Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 24/6 bắt đầu chuyến công du đến ba nước vùng Vịnh gồm Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Kuwait và Bahrain. Đây là lần đầu tiên ông tới khu vực này kể từ khi Mỹ và Israel phát động chiến dịch nhằm vào Iran hồi cuối tháng 2.
Mỹ và Iran tuần trước ký bản ghi nhớ 14 điểm, đồng ý ngừng bắn, mở lại eo biển Hormuz và bắt đầu đàm phán hướng đến thỏa thuận hòa bình lâu dài. Tuy nhiên, văn kiện không đề cập chương trình hạt nhân và tên lửa của Iran, khiến các nước Arab lo ngại. Chuyến công du của ông Rubio vì thế được xem là nỗ lực của Mỹ nhằm thuyết phục các đồng minh vùng Vịnh về thỏa thuận này.
“Chúng tôi sẽ phối hợp chặt chẽ và thống nhất quan điểm với các đối tác vùng Vịnh”, Ngoại trưởng Mỹ nói, khẳng định Washington sẽ “tham vấn với họ về mọi quyết định được đưa ra trong quá trình đàm phán”.
Sau khi ký thỏa thuận sơ bộ, Mỹ và Iran bắt đầu đàm phán tại Thụy Sĩ hôm 21/6, với sự tham gia của bên trung gian là Pakistan và Qatar. Đại diện Mỹ là Phó tổng thống JD Vance, trong khi phái đoàn Iran do Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf dẫn đầu.
Nỗ lực hòa đàm diễn ra trong bối cảnh hầu hết thành viên Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC), gồm Arab Saudi, Kuwait, UAE, Qatar, Bahrain và Oman, đều đã bị Iran tập kích để trả đũa Mỹ trong hơn ba tháng xung đột. GCC còn chịu thiệt hại kinh tế do eo biển Hormuz bị phong tỏa, khiến hoạt động xuất khẩu dầu khí vùng Vịnh bị gián đoạn nhiều tuần.
“Nhiều quốc gia vùng Vịnh cho rằng chiến sự đáng lẽ không nên xảy ra. Họ đều lo ngại Mỹ đang góp phần khiến Iran mạnh hơn”, Steven Cook, chuyên gia tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại, trụ sở tại Mỹ, nói với AFP.
Những diễn biến trong cuộc chiến khiến nhiều nước Arab nhận ra mức độ dễ tổn thương trước các cuộc khủng hoảng khu vực, nhưng họ lại không được trực tiếp tham gia bất cứ cuộc đàm phán nào. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng các ưu tiên an ninh của họ có thể không được phản ánh đầy đủ trong thỏa thuận cuối cùng giữa Mỹ với Iran.
Dania Thafer, giám đốc điều hành viện chính sách Diễn đàn vùng Vịnh Quốc tế, cho rằng hiện trạng tại khu vực “tồi tệ hơn cả trước chiến sự”.
“Những quốc gia Arab đó chưa bao giờ bị tấn công thường xuyên ở mức độ như vậy. Mọi lằn ranh đỏ đều đã bị vượt qua”, bà Thafer nói.
Ngoại trưởng Rubio ngày 24/6 đã đến UAE gặp Tổng thống Mohamed bin Zayed Al-Nahyan cùng các quan chức cấp cao nước này, “tái khẳng định cam kết của Mỹ với an ninh UAE”. Trước đó, ông tuyên bố Hormuz là tuyến hàng hải quốc tế và không quốc gia nào được thu phí tại đây, bác bỏ tuyên bố từ Iran và Oman rằng họ sẽ nghiên cứu về việc quản lý eo biển, các dịch vụ liên quan và “chi phí đi kèm phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế”.
Ông Rubio sau đó tới Kuwait, dự lễ thượng cờ tại đại sứ quán Mỹ ở Kuwait City, nối lại hoạt động của cơ sở này sau thời gian bị gián đoạn vì chiến sự. Tại Bahrain, ông Rubio ngày 25/6 gặp Quốc vương Hamad bin Isa Al-Khalifa, sau đó họp với 6 người đồng cấp GCC ở thủ đô Manama.
