World Cup 2026 không chỉ mở rộng quy mô lên 48 đội tuyển, mà lần đầu tiên từ kỳ 1994 có sự trở lại của bảng xếp hạng dành cho các đội đứng thứ ba. Số lượng 48 đội không thể chia thành 32 theo cách hợp lý. Các đội giành vé đi tiếp từ vòng bảng sẽ gồm 12 đội nhất, 12 đội nhì và 8 đội đứng thứ ba có thành tích tốt nhất.
Đồng thời, đây là World Cup đầu tiên trong lịch sử áp dụng thành tích đối đầu trực tiếp, thay vì hiệu số bàn thắng bại làm tiêu chí phân hạng ưu tiên khi các đội bằng điểm. Quy định tính thành tích đối đầu đồng nghĩa với việc các đội có thể định đoạt vị trí đầu bảng hoặc chính thức bị loại chỉ sau hai lượt trận. Hiện tại, đã có 8 đội tuyển rơi vào cảnh “đá thủ tục” ở lượt trận cuối vòng bảng.
Ví dụ tại bảng J, Argentina đã giành 6 điểm và chắc chắn không thể bị soán vị trí đầu bảng do đã đánh bại cả hai đội đang có ba điểm là Áo và Algeria. Ngược lại, Jordan với 0 điểm chắc chắn bị loại vì để thua cả hai đối thủ kể trên.
Nếu hiệu số bàn thắng bại vẫn là tiêu chí được ưu tiên hàng đầu, mọi đội tuyển hẳn vẫn còn mục tiêu để chiến đấu. Nhưng giờ đây, các đội tuyển đã hoàn thành xong mục tiêu vòng bảng có thể sẽ tung ra sân đội hình dự bị ở lượt trận cuối.
Chưa kể, với cục diện các đội đứng thứ ba, do có tới 12 bảng đấu, ban tổ chức phải mất tới 5 ngày mới hoàn thành lượt trận cuối. Điều này dẫn đến việc một số đội phải đá sớm sẽ hoàn toàn không thể biết được mình cần bao nhiêu điểm, qua đó chen chân vào nhóm các đội đứng thứ ba giành quyền đi tiếp. Nói cách khác, đó sẽ là những “trận chiến trong bóng tối” với các đội này. Ngược lại, các đội đá cuối lại biết chính xác họ cần phải làm gì.
Lấy Scotland làm ví dụ. Thầy trò Steve Clarke đang đứng thứ ba tại bảng C và chuẩn bị bước vào trận đấu với Brazil tại Miami (Mỹ). Morocco và Haiti, hai đội còn lại trong bảng, sẽ chạm trán nhau tại Atlanta (Mỹ) cùng giờ. Xét trong hoàn cảnh bình thường, lịch thi đấu đó sẽ đảm bảo tính công bằng và sòng phẳng. Nhưng Scotland không chỉ phải đua với Brazil, Morocco hay Haiti. Họ đang phải đấu với gần 40 đội tuyển khác, tức những đối thủ về mặt lý thuyết vẫn có thể xếp thứ ba vào lúc này.
Do đó, Scotland phải cố chen chân vào top 8 trên tổng số 12 đội đứng thứ ba. Đúng là đội tuyển có biệt danh “Quân đoàn Tartan” có thể tự định đoạt số phận bằng cách đánh bại Brazil, nhưng về lý thuyết đây vẫn là đối thủ được đánh giá mạnh hơn họ rất nhiều. Vì vậy, mục tiêu khả dĩ là Scotland tìm kiếm một kết quả hòa.
