Báo Tuổi Trẻ hợp tác đào tạo với Trường đại học Công Thương TP.HCM

Hôm nay (31/5), thí sinh TPHCM sẽ làm thủ tục dự thi vào lớp 10 công lập năm học 2026-2027. Đây là kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 có số lượng thí sinh đông nhất từ trước tới nay với hơn 150.000 em.

Bài thi đầu tiên là môn ngữ văn sẽ diễn ra vào sáng ngày 1/6. Sở GD&ĐT TPHCM đã công bố cấu trúc, yêu cầu đánh giá và bảng năng lực, cấp độ tư duy đề tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông.

Cấu trúc, yêu cầu đánh giá đề thi ngữ văn vào lớp 10 năm 2026 tại TPHCM

Phân bổ thời gian, bố cục hợp lý

Ở giai đoạn “nước rút", điều quan trọng nhất không phải là học dàn trải hoặc thêm quá nhiều kiến thức mới, mà là biết hệ thống lại những nội dung trọng tâm, giữ tâm thế bình tĩnh để có thể làm tốt bài thi.

Thầy Nguyễn Phi Hùng, giáo viên ngữ văn tại Hệ thống Giáo dục Hocmai, chia sẻ năm 2026 là năm thứ hai kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT được tổ chức theo định hướng của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

Đến thời điểm này, cấu trúc đề thi đã tương đối ổn định, rõ ràng; các em học sinh cũng đã có quá trình làm quen, luyện tập với các dạng câu hỏi thường xuất hiện trong đề thi.

Thầy nhắn nhủ các em học sinh một số lưu ý sau để có thể làm tốt bài thi và tối ưu điểm số ở từng phần.

Theo đó, phần nghị luận văn học, cần chú ý đến dạng bài phân tích chủ đề, nhân vật, hình tượng trong một văn bản thơ/truyện; phân tích một đoạn trích thơ.

Phần nghị luận xã hội, tập trung vào dạng bài nghị luận về một vấn đề cần giải quyết. Với dạng bài này, cần làm rõ thực trạng, nguyên nhân, hậu quả hoặc ý nghĩa của vấn đề; từ đó đề xuất giải pháp cụ thể, thiết thực. Bài viết cần có bằng chứng thực tế phù hợp, tránh trình bày chung chung, sáo rỗng.

Một trong những lưu ý khi làm bài thi được thầy Phi Hùng nhấn mạnh là phân bổ thời gian làm bài phù hợp.

Phần đọc hiểu cần làm nhanh, gọn, đủ ý trong khoảng trên dưới 30 phút. Đoạn văn nghị luận (2 điểm) cần được viết gọn gàng, bài bản, mạch lạc trong khoảng trên dưới 40 phút. Bài văn nghị luận (4 điểm) cần viết chu đáo, kỹ càng trong khoảng từ 50 đến 55 phút.

Cuối giờ, các em cần để lại ít nhất 5 phút để đọc lại bài làm, soát lỗi chính tả, lỗi diễn đạt và kiểm tra xem mình đã trả lời đầy đủ các yêu cầu của đề hay chưa.

Nam giáo viên nhấn mạnh học sinh cần trả lời thật thỏa đáng các câu hỏi phần đọc hiểu: ngắn gọn, chính xác ở các câu nhận biết, kỹ càng và đúng trọng tâm ở các câu thông hiểu, vận dụng.

Đặc biệt, với câu hỏi vận dụng, cần lý giải ý nghĩa của các bài học, thông điệp hoặc đưa ra lý lẽ, bằng chứng để làm rõ cho ý kiến của bản thân về vấn đề mà câu hỏi nêu ra.

Học sinh cũng cần đọc thật kỹ đề bài khi viết nghị luận, xác định dạng bài, vấn đề nghị luận, phạm vi nghị luận, gạch chân những từ khoá quan trọng. Xác định sai vấn đề khiến bài văn bị lạc đề, xác định sai dạng bài và phạm vi vấn đề khiến nội dung bài viết lan man, không đúng trọng tâm, không đủ các ý và dẫn đến mất điểm ở phần thi này.

Khi làm bài, học sinh nên gạch ý nhanh ra nháp trước khi viết các đoạn văn, bài văn nghị luận vào bài thi. Việc lập dàn ý ngắn sẽ giúp bài viết không bỏ sót ý, trình tự lập luận rõ ràng hơn và hạn chế tình trạng viết đến đâu nghĩ đến đó.

Với bài văn nghị luận, cần có đủ mở bài, thân bài, kết bài; phần thân bài nên chia thành các đoạn rõ ràng, mỗi đoạn triển khai một luận điểm chính.

“Các em nên ưu tiên viết đủ, đúng trọng tâm vấn đề được hỏi rồi mới lưu ý về dung lượng bài viết. Một bài viết dài nhưng lan man, thiếu luận điểm rõ ràng sẽ không hiệu quả bằng một bài viết vừa đủ, chắc ý, diễn đạt mạch lạc”, thầy Nguyễn Phi Hùng khuyên.