Ngoại trưởng Mỹ tiếp tục trấn an các nước Arab rằng “sẽ không có nội dung nào trong thỏa thuận cuối cùng với Iran làm xói mòn an ninh, ổn định và thịnh vượng của bất kỳ đối tác nào tại vùng Vịnh”.
Ông cũng thừa nhận các nước Arab muốn được cập nhật thông tin thường xuyên hơn thay vì chỉ biết diễn biến đàm phán thông qua truyền thông. Chính quyền Mỹ vì thế dự định thiết lập cơ chế trao đổi để các đồng minh vùng Vịnh nắm rõ tiến trình trao đổi với Iran.
“Ông Rubio trấn an các đối tác vùng Vịnh với thông điệp rằng ‘chúng tôi vẫn ở đây và sẽ tiếp tục sát cánh cùng các bạn'”, HA Hellyer, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh (RUSI), nói, thêm rằng chuyến thăm này khó có thể tạo ra thay đổi đáng kể.
“Các nước trong khu vực vốn không có ý định giảm nhẹ vai trò của Mỹ. Điều họ quan tâm hơn lúc này là mức độ đáng tin cậy trong các cam kết từ Washington”, ông Hellyer tiếp tục.
Nếu thỏa thuận được thực hiện đúng tiến độ, Iran có thể nhận hàng trăm tỷ USD để tái thiết đất nước. Tehran còn hưởng lợi từ việc nới lỏng các lệnh trừng phạt đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ.
Theo ông Michael Ratney, cựu đại sứ Mỹ tại Arab Saudi, vùng Vịnh lo ngại sau khi đạt thỏa thuận với Mỹ, Iran sẽ có thêm nguồn lực để tiếp tục theo đuổi các hoạt động mà họ cho là gây bất ổn trong khu vực, trong khi biện pháp răn đe duy nhất còn lại chỉ là “một lời cảnh báo khá mơ hồ từ ông Trump về khả năng nối lại chiến dịch không kích”.
Thủ tướng Qatar Mohammed bin Abdulrahman Al-Thani cho biết vùng Vịnh đang nỗ lực xây dựng một khuôn khổ an ninh khu vực với sự tham gia của Iran. Theo các nguồn tin ngoại giao, những cuộc thảo luận riêng giữa Iran và các nước Arab cũng đang được chuẩn bị.
Ngay cả UAE, một trong những quốc gia có phản ứng cứng rắn nhất trước các cuộc tấn công của Iran, cũng dần chấp nhận rằng họ sẽ phải tiếp cận theo hướng thực dụng và tìm cách hợp tác với giới lãnh đạo mới ở Tehran.
“Chúng tôi đều hiểu rằng không bên nào giành được chiến thắng tuyệt đối”, ông Abdulkhaleq Abdulla, giáo sư khoa học chính trị tại Dubai, nhận định.
Tuyên bố chung sau cuộc họp hôm 25/6 giữa ông Rubio với ngoại trưởng các nước GCC cho biết các quốc gia Arab vùng Vịnh hoan nghênh thỏa thuận với Iran, nhưng nhấn mạnh các bên cần duy trì “động lực và sự đoàn kết” trong suốt quá trình thương lượng.
Các nước vùng Vịnh cũng khẳng định để đạt được hòa bình và an ninh lâu dài trong khu vực, tiến trình đàm phán cần giải quyết cả những mối đe dọa khác từ Iran, bao gồm chương trình tên lửa đạn đạo, UAV và sự hậu thuẫn dành cho các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực.
Ông Andrew Leber, học giả Chương trình Trung Đông của Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế, cho rằng vùng Vịnh nhìn chung đã chấp nhận các điều khoản của thỏa thuận như một thực tế khó tránh khỏi. Theo ông, cả Arab Saudi và UAE đều coi đây là kết quả tốt nhất mà họ có thể kỳ vọng từ một Tổng thống Mỹ không còn chú tâm vào cuộc chiến.
