Tại buổi làm với Phó thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu về tình hình thực hiện các nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáo dục, sáng 26.6, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn đã nêu nhiều “điểm nghẽn” của giáo dục cần được nhìn đúng bản chất và giải quyết từ gốc để các chủ trương đổi mới thực sự đi vào cuộc sống.
Về vấn đề đội ngũ giáo viên, ở góc độ tổng thể, ngành giáo dục đang thiếu giáo viên; đồng thời vẫn tồn tại tình trạng thừa, thiếu cục bộ. Dù vậy, nếu chỉ nhìn vào số lượng biên chế còn thiếu thì chưa phản ánh đầy đủ bản chất của vấn đề. “Không phải là không có người dạy, mà giáo viên đang quá tải”, Bộ trưởng GD-ĐT nhấn mạnh.
Theo ông Minh Sơn, hiện Việt Nam đạt tỷ lệ khoảng 22 – 23 học sinh/giáo viên, trong khi ở nhiều quốc gia phát triển, con số này chỉ khoảng 15 – 16 hoặc thấp hơn. Khi một giáo viên phải phụ trách quá nhiều học sinh, việc quan tâm đến từng em, đổi mới phương pháp dạy học hay tổ chức các hoạt động trải nghiệm sẽ bị hạn chế.
Giải pháp cho “điểm nghẽn” này, theo Bộ trưởng Sơn, việc sắp xếp mạng lưới trường học sẽ giúp ngành giáo dục có thêm khoảng 55.000 biên chế giáo viên do giảm số biên chế cán bộ quản lý, nhân viên trường học.
Bên cạnh đó, cần nghiên cứu điều chỉnh định mức giáo viên phù hợp theo từng giai đoạn phát triển. Tuy nhiên, về lâu dài, vẫn phải bảo đảm đủ giáo viên theo định mức, bởi đây là chỉ số đánh giá chất lượng giáo dục của một quốc gia.
Về sắp xếp mạng lưới, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết, việc này liên quan đến nhiều vấn đề cần được tính toán đồng bộ như học sinh có phải đi học xa hơn hay không; đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý được bố trí như thế nào…
Một trong những nội dung được Bộ trưởng đặc biệt quan tâm là giáo viên hợp đồng. Theo ông, nhiều giáo viên đã đứng lớp hàng chục năm nhưng vẫn chưa được tuyển dụng vào viên chức, trong khi vẫn thực hiện đầy đủ nhiệm vụ chuyên môn như giáo viên trong biên chế.
“Bản thân tôi rất trăn trở về vấn đề này. Tại sao giữa giáo viên hợp đồng và giáo viên là viên chức lại còn có sự bất bình đẳng? Làm thế nào để những giáo viên đã cống hiến nhiều năm có cơ hội được tuyển dụng?”, Bộ trưởng GD-ĐT chia sẻ. Theo ông, đây là vấn đề cần tiếp tục được các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, tháo gỡ để bảo đảm công bằng cho đội ngũ giáo viên đã nhiều năm cống hiến.
Trao đổi về vấn đề giảm áp lực học tập và thi cử, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho rằng điều cần làm trước tiên là nhìn đúng nguyên nhân: áp lực không nằm ở hình thức thi hay phương thức tuyển sinh, mà bắt nguồn từ sự mất cân đối “cung – cầu” (giữa nhu cầu học tập của người dân với năng lực đáp ứng của hệ thống giáo dục).
Dẫn chứng từ giáo dục đại học, ông Minh Sơn cho biết trước đây việc vào đại học rất căng thẳng, nhưng khi quy mô đào tạo được mở rộng, chỉ tiêu đáp ứng nhu cầu người học thì áp lực tuyển sinh đã giảm đáng kể. “Không giải quyết được thiếu trường, thiếu lớp, thiếu chỉ tiêu thì không thể giải quyết được áp lực thi cử”, Bộ trưởng nhấn mạnh và cho rằng giải pháp căn cơ vẫn là bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên.
