Làn sóng tăng lãi suất (LS) tiết kiệm trong hệ thống ngân hàng (NH) diễn ra liên tục từ cuối năm 2025 và bất ngờ lên khá cao từ cuối tháng 3 đến nay. Hiện LS tiết kiệm cao nhất ở nhiều nhà băng đã tiệm cận mức 8 - 9% mà không cần phải gửi quá nhiều tiền. Đây là mức LS tiết kiệm rất cao trong vòng vài năm gần đây. Thế nhưng bất chấp LS lên cao, dòng tiền vẫn không thu hút được nhiều như mong muốn của các NH. Số liệu công bố từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy tính đến ngày 24.3, huy động vốn của các NH tăng 0,44%, thấp hơn mức tăng 1,23% của cùng kỳ năm 2025. Ở chiều ngược lại, tăng trưởng tín dụng của nền kinh tế trong quý đầu năm nay đạt 2,15% (cùng thời điểm năm 2025 tăng 2,28%). Như vậy lượng tiền huy động của các NH trong quý đầu năm nay thấp xa so với số cho vay ra. Điều này cho thấy áp lực thanh khoản vẫn khá cao tại các NH. Một câu hỏi đặt ra là nguồn vốn từ người dân, doanh nghiệp đang chảy vào đâu khi "bỏ lơ" tiết kiệm?
Quan sát của chuyên gia tài chính ngân hàng, TS Nguyễn Trí Hiếu, thời gian qua, nhất là từ cuối năm 2025 đến nay dòng tiền từ người dân chảy mạnh vào vàng khi giao dịch trên thị trường này khá sôi động. Các căng thẳng địa chính trị thế giới, nhất là chiến sự Trung Đông bùng nổ càng khiến nhiều người có tâm lý chọn tài sản an toàn như vàng để nắm giữ. Với nhiều người mua vàng từ đầu năm đến nay không có lời, thậm chí lỗ thì lại càng chưa bán ra. Nghĩa là một phần dòng vốn vẫn đang nằm trong kim loại quý.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích Khối khách hàng cá nhân của Công ty chứng khoán Yuanta VN, cũng cho rằng trong năm 2025, vàng liên tục tăng cao đã thu hút khá lớn dòng vốn từ người dân vào đó và vẫn nằm lại khi bất ổn thương mại, địa chính trị gia tăng. Đồng thời, kênh bất động sản cũng hút vốn khi giao dịch trong năm 2025 khá sôi động. Nhiều dự án BĐS được tháo gỡ khó khăn và tiếp tục triển khai, các dự án mới cũng nhiều hơn nên lượng tiền giải ngân cũng lên cao. Một kênh đầu tư khác cũng được chú ý là chứng khoán. Kể từ cuối quý 3/2025, khi thị trường chứng khoán VN được công bố nâng hạng thì thị trường đã có thêm nhiều nhà đầu tư. Số lượng tài khoản của các tổ chức trong nước cũng bắt đầu gia tăng và sở hữu cổ phiếu nhiều hơn. Điều này có nghĩa là một phần tiền mà các doanh nghiệp, tổ chức đang để trong NH cũng sẽ chảy vào chứng khoán…
"Thanh khoản từ cuối quý 4/2025 của các NH đã bắt đầu căng khiến LS tiết kiệm được đẩy lên cao. Đối với nhiều người dân, nhà đầu tư thì kênh tiết kiệm chỉ là giải pháp lựa chọn sau cùng khi các kênh đầu tư khác không có cơ hội, mất thanh khoản. Vì vậy trong những thời điểm dù LS thấp thì dòng vốn vẫn chảy vào NH khi bất động sản, chứng khoán đều gặp khó. Nếu LS tiết kiệm cao nhưng nhiều người thấy bất động sản, chứng khoán hay nghĩ vàng có cơ hội tăng giá thì phần lớn dòng vốn sẽ đi vào các kênh đầu tư", ông Nguyễn Thế Minh chia sẻ.
Trong khi LS tiết kiệm lên cao thì tỷ giá hối đoái USD/VND lại sụt giảm. Hôm qua, tỷ giá trung tâm giữa VND với USD do Ngân hàng Nhà nước công bố ở mức 25.105 đồng, giảm nhẹ so với đầu năm. Còn theo báo cáo của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), chỉ số giá USD trong tháng 3 tăng 0,72% so với tháng trước nhưng giảm 0,47% so với tháng 12.2025; bình quân quý 1/2026 tăng 2,58%.
TS Nguyễn Trí Hiếu nhận định, thời gian qua tỷ giá hối đoái USD/VND gia tăng do áp lực khi USD trên thị trường thế giới tăng cao. Giá xăng dầu thế giới bật lên cao và dù đã hạ nhiệt do chiến sự giữa Mỹ với Iran tạm ngừng nhưng chưa ai biết khi nào thật sự kết thúc. Chi phí nhiên liệu sẽ tác động sâu hơn đến nền kinh tế thế giới lẫn trong nước trong các quý còn lại của năm nay và có khả năng đẩy lạm phát lên cao. Điều đó cũng góp phần giữ đồng bạc xanh ở mức cao, tạo áp lực lên tỷ giá hối đoái tại VN. "Ngân hàng Nhà nước đã có chính sách điều hành tỷ giá hối đoái linh hoạt nhưng dư địa không còn quá lớn. Dù vậy, biến động tỷ giá hối đoái USD/VND cả năm 2026 vẫn sẽ duy trì trong biên độ từ 3 - 5% là phù hợp", ông Hiếu dự báo.
Trong khi đó, ông Nguyễn Thế Minh nhận định: áp lực tỷ giá hối đoái tại VN năm nay sẽ thấp hơn năm trước bởi nguyên nhân đẩy USD thế giới lên cao là do chiến sự tại Trung Đông và đây chỉ là yếu tố ngắn hạn. Khả năng cao là Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) trong năm nay vẫn sẽ giảm LS dù có thể không quá nhiều như dự báo. Minh chứng là chỉ số USD-Index dù tăng vượt qua mức 100 điểm trong tháng 3 nhưng hiện đã quay đầu xuống còn dưới 98 điểm. Quan trọng hơn, lãi suất VND lên cao và chênh lệch với LS tiền USD. Điều này góp phần hạ nhiệt tỷ giá USD/VND. Hay nói cách khác, thời gian qua tỷ giá hối đoái tại VN chỉ tăng thấp so với chỉ số USD trên thế giới.
Ông nhấn mạnh: xu hướng sắp tới LS tiền đồng vẫn khó giảm sâu và được duy trì ở mặt bằng cao. Điều này giúp duy trì lãi suất VND cao hơn LS của USD. Song song, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào VN trong quý 1/2026, kể cả vốn giải ngân đều tiếp tục tăng mạnh. Hoạt động xuất khẩu của cả nước vẫn tăng trưởng, bất chấp chiến sự tại Trung Đông bùng nổ khiến chi phí logistics nói chung, vận tải biển quốc tế lên cao… Như vậy, tổng hợp các yếu tố chung thì áp lực lên tỷ giá hối đoái tại VN trong năm nay sẽ không quá căng thẳng. NHNN có thể đảm bảo chính sách điều hành linh hoạt, ổn định.
Dự báo mới nhất được Ngân hàng UOB đưa ra với tỷ giá USD/VND sẽ biến động khoảng 2 - 3% trong năm 2026, với mức 26.400 đồng/USD trong quý 2/2026, xuống 26.200 đồng/USD trong quý 3/2026 và 26.100 đồng/USD vào cuối năm.
Nguồn: https://thanhnien.vn/dong-tien-ngo-lo-tiet-kiem-185260410231631873.htm