“Tổng thống Trump dường như không thể đạt một thỏa thuận tốt hơn, nên hiện chuyển sang nỗ lực thuyết phục các đồng minh chấp nhận thỏa thuận mà ông đã có được”, ông Leber nói.
Một số quốc gia châu Âu đang trải qua một đợt nắng nóng sớm bất thường, đến sớm hơn so với mọi năm.
Tại Pháp, Cơ quan khí tượng quốc gia (Météo-France) đánh giá nhiệt độ hiện tại tương đương giữa mùa hè, khẳng định đây là đợt nóng "đặc biệt bất thường" đối với giai đoạn đầu mùa xuân. Nhiều khu vực tại Pháp ghi nhận nhiệt độ cao hơn mức trung bình theo mùa từ 10 độ C đến 14 độ C. Một số vùng còn có mức nhiệt cao hơn cả tháng 7, theo tờ Le Monde.
Cụ thể, trong hai ngày 7 và 8.4, nhiệt độ tại các khu vực phía tây nam nước Pháp đã vượt ngưỡng 30 độ C. Các thành phố như Le Mans, Ussel và Sées cũng ghi nhận các mức nhiệt cao chưa từng thấy trong cùng kỳ nhiều năm.
Không chỉ ban ngày, nhiệt độ ban đêm tại vùng Finistère (tây bắc Pháp) cũng duy trì ở mức 16 độ C, tương đương với một đêm mùa hè oi ả.
Tại Anh, Cơ quan khí tượng Anh (Met Office) xác nhận nước này vừa trải qua những ngày đầu tháng 4 nóng nhất kể từ năm 1946. Khu vực Kew Gardens ở tây nam London ghi nhận mức nhiệt lên tới 26,6 độ C vào chiều 8.4. Năm ngoái, phải đến cuối tháng 4 nhiệt độ tại London mới chạm đến mức 25 độ C, cho thấy đợt ấm này đến sớm hơn.
Nhiệt độ tại London hiện tại thậm chí còn cao hơn cả các điểm du lịch nổi tiếng như Ibiza (Tây Ban Nha), Rome (Ý) hay Marrakech (Morocco), theo tờ The Guardian.
Các chuyên gia khí tượng châu Âu khẳng định đây là một đợt nóng bất thường vì thông thường, ngưỡng nhiệt 30 độ C tại Pháp hoặc 26 độ C tại Anh hiếm khi xuất hiện trước tháng 6.
Tuy nhiên, trong bối cảnh khí hậu đang ấm lên do khí thải nhà kính từ các hoạt động của con người, Météo-France nhắc lại rằng: "Kể từ những năm 2000, ngưỡng nhiệt này xuất hiện thường xuyên hơn ngay từ tháng 4, thậm chí là cuối tháng 3".
Cột mốc 30 độ C từng được ghi nhận sớm nhất vào ngày 24.3.2001 tại đảo Corsica. Tuy nhiên, hiện tượng này đã lặp lại liên tục trong những năm gần đây: năm 2023 đạt 30,4 độ C tại Orthez vào ngày 29.3 và năm 2024 đạt tới 32 độ C tại Pau vào ngày 6.4. Hai địa phương này nằm ở vùng tây nam Pháp.
Nhà khí tượng Tom Morgan tại Met Office nói: "Ngay cả nhiệt độ ở mức khoảng 25 độ C cũng là rất bất thường vào thời điểm này của năm".
Theo Met Office, nguyên nhân là do một hệ thống áp suất cao đang hút luồng không khí nóng từ phía nam (Bắc Phi) lên phía bắc, bao trùm Anh và các nước lân cận. Tuy vậy, Anh sẽ có mưa và thời tiết trở nên mát mẻ hơn từ ngày 9.4 trở đi. Tương tự, nhiều vùng tại Pháp cũng sẽ mát hơn trong ngày 9 và 10.4.
