Sáng 20.6, phiên thảo luận “Đổi mới, sáng tạo để tiếp cận bạn đọc, phát triển kinh tế báo chí” trong khuôn khổ Diễn đàn Báo chí toàn quốc 2026 đã thu hút sự quan tâm của đông đảo lãnh đạo cơ quan báo chí, chuyên gia truyền thông và người làm báo.
Các ý kiến tại diễn đàn cùng chung nhận định rằng trong bối cảnh công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, thách thức lớn nhất đối với báo chí không còn là sản xuất nội dung, mà là thấu hiểu công chúng và tạo ra những sản phẩm phù hợp với nhu cầu ngày càng đa dạng của người dùng.
Phát biểu tại phiên thảo luận, ông Lê Quốc Minh, Phó trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận T.Ư, Tổng biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, cho rằng, báo chí vốn luôn cần sáng tạo, nhưng nhiều cơ quan báo chí vẫn đang bị bó hẹp trong những phương thức làm nghề truyền thống.
Theo ông Minh, báo chí không thể đánh mất bản sắc để chạy theo sự giật gân, câu khách. Tuy nhiên, nếu những vấn đề lớn của đất nước được trình bày bằng cách khô cứng, thiếu hấp dẫn thì cũng rất khó tiếp cận độc giả trong môi trường cạnh tranh thông tin hiện nay.
Ông Minh nhấn mạnh khái niệm có ý nghĩa quyết định đối với sự phát triển của kinh tế báo chí hiện nay là “tư duy sản phẩm”. Các tòa soạn không thể chỉ sản xuất hàng loạt bài viết theo mô hình truyền thống mà cần phát triển các sản phẩm báo chí đa dạng như podcast, talkshow, video ngắn, đồ họa tương tác, chương trình trực tuyến hay các sự kiện chuyên đề.
“Sự sáng tạo không chỉ đến từ lãnh đạo tòa soạn mà phải bắt đầu từ mỗi phóng viên, biên tập viên với những ý tưởng mới và tinh thần dám thử nghiệm”, ông Minh chia sẻ.
Từ góc nhìn về công chúng trẻ, nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng biên tập Báo Tiền Phong, cho rằng, báo chí đang đối mặt với sự thay đổi sâu sắc trong hành vi tiếp nhận thông tin của thế hệ Gen Z.
Theo ông, Gen Z là thế hệ đầu tiên sinh ra và lớn lên trong môi trường số. Họ tiếp cận thông tin thông qua thuật toán, mạng xã hội và các nền tảng công nghệ nhiều hơn so với báo chí truyền thống. Điều đáng chú ý là người trẻ không còn trung thành với một thương hiệu báo chí cố định mà lựa chọn nội dung dựa trên giá trị, sự hữu ích và độ tin cậy.
Ông Phùng Công Sưởng cho rằng, điều đáng lo ngại nhất hiện nay không phải là người trẻ đọc báo ít hơn trước, mà là nguy cơ báo chí đánh mất vai trò trong quá trình hình thành nhận thức xã hội của thế hệ trẻ.
Theo ông Sưởng, việc chinh phục công chúng Gen Z cần được xem là yêu cầu chiến lược của báo chí cách mạng Việt Nam trong giai đoạn chuyển đổi số, thay vì chỉ là nhiệm vụ riêng của từng cơ quan báo chí.
Để thích ứng với sự thay đổi của môi trường truyền thông, các tòa soạn cần chuyển mạnh từ tư duy lấy sản phẩm làm trung tâm sang lấy công chúng làm trung tâm, tập trung đáp ứng nhu cầu tiếp nhận thông tin ngày càng đa dạng của người dùng.
Bên cạnh đó, báo chí cần đẩy mạnh xây dựng các tòa soạn hội tụ hiện đại, nâng cao năng lực sản xuất nội dung đa định dạng, đa nền tảng. Việc đầu tư cho báo chí dữ liệu, báo chí giải thích và báo chí kiến tạo giải pháp cũng cần được ưu tiên nhằm giúp công chúng hiểu sâu, hiểu đúng các vấn đề xã hội.
Đồng thời, cần xây dựng đội ngũ nhà báo thế hệ mới có bản lĩnh chính trị vững vàng, năng lực công nghệ hiện đại và khả năng làm chủ các phương thức truyền thông số. Cùng với đó là hoàn thiện cơ chế bảo vệ bản quyền báo chí, bảo vệ nguồn lực phát triển báo chí chính thống và xây dựng môi trường truyền thông số lành mạnh, an toàn cho thanh thiếu niên.
