Bộ Tổng tham mưu quân đội Ukraine ngày 22.6 thông báo Không quân nước này đã sử dụng tên lửa hành trình độ chính xác cao đánh trúng một nhà máy sản xuất linh kiện điện tử tại thành phố Voronezh của Nga.
Theo Kyiv Post, phía Ukraine nhận định đây là nhà máy thiết bị bán dẫn Voronezh, cơ sở chuyên chế tạo các tổ hợp bóng bán dẫn, vi mạch và bo mạch dùng để chế tạo tên lửa hành trình Kh-101, tổ hợp tên lửa Iskander cùng hệ thống phòng không Pantsir-S1. Theo Kyiv, việc phá hủy năng lực sản xuất của cơ sở này sẽ làm suy giảm đáng kể khả năng chế tạo các loại vũ khí chính xác cao của Moscow.
Thống đốc tỉnh Voronezh Alexander Gusev xác nhận một cuộc tấn công đã xảy ra và các lực lượng phòng không địa phương đã đánh chặn nhiều mục tiêu trên không. Giới chức Nga cho hay vụ tập kích khiến ít nhất 3 người bị thương. Các nguồn tin quân sự tại Nga đặt nghi vấn Ukraine có thể đã sử dụng tên lửa hành trình Storm Shadow (vũ khí do Anh sản xuất) trong vụ tấn công cơ sở tại Voronezh.
Cùng ngày 22.6, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố các lực lượng nước này đã tập kích nhiều cơ sở phục vụ quân đội Ukraine tại 142 khu vực. Phòng không Nga cũng khẳng định đã bắn hạ 12 bom dẫn đường và 734 máy bay không người lái (UAV) của Ukraine.
Theo Hãng tin TASS, vùng Moscow của Nga hôm 22.6 hứng chịu một trong những đợt tập kích UAV lớn nhất từ Ukraine trong vòng 2 năm qua.
Nga và Ukraine không bình luận về tuyên bố của đối thủ. Hai bên cũng phủ nhận tấn công dân thường và hạ tầng dân sự.
Tại khu vực biên giới phía bắc Ukraine, Tư lệnh Vệ binh Quốc gia Ukraine Oleksandr Pivnenko cho biết tình hình biên giới với Belarus hiện tại vẫn ổn định.
Thông tin trên được đưa ra trong bối cảnh Điện Kremlin cho hay Tổng thống Nga Vladimir Putin và người đồng cấp Belarus Alexander Lukashenko sẽ sớm thảo luận về tối hậu thư do Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đưa ra đối với Minsk, Reuters đưa tin.
Vào ngày 19.6, ông Zelensky tuyên bố Belarus có thời hạn một tuần để loại bỏ các trạm tiếp sóng đặt tại Belarus gần biên giới Ukraine. Ukraine cáo buộc Minsk cho Moscow tận dụng các trạm này để dẫn đường cho UAV tập kích vào Ukraine. Lãnh đạo Ukraine cảnh báo Kyiv sẽ hành động nếu Belarus không chấp nhận đề nghị dỡ trạm.
Phía Nga chỉ trích yêu cầu này là hành vi đe dọa hung hăng, can thiệp vào công việc nội bộ và xâm phạm chủ quyền của Belarus, đồng thời khẳng định Minsk hoàn toàn đủ năng lực tự bảo vệ.
Tư lệnh lực lượng hệ thống không người lái của Ukraine, ông Robert “Magyar” Brovdi, tuyên bố quân đội nước này đã xác định được 500 mục tiêu trên lãnh thổ Belarus. Đáp lại, Tổng thống Lukashenko cảnh báo Minsk sở hữu tọa độ và có thể tấn công một mục tiêu “rất nghiêm trọng” tại Ukraine. Tuy nhiên, lãnh đạo Belarus sau đó xoa dịu tình hình với thông điệp rằng nước này không có kế hoạch can thiệp quân sự vào cuộc chiến. Cho đến nay, Belarus chưa trực tiếp đưa quân tham chiến.