Cũng đề cập đến vấn đề tuyển sinh, Bộ trưởng cho rằng cần thay đổi cách tiếp cận. Theo ông, khi gọi là “tuyển sinh” thì mặc nhiên sẽ có “tuyển”, có “chọn”. Nếu xác định học tập là quyền của mỗi học sinh thì cần nhìn nhận lại từ góc độ bảo đảm cơ hội học tập cho người học, thay vì chỉ tiếp cận dưới góc độ tuyển chọn.
Người đứng đầu ngành giáo dục cũng cho rằng cần tiếp tục rà soát chương trình giáo dục phổ thông trên tinh thần khoa học và thực tiễn. Theo ông, chương trình hiện nay không phải quá nặng như nhiều người vẫn nghĩ, thậm chí một số chỉ số còn thấp hơn chuẩn của nhiều nước phát triển. Điều cần đổi mới nhiều hơn là phương pháp dạy học, tăng cơ hội thực hành, trải nghiệm để học sinh phát triển năng lực thay vì chỉ tiếp thu kiến thức.
Ở những nơi có điều kiện, Bộ GD-ĐT sẽ khuyến khích thí điểm mô hình học tập cá thể hóa, tạo điều kiện để học sinh được học phù hợp hơn với năng lực và sở trường của mình, qua đó vừa nâng cao chất lượng giáo dục, vừa góp phần giảm áp lực học tập.
Cùng với việc mở rộng năng lực đáp ứng của hệ thống giáo dục, Bộ GD-ĐT cũng đang nghiên cứu phát triển ứng dụng gia sư AI để hỗ trợ học sinh tự học. Theo Bộ trưởng, đây sẽ là công cụ giúp người học được hỗ trợ cá nhân hóa ngay tại nhà, góp phần giảm nhu cầu học thêm và giảm áp lực học tập trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ.
Thông tin với phóng viên Thanh Niên, tiến sĩ Trần Nam Dũng, Hiệu phó Trường Phổ thông Năng khiếu, cho biết kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027 của trường có 4.707 thí sinh đăng ký dự thi, tăng hơn 1.000 thí sinh so với kỳ thi năm 2025.
Trong khi đó, chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 của trường ổn định là 595 học sinh, như vậy tỷ lệ chọi năm nay trung bình là 1/8 (năm 2025 là 1/6). Tuy nhiên, tỷ lệ chọi cụ thể của một số lớp chuyên như toán, tiếng Anh... sẽ cao hơn tỷ lệ trung bình.
Kỳ thi tuyển sinh lớp 10 Trường Phổ thông Năng khiếu sẽ diễn ra trong 2 ngày 23-24.5 tại 4 điểm thi: Trường Phổ thông Năng khiếu (153 Nguyễn Chí Thanh, P.An Đông), Trường THCS Hồng Bàng (132 Hồng Bàng, P.Chợ Lớn), Trường cao đẳng Kinh tế TP.HCM (33 Vĩnh Viễn, P.Vườn Lài) và Trường tiểu học Thiên Hộ Dương (341 Tô Hiến Thành, P.Hòa Hưng).
Lịch thi cụ thể như sau:
Thí sinh bắt buộc dự thi lớp 10 Trường Phổ thông Năng khiếu ít nhất 4 bài thi, trong đó bài thi môn không chuyên: toán, ngữ văn, tiếng Anh và bài thi môn chuyên lựa chọn trong số các môn toán, tin học, vật lý, hóa học, sinh học, ngữ văn và tiếng Anh.
Trong đó bài thi môn không chuyên gồm: tự luận và trắc nghiệm; tự luận. Riêng môn tiếng Anh gồm cả hai phần tự luận và trắc nghiệm.
Mỗi thí sinh được đăng ký tối đa 2 môn chuyên. Trường hợp đăng ký 2 môn, thí sinh cần phải chọn 1 môn thuộc nhóm 1 (toán - ngữ văn) và 1 môn thuộc nhóm 2 (tiếng Anh, vật lý, hóa học, sinh học, tin học).
Trường Phổ thông Năng khiếu tuyển sinh lớp 10 trên phạm vi toàn quốc với điều kiện học sinh tốt nghiệp THCS có kết quả rèn luyện, học tập cả năm của các lớp cấp THCS từ mức khá trở lên.
Chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 Trường Phổ thông Năng khiếu năm học 2026-2027 được phân bổ như sau:
Cơ sở An Đông tuyển 245 học sinh (địa điểm học: 153 Nguyễn Chí Thanh, phường An Đông, TP.HCM, tổ chức theo hình thức học 2 buổi/ngày không có bán trú) vào các lớp chuyên toán, tin học, vật lý, hóa học, sinh học, tiếng Anh, ngữ văn, mỗi môn chuyên có 1 lớp.
Các lớp chuyên học tại Cơ sở An Đông sẽ chú trọng đào tạo kiến thức sâu về môn chuyên, nâng cao năng lực tư duy logic, kết hợp với các hoạt động giáo dục STEM, AI, hoạt động trải nghiệm và hướng nghiệp trong định hướng thành chuyên gia trong một ngành cụ thể liên quan đến môn học.
Cơ sở Đông Hòa tuyển 350 học sinh (địa điểm học: Khu đô thị ĐH Quốc gia TP.HCM, tổ chức theo hình thức học 2 buổi/ngày có bán trú) vào các lớp chuyên toán (2 lớp), tin học (1 lớp), vật lý (1 lớp), hóa học (1 lớp), sinh học (1 lớp), tiếng Anh (2 lớp) và ngữ văn (2 lớp).
Các lớp chuyên tại Cơ sở Đông Hòa sẽ chú trọng đào tạo năng lực tư duy liên ngành với nền tảng môn chuyên trong giải quyết các vấn đề thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên và công nghệ và lĩnh vực khoa học xã hội như: khoa học tự nhiên, khoa học sự sống, máy tính, kinh doanh và quản lý, công nghệ, kỹ thuật, ngôn ngữ, văn hóa, kinh tế, chính trị, xã hội… kết hợp với các hoạt động trải nghiệm để định hướng nghề nghiệp liên quan.
Ngày 31-3, UBND tỉnh Đắk Lắk ban hành kế hoạch tuyển sinh lớp 10 năm học 2026 - 2027. Theo đó, các trường THPT công lập không chuyên trên địa bàn tỉnh sẽ tuyển sinh bằng hình thức xét tuyển.
Theo kế hoạch, học sinh đăng ký xét tuyển vào các trường THPT công lập được đăng ký 2 nguyện vọng.
Với nhóm trường thi tuyển, thí sinh được đăng ký tối đa 3 nguyện vọng, gồm 1 nguyện vọng vào trường thi tuyển và thêm 2 nguyện vọng vào các trường THPT công lập xét tuyển theo địa bàn.
Điểm mới đáng chú ý là toàn bộ hồ sơ dự tuyển, kể cả diện tuyển thẳng, sẽ được đăng ký trực tuyến theo hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo; trường hợp chưa đủ điều kiện mới thực hiện trực tiếp hoặc qua đường bưu điện.
Đối với phương thức xét tuyển, điểm xét tuyển được tính từ kết quả rèn luyện và học tập của học sinh trong 4 năm THCS, trong đó điểm năm lớp 9 được nhân hệ số 2, cộng điểm ưu tiên và khuyến khích (nếu có).
Cụ thể, công thức tính điểm xét tuyển là tổng điểm quy đổi của lớp 6, lớp 7, lớp 8, cộng điểm lớp 9 nhân hệ số 2, cùng điểm ưu tiên và khuyến khích. Học sinh trúng tuyển nguyện vọng 2 phải có điểm cao hơn điểm chuẩn nguyện vọng 1 là 1,5 điểm. Việc công bố kết quả tuyển sinh và hoàn tất nhập học phải hoàn thành trước ngày 15-7-2026.
Riêng 5 trường tổ chức thi tuyển gồm Trường THPT chuyên Nguyễn Du, Trường THPT chuyên Lương Văn Chánh, Trường phổ thông dân tộc nội trú THPT N'Trang Lơng, Trường phổ thông dân tộc nội trú THPT Đam San và Trường phổ thông dân tộc nội trú THPT Phú Yên.
Đối với 5 trường thi tuyển, thí sinh sẽ thi 3 môn chung gồm toán, ngữ văn và môn thứ ba do Sở Giáo dục và Đào tạo lựa chọn, công bố theo quy định. Riêng học sinh dự thi vào hai trường chuyên phải thi thêm một môn chuyên; môn tin học được phép thi lập trình bằng Pascal, C++ hoặc Python.
