ThS.BS.CK2 Lê Anh Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Mắt TP HCM, tại lễ kỷ niệm 25 năm thành lập Khoa Khúc xạ và khánh thành Trung tâm phẫu thuật Khúc xạ kỹ thuật cao, cho biết đến nay nơi này đã phẫu thuật thành công khoảng 260.000 ca khúc xạ. Từ 1.600 ca phẫu thuật mỗi năm khi khoa mới thành lập, năm 2017 đạt đỉnh hơn 18.000 ca mổ khúc xạ. Sau giai đoạn sụt giảm do Covid-19, hiện duy trì khoảng 10.000-13.000 ca mổ mỗi năm.
“Thay đổi lớn nhất trong gần một thập niên qua là xu hướng chuyển từ phẫu thuật tạo vạt giác mạc như Lasik, Femto-Lasik sang phẫu thuật không vạt, điển hình là SMILE”, bác sĩ Tuấn nói. Số ca mổ khúc xạ bằng phương pháp SMILE tại viện tăng từ 102 ca năm 2016 lên 5.484 ca năm 2025, trong khi mổ Lasik gần như biến mất sau 2022.
Lasik là phương pháp mổ cận phổ biến nhiều năm. Bác sĩ dùng laser tạo một lớp vạt mỏng trên giác mạc, lật vạt lên để chiếu laser tái định hình giác mạc rồi đặt vạt trở lại. Phương pháp này giúp cải thiện thị lực nhanh nhưng có thể gây khô mắt hoặc ảnh hưởng độ bền cơ học giác mạc ở một số người.
SMILE là kỹ thuật mới hơn, dùng laser femtosecond tạo một lõi mô nhỏ trong giác mạc rồi lấy ra qua đường rạch vài mm. Không cần tạo vạt giác mạc, SMILE ít xâm lấn hơn, bảo tồn mô tốt hơn và thường giảm khô mắt sau mổ, nhưng chi phí cao hơn Lasik.
Trong bối cảnh công nghệ điều trị ngày càng phát triển, gánh nặng tật khúc xạ tại Việt Nam cũng tăng nhanh, đặc biệt ở lứa tuổi học đường. Dữ liệu khám sức khỏe học sinh TP HCM năm học 2025-2026 ghi nhận hơn 60% trẻ mắc tật khúc xạ. Trước đó, tỷ lệ này là khoảng 54% giai đoạn 2023-2024 và khoảng 30% trước năm 2020.
Tổ chức Y tế thế giới dự báo đến năm 2050, khoảng 50% dân số thế giới sẽ mắc tật khúc xạ, trong đó Đông Á và Đông Nam Á chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Riêng Việt Nam, khoảng 2/3 dân số có thể bị cận thị.
BS.CK2 Phan Hồng Mai, Trưởng khoa Khúc xạ, Bệnh viện Mắt TP HCM, cho biết bản chất các kỹ thuật mổ cận hiện đại đều nhằm điều chỉnh công suất khúc xạ của mắt, song hiện có nhiều nền tảng công nghệ khác nhau, từ laser bề mặt, Femto-Lasik, SMILE đến đặt kính nội nhãn Phakic.
Theo bác sĩ Mai, không có phương pháp “tốt nhất” cho mọi bệnh nhân. Người có giác mạc mỏng, độ cận cao, loạn thị phức tạp hoặc giác mạc bất thường có thể cần lựa chọn kỹ thuật khác thay vì SMILE. Vì vậy, sàng lọc trước mổ là yếu tố quyết định độ an toàn. Các hệ thống chẩn đoán thế hệ mới có thể dựng bản đồ giác mạc, đo quang sai và phát hiện sớm bất thường rất nhỏ. AI hiện cũng hỗ trợ bác sĩ phân tích dữ liệu để cá thể hóa phương án điều trị.
