận, Iran nhận thức được rằng nếu họ tấn công thêm nhiều mục tiêu tại các quốc gia Vùng Vịnh và gây ra thương vong hoặc thiệt hại nghiêm trọng, điều đó có thể kéo các quốc gia Ả rập hoàn toàn vào vòng chiến.
"Hãy để tôi nhấn mạnh ngay lúc này, chúng ta hiện chỉ có một cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran mà thôi, và điều này có thể giúp các quốc gia Ả rập Vùng Vịnh tự vệ hiệu quả hơn”.
