“Giá trị nổi bật của TP HCM không chỉ nằm ở quy mô kinh tế hay đóng góp ngân sách mà còn ở vai trò tiên phong thử nghiệm thể chế, nhận lãnh trách nhiệm đi trước mở đường”, TS Trần Du Lịch nói tại hội thảo khoa học “50 năm Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh: Dấu ấn lịch sử, khát vọng phát triển và đột phá thể chế” do UBND TP HCM tổ chức ngày 25/6.
Nửa thế kỷ trước, ngày 2/7/1976, Thành phố Sài Gòn – Gia Định chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh. Theo TS Trần Du Lịch, sau 50 năm, câu chuyện của TP HCM không chỉ là tăng trưởng kinh tế hay đóng góp ngân sách mà còn là hành trình tìm lối đi trong những giai đoạn khó khăn nhất, từ đó mở đường cho cả nước.
Ông cho rằng các chỉ số về GRDP hay thu ngân sách chưa phản ánh đầy đủ dấu ấn của TP HCM. Đóng góp lớn nhất của thành phố là góp phần hình thành đường lối Đổi mới và mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.
Nhìn lại giai đoạn trước Đổi mới năm 1986, ông Lịch cho biết TP HCM đã chủ động tìm lời giải cho hai bài toán cấp bách là bảo đảm lương thực cho hàng triệu dân và duy trì nguồn nguyên liệu cho các xí nghiệp quốc doanh. Những mô hình đổi mới tại Dệt Thành Công, Phong Phú, Thắng Lợi… đã tạo cơ sở thực tiễn để Trung ương ban hành các chủ trương tháo gỡ rào cản sản xuất, từng bước thừa nhận quyền tự chủ kinh doanh và phát triển kinh tế nhiều thành phần.
Từ nền tảng năng động, dám nghĩ dám làm, TP HCM tiếp tục đi đầu trong nhiều mô hình kinh tế thị trường như xây dựng khu chế xuất, thí điểm cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, phát triển thị trường chứng khoán và áp dụng cơ chế đổi đất lấy hạ tầng, tiêu biểu là khu đô thị Phú Mỹ Hưng.
“Đó là những đóng góp không thể đo đếm bằng con số”, ông Lịch nói. Theo ông, suốt 50 năm qua và cả chặng đường phía trước, TP HCM luôn là nơi thử nghiệm thể chế, nhận lãnh trách nhiệm đi trước mở đường, tạo môi trường cạnh tranh để đất nước phát triển.
Ông Lịch cho rằng TP HCM hiện không chỉ mở rộng về quy mô mà còn hội tụ thế mạnh của ba địa phương. Bình Dương tiên phong thu hút đầu tư, phát triển khu công nghiệp và mô hình doanh nghiệp nhà nước làm hạ tầng với Becamex. Bà Rịa – Vũng Tàu có kinh nghiệm phát triển cảng biển, hạ tầng giao thông và cơ chế đổi đất lấy hạ tầng.
“Ba địa phương đều có truyền thống tiên phong đổi mới. Vì vậy, phép cộng này không đơn thuần là 1+1+1=3 mà có thể tạo ra giá trị lớn hơn khi TP HCM có Luật Đô thị đặc biệt và không gian phát triển mới”, ông nói.
PGS.TS Nguyễn Văn Hiệp, nguyên Hiệu trưởng Đại học Thủ Dầu Một, cho rằng TP HCM không còn là một đô thị đơn lẻ mà đang mở rộng không gian phát triển theo hướng liên kết vùng, hình thành siêu đô thị hơn 14 triệu dân.
Theo ông, TP HCM mới không chỉ là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước mà còn là đầu mối kết nối vùng Đông Nam Bộ, cửa ngõ giao thương quốc tế, trung tâm tài chính, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong cấu trúc mới này, vai trò tiên phong không còn dừng ở việc thử nghiệm các mô hình riêng lẻ mà phải dẫn dắt cả vùng phát triển năng động, tạo động lực lan tỏa cho cả nước.
Nhắc lại giá trị nổi bật nhất của TP HCM sau nửa thế kỷ là vai trò tiên phong kiến tạo và thử nghiệm thể chế, ông Hiệp cho rằng thành phố cần tiếp tục sứ mệnh này thông qua Luật Đô thị đặc biệt và đổi mới tư duy quản trị phù hợp mô hình siêu đô thị đa trung tâm. Mục tiêu không chỉ là tăng trưởng nhanh mà còn xây dựng đô thị thông minh, đáng sống, nơi công nghệ phục vụ con người và phát triển kinh tế gắn với chất lượng môi trường, hạnh phúc của người dân.
Trong khuôn khổ họp báo ra mắt chương trình "Vì một Việt Nam khỏe mạnh", Bộ Y tế, Sở Y tế TP.HCM và báo Tuổi Trẻ tổ chức hội thảo "Kinh tế bạc thúc đẩy hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe".