GS.TS Tôn Thị Kim Thanh, Chủ tịch Hội Nhãn khoa Việt Nam, cho rằng sự gia tăng nhanh của cận thị học đường khiến phẫu thuật khúc xạ không chỉ là câu chuyện điều trị cá nhân mà ngày càng gắn với bài toán sức khỏe cộng đồng.
“Trước đây nhiều bệnh nhân phải ra nước ngoài để phẫu thuật khúc xạ, nhưng hiện nay Việt Nam đã làm chủ nhiều công nghệ hiện đại”, bà nói, đồng thời nhấn mạnh đào tạo nhân lực và chuẩn hóa chuyên môn quan trọng không kém trang thiết bị.
Theo Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM Nguyễn Anh Dũng, cùng với phát triển kỹ thuật chuyên sâu, ngành y tế cần đẩy mạnh truyền thông phòng ngừa cận thị học đường, tăng cường sàng lọc tại trường học và xây dựng cơ sở dữ liệu lớn về tật khúc xạ. Ông cho rằng bệnh viện đầu ngành không chỉ điều trị ca phức tạp mà còn phải dẫn dắt công tác dự phòng, đào tạo và chuyển giao kỹ thuật cho y tế cơ sở. Công nghệ cao cần đi cùng an toàn người bệnh và trách nhiệm cộng đồng.
Người đứng đầu Bệnh viện Mắt TP HCM cho biết trung tâm phẫu thuật khúc xạ kỹ thuật cao vừa đưa vào vận hành sở hữu đầy đủ hệ thống chẩn đoán, laser và phẫu thuật nội nhãn, tạo thành hệ sinh thái điều trị khúc xạ toàn diện. Bệnh viện đặt mục tiêu đến năm 2028 đạt mốc 300.000 ca phẫu thuật khúc xạ, đồng thời phát triển thành trung tâm nhãn khoa chuyên sâu của khu vực ASEAN.
TS.BS Mai Bá Tiến Dũng, Trưởng khoa Nam học, Bệnh viện Bình Dân, tại hội thảo tập huấn chuẩn châu Âu về nam khoa ngày 5/6, cho biết thực tế lâm sàng gần đây ghi nhận số ca ung thư cơ quan sinh dục nam đến viện muộn ở mức đáng lo ngại.
Riêng ung thư dương vật, mỗi tuần bệnh viện phẫu thuật khoảng 5-6 ca. Tuy nhiên, đa số người bệnh nhập viện khi đã ở giai đoạn muộn (T3), rất hiếm trường hợp phát hiện sớm (T1). Trong khi đó, đến giai đoạn T3, cơ hội điều trị bảo tồn hầu như không còn, nhiều trường hợp bắt buộc phải cắt đoạn dương vật.
Theo bác sĩ Dũng, ung thư dương vật thường xuất hiện ở nam giới từ 40 tuổi trở lên, song gần đây ghi nhận xu hướng trẻ hóa rõ rệt. Bệnh viện từng tiếp nhận bệnh nhân mới 25 tuổi, nhiều trường hợp khoảng 28 tuổi đã phải phẫu thuật cắt đoạn do phát hiện muộn.
Mới đây, một nam bệnh nhân 28 tuổi sau điều trị ổn định và không tái phát đã tìm đến bác sĩ với mong muốn được tạo hình lại dương vật để có thể đứng tiểu tiện và cải thiện chất lượng sống. Các bác sĩ sau đó sử dụng vạt da cơ ở cánh tay quay để tái tạo cơ quan sinh dục cho người bệnh.
Dễ nhầm với sùi mào gà
Ung thư dương vật diễn tiến âm thầm, không phát triển ồ ạt. Ban đầu, người bệnh chỉ xuất hiện một nốt sẩn nhỏ ở vùng quy đầu hoặc dưới da quy đầu. Sau khoảng 6 tháng đến một năm, tổn thương lan rộng dần thành khối sùi lớn giống bông cải, dễ chảy máu. Nhiều trường hợp bị nhầm với sùi mào gà, dẫn đến điều trị không đúng cách và bỏ lỡ "thời gian vàng".