Bộ Quốc phòng Ukraine ngày 22.6 thông báo 95% UAV được Cơ quan mua sắm quốc phòng Ukraine (DOT) đặt hàng cho các lực lượng đến nay đều do doanh nghiệp trong nước sản xuất.
Theo Ukrainska Pravda, quân đội Ukraine nêu rằng thực tế trên đến từ việc phát triển nền tảng thương mại điện tử vũ khí kỹ thuật số mang tên “DOT-Chain”, được triển khai từ tháng 6.2025. Hệ thống này tạo ra mô hình cho phép các lữ đoàn chiến đấu trực tiếp lựa chọn vũ khí dựa trên nhu cầu thực tế tại chiến trường, giúp tăng tính cạnh tranh giữa các nhà sản xuất nội địa và thúc đẩy mở rộng quy mô sản xuất.
Theo Bộ Quốc phòng Ukraine, trong năm qua, ngân sách thu mua các hệ thống không người lái đã lần đầu tiên vượt qua chi phí mua sắm đạn dược và xu hướng này đang tiếp tục duy trì.
Kể từ tháng 3, quy trình xác định nhu cầu UAV đã được tự động hóa hoàn toàn dựa trên dữ liệu thực tế từ chiến trường, nhằm loại bỏ các sai sót chủ quan và rủi ro tham nhũng. Việc tự chủ công nghệ này là một phần trong nỗ lực của Kyiv nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài trong bối cảnh cuộc chiến tiêu hao bằng công nghệ không người lái ngày càng khốc liệt.
Theo AFP, các nhà nghiên cứu và hoạt động môi trường ở Thái Lan đang cảnh báo về tình trạng ô nhiễm thạch tín đang đe dọa sức khỏe và nguồn sinh kế của nhiều người dân sống bên dòng sông Mê Kông tại đây.
Các chuyên gia và nhà hoạt động cho rằng tình trạng ô nhiễm này bắt nguồn từ hoạt động khai thác mỏ trái phép ở Myanmar, và kết quả kiểm tra cho thấy tình trạng này đang lan rộng xuống hạ lưu.
AFP dẫn lời ngư dân Thái Lan Somdet Singthong cho biết người dân địa phương trước đây thường mua cá trực tiếp từ ông tại một bến tàu gần thành phố Chiang Saen ở miền bắc Thái Lan, trên biên giới với Myanmar và Lào.
Nhưng kể từ khi giới chức phát hiện thạch tín và các kim loại nặng khác trong một số nhánh của sông Mê Kông, lượng khách hàng của ông Somdet đã giảm sút. Các bác sĩ đã phát hiện mức thạch tín độc hại cao trong móng tay và nước tiểu của ông Somdet. "Tác động rất lớn. Tôi thì chẳng bao giờ sợ, nhưng những người dân làng khác thì lo lắng. Họ không ăn cá; một số người thậm chí không đụng đến con cá nào", ông Somdet (69 tuổi) nói.
Trong tháng 4, cơ quan kiểm soát ô nhiễm Thái Lan thông báo đã phát hiện nồng độ thạch tín lên tới 296 mg trong mỗi kg trầm tích gần Chiang Saen, cao hơn gấp 9 lần mức được coi là nguy hiểm đối với sinh vật thủy sinh. Đó là lần đầu tiên nhà chức trách phát hiện tình trạng ô nhiễm ở chính con sông Mê Kông, chứ không chỉ các nhánh của con sông này.
Bà Pianporn Deetes thuộc tổ chức vận động Rivers and Rights (Thái Lan) nhận định khi dòng sông bị ô nhiễm kim loại nặng và các loại độc tố khác, những chất này sẽ chảy đến tận vùng đồng bằng sông Mê Kông.