"Chúng tôi sẵn sàng trở lại chiến đấu bất cứ lúc nào cần thiết. Ngón tay của chúng tôi vẫn đặt trên cò súng. Đây không phải là điểm kết thúc của chiến dịch mà là một bước trên con đường đạt được tất cả mục tiêu", Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu phát biểu trên truyền hình ngày 8/4.
Thủ tướng Netanyahu thêm rằng Israel sẽ đạt được những mục tiêu cần hoàn thành "thông qua thỏa thuận hoặc nối lại hành động quân sự". "Iran bước vào giai đoạn ngừng bắn trong trạng thái suy yếu hơn bao giờ hết", ông nói.
Bình luận được đưa ra sau khi Mỹ và Iran thông báo đạt thỏa thuận ngừng bắn trong vòng hai tuần.
Thủ tướng Netanyahu cũng phản bác cáo buộc của các lãnh đạo đối lập cho rằng ông đồng ý với thỏa thuận ngừng bắn trước khi Israel đạt được những mục tiêu trong cuộc chiến. "Thỏa thuận giữa Mỹ và Iran đã có hiệu lực, có sự phối hợp đầy đủ với Israel, chứ không phải chúng tôi chỉ được thông báo vào phút chót", ông nói.
Yair Lapid, lãnh đạo phe đối lập ở Israel, trước đó mô tả thỏa thuận ngừng bắn là "thảm họa ngoại giao" đối với Israel, nói rằng Thủ tướng Netanyahu "đã thất bại" với các mục tiêu đã đặt ra.
Ông Netanyahu cũng liệt kê những kết quả mà nước này đạt được trong chiến dịch, gồm phá hủy kho tên lửa và nhà máy sản xuất, gây thiệt hại nghiêm trọng cho chương trình hạt nhân của Tehran, cũng như làm tê liệt mạng lưới sản xuất vũ khí và tài chính của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).
Lãnh đạo Israel thêm rằng chiến dịch cũng đã nhắm vào các nhà máy thép, tổ hợp hóa dầu và hạ tầng giao thông Iran, đồng thời ca ngợi sự hợp tác với Mỹ trong cuộc chiến. "Chúng tôi đã cùng nhau phát động chiến dịch lịch sử và lớn nhất mà Trung Đông từng chứng kiến", ông nói.
Ông tuyên bố chiến dịch chống lại nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon sẽ tiếp tục, nói rằng thỏa thuận ngừng bắn với Iran không bao gồm nhóm vũ trang ở Lebanon này.
"Hôm nay chúng tôi đã giáng cho Hezbollah đòn nặng nề nhất kể từ sau các vụ tấn công máy nhắn tin, hạ 100 mục tiêu trong 10 phút, ở những khu vực mà họ cho là bất khả xâm phạm", ông nói.
Quân đội Israel cùng ngày thông báo đã thực hiện "cuộc tấn công hiệp đồng lớn nhất kể từ đầu xung đột" trên khắp Lebanon. Họ nói đây là một phần của chiến dịch có tên gọi Bóng tối Vĩnh cửu, nhằm vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của Hezbollah ở miền nam và đông Lebanon, cũng như ở thủ đô Beirut.
Iran chỉ trích Israel vi phạm lệnh ngừng bắn, tuyên bố đóng cửa eo biển Hormuz và đe dọa rút khỏi thỏa thuận với Mỹ. Phó tổng thống Mỹ JD Vance sau đó cảnh báo Tehran sẽ gánh hậu quả nghiêm trọng nếu thỏa thuận đổ vỡ.
Sáng 29-5, ngay sau lễ đón cấp Nhà nước được cử hành trọng thể tại trụ sở Bộ Ngoại giao Singapore theo nghi thức cao nhất dành cho nguyên thủ quốc gia, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã hội đàm với Tổng thống Singapore Tharman Shanmugaratnam.
Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao, tại hội đàm, Tổng thống Tharman Shanmugaratnam nhắc lại chuyến thăm chính thức vào tháng 3-2025 đến Singapore của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trên cương vị Tổng Bí thư và các cuộc hội kiến, hội đàm rất hiệu quả giữa hai bên khi đó.
Tổng thống Tharman Shanmugaratnam tin tưởng chuyến thăm lần này và cương vị mới của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ mở ra nhiều cuộc thảo luận, trao đổi sâu sắc hơn nữa, góp phần thúc đẩy quan hệ song phương ngày càng đi vào chiều sâu, thực chất hơn nữa.
Đánh giá cao và bày tỏ ngưỡng mộ sự phát triển nhanh chóng của Việt Nam, Tổng thống Tharman Shanmugaratnam tin tưởng dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, đứng đầu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Việt Nam sẽ tiếp tục phát triển năng động, không ngừng nâng cao vị thế quốc tế.
Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động và phức tạp như hiện nay, Tổng thống Tharman Shanmugaratnam nhấn mạnh cá nhân ông và các nhà lãnh đạo Singapore rất trông chờ phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La tối 29-5, qua đó hiểu thêm tầm nhìn của Việt Nam với khu vực và thế giới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh chuyến thăm là sự khẳng định mạnh mẽ thông điệp Việt Nam luôn dành ưu tiên cao cho quan hệ với Singapore, quyết tâm xây dựng mô hình hợp tác kiểu mẫu trong kỷ nguyên mới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng chúc mừng và khẳng định các thành tựu phát triển của Singapore thời gian qua, nhất là trong bối cảnh thế giới hiện tại, đã cho thấy sự chủ động, tự tin cùng tầm nhìn của Singapore.
Tại hội đàm, hai nhà lãnh đạo bày tỏ vui mừng trước sự phát triển tốt đẹp và toàn diện của quan hệ song phương kể từ khi nâng cấp lên Đối tác chiến lược toàn diện tháng 3-2025. Hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh ASEAN có vai trò quan trọng, còn nhiều dư địa hợp tác, do đó Việt Nam và Singapore cần thúc đẩy các sáng kiến hợp tác và kết nối ASEAN thời gian tới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Tharman Shanmugaratnam đã chia sẻ nhiều ý kiến về phương hướng hợp tác thời gian tới.
Trong đó nhất trí tiếp tục làm sâu sắc hơn nữa tin cậy chính trị, đánh giá cao hợp tác giữa hai Đảng cầm quyền ngày càng thực chất, tạo nền tảng kết nối chiến lược và hợp tác lâu dài giữa hai nước.
Hai bên nhất trí tiếp tục tạo đột phá mới đưa hợp tác kinh tế đi vào chiều sâu, chất lượng, hiệu quả, thúc đẩy dòng vốn đầu tư hai chiều chất lượng cao, tập trung vào các lĩnh vực chiến lược, có giá trị gia tăng lớn, tăng cường kết nối doanh nghiệp hai nước.
Việt Nam đánh giá cao Sáng kiến Lưới điện ASEAN và sẽ nỗ lực đóng góp trách nhiệm vào việc thực hiện sáng kiến vì hiểu tầm quan trọng của năng lượng đối với phát triển, nhất là khoa học - công nghệ.
Tổng thống Tharman Shanmugaratnam nhất trí với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về việc thúc đẩy khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành trụ cột cho quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, trong đó có việc đẩy mạnh triển khai mô hình kết nối Nhà nước - Nhà doanh nghiệp - Nhà nghiên cứu, gắn kết nghiên cứu với ứng dụng.
Hai bên cũng nhất trí làm sâu sắc hơn nữa hợp tác quốc phòng - an ninh, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ hai nước thông qua hợp tác văn hóa, giao lưu nhân dân.
Nhân dịp này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trân trọng mời Tổng thống Tharman Shanmugaratnam và Phu nhân sang thăm Việt Nam. Tổng thống Tharman Shanmugaratnam cảm ơn và vui vẻ nhận lời.
