Đây là một trong những nội dung được các chuyên gia pháp lý thảo luận tại Hội thảo khoa học quốc gia “Giải quyết tranh chấp kinh doanh, thương mại trong bối cảnh mới” diễn ra ngày 25/6 tại Tp.HCM. Chương trình được Trung tâm trọng tài Thương mại Quốc tế TGAC phối hợp với Trường Đại học Ngân hàng Tp.HCM tổ chức.
Phát biểu tại hội thảo, ông Tôn Trung Tuấn, Phó Chánh án Tòa án Khu vực 1, Tp.HCM cho biết việc xác định đúng thẩm quyền của trọng tài thương mại trong giải quyết tranh chấp bất động sản có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi nếu xác định sai thẩm quyền, phán quyết trọng tài có thể bị tòa án hủy bỏ.
Theo Luật Trọng tài thương mại năm 2010, trọng tài thương mại có thẩm quyền giải quyết các tranh chấp phát sinh từ hoạt động thương mại giữa các bên; tranh chấp mà ít nhất một bên có hoạt động thương mại hoặc các tranh chấp khác được pháp luật cho phép giải quyết bằng trọng tài.
Tuy nhiên, không phải mọi tranh chấp liên quan đến bất động sản đều có thể đưa ra trọng tài thương mại.
Theo ông Tuấn, cần phân biệt rõ giữa tranh chấp trực tiếp về bất động sản và tranh chấp phát sinh từ các giao dịch liên quan đến bất động sản.
Trong đó, nhóm tranh chấp trực tiếp về bất động sản bao gồm tranh chấp về quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền chiếm hữu hoặc xác định tài sản chung, tài sản riêng đối với bất động sản. Đây là những tranh chấp có thể làm phát sinh, thay đổi hoặc chấm dứt quyền đối với bất động sản.
Trong khi đó, nhóm tranh chấp phát sinh từ giao dịch liên quan đến bất động sản lại tập trung vào quyền và nghĩa vụ giữa các bên phát sinh từ hợp đồng hoặc các quan hệ pháp lý khác, thay vì bản thân tài sản là bất động sản.
Đối với đất đai, pháp luật hiện hành chỉ giao thẩm quyền giải quyết tranh chấp về quyền sử dụng đất cho tòa án hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong những trường hợp cụ thể.
“Những tranh chấp mang tính chất vật quyền đối với đất đai nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của trọng tài thương mại”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Tuy nhiên, Luật Đất đai năm 2024 lại cho phép giải quyết bằng trọng tài thương mại đối với các tranh chấp phát sinh từ hoạt động thương mại liên quan đến đất đai.
Điều này đồng nghĩa với việc trọng tài thương mại không thể giải quyết tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất, nhưng vẫn có thể giải quyết các tranh chấp phát sinh từ hợp đồng chuyển nhượng, hợp đồng hợp tác đầu tư hoặc các giao dịch thương mại có liên quan đến quyền sử dụng đất nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.
Khác với đất đai, phạm vi giải quyết tranh chấp bằng trọng tài đối với nhà ở đã được mở rộng đáng kể.
Theo Luật Nhà ở năm 2023, tranh chấp về quyền sở hữu, quyền sử dụng nhà ở của tổ chức, cá nhân; tranh chấp phát sinh từ các giao dịch về nhà ở hoặc vận hành nhà chung cư có thể được giải quyết bằng trọng tài nếu các bên có thỏa thuận trọng tài hợp lệ.
Đáng chú ý, quy định này không chỉ áp dụng đối với nhà ở hiện có mà còn bao gồm cả nhà ở hình thành trong tương lai.
Tuy nhiên, các tranh chấp liên quan đến nhà ở thuộc sở hữu nhà nước vẫn thuộc thẩm quyền của tòa án do liên quan đến hoạt động quản lý tài sản công và lợi ích công cộng.
Theo các chuyên gia, việc Luật Nhà ở năm 2023 ghi nhận thẩm quyền của trọng tài thương mại đối với tranh chấp nhà ở được xem là bước tiến quan trọng trong việc mở rộng các phương thức giải quyết tranh chấp ngoài tòa án.
Bên cạnh những quy định mới, pháp luật hiện hành vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể về thẩm quyền của trọng tài đối với nhiều loại hình bất động sản khác như công trình xây dựng, tài sản gắn liền với đất, căn hộ du lịch (condotel), biệt thự du lịch hay officetel.