Các nhà nghiên cứu và nhà hoạt động môi trường thường cho rằng nguồn ô nhiễm xuất phát từ các mỏ khai thác trái phép ở Myanmar, nơi cuộc xung đột kéo dài tạo điều kiện cho hoạt động khai thác tài nguyên thiên nhiên không kiểm soát.
"Xung đột, quản trị phân tán và thị trường toàn cầu cùng hội tụ để thúc đẩy và duy trì việc khai thác tài nguyên, gây tổn hại đến tính toàn vẹn môi trường và an ninh con người", trung tâm nghiên cứu Stimson Center (Mỹ) cảnh báo trong một báo cáo hồi tháng 5.
Các nhà nghiên cứu từ Đại học Chiang Mai (Thái Lan) đã phát hiện nồng độ thạch tín cao gấp 10 lần mức bình thường trong trầm tích từ sông Kok, một nhánh của sông Mê Kông. Phó giáo sư Wan Wiriya mô tả tình trạng này như một "quả bom hẹn giờ", làm tăng nguy cơ ung thư và rối loạn thần kinh lâu dài, đặc biệt là ở những người dễ bị tổn thương.
Gần đây, một nhóm nhà sư đã dẫn đầu một cuộc tuần hành phản đối dọc theo dòng sông bị ô nhiễm. Những người tham gia cầm các biển hiệu có dòng chữ "Sông là mạch máu của cuộc sống chúng ta".
"Chúng ta không còn thấy trẻ em chơi đùa dưới sông nữa. Chúng ta không thấy chim chóc. Chúng ta không thấy bướm. Nước đã chết. Và nếu nước đã chết, thì con người như thế nào?", AFP dẫn lời một nghệ sĩ 69 tuổi tên Sansoen Duangdee".
Nhà hoạt động Deetes, một trong những người tổ chức cuộc tuần hành nói trên, kêu gọi "đối thoại ngoại giao" giữa Thái Lan và các nước láng giềng, cùng với Trung Quốc, nước nhập khẩu chính các nguyên tố đất hiếm từ Myanmar và Lào. Bà lên án những "kẻ côn đồ" "làm những gì chúng muốn mà không chịu trách nhiệm", cũng như sự thờ ơ từ giới chính trị trước mối nguy hiểm phần lớn là "vô hình".
Ủy ban sông Mê Kông liên chính phủ cho hay đang tăng cường giám sát và hợp tác khu vực sau những phát hiện mới nhất, nhưng cả Myanmar lẫn Trung Quốc đều không phải là thành viên của ủy ban này.
Chính quyền khuyến cáo không nên ăn bất kỳ loại động vật có vỏ từ sông hoặc nội tạng cá sông, nhưng nhiều người dân không đủ khả năng mua những thứ thay thế có thể an toàn hơn.
Ngư dân Somdet cho biết ông không thay đổi chế độ ăn uống của mình và vẫn sống duy trì cách sống như trước. "Dù sao thì cũng chẳng thể làm gì khác. Chúng tôi phải sống chung với dòng sông này, bất kể chuyện gì xảy ra với nó", ông nói.
Theo dữ liệu mới nhất của Bộ Lao động Mỹ, tỷ lệ tham gia thị trường lao động với nam giới từ 20 tuổi trở lên đạt 69,5% vào tháng 5, giảm so với mức 76% vào tháng 5/2006. Điều này có nghĩa là ngày càng ít nam giới có việc làm, hoặc thuộc nhóm thất nghiệp nhưng vẫn tích cực tìm kiếm việc làm.
Tỷ lệ tham gia thị trường lao động của nam giới đạt đỉnh (86,4%) vào năm 1950, sau đó giảm xuống 79,7% vào năm 1970 và 76,4% vào năm 1990. Ngược lại, tỷ lệ này ở nữ giới tăng đều cho đến những năm 1990, đạt đỉnh vào năm 2000 và chỉ giảm nhẹ kể từ đó.