"Sùi mào gà thường có chân khu trú rõ, trong khi tổn thương ung thư bám rộng, dễ chảy máu hơn", bác sĩ Dũng giải thích.
Ung thư tinh hoàn cũng có diễn tiến âm thầm tương tự. Trung bình mỗi tuần, Bệnh viện Bình Dân phẫu thuật 2-3 ca bệnh. Giai đoạn đầu thường không đau, người bệnh chỉ vô tình phát hiện khối cứng nhỏ trong tinh hoàn khi tắm hoặc đến khi tinh hoàn sưng lớn mới đi khám.
Do đó, bác sĩ khuyến cáo nam giới nên chủ động tự kiểm tra cơ quan sinh dục mỗi ngày khi tắm rửa, lộn da quy đầu để vệ sinh và quan sát các bất thường như nốt sùi, vết loét hoặc khối cứng. Với tinh hoàn, cần tự sờ nắn hai bên để phát hiện sớm khối u.
"Bác sĩ tốt nhất của mỗi người chính là bản thân mình", bác sĩ Dũng nói, cho biết các gói khám sức khỏe định kỳ hiện chưa bao gồm danh mục tầm soát chuyên sâu cho hai bệnh lý này.
Giữ khả năng làm cha cho bệnh nhân ung thư
Không chỉ đe dọa tính mạng, ung thư cơ quan sinh dục nam còn ảnh hưởng lớn đến khả năng sinh sản. Theo bác sĩ Dũng, hóa trị và xạ trị - hai phương pháp điều trị quan trọng - có thể gây tổn thương nghiêm trọng tế bào sinh tinh, khiến người bệnh mất khả năng sản xuất tinh trùng. Vì vậy, bảo tồn khả năng sinh sản trước điều trị đang được xem là chiến lược bắt buộc và mang tính nhân văn.
Đối với trẻ dưới 15 tuổi, xu hướng hiện nay là lưu giữ tế bào mầm trong mô tinh hoàn để bảo tồn khả năng sinh sản. Trong trường hợp buộc phải xạ trị, bác sĩ ưu tiên kỹ thuật xạ trị khu trú hoặc di chuyển tinh hoàn ra ngoài vùng tia xạ nhằm giảm tổn thương hệ sinh tinh.
Với nam giới trưởng thành còn khả năng xuất tinh, giải pháp tối ưu là trữ đông tinh trùng trước điều trị để phục vụ thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) sau này. Những trường hợp không thể xuất tinh do ung thư tinh hoàn hoặc ung thư cơ quan sinh dục có thể được phân lập tinh trùng trực tiếp từ mô tinh hoàn để lưu trữ.
Tuy nhiên, tỷ lệ tinh trùng hồi phục sau rã đông không đạt tuyệt đối. Theo bác sĩ Dũng, mức hồi phục 60-65% đã được xem là thành công. Hiện kỹ thuật trữ đông vi giọt (micro-droplet) được đánh giá là hướng đi triển vọng giúp ổn định chất lượng tinh trùng tốt hơn.
Thời gian tới, ngành niệu khoa Việt Nam dự kiến hợp tác với Hội Tiết niệu châu Âu nhằm triển khai các chương trình tầm soát, nghiên cứu và thống kê quy mô lớn đối với nhóm bệnh lý này.
Cục An toàn thực phẩm yêu cầu ngành y tế địa phương chỉ đạo các cơ sở khám, chữa bệnh tập trung nguồn lực điều trị cho các trường hợp nghi ngộ độc, không để ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng người bệnh.
Cục cũng đề nghị tổ chức điều tra, truy xuất nguồn gốc thực phẩm để xác định nguồn cung cấp nguyên liệu, thực phẩm nghi gây ngộ độc; đồng thời lấy mẫu thực phẩm, bệnh phẩm để xét nghiệm, làm rõ nguyên nhân. Trường hợp phát hiện vi phạm về an toàn thực phẩm sẽ xử lý nghiêm theo quy định.