Nếu Scotland ở một bảng đấu World Cup truyền thống – tức hai đội đi tiếp, hai đội bị loại – mục tiêu lại rất rõ ràng. Họ chỉ cần liếc sang trận đấu ở Atlanta để biết mình phải làm gì, và khả năng cao là họ buộc phải thắng Brazil. Nhưng thực tế ở World Cup 2026 lại mang đến viễn cảnh nhiều dấu hỏi cho Scotland. Họ hiện có 3 điểm. Số điểm đó có thể đủ để đi tiếp qua nhóm đội xếp thứ ba tốt nhất hoặc không, tùy vào hiệu số bàn thắng bại, số bàn ghi được và kết quả ở nhiều sân đấu khác.
Vấn đề là Scotland không thể biết được cái đích nhắm tới là bao nhiêu, cho đến khi các trận đấu cuối cùng ở vòng bảng kết thúc vào ngày 28/6. Giả sử trong trận đấu với Brazil, Scotland có thể đang thua hai bàn, và tỉ số đó có khi lại là vừa đủ. Nhưng vì không biết, họ buộc phải dâng lên tìm bàn gỡ và để thủng lưới thêm. Bàn thua đó hoàn toàn có thể tiễn họ về nước. Mấu chốt là họ không có cách nào biết được thế nào là đủ.
Tua nhanh đến các trận đấu vào ngày 28/6, như Croatia gặp Ghana ở Philadelphia (Mỹ), hay Algeria gặp Áo ở Kansas City (Mỹ). Những đội tuyển này sẽ biết chính xác sứ mệnh. Họ có thể biết một trận thua sát nút không quá hai bàn vẫn đủ để đi tiếp, biết một trận hòa là chắc suất, hay chỉ cần một bàn thắng nữa là giải quyết xong xuôi. Họ có thể toan tính cách đá, điều chỉnh nhân sự theo đúng yêu cầu của cơ chế chọn ra 8 đội đứng thứ ba tốt nhất. Trong khi đó, Scotland và tất cả các đội phải đá sớm đều phải “chơi trong bóng tối”.
Việc dùng thành tích đối đầu làm tiêu chí phân hạng đầu tiên không còn là mới mẻ. UEFA vốn luôn ưu ái thể thức này trong mọi giải đấu của họ. Lý thuyết đằng sau quy định này là phân định các đội dựa trên chính kết quả trận đấu giữa họ, loại bỏ tác động từ những trận thắng đậm bất thường trước các đối thủ khác, vốn là yếu tố dễ làm bóp méo hiệu số bàn thắng bại.
Dù quy mô chỉ bằng một nửa xét về số lượng các đội tham dự, nhưng kể từ năm 2016, vòng chung kết Euro đã áp dụng thể thức tương tự World Cup hiện tại, cho phép một số đội đứng thứ ba giành vé đi tiếp. Ví dụ ở Euro 2016, Italy chiếm vị trí đầu bảng và Ukraine bị loại chỉ sau hai lượt trận. Euro 2020 cũng từng tạo ra một trận cầu thủ tục giữa Hà Lan và Bắc Macedonia. Hay ở Euro 2024, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha xây chắc vị trí dẫn đầu ở các bảng đấu của họ, còn Ba Lan sớm phải xách va ly về nước.
Tuy nhiên, số đội tuyển sớm bị loại hoặc giành vé vào vòng 32 đội tại kỳ World Cup 2026 (8 đội) đã vượt qua tổng số của cả ba kỳ Euro gần nhất cộng lại (7 đội).
Mexico, Mỹ, Đức và Argentina đã chắc suất nhất bảng. Haiti, Thổ Nhĩ Kỳ, Tunisia, Jordan và Panama đều biết họ sẽ phải xách va-li về nước sớm. Các cặp đấu Mỹ gặp Thổ Nhĩ Kỳ và Argentina gặp Jordan giờ chỉ còn mang tính chất thủ tục giữa một đội nhất bảng và một đội đã bị loại. Để so sánh, ở World Cup 2022, chỉ Canada và Qatar là hai đội hiếm hoi bị loại sau hai lượt trận đầu.