Nhiều giả thuyết đã được đưa ra nhằm lý giải điều này. Chẳng hạn, sau khi bong bóng nhà đất vỡ và gây ra cuộc Đại suy thoái, tình trạng mất việc đột ngột trong ngành xây dựng được cho là một phần nguyên nhân khiến nam giới rời bỏ lực lượng lao động.
Sự xuất hiện của các trò chơi điện tử ngày càng hiện đại từ đầu những năm 2000 thậm chí cũng được xem là một nguyên nhân khiến nam giới làm việc ít hơn. Meredith Whitney, người được mệnh danh là "nhà tiên tri Phố Wall" vì dự báo chính xác cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, từng nhận xét rằng những nam thanh niên độc thân sống cùng gia đình và dành nhiều thời gian chơi game là nguyên nhân đằng sau "cuộc khủng hoảng của nam giới Mỹ".
Năm ngoái, Cục Dự trữ Liên bang San Francisco cũng đưa ra một lý giải. Cơ quan này cho rằng nam giới rời thị trường lao động do học tập hoặc trách nhiệm chăm sóc người thân, đồng thời một bộ phận khác bị loại khỏi thị trường lao động vì không phù hợp về kỹ năng hoặc do khuyết tật.
Một nghiên cứu mới của hai nhà kinh tế học Remy Levin và Daniela Vidart thuộc Đại học Connecticut tiếp tục bổ sung các giải thích vào cuộc tranh luận này. Theo nghiên cứu, thái độ của nam giới đối với việc đi làm phụ thuộc lớn vào bối cảnh kinh tế mà họ chứng kiến trong suốt cuộc đời, đặc biệt là những trải nghiệm thời thơ ấu.
Các nhà kinh tế học giải thích rằng khi những bé trai lớn lên trong môi trường chứng kiến mức lương thấp và tỷ lệ thất nghiệp cao ở những người đàn ông xung quanh, chúng sẽ hình thành thái độ bi quan về triển vọng của chính mình trong tương lai, từ đó ít có khả năng tham gia thị trường lao động hơn.
"Nghiên cứu chỉ ra rằng tác động từ tâm lý và trải nghiệm có thể biến một giai đoạn thiếu hụt việc làm tạm thời thành sự sụt giảm lực lượng lao động mang tính dài hạn", hai tác giả viết. Hiện tượng này vẫn tồn tại ngay cả khi những người đàn ông chuyển đến sinh sống ở bang khác.
Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, những trải nghiệm thuở nhỏ mới là yếu tố quyết định tỷ lệ tham gia thị trường lao động. Nói cách khác, kỳ vọng của nam giới về thu nhập và cơ hội nghề nghiệp được định hình từ những bài học tích lũy trong quá khứ, thay vì các điều kiện kinh tế vĩ mô như lạm phát hay thất nghiệp trên phạm vi toàn quốc.
"Chính môi trường nơi nam giới lớn lên, chứ không phải những gì họ quan sát khi trưởng thành, định hình mức độ tham gia lao động sau này của họ", Levin và Vidart kết luận.
"Điều này cho thấy những năm tháng đầu đời là giai đoạn then chốt để hình thành niềm tin về giá trị của việc làm, đồng thời gợi mở cách thức các chính sách có thể thúc đẩy sự gắn bó lâu dài của nam giới với thị trường lao động", nghiên cứu chỉ ra.
Ngoài ra, các nghiên cứu riêng biệt cũng cho thấy đại dịch Covid-19 có thể đã khiến nhiều người đánh giá lại các ưu tiên trong cuộc sống, từ đó lựa chọn làm việc ít giờ hơn.
Tuy nhiên, khoảng cách giữa hai giới vẫn rất rõ rệt. Tính đến năm 2022, nhóm nam thanh niên có từ bằng cử nhân trở lên đã cắt giảm trung bình 14 giờ làm việc mỗi năm so với năm 2019. Trong khi đó, mức giảm ở phụ nữ có cùng trình độ học vấn ít hơn nhiều, chỉ giảm 3 giờ.