Hội thảo với nhiều bài tham luận và một phiên thảo luận. Nội dung tập trung vào các vấn đề trọng tâm như y tế dự phòng, già hóa dân số và các giải pháp phát triển hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện.
Mở đầu hội thảo, PGS.TS Trần Đắc Phu - nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) - cho hay Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đã nêu rất rõ: sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn xã hội.
Chúng ta vẫn thường nói rằng khi thiếu tiền thì cần tiền, nhưng khi không có sức khỏe thì mọi thứ khác đều trở nên vô nghĩa. Điều đó cho thấy sức khỏe chính là nền tảng của sự phát triển.
Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sức khỏe không chỉ là trạng thái không có bệnh tật, mà còn bao gồm sức khỏe thể chất, tinh thần và xã hội. Vì vậy, các chính sách y tế hiện nay cần hướng tới việc bảo vệ và nâng cao sức khỏe một cách toàn diện, bao gồm cả việc nâng cao tầm vóc, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống.
Việt Nam chúng ta có một điểm rất đáng ghi nhận: tuổi thọ trung bình cao hơn so với nhiều quốc gia có cùng mức thu nhập.
Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại một vấn đề đáng suy nghĩ: "sống lâu nhưng chưa sống khỏe". Nhiều người trong chúng ta vẫn đang phải điều trị các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tiểu đường…
Chính vì vậy, Nghị quyết 72 đã nhấn mạnh một chuyển đổi rất quan trọng: từ tư duy "khám chữa bệnh" sang "chủ động phòng bệnh".
Điều này không có nghĩa là xem nhẹ công tác khám chữa bệnh, mà là thay đổi thứ tự ưu tiên và cách tiếp cận. Trước đây, chúng ta thường chờ có bệnh mới đi khám; còn hiện nay, cần chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa.
Đặc biệt, Nghị quyết 72 cũng khẳng định vai trò then chốt của y tế cơ sở, trong đó có các trạm y tế xã. Chúng ta cần thay đổi nhận thức rằng tuyến cơ sở không phải là tuyến "kém quan trọng", mà chính là nền tảng của hệ thống y tế.
Ông Phu nhấn mạnh y tế cơ sở, đặc biệt là các trạm y tế xã, giữ vai trò nền tảng, là nơi trực tiếp quản lý sức khỏe người dân, phát hiện sớm bệnh tật, tư vấn và triển khai các hoạt động dự phòng.
Y tế dự phòng bao gồm các biện pháp nhằm ngăn ngừa bệnh, giảm nguy cơ và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, chủ yếu hướng tới những người còn khỏe mạnh, trong khi khám chữa bệnh tập trung điều trị khi đã mắc bệnh; hai lĩnh vực này có sự gắn kết chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau.
Trong bối cảnh hiện nay, việc tăng cường y tế dự phòng và củng cố hệ thống y tế cơ sở không chỉ giúp nâng cao sức khỏe người dân mà còn góp phần giảm tải cho các bệnh viện, nâng cao hiệu quả kinh tế và tính bền vững của hệ thống y tế.
Vì vậy, để hướng tới mục tiêu một Việt Nam khỏe mạnh, chúng ta cần thay đổi tư duy từ thụ động sang chủ động, chú trọng phòng bệnh hơn chữa bệnh, phát huy vai trò của y tế cơ sở và tập trung vào các nhóm nguy cơ cao. Đây không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà là nhiệm vụ chung của toàn xã hội.
Dự án phát huy giá trị khu di tích Nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng được thực hiện từ năm 2017 tại thôn 1, xã Thạnh Bình, TP Đà Nẵng (trước đây là xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước, Quảng Nam).
Từ giai đoạn 2017 đến tháng 8-2021 dự án do UBND huyện Tiên Phước làm chủ đầu tư.
Từ tháng 9-2021 do Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng tỉnh Quảng Nam làm chủ đầu tư, nay là Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật Đà Nẵng (Ban quản lý).
Dự án với các hạng mục thi công gồm sân vườn, nền mặt đường, cầu, nhà vệ sinh, nhà để xe, cây xanh, điện, cấp thoát nước, khu phát huy giá trị… với tổng kinh phí gần 50 tỉ đồng.
Quá trình thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng trong phạm vi dự án, đối với khu di tích gốc đã bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư được 1 trong 3 hộ dân.
Đối với 2 hộ còn lại với tổng diện tích 487m2, tổng kinh phí dự kiến khoảng 2,3 tỉ đồng, trong đó UBND huyện Tiên Phước đã ban hành quyết định phê duyệt phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư cho 1 hộ dân với kinh phí 1,6 tỉ đồng.
Đối với khu phát huy giá trị di tích đã bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư được 93% diện tích, hiện còn lại 1.220m2 cần phải tiếp tục thực hiện vì trong khu vực này có đầu tư mương thoát nước chính khu vực.