Những đội tuyển như Argentina hay Đức sẽ tiếp cận lượt trận cuối vòng bảng như thế nào? Rất khó để dự đoán, nhưng trong một kỳ giải có mật độ dày đặc, mục tiêu cho các trụ cột nghỉ ngơi là khó tránh khỏi. Các đội nhất bảng đang có đặc quyền đưa một đội hình hoàn toàn sung sức vào vòng 1/16.
Những hệ lụy này từng diễn ra. Ở Euro 2024, Bồ Đào Nha toàn thắng hai trận đầu và chắc suất nhất bảng. Ở lượt trận thứ ba gặp Georgia, HLV Roberto Martinez đã thay đổi tới 8 vị trí trong đội hình xuất phát. Kết quả là Georgia thắng 2-0, leo lên vị trí thứ ba và vào vòng 1/8, vô tình gián tiếp đẩy Hungary khỏi nhóm các đội đứng thứ ba có thành tích tốt nhất và bị loại.
Kịch bản tương tự hoàn toàn có thể tái diễn tại World Cup 2026. Curacao và Bờ Biển Ngà đều đã phơi áo trước một tuyển Đức tung ra đội hình mạnh nhất ở bảng E. Giống như Georgia, Ecuador buộc phải thắng ở lượt trận cuối để nuôi hy vọng đi tiếp, và họ có lợi thế lớn khi nhiều khả năng chỉ phải đối đầu với một “Die Mannschaft” gồm nhiều cầu thủ dự bị. Điều này mang lại cảm giác bất công, không chỉ cho Curacao và Bờ Biển Ngà, mà còn cho cả những đội tuyển khác đang chắt chiu, toan tính từng cơ hội để tranh suất thứ ba.
Thể thức vòng bảng truyền thống ở World Cup cũng có những vết gợn. Các đội có thể bước vào trận đấu khi đã biết rõ kết quả nào sẽ đưa cả hai đi tiếp, từ đó bắt tay nhau, chủ động đá thong dong để tránh các chấn thương và đôi bên cùng có lợi. Hãy nhớ lại “bóng ma” ở World Cup 1982 giữa Tây Đức và Áo.
Một chiến thắng tối thiểu của Tây Đức giúp cả hai đội đi tiếp và loại Algeria. Kết quả đúng là Tây Đức thắng 1-0 và hiệp hai không khác gì một trận giao hữu. Trận cầu năm đó mãi được khắc ghi trong lịch sử bằng cái tên “nỗi hổ thẹn Gijon” (Gijon, Tây Ban Nha là nơi diễn ra trận đấu).
Hay như một đội cũng có thể biết chính xác mình cần thắng bao nhiêu bàn, như trường hợp Argentina gặp Peru tại World Cup 1978. Biết mình cần thắng cách biệt bốn bàn để đi tiếp, Argentina đã vùi dập đối thủ 6-0, để lại những hoài nghi về áp lực khủng khiếp đè nặng lên Peru cho đến tận ngày nay.
Cả hai sự kiện tai tiếng đó đều xuất phát từ việc sắp xếp thời gian không hợp lý của ban tổ chức. Tây Đức và Áo có thể toan tính vì Algeria đã đá với Chile từ ngày hôm trước. Argentina cũng vậy, họ chứng kiến những gì Brazil làm trước Ba Lan vài giờ trước đó và biết rõ số bàn thắng mình cần ghi.
Chính từ sau World Cup 1982, FIFA đã thay đổi thể thức để các trận đấu cuối cùng của mỗi bảng phải diễn ra cùng giờ. World Cup 2026 cũng vậy. Nhưng mục đích đó lại trở nên vô nghĩa trong một vài trường hợp, bởi thể thức chọn đội đứng thứ ba một lần nữa làm lệch lạc dòng thời gian. Nỗi lo sợ về việc World Cup năm nay đang quay trở lại thời kỳ trước năm 1986 là có cơ sở.