Một nghiên cứu khác của Cục Dự trữ Liên bang Boston công bố năm 2022 cho biết, nam giới từ 25 đến 54 tuổi không có bằng đại học đang rời bỏ thị trường lao động với tỷ lệ cao kỷ lục. Nguyên nhân một phần đến từ áp lực tâm lý khi họ cảm thấy tự ti về địa vị xã hội của mình so với những người bạn đồng lứa có học vấn cao hơn.
Kể từ năm 1980, thu nhập hàng tuần của nam giới không có bằng cấp đã giảm 17% sau khi điều chỉnh theo lạm phát, trong khi thu nhập của nam giới có bằng đại học tăng 20%.
Theo thông tin từ Đài Al Hadath của Saudi Arabia được Đài RT dẫn lại, Iran được cho là sẵn sàng bàn giao kho uranium làm giàu cao cho Nga.
Ý tưởng này xuất hiện trong bản đề xuất hòa bình mới nhất mà Tehran gửi tới Washington thông qua Pakistan. Đài Al Hadath cho biết ngày 18-5, dẫn nguồn từ một tài liệu bị rò rỉ mà họ có được.
Đây là diễn biến mới trong chuỗi căng thẳng kéo dài hơn hai tháng, kể từ khi Mỹ và Israel khởi xướng cuộc tấn công nhắm vào Cộng hòa Hồi giáo Iran từ cuối tháng 2.
Sau khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào đầu tháng 4, các cuộc đàm phán do Islamabad làm trung gian rơi vào bế tắc. Từ đó, cả Washington lẫn Tehran nhiều lần đưa ra đề xuất chấm dứt xung đột nhưng đều bác bỏ yêu cầu của phía bên kia.
Trong đề nghị mới nhất, Iran được cho là sẵn sàng đóng băng chương trình hạt nhân trong thời gian dài, với điều kiện kho uranium làm giàu cao phải được chuyển giao cho Nga thay vì cho Mỹ.
Tehran vẫn kiên quyết không chấp nhận việc tháo dỡ hoàn toàn chương trình này, Đài Al Hadath cho biết thêm.
Theo ước tính của Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế, Iran hiện lưu giữ hơn 400kg uranium làm giàu tới mức 60%. Để đạt cấp độ vũ khí, uranium cần được làm giàu tới ít nhất 90%.
Matxcơva đã nhiều lần bày tỏ sẵn sàng hỗ trợ chấm dứt xung đột, đặc biệt thông qua việc tiếp nhận kho uranium nói trên.
"Chúng tôi không chỉ đưa ra đề nghị đó, mà thực tế đã từng thực hiện một lần vào năm 2015. Iran hoàn toàn tin tưởng chúng tôi, và điều đó có cơ sở", Tổng thống Nga Vladimir Putin phát biểu đầu tháng này. Ông nhấn mạnh Nga chưa bao giờ vi phạm các thỏa thuận đã ký kết và vẫn duy trì hợp tác với Iran trong lĩnh vực năng lượng hạt nhân hòa bình.
Tuy nhiên, Washington đã bác bỏ đề xuất của Tehran vì không đáp ứng đủ yêu cầu, trang Axios đưa tin ngày 18-5, dẫn lời một quan chức Mỹ giấu tên. Theo người này, Iran chỉ thực hiện những điều chỉnh mang tính hình thức so với bản đề nghị trước.
Tổng thống Mỹ Donald Trump từng nhiều lần khẳng định kho uranium làm giàu cao của Iran phải được bàn giao cho Mỹ. Tuần trước, ông nói với Đài Fox News rằng việc thu được kho uranium của Iran khiến ông "cảm thấy yên tâm hơn".