Ông Nguyễn Công Thành, Phó giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình dân dụng, công nghiệp và hạ tầng kỹ thuật Đà Nẵng, cho biết dự án có tổng mức đầu tư gần 50 tỉ đồng, giai đoạn 1 do UBND huyện Tiên Phước trước đây đã thực hiện khối lượng khoảng 12 tỉ đồng, sau đó chuyển cho các Ban quản lý thực hiện giai đoạn tiếp theo.
Với thời gian ký kết hợp đồng đến ngày 31-8 tới phải hoàn thành, Ban quản lý đã chỉ đạo đơn vị thi công cố gắng đến 31-7 phải hoàn thành để đưa công trình sử dụng vào dịp kỷ niệm 150 năm ngày sinh của cụ Huỳnh Thúc Kháng.
Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi cho rằng dự án này đã trải qua nhiều năm, từ tỉnh Quảng Nam (cũ), sau khi sáp nhập thành TP Đà Nẵng mới, lãnh đạo thành phố rất quan tâm, đặc biệt chuẩn bị cho kỷ niệm 150 năm ngày sinh của cụ Huỳnh Thúc Kháng.
Hiện nay kiểm tra ở hiện trường thi công cơ bản đảm bảo được 80% khối lượng. Sau buổi kiểm tra này, bà yêu cầu cố gắng cơ bản trong tháng 7 dự án đưa vào sử dụng, đảm bảo tất cả các hạng mục đề ra.
Bà Thi cũng đề nghị Ban quản lý đôn đốc, phối hợp với lãnh đạo xã Thạnh Bình triển khai thực hiện dự án đảm bảo đúng tiến độ. Tập trung giải phóng mặt bằng 2 hộ dân còn lại ở Khu nhà lưu niệm, cố gắng trong tháng 8 phải hoàn thành mục tiêu dự án đề ra.
Trưa tháng 5, nền nhiệt ngoài trời tại nhiều khu vực ở Nghệ An vượt ngưỡng 40 độ C. Trên các tuyến đường, hơi nóng hắt lên bỏng rát. Thế nhưng dưới công trường xây dựng, ngoài chợ hay các khu vực bốc vác hàng hóa, nhiều lao động tự do vẫn phải oằn mình làm việc để kiếm sống.
Giữa cái nắng như đổ lửa, nhiều người lao động ở chợ Vinh phải gồng mình mưu sinh. Những người lao động ở đây không thể chọn được thời gian, hễ có xe hàng thì phải "chạy" để làm việc.
Công việc của họ nhận bốc hàng từ chợ đầu mối ra bến xe chợ Vinh. Nắng cộng với hơi nóng từ mặt đường lên như vắt kiệt sức người lao động.
Gần trưa, ông Phạm Văn Minh - phụ hồ ở TP Vinh - vẫn cặm cụi trộn vữa dưới mái tôn nóng hầm hập. Chiếc áo bạc màu thấm đẫm mồ hôi, ông tranh thủ uống ngụm nước, rồi lại tiếp tục công việc.
"Biết nắng nóng dễ sốc nhiệt nhưng nghỉ ngày nào là mất tiền ngày đó. Anh em phải cố làm sớm hơn, nghỉ trưa lâu hơn một chút để tránh kiệt sức", ông Minh nói.
Khoảng 22h đêm, trên cánh đồng lúa chín ở xã Bình Minh, Nghệ An rộn ràng cảnh gặt lúa về đêm. Ánh đèn từ máy gặt liên hợp và đèn pin của người dân sáng cả một vùng.
Bà Trần Thị Lý (54 tuổi) cho biết ban ngày nhiệt độ ngoài đồng quá cao, đứng một lúc đã hoa mắt nên gia đình bà quyết định gặt lúa từ tối đến gần sáng cho kịp mùa vụ. "Đêm có gió mát hơn, làm đỡ mệt. Tuy vất vả nhưng còn hơn ra đồng giữa trưa nắng gắt", bà Lý chia sẻ và cho biết thêm sau khi gặt xong cả nhà sẽ đi cấy đêm để "trốn nắng".
Không khí nóng nực kéo dài cũng khiến nhiều con sông, kênh nước ở Nghệ An trở thành nơi tránh nóng quen thuộc của người dân. Từ cuối buổi chiều đến tối muộn, hàng trăm người lớn, trẻ em đổ ra các bãi sông, kênh thủy lợi để ngâm mình giải nhiệt.
Tại một đoạn kênh ở xã Yên Thành, tiếng trẻ con cười đùa vang cả một vùng quê. Nhiều em nhỏ mặc áo phao, bơi lội dưới sự trông chừng của người lớn. Trên bờ, nhiều người ngồi hóng gió, tận hưởng chút không khí dễ chịu hiếm hoi sau một ngày nắng như thiêu đốt.