Cape Verde chỉ phạm một lỗi trong trận ra quân World Cup 2026 tối 15/6, cũng là trận đầu tiên của họ trong lịch sử giải đấu. Lỗi này thuộc về Lopes Cabral với pha vung tay vào mặt Marcos Llorente ở phút 15.
Theo Opta, Cape Verde là đội phạm lỗi ít nhất trong một trận World Cup kể từ năm 1966, thời điểm bắt đầu ghi nhận kỷ lục. Đại diện châu Phi phá lục ba lỗi của Tây Đức trong trận gặp Chile năm 1974 và của Costa Rica trong trận gặp Đức năm 2022.
Đội phạm lỗi nhiều nhất trong một trận World Cup vẫn là Brazil, với 31 lỗi trong trận tứ kết gặp Colombia năm 2014.
Lopes Cabral phải nhận thẻ vàng với lỗi duy nhất của Cape Verde. Điều này cũng làm nên kỷ lục đội bóng có tỷ lệ thẻ vàng trên số pha phạm lỗi cao nhất trong một trận World Cup - 100%.
Trong trận ra quân bảng H World Cup 2026, Tây Ban Nha kiểm soát bóng 62%, dứt điểm 23 lần và trúng đích tám lần, nhưng không ghi được bàn nào. Họ tạo ra một số cơ hội, nhưng đều thất bại trước xà ngang và thủ môn Vozinha. Trong khi đó, Cape Verde thành công với chiến thuật lùi sâu phòng ngự. Đại diện châu Phi thường bố trí tám cầu thủ trên phần sân nhà, kiểm soát không gian và tạo "bức tường" kiên cố trước khung thành.
Tờ Marca đánh giá Cape Verde đã thiết lập cấu trúc phòng ngự gần như hoàn hảo. Hệ thống này không cần phạm lỗi nhiều mà vẫn khiến nhà vô địch Euro 2024 tê liệt, không thể tận dụng lợi thế kiểm soát bóng và cơ hội ghi bàn. Nó trở thành một phiên bản khác của hệ thống phòng ngự kiểu Italy và HLV Jose Mourinho, hiệu quả hơn và bớt phần bạo lực.
Tây Ban Nha phạm 10 lỗi và cũng phải nhận một thẻ vàng. Việc chiếm ưu thế nhưng phạm lỗi nhiều hơn là một thất bại khác của thầy trò HLV Luis De La Fuente, bên cạnh kết quả hòa 0-0. Sau trận đấu, De La Fuenta thừa nhận Cape Verde tổ chức lối chơi rất tốt.
Trận Tây Ban Nha hòa Cape Verde 0-0 là bất ngờ lớn xét tới khác biệt trình độ. Trước giờ bóng lăn, đại diện châu Âu xếp thứ hai trên bảng tổng sắp FIFA, hơn đối thủ 60 bậc.
Theo các nhà cái, cùng Pháp, Tây Ban Nha là ứng cử viên số một cho chức vô địch World Cup 2026 với tỷ lệ 5/1 (đặt 1 ăn 5). Tiếp theo là Anh với tỷ lệ 8,5/1, Brazil 9/1, Argentina và Bồ Đào Nha 11/1.
Tây Ban Nha đã dự 16 kỳ World Cup và vô địch vào năm 2010. Trên đấu trường Euro, họ đang giữ kỷ lục vô địch 4 lần.
Cape Verde mới lần đầu dự World Cup sau 7 lần đá vòng loại. Tại giải vô địch châu Phi, đội này đá vòng loại 14 lần, dự vòng chung kết 4 lần và vào tứ kết hai lần. Cape Verde thậm chí không vượt qua vòng loại giải vô địch châu Phi 2025, xếp cuối trong bảng đấu có Ai Cập, Botswana và Mauritania.