Theo ông Tôn Trung Tuấn, đây là khoảng trống pháp lý cần sớm được nghiên cứu và hoàn thiện nhằm hạn chế tranh chấp về thẩm quyền giữa trọng tài và tòa án.
Một vướng mắc khác được đặt ra là trường hợp tranh chấp bất động sản có liên quan đến quyết định hành chính hoặc giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở.
Theo quy định hiện hành, việc xem xét tính hợp pháp của các quyết định hành chính thuộc thẩm quyền riêng của tòa án, trong khi trọng tài thương mại không có thẩm quyền này.
Do đó, cần sửa đổi Luật Trọng tài thương mại theo hướng loại trừ rõ các tranh chấp đòi hỏi phải xem xét tính hợp pháp của quyết định hành chính khỏi phạm vi giải quyết của trọng tài.
Ngoài ra, các chuyên gia cũng kiến nghị bổ sung cơ chế để người có quyền và nghĩa vụ liên quan có thể tham gia tố tụng trọng tài, đồng thời xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả hơn giữa trọng tài và tòa án trong quá trình giải quyết tranh chấp bất động sản.
Trao đổi thêm tại hội thảo, Luật gia Lê Đông Triều, Phó Chủ tịch Thường trực Trung tâm trọng tài Thương mại Quốc tế TGAC cho rằng việc sửa đổi Luật Trọng tài thương mại năm 2010 cần được nghiên cứu thận trọng, đặc biệt đối với các vấn đề mới như tài trợ tố tụng trọng tài hoặc sự tham gia của bên thứ ba nhằm bảo đảm tính minh bạch, công bằng và hạn chế nguy cơ thao túng quá trình giải quyết tranh chấp.
Ngày 28/4, đại diện Công an phường Ba Ngòi cho biết đang triển khai chương trình "Đổi tiếng pô ồn lấy hạt gạo thơm", áp dụng với thanh thiếu niên và người dân sử dụng xe máy gắn pô độ, pô chế gây tiếng ồn lớn, không đúng quy chuẩn kỹ thuật trên địa bàn.
Người dân tự tháo pô độ, lắp lại pô nguyên bản cho xe rồi mang pô đã tháo đến trụ sở công an phường tại số 49 Hooc Gia, tổ dân phố Giải Phóng để giao nộp. Sau khi kiểm tra, mỗi trường hợp được nhận một bao gạo 10 kg.
Trước đó, tại địa bàn phường xuất hiện nhiều nhóm thanh thiếu niên tụ tập ban đêm, sử dụng xe độ chế, nẹt pô gây ồn, ảnh hưởng sinh hoạt của người dân. Từ thực tế này, chương trình được đưa ra nhằm tạo điều kiện để người vi phạm tự khắc phục, đồng thời góp phần xây dựng nếp sống văn minh.
Nhiều cá nhân, tổ chức trên địa bàn đã đăng ký hỗ trợ gạo để duy trì chương trình lâu dài. Công an phường thống nhất triển khai từ ngày 27/4.
"Đây là phần quà khích lệ tinh thần cầu thị, ý thức vì cộng đồng. Khi tham gia, người dân cũng không còn lo bị xử phạt hành vi thay đổi kết cấu xe, gây tiếng ồn với mức phạt từ 4 đến 6 triệu đồng", đại diện Công an phường Ba Ngòi nói.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online sáng 30-5, đại diện quán cà phê H. trên đường Lê Hồng Phong, TP Đà Nẵng, cho biết đang làm việc với cơ quan chức năng để cung cấp thông tin, làm rõ vụ việc người đàn ông quốc tịch nước ngoài đập phá hư hại nhiều đồ đạc tại quán giữa đêm 29 rạng sáng 30-5.
"Khoảng 24h đêm, người đàn ông này tới quán, không rõ bức xúc chuyện gì hoặc tinh thần không ổn định mà vào phía trong quán rồi dùng ghế, các vật cứng đập phá làm hư hại nhiều đồ đạc.
Quán đã báo công an, chỉ vài phút sau các lực lượng đã có mặt để khống chế, đưa người ngoại quốc về làm việc" - đại diện quán cà phê ở đường Lê Hồng Phong nói.