Ngoài ra, Sở Y tế được đề nghị phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm trong trường học, đặc biệt với các bếp ăn tập thể; nâng cao trách nhiệm của hiệu trưởng trong công tác này.
Như Tuổi Trẻ Online đã thông tin, sáng 24-4, bếp ăn "0 đồng" do Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Vĩnh Lộc, tỉnh Cà Mau tổ chức phát suất ăn miễn phí cho học sinh Trường tiểu học Nhụy Cầm. Khoảng 2 giờ sau khi ăn, nhiều em có biểu hiện mệt mỏi, nôn ói kèm đau bụng. Nhà trường đã thông báo cho phụ huynh và cơ quan chức năng.
Tổng cộng 46 học sinh được đưa đến Trung tâm Y tế để thăm khám, theo dõi sức khỏe.
Một lãnh đạo xã Vĩnh Lộc cho biết bếp ăn "0 đồng" do Hội Liên hiệp Phụ nữ xã chủ trì, với sự tham gia của giáo viên và hội viên, đã duy trì trong thời gian dài nhằm hỗ trợ học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Kinh phí chủ yếu từ sự đóng góp của các cá nhân hảo tâm.
"Thường ngày các suất ăn do lực lượng tại chỗ tự nấu. Tuy nhiên những ngày gần đây do bận việc, bếp ăn đặt mua các phần gồm bánh bao, bánh mì, bún, cơm từ bên ngoài. Trong ngày, có nhiều suất ăn được phát, nhưng chỉ một số học sinh xuất hiện triệu chứng nên chưa xác định được nguyên nhân từ món ăn nào", lãnh đạo xã Vĩnh Lộc thông tin.
Hiện sức khỏe các em đã ổn định, nhiều trường hợp được xuất viện về nhà. Bước đầu nghi các em bị ngộ độc thực phẩm, song nguyên nhân cụ thể vẫn chờ kết luận từ cơ quan chức năng.
Ngày 18-6, Công an xã Đại Lộc, thành phố Đà Nẵng cho hay vừa kiểm tra, phát hiện cơ sở sản xuất bánh ú tro trộn hàn the vào gạo nếp để sản xuất bánh ú tro, nhằm tăng độ dẻo, dai của bánh.
Trước đó thực hiện kế hoạch của giám đốc Công an thành phố Đà Nẵng tăng cường phòng, chống tội phạm, vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm, xác định nhu cầu sử dụng các loại bánh truyền thống tăng mạnh vào dịp Tết Đoan ngọ, trưởng Công an xã Đại Lộc đã chỉ đạo lực lượng tăng cường công tác nắm tình hình các điểm chế biến bánh trên địa bàn.
Ngày 17-6, Công an xã Đại Lộc kiểm tra đột xuất hộ gia đình bà P.T.M. (55 tuổi, trú thôn Song Mỹ, xã Đại Lộc).
Quá trình kiểm tra phát hiện, hộ bà M. trộn hàn the (chất cấm sử dụng trong chế biến thực phẩm) vào gạo nếp để sản xuất bánh ú tro, nhằm tăng độ dẻo, dai của bánh.
Đây là chất bị cấm sử dụng trong chế biến thực phẩm do tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng.
Tại hiện trường, công an xã thu giữ 3 túi ni lông chứa hàn the và 3.000 cái bánh ú tro đã được gói thành phẩm. Công an xã Đại Lộc đã lập biên bản, tạm giữ tang vật để xử lý theo quy định.
Việc sử dụng hàn the (phèn sa) và các chất cấm khác trong sản xuất, chế biến thực phẩm (các loại bánh, giò, chả) là hành vi vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng, sức khỏe của nhân dân.
Công an xã Đại Lộc khuyến cáo mọi tổ chức, cá nhân tuyệt đối không sử dụng chất cấm trong quá trình sản xuất, chế biến thực phẩm và kịp thời thông báo cho cơ quan công an các hành vi vi phạm để xác minh, xử lý theo đúng quy định.