Kỳ thi được tổ chức trong 2 ngày. Ngày đầu thi ngữ văn và môn thứ ba, ngày thứ hai thi toán và các môn chuyên. Sở Giáo dục và Đào tạo sẽ thông báo lịch thi, địa điểm thi chậm nhất 30 ngày trước môn thi đầu tiên.
Một tờ giấy nhục mạ bạn của nhóm học sinh lớp 5 trở thành phép thử đối với cách nhà trường bảo vệ học sinh, cách phụ huynh đòi công bằng cho con và cách pháp luật được vận dụng trong một vụ việc rất nhỏ về hình thức nhưng không nhỏ về hậu quả.
Vụ việc xảy ra tại một trường tiểu học ở TP.HCM khi nhóm học sinh lớp 5 viết giấy với nhiều câu từ nhục mạ một bạn cùng lớp. Nhà trường xác định có 4 em trực tiếp viết và 4 em khác thấy nội dung xấu thì bỏ vào thùng rác. Sau khi phụ huynh phản ánh, trường yêu cầu học sinh tường trình và xin lỗi. Tuy nhiên mâu thuẫn không dừng lại ở hành vi ban đầu mà chuyển sang tranh cãi về cách xử lý, về việc xin lỗi thế nào cho đúng và đặc biệt là về chi tiết phụ huynh cho rằng trường đã công khai tên học sinh bị hại trong thông báo.
Trên phương diện pháp lý điều đầu tiên cần xác định là đây không chỉ là một xích mích giữa trẻ em. Nó thuộc phạm vi bạo lực học đường theo nghĩa rộng vì đã có hành vi xúc phạm danh dự và có dấu hiệu gây tổn thương tâm lý cho học sinh. Nghị định 80/2017/NĐ-CP không thu hẹp bạo lực học đường vào các hành vi đánh nhau hay gây thương tích mà đặt ra yêu cầu xây dựng môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh và có cơ chế phòng ngừa, phát hiện, hỗ trợ, xử lý khi xảy ra hành vi xâm hại trong trường học. Khi một học sinh bị nhục mạ ngay trong lớp và sau đó có biểu hiện bất ổn tâm lý thì vụ việc đã vượt khỏi ngưỡng của một lỗi ứng xử thông thường.
Ở đây nhà trường có quyền xử lý học sinh vi phạm nhưng quyền đó bị giới hạn rất rõ bởi Thông tư 19/2025 của Bộ GD-ĐT. Thông tư này quy định mục đích của việc kỷ luật học sinh là giáo dục, giúp học sinh nhận ra hành vi sai, tự sửa chữa và khắc phục hậu quả.
Với học sinh tiểu học, biện pháp kỷ luật được phép áp dụng về cơ bản chỉ là nhắc nhở và yêu cầu xin lỗi. Điều đó có nghĩa nhà trường không thể chọn các cách làm nặng tính bêu xấu, trừng phạt hoặc gây áp lực tinh thần quá mức cho các em. Nếu nhà trường yêu cầu các em viết tường trình và xin lỗi, xét về mặt hình thức thì đó là hướng xử lý nằm trong khuôn khổ pháp luật hiện hành.
Nhưng chỉ đúng hình thức thì chưa đủ. Trách nhiệm pháp lý của nhà trường không dừng ở việc chọn đúng một biện pháp kỷ luật ghi trong thông tư. Nghị định 80/2017/NĐ-CP đòi hỏi cơ sở giáo dục phải đánh giá mức độ ảnh hưởng của vụ việc, thực hiện hỗ trợ cần thiết đối với người học bị tác động và phối hợp với gia đình để ngăn ngừa tái diễn. Nói cách khác xin lỗi chỉ là một mắt xích. Nếu sau lời xin lỗi, học sinh bị hại vẫn hoảng sợ, vẫn bị bạn bè bàn tán, vẫn không được bảo vệ trong môi trường lớp học thì về thực chất nghĩa vụ của nhà trường chưa hoàn tất. Trong những vụ như thế này điều phụ huynh chờ đợi không phải một nghi thức cho đủ quy trình mà là một cơ chế bảo vệ có hiệu quả.
