Ngày mới đi làm, tôi luôn tin rằng chỉ cần chăm chỉ hơn người khác một chút, sẵn sàng nhận việc khó hơn một chút và kiên trì đủ lâu thì sẽ được ghi nhận. Tôi nghĩ đó là cách duy nhất để tiến bộ. Nếu đồng nghiệp tan làm mà công việc chưa xong, tôi sẵn sàng ở lại. Nếu có việc phát sinh, tôi sẽ nhận ngay. Khi ấy, tôi coi sự tận tụy là trách nhiệm của một người làm nghề. Cho đến một thời điểm, tôi nhận ra niềm tin ấy không còn đúng trong mọi hoàn cảnh. Không phải vì cống hiến không còn đáng quý, mà vì thị trường lao động đã thay đổi rất nhiều.
Tôi từng chứng kiến những đồng nghiệp tận tâm nhất lại là những người kiệt sức đầu tiên. Có người nhiều năm liền sẵn sàng làm thêm, nhận thêm trách nhiệm, nhưng cơ hội thăng tiến vẫn không đến. Có người dành gần như toàn bộ tuổi trẻ cho doanh nghiệp, rồi một ngày vẫn phải rời đi khi công ty tái cơ cấu. Sau đại dịch Covid-19, những câu chuyện như vậy xuất hiện ngày càng nhiều và khiến tôi bắt đầu tự hỏi: chỉ cống hiến thôi đã đủ chưa?
Câu hỏi ấy không xuất phát từ sự tính toán hay ích kỷ. Nó đến từ một thực tế rằng thời gian, sức khỏe và tuổi trẻ đều là những nguồn lực hữu hạn. Mỗi ngày đi làm, chúng ta không chỉ đổi lấy một khoản lương, mà còn đang dùng chính quỹ thời gian của mình để đầu tư cho một tổ chức. Vậy sau những năm tháng ấy, mình nhận lại điều gì? Tôi có học thêm được kỹ năng mới không? Giá trị của tôi trên thị trường lao động có tăng lên không? Nếu một ngày phải tìm công việc khác, những gì tôi tích lũy có đủ giúp mình tự tin bắt đầu lại? Càng đi làm lâu, tôi càng thấy đây mới là những câu hỏi quan trọng.
>> Sếp ‘triệt đường sống’ của nhân viên cũ nhảy việc
Ngày trước, quan hệ giữa doanh nghiệp và người lao động giống như một “thỏa thuận ngầm”. Người lao động trung thành, gắn bó lâu dài, còn doanh nghiệp mang đến sự ổn định và cơ hội phát triển. Mô hình đó từng phù hợp khi thị trường ít biến động. Nhưng bây giờ thì khác. Chuyển đổi số, AI, tự động hóa và áp lực cạnh tranh khiến không doanh nghiệp nào dám chắc mình sẽ giữ nguyên mô hình sau vài năm. Nếu doanh nghiệp phải liên tục thay đổi để tồn tại, người lao động cũng không thể giữ tư duy cũ rằng chỉ cần trung thành là đủ.
Điều đó không có nghĩa là chúng ta nên làm việc cầm chừng hay chỉ chăm chăm tính toán quyền lợi. Tôi không tin vào quan điểm “làm đúng phần việc được giao là đủ”. Nhìn lại những người thành công mà tôi từng gặp, điểm chung của họ vẫn là dám nhận việc khó, chịu học cái mới và sẵn sàng bước ra khỏi vùng an toàn. Chính những trải nghiệm ấy mới giúp họ tích lũy năng lực và tạo nên giá trị khác biệt.
Nhưng tôi cũng không còn tin vào sự hy sinh vô điều kiện. Theo tôi, cống hiến chỉ thực sự có ý nghĩa khi mỗi nỗ lực hôm nay cũng giúp bản thân trưởng thành hơn ngày hôm qua. Nếu làm việc 10-12 tiếng mỗi ngày nhưng nhiều năm sau kỹ năng vẫn không thay đổi, cơ hội nghề nghiệp vẫn dậm chân tại chỗ, thì sự chăm chỉ ấy rất dễ trở thành sự tiêu hao.
Tôi nghĩ người lao động ngày nay cần nhìn công việc như một khoản đầu tư. Mỗi dự án không chỉ để hoàn thành nhiệm vụ, mà còn là cơ hội học thêm một kỹ năng, tích lũy thêm một kinh nghiệm hoặc mở rộng thêm một mối quan hệ nghề nghiệp. Nếu sau mỗi năm đi làm, mình giải quyết được những vấn đề khó hơn, có nhiều lựa chọn hơn và giá trị của mình cao hơn, thì đó là một khoản đầu tư có lãi.
Tôi cũng mong doanh nghiệp nhìn người lao động theo cách tương tự. Một môi trường làm việc tốt không chỉ kỳ vọng nhân viên cống hiến mà còn cần có lộ trình phát triển rõ ràng, tiêu chí đánh giá minh bạch và sự ghi nhận xứng đáng. Khi người lao động thấy nỗ lực của mình được tôn trọng, họ sẽ có động lực gắn bó lâu dài hơn nhiều so với những lời kêu gọi hy sinh.
Có người hỏi tôi, người trẻ hôm nay nên chọn cống hiến hay tư duy “win-win”? Theo tôi, không cần phải chọn. Cống hiến vẫn là điều kiện cần để thành công, nhưng sự cống hiến ấy cần giúp cả hai bên cùng phát triển. Doanh nghiệp lớn lên nhờ những người tạo ra giá trị, còn người lao động cũng phải trưởng thành hơn trong chính hành trình ấy.
Điều tôi rút ra sau nhiều năm đi làm là đừng trở thành người chỉ biết cho đi. Hãy làm việc hết mình, nhưng cũng đừng quên tự hỏi: những gì mình đang làm hôm nay có đang giúp mình trở thành một phiên bản tốt hơn của chính mình hay không. Nếu câu trả lời là có, đó mới là sự cống hiến đáng giá nhất.
Tin Gốc: Vnexpress