Trong khi đó, tiến sĩ Ngô Bích Ngọc phác họa bức tranh báo chí toàn cầu với nhiều biến động khi công chúng đang “xem” tin tức nhiều hơn “đọc” tin tức. Video ngắn, video dài và podcast ngày càng trở thành kênh tiếp cận thông tin phổ biến, đặc biệt đối với độc giả trẻ.
Theo bà Ngọc, báo chí buộc phải thay đổi cách kể chuyện và phương thức phân phối nội dung để thích ứng với xu hướng mới. Tuy nhiên, dù đổi mới đến đâu, các cơ quan báo chí vẫn phải giữ vững những giá trị cốt lõi là xác minh, kiểm chứng và trách nhiệm xã hội.
Các chuyên gia cũng cho rằng mô hình kinh tế báo chí trên thế giới đang có sự dịch chuyển mạnh mẽ. Nhiều cơ quan truyền thông không còn chỉ là nơi sản xuất tin tức mà đang phát triển thành những hệ sinh thái dịch vụ dựa trên uy tín thương hiệu, bao gồm tổ chức sự kiện, nghiên cứu dữ liệu, tư vấn, thương mại điện tử và các nền tảng công nghệ.
Điểm chung được các diễn giả nhấn mạnh là công nghệ chỉ là công cụ. Tương lai của kinh tế báo chí không được quyết định bởi AI hay nền tảng số, mà bởi khả năng hiểu công chúng, xây dựng niềm tin và tạo ra những sản phẩm thực sự có giá trị đối với xã hội.
Tại lễ khởi công, ông Nguyễn Việt Quang, Phó chủ tịch kiêm Tổng giám đốc VinGroup, cho biết dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh là tuyến đường sắt tốc độ cao liên vùng đầu tiên được triển khai, đi qua 4 tỉnh thành trọng điểm là Hà Nội - Bắc Ninh - Hải Phòng - Quảng Ninh.
Dự án có tổng chiều dài hơn 120 km, được thiết kế theo tiêu chuẩn đường đôi, điện khí hóa toàn tuyến, tốc độ tối đa lên tới 350 km/giờ, sử dụng đoàn tàu và hệ thống công nghệ hiện đại hàng đầu thế giới của Siemens Mobility (Đức).
Khi đi vào vận hành, dự án sẽ rút ngắn từ 5 - 7 lần thời gian di chuyển Hà Nội - Quảng Ninh, từ 2 - 2,5 giờ hiện nay chỉ còn khoảng 23 phút.
Theo ông Quang, với tốc độ di chuyển vượt trội, dự án sẽ mở ra trục kết nối hiệu quả giữa thủ đô với các trung tâm công nghiệp, logistics và du lịch tại khu vực kinh tế trọng điểm phía bắc, góp phần thúc đẩy giao thương, đầu tư và dịch chuyển lao động chất lượng cao; đồng thời tạo điều kiện để các địa phương phát triển theo hướng liên kết vùng chặt chẽ hơn.
Về dài hạn, dự án cũng mở ra cơ hội hình thành ngành công nghiệp đường sắt hiện đại tại Việt Nam với đầy đủ các cấu phần từ sản xuất, công nghệ đến vận hành và đào tạo nhân lực. Đây là lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, có khả năng lan tỏa mạnh và đóng vai trò quan trọng trong tiến trình công nghiệp hóa.
Từ góc độ đối tác công nghệ, ông Michael Peter, Tổng giám đốc toàn cầu Tập đoàn Siemens Mobility, cam kết cung cấp cho Việt Nam công nghệ tàu cao tốc chất lượng nhất, hiệu quả nhất và an toàn nhất đã được kiểm chứng trên khắp thế giới.
Nền tảng của dòng tàu Velaro đã tạo ra hơn 500 đoàn tàu bàn giao cho 10 quốc gia. VinGroup và Siemens sẽ hợp tác chuyển giao công nghệ sâu rộng, cùng lắp ráp và bảo trì tàu, để tạo ra một hệ sinh thái tàu cao tốc hoàn toàn mới ở Việt Nam.
Ông Bùi Văn Khắng, Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, cho biết dự án có ý nghĩa quan trọng, tạo đột phá về kết cấu hạ tầng giao thông hiện đại, thúc đẩy liên kết vùng, liên vùng, đặc biệt đối với vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ và vùng đồng bằng sông Hồng.
"Tuyến đường hình thành trục kết nối tốc độ cao, rút ngắn thời gian di chuyển, nâng cao năng lực kết nối và lan tỏa phát triển. Quan trọng hơn, dự án góp phần tái định hình không gian phát triển mới theo hướng hiện đại, đồng bộ. Hình thành các hành lang kinh tế, chuỗi giá trị liên kết vùng, nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập quốc tế", ông Khắng nói.