Chính vì vậy lập luận của nhà trường rằng mình đã xử lý theo Thông tư 19/2025 mới chỉ trả lời được một nửa câu hỏi. Nửa còn lại là trường đã làm gì để bảo vệ học sinh bị hại sau xử lý? Có tổ chức theo dõi tâm lý hay không? Có kiểm soát việc kỳ thị, bàn tán trong lớp hay không? Có làm việc riêng với phụ huynh hai bên để thống nhất cách đồng hành với trẻ hay không? Nếu những việc đó chưa được làm đầy đủ thì cảm giác bất an của phụ huynh là điều dễ hiểu. Pháp luật giáo dục ngày nay không chỉ hỏi nhà trường đã phạt hay chưa mà còn hỏi trường đã bảo vệ học sinh tốt đến mức nào.
Từ phía phụ huynh, yêu cầu đòi hỏi một lời xin lỗi nghiêm túc hơn cũng không phải vô lý. Một đứa trẻ bị xúc phạm công khai trong lớp sẽ không thấy mình được bảo vệ nếu vụ việc chỉ được khép lại bằng vài câu xin lỗi lấy lệ. Nhưng pháp luật cũng đặt ra một giới hạn mà phụ huynh cần tôn trọng.
Đòi công bằng cho con không có nghĩa là được quyền đẩy các học sinh vi phạm ra trước đám đông hoặc biến một vụ việc học đường thành cuộc truy xét của người lớn. Trẻ em vi phạm vẫn là trẻ em. Các em cần bị uốn nắn, bị yêu cầu nhận lỗi và sửa lỗi nhưng không thể bị đối xử như đối tượng để bêu công khai. Đây là ranh giới mà cả nhà trường lẫn phụ huynh đều phải lưu tâm.
Cũng cần nói thêm rằng với nhóm học sinh lớp 5, trọng tâm ở đây không phải là trách nhiệm hình sự. Các em còn quá nhỏ để tiếp cận vụ việc bằng tư duy trừng phạt hình sự. Hướng đúng là giáo dục, hỗ trợ tâm lý và phục hồi môi trường lớp học. Nhưng không vì thế mà trách nhiệm dân sự bị loại trừ hoàn toàn.
Nếu có thiệt hại thực tế được chứng minh, chẳng hạn chi phí khám, tư vấn tâm lý hoặc những tổn thất khác phát sinh từ vụ việc thì về nguyên tắc bồi thường vẫn có thể được đặt ra theo pháp luật dân sự. Điều này nhắc các bên rằng những hành vi tưởng là đùa nghịch trong trường học vẫn có thể để lại hệ quả pháp lý nếu hậu quả đủ rõ và đủ cụ thể.
Vụ việc này cho thấy điểm yếu khá phổ biến trong nhiều trường học hiện nay. Khi xảy ra một hành vi làm tổn thương học sinh, nhà trường thường xử lý phần ngọn rất nhanh là viết bản tường trình, mời phụ huynh, yêu cầu xin lỗi. Nhưng phần gốc lại hay bị bỏ trống là bảo vệ nạn nhân sau xin lỗi, làm dịu dư chấn tâm lý trong lớp và phục hồi quan hệ học đường một cách bài bản. Trong khi đó, phụ huynh vì xót con nên dễ chuyển từ yêu cầu chính đáng sang yêu cầu nặng cảm xúc, vô tình đẩy xung đột lên cao hơn. Pháp luật đứng giữa hai thái cực ấy để nhắc rằng điều quan trọng nhất vẫn là lợi ích tốt nhất của trẻ em.
Một tờ giấy nhục mạ học sinh trong lớp học không đáng sợ bằng cách người lớn xử lý nó. Nếu xử lý chỉ để khép hồ sơ, đứa trẻ bị xúc phạm sẽ thấy mình đơn độc. Nếu xử lý để trả đũa thay con, những đứa trẻ khác lại bị đặt vào một vòng tổn thương mới. Cách làm đúng phải là đủ nghiêm để các em biết ranh giới, đủ mềm để các em còn cơ hội sửa mình và đủ chặt để nhà trường thực sự làm tròn bổn phận bảo vệ trẻ em trong không gian mà lẽ ra phải an toàn nhất sau gia đình.