Cape Verde (gọi là Cáp Ve) nằm giữa Đại Tây Dương, cách bờ biển Tây Phi khoảng 570 km, từng là thuộc địa của Bồ Đào Nha cho đến khi tuyên bố độc lập vào năm 1975. Với dân số 524.877 theo Ngân hàng Thế giới, họ là quốc gia nhỏ thứ hai trong lịch sử góp mặt ở World Cup sau Iceland (giành vé dự World Cup 2018 tại Nga, với dân số ước tính khoảng 335.000 người vào thời điểm đó).
Cho đến nay, Zidane cùng gia đình và bạn bè đang có mặt ở Mỹ để xem World Cup 2026. Họ đã có mặt trên khán đài sân MetLife ở New York để xem trận đội tuyển Brazil hòa Ma Rốc tỷ số 1-1 ngày 14.6. Zidane đến xem cùng ba con trai là Enzo, Theo và Elyaz, theo L'Équipe và kênh RMC Sport cũng xác nhận.
"Trận tiếp theo, Zidane cùng các con trai của mình được xem là có nhiều khả năng vẫn ở lại New York và tiếp tục đến sân MetLife để ủng hộ đội tuyển Pháp, cũng thi đấu tại đây trận ra quân ở bảng I gặp Senegal (lúc 2 giờ ngày 17.6, giờ Việt Nam).
Thế nhưng, quyết định đã được đưa ra, Zidane cùng các con của mình sẽ đến Kansas City để ủng hộ người con trai còn lại là Luca Zidane, thủ môn dự kiến sẽ bắt chính ở trận ra mắt World Cup, trong trận Algeria gặp Argentina trên sân Arrowhead", L'Équipe cho biết.
"Đây là lựa chọn chiến thắng cho Luca Zidane", theo RMC Sport. "Zidane đã chọn ngày ra mắt của con trai mình ở World Cup để ủng hộ, thay vì đội tuyển Pháp", L'Équipe bày tỏ. Các báo của Pháp này cũng thừa nhận, rằng đây là quyết định rất dứt khoát của Zidane. Bất kể, sau World Cup 2026 ông sẽ là người kế vị HLV Deschamps để dẫn dắt đội tuyển Pháp cho hành trình mới.
Trong khi đó, việc lựa chọn đến ủng hộ con trai Luca Zidane thi đấu cũng có nhiều lý do, ngoài việc lần đầu tiên ra mắt World Cup, thủ môn của đội tuyển Algeria này cũng chỉ mới trở lại sau chấn thương từng khiến anh có khả năng không thể góp mặt ở ngày hội bóng đá thế giới.
Luca Zidane, 28 tuổi, trước đây khoác áo hầu hết các đội trẻ của Pháp, nhưng anh đã quyết định chọn đại diện thi đấu cho Algeria theo gốc gác của bố mình, để có cơ hội dự World Cup.
Vì vậy, đây là một sự kiện trọng đại đối với gia đình nhà Zidane, sau khi các anh em của Luca gồm Enzo, Theo và Elyaz đều không có cơ hội khoác áo đội tuyển. Hiện chỉ có mỗi Luca có cơ hội tiếp bước theo người bố huyền thoại của mình, cựu danh thủ Zidane, khi ra mắt đấu trường World Cup.
Cũng đáng tiếc cho Zidane vì ông phải lựa chọn để xem chỉ một trận đấu, do trận đội tuyển Pháp gặp Senegal và Algeria gặp Argentina diễn ra ở hai thành phố khác nhau tại Mỹ và rất sát giờ nhau, nên nếu xem cả hai trận là quá phức tạp.
Cụ thể, trận Pháp gặp Senegal diễn ra lúc 2 giờ tại New York, còn Algeria gặp Argentina lúc 8 giờ tại Kansas City, cùng ngày 17.6 và đều giờ Việt Nam.
Ở bảng F World Cup 2026 cùng hai đối thủ mạnh là Hà Lan và Nhật Bản, rõ ràng Thụy Điển và Tunisia hiểu rõ cuộc đối đầu trực tiếp này có ý nghĩa vô cùng quan trọng, đội thất bại còn rất ít cơ hội vượt qua vòng bảng.