Phối cảnh ga Cổ Loa và ga Hạ Long trên tuyến
ẢNH: VINGROUP
Với Quảng Ninh, dự án là động lực chiến lược để mở rộng không gian phát triển mới và nâng cao vị thế trong liên kết vùng. Việc kết nối trực tiếp với thủ đô Hà Nội bằng đường sắt tốc độ cao sẽ đưa Quảng Ninh trở thành cực tăng trưởng phía đông của vùng. Đồng thời, tạo điều kiện tái cấu trúc không gian kinh tế, đô thị, lao động và du lịch; phát triển mạnh du lịch, dịch vụ chất lượng cao; hình thành các cực tăng trưởng mới tại khu vực nhà ga.
Sau lễ khởi công, các tỉnh, thành phố Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Quảng Ninh cam kết tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt công tác giải phóng mặt bằng, tổ chức thu hồi đất, bồi thường, tái định cư và bàn giao mặt bằng sạch cho nhà đầu tư; phối hợp chặt chẽ triển khai các thủ tục, bảo đảm dự án được triển khai đồng bộ, đúng quy định pháp luật và tiến độ đề ra; kịp thời tháo gỡ các khó khăn phát sinh, bảo đảm thi công liên tục, không gián đoạn.
Khoảng 19h ngày 25/4, Công an xã Văn Lang nhận tin báo từ người dân thôn Nặm Cà về việc bé Đặng Triệu Thiên Văn, 3 tuổi, mất tích từ khoảng 15h30 cùng ngày. Gia đình tổ chức tìm kiếm nhưng không có kết quả nên đề nghị hỗ trợ.
Chính quyền địa phương huy động công an, quân đội, dân quân tự vệ và người dân chia nhiều tổ tìm kiếm xuyên đêm tại các khe suối, nương rẫy và tuyến đường liên thôn; đồng thời rà soát camera an ninh, phát động người dân hỗ trợ.
Đến khoảng 9h ngày 26/4, tổ công tác của Công an xã Văn Lang phối hợp với các lực lượng địa phương phát hiện dấu vết trẻ tại khu vực khe suối, cách nhà gia đình hơn 2 km. Lần theo dấu chân và đồ chơi rơi, lực lượng chức năng nghe thấy tiếng khóc và tìm thấy bé trai trong bụi rậm, cách khe suối khoảng 200-300 m.
Bé có nhiều vết đỏ do côn trùng đốt, tinh thần hoảng sợ nhưng sức khỏe cơ bản ổn định. Tổ công tác đã sơ cứu, cho bé ăn uống và đưa về với gia đình.
Ngày 5-4, một lãnh đạo UBND phường Quy Nhơn, Gia Lai, cho hay chính quyền địa phương đang phối hợp cùng cơ quan chức năng của tỉnh tổ chức tìm kiếm một học sinh lớp 12 bị đuối nước khi tắm biển Quy Nhơn.
Trước đó chiều cùng ngày, nhóm 6 học sinh lớp 12 tại Trường THPT chuyên Hùng Vương, phường Diên Hồng (TP Pleiku cũ), đi tắm biển tại khu vực đường Xuân Diệu, phường Quy Nhơn.
Do sóng lớn, 2 học sinh trong số này bị nước cuốn ra xa bờ là em N.N.H. và H.Đ.A.H.
Lúc này em N.N.H. may mắn được người dân khu vực cứu được, đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Gia Lai, hiện sức khỏe tạm ổn.
Còn em H.Đ.A.H. bị sóng cuốn mất tích, tới nay vẫn chưa tìm thấy tung tích.
Sau khi xảy ra sự việc, chính quyền phường Quy Nhơn và các cơ quan chức năng của tỉnh Gia Lai đang huy động tàu thuyền, thiết bị và nhân lực tham gia tổ chức tìm kiếm học sinh còn mất tích.
Tuy nhiên do trời tối, vùng biển có sóng lớn nên công tác tìm kiếm gặp nhiều khó khăn.
Thông tin từ Trường THPT chuyên Hùng Vương cho hay các em từ Pleiku xuống Quy Nhơn thi đánh giá năng lực phục vụ kỳ tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2026.
Sau khi thi xong, các em được phụ huynh xin ở lại một hôm để tham quan, tắm biển và không may gặp nạn.
Trong đó, em học sinh còn mất tích có phụ huynh là giáo viên đang công tác tại trường này.