Vụ việc người đàn ông không mặc áo, đập phá ở tiệm cà phê đã được nhiều người quay video clip. Trên fanpage của quán H. cũng đăng loạt hình ảnh đồ đạc bị đập phá tanh bành, ô cửa kính bị đập vỡ, máy tính cầm tay bị làm hỏng và vứt xuống nền, bàn ghế gãy rời.
Một số clip đăng tải trên mạng xã hội cũng cho thấy cảnh người đàn ông ngoại quốc này đứng đập phá bên trong quán cà phê khiến khách chạy tán loạn. Một lúc sau, khi cơ quan chức năng có mặt thì người đập phá bị khống chế.
Theo nguồn tin Tuổi Trẻ Online, qua xác minh ban đầu, Công an phường Hải Châu xác định người ngoại quốc liên quan trong vụ việc mang quốc tịch Úc, thời điểm xảy ra vụ việc người này có biểu hiện tinh thần không bình thường.
Qua làm việc với chủ quán cà phê thì ước tính thiệt hại trong vụ việc khoảng 500 triệu đồng cùng số tài sản của 5 khách hàng bị hủy hoại khoảng 70 triệu đồng (laptop, điện thoại...).
Garfield AI, một chatbot có khả năng soạn thảo các văn bản pháp lý, đã thắng kiện trong vụ tranh chấp dân sự với số tiền bồi thường 7.000 bảng (240 triệu đồng), tờ Telegraph đưa tin hôm 22/6.
"Thân chủ" của luật sư AI này là bà Tamires Camal Taquidir, đang là nguyên đơn trong vụ kiện doanh nghiệp trong ngành dịch vụ khách sạn vì nợ phí.
Bà Taquidir đã "chỉ thị" cho chatbot soạn thảo các lá thư pháp lý và đệ trình vụ kiện của bà trước phiên tòa kéo dài 3 giờ tại Tòa án Quận Wandsworth, với sự tham gia của 7 nhân chứng.
Tại toà, bà Taquidir được đại diện bởi Dominic Li, một luật sư thật, nhưng mới ra trường. Li đã sử dụng các tài liệu do công ty trí tuệ nhân tạo Garfield AI soạn thảo để bào chữa cho vụ kiện.
Trong khi "đối thủ" của họ ở phía bị đơn, được đại diện bởi một công ty luật lớn có trụ sở tại Manchester và một luật sư bào chữa dày dặn kinh nghiệm tại tòa. Nhưng chiến thắng ngoạn mục đã được tuyên cho phía "luật sư AI".
Rẻ và hiệu quả
Ông Philip Young, CEO của Garfield AI, cho biết chiến thắng này là "khoảnh khắc mang tính bước ngoặt" và là một minh chứng quan trọng cho việc các dịch vụ pháp lý được quản lý chặt chẽ dựa trên trí tuệ nhân tạo thực sự có thể giúp người dân tranh tụng tại tòa.
Garfield AI là một cỗ máy có khả năng soạn thảo các văn bản pháp lý, điền đơn khiếu nại và thậm chí viết các bản bào chữa có thể sử dụng tại tòa án, mà không cần sự can thiệp của bất kỳ luật sư nào.
Vào tháng 5/2025, nó trở thành công ty luật sử dụng trí tuệ nhân tạo đầu tiên được Cơ quan Quản lý Luật sư nước này phê duyệt và vẫn là công ty luật duy nhất chỉ dựa vào trí tuệ nhân tạo.
Chatbot này chỉ tính phí bằng một phần nhỏ so với chi phí thuê luật sư truyền thống.
Garfield AI sẽ soạn thảo thư cảnh báo trước khi khởi kiện với giá chỉ từ 2 bảng Anh mỗi bức và viết đơn kiện với giá 50 bảng Anh. Các công ty luật truyền thống thường tính phí hàng trăm bảng Anh cho công việc tương tự.
Chiến thắng trong vụ kiện này diễn ra trong bối cảnh các công ty luật đang đầu tư mạnh vào các công cụ trí tuệ nhân tạo, nhằm mục đích cắt giảm chi phí bằng cách tự động hóa các công việc cấp thấp.
Điều này đã khiến các công ty luật hàng đầu thế giới ký kết nhiều thỏa thuận với các gã khổng lồ công nghệ, thay vì tuyển dụng nhân sự.