Bóng đá Thụy Điển có lần thứ 13 tham dự một kỳ World Cup. Tuy nhiên ngoài việc giành ngôi á quân năm 1958 và giành hạng ba năm 1994, đội tuyển Thụy Điển không thực sự thành công ở các kỳ World Cup gần đây.
Hành trình Thụy Điển đến với World Cup 2026 để lại nhiều tranh cãi, họ xếp cuối bảng vòng loại khu vực châu Âu khi nằm ở bảng đấu cùng với Kosovo, Slovenia và Thụy Sĩ. Tuy nhiên nhờ thể thức ưu tiên cho các đội có thành tích cao ở UEFA Nations League, Thụy Điển may mắn có được suất đá play-off.
Ở các trận tranh vé vớt với Ukraine và Ba Lan, sự tỏa sáng của ngôi sao Arsenal, Viktor Gyokeres đã giúp Thụy Điển hồi sinh, qua đó trở thành một trong 16 đại diện châu Âu có mặt ở World Cup 2026.
Phong độ thất thường khiến Thụy Điển bị hoài nghi trước khi bước vào giải đấu ở Mỹ, Mexico, Canada. Ở các trận đấu trước thềm World Cup 2026, đại diện Bắc Âu thua Na Uy 1-3, hòa Hy Lạp 2-2 và thắng Hungary 2-0.
Khác với Thụy Điển, Tunisia là đại diện thường xuyên của các kỳ World Cup, dù họ chưa từng vượt qua vòng bảng. Họ cùng với Morocco và Bờ Biển Ngà được đánh giá là những đội tuyển châu Phi mạnh nhất thời điểm hiện tại. Tuy vậy ở trận giao hữu trước thềm World Cup 2026, Tunisia gây bất ngờ khi thua 0-5 trước đội tuyển Bỉ.
Khác với những đội bóng châu Phi truyền thống như Nigeria, Cameroon hay Senegal, đội tuyển Tunisia có lối chơi thực dụng mang phong cách châu Âu. Nền tảng thể lực dồi dào và sự chắc chắn trong phòng ngự là điểm mạnh giúp Tunisia có được thành công nhất định trong những năm qua.
Về lực lượng trước cuộc so tài ngày mai, Thụy Điển nhiều khả năng thiếu vắng Gabriel Gudmundsson do bị cảm cúm. Các trụ cột như Daniel Svensson, Elliot Stroud,Victor Lindelof, Anthony Elanga, Benjamin Nygren và Alexander Bernhardsson đều đã bình phục để sẵn sàng ra sân.
Thụy Điển sử dụng sơ đồ chiến thuật 3-4-1-2 ưu tiên sự chắc chắn ở khu vực giữa sân, nhiệm vụ ghi bàn được trao cho cặp tiền đạo Gyokeres và Alexander Isak. Lối chơi giàu thể lực và đeo bám khó chịu ở giữa sân giúp đại diện Bắc Âu gây ra nhiều khó khăn cho các đối thủ mạnh.
Tunisia chịu tổn thất lực lượng khi Lamouchi bị chấn thương từ trận gặp Bỉ ngày 6/6 và chắc chắn vắng mặt. Tuy nhiên, họ đón chào sự trở lại của các trụ cột quan trọng như thủ môn Mouhib Chamakh, Hannibal Mejbri, Omar Rekik và đặc biệt là Rani Khedira - con trai của nhà vô địch World Cup 2014 cùng tuyển Đức, Sami Khedira.
Thụy Điển và Tunisia có sự tương đồng nhất định về lối chơi, đó là sự thực dụng, tận dụng nền tảng thể lực dồi dào và ưu tiên các đường bóng dài để các tiền đạo đua tốc độ. Đội bóng nào ít mắc sai lầm và giữa được cái đầu lạnh ở thời điểm quan trọng sẽ có nhiều cơ hội chiến thắng.