Ngoài ra, bài viết cần được trình bày sạch sẽ, rõ ràng, hạn chế tẩy xóa, không viết chèn xen gây khó đọc. Nếu phát hiện thiếu ý, cần bổ sung một cách hợp lý, tránh làm rối bố cục bài thi.

Những sai lầm cần tránh lúc làm bài

Để bài làm đạt hiệu quả tốt nhất, thầy giáo Nguyễn Phi Hùng chỉ ra 5 sai lầm mà thí sinh cần tránh mắc phải.

Thứ nhất, trả lời quá ngắn gọn, vắn tắt ở phần đọc hiểu, đặc biệt là những câu yêu cầu lý giải, nhận xét hoặc nêu quan điểm. Câu trả lời cần đủ ý, có diễn giải rõ ràng, chu đáo và không nên chỉ viết một vài từ hoặc một câu quá chung chung.

Thứ hai, trình bày cụt ngủn với những câu thiếu chủ ngữ, vị ngữ. Bài viết gạch xoá lem nhem, sử dụng nhiều màu mực trong một bài thi hoặc trình bày tùy tiện gây mất thiện cảm cho người chấm.

Thứ ba, dùng các ký hiệu, sơ đồ trong bài làm (như dấu suy ra, mũi tên, ngoặc nhọn, ngoặc vuông, sơ đồ hình cây...). Những cách trình bày này có thể phù hợp khi ghi nháp hoặc trong quá trình ôn luyện, nhưng không phù hợp với bài làm chính thức.

Thứ ba, mắc các lỗi chính tả, lỗi dùng từ, đặt câu (thiếu chủ ngữ, vị ngữ), lỗi diễn đạt. Những lỗi này đều có thể khiến bài làm bị trừ điểm.

Thứ tư, viết sai yêu cầu về hình thức, tự ý ngắt đoạn trong đoạn văn nghị luận; dồn toàn bộ ý vào một đoạn văn trong phần thân bài ở bài văn nghị luận. Thí sinh cần tránh vượt quá rất nhiều dung lượng mà đề bài yêu cầu trong khi nội dung bài viết dài dòng, thiếu trọng tâm.

Thứ năm, biến bài nghị luận văn học thành bài tóm tắt cốt truyện hoặc diễn xuôi, kể lể lại nội dung bài thơ hay bài nghị luận xã hội thiếu bằng chứng thực tế. Phần giải pháp (trong dạng đề nghị luận về vấn đề cần giải quyết) viết quá sơ sài, kêu gọi chung chung, sáo rỗng.

Về tâm lý, thầy giáo Nguyễn Phi Hùng khuyên học sinh giữ được sự bình tĩnh, tự tin và bản lĩnh trong phòng thi.

“Hãy tin vào quá trình ôn luyện miệt mài của mình, đọc kỹ đề, làm bài cẩn thận và nỗ lực đến phút cuối cùng”, giáo viên chia sẻ.

Xem thêm Đề tham khảo thi vào lớp 10 TPHCM năm 2026:

Mời bạn đọc theo dõi đề thi và đáp án tuyển sinh lớp 10 năm 2026 của các tỉnh, thành được cập nhật liên tục tại: Đề thi và đáp án thi lớp 10 năm 2026 của tất cả 34 tỉnh, thành

Tin Gốc: Dân Trí

Sáng 17/4, ông Dương Văn Bảy có mặt sớm tại trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP HCM, sau khi vượt hơn 200 km từ An Giang. Suốt 6 năm qua, ông không nhớ nổi mình đã bao nhiêu lần ngược xuôi trên cung đường này.

Nhưng hôm nay rất khác, ông khoác lên mình bộ lễ phục, trở thành tân cử nhân ngành Việt Nam học với tấm bằng loại Khá.

"Tôi mừng quá, đêm trước ngủ không được, cứ đi lại suốt trong nhà", ông Bảy chia sẻ.

Vốn yêu thích văn chương, mê đọc sách từ nhỏ nhưng vì gia cảnh khó khăn và lập gia đình sớm, ông Bảy đành gác lại ước mơ học tập. Suốt thời trai trẻ, ông làm nông, rồi chuyển sang làm thợ may ở thị trấn Núi Sập, Thoại Sơn, An Giang. Ông sau đó còn làm thêm nhiều việc, chăm lo con nhỏ để vợ yên tâm lên TP HCM học trường Đại học Tài chính - Kế toán.

Vợ ông tốt nghiệp trở về quê vào đầu những năm 1990, được nhận vào làm ở một cơ quan nhà nước. Lúc này, gia đình bớt lo cái ăn cái mặc, ông Bảy lại lần lượt đưa hai con gái ra thị xã Long Xuyên theo học ở trường chuyên Thoại Ngọc Hầu.

Khi các con trưởng thành, ông Bảy bỏ nghề may, quay lại học bổ túc cấp 3. Hoàn thành chương trình nhưng ba lần thi tốt nghiệp đều trượt vì bị điểm liệt môn Toán, ông gác lại chuyện học hành một lần nữa. Đến năm 2019, một người bạn động viên ông đăng ký ôn thi tốt nghiệp THPT ở một trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên. Năm 2020, ông đỗ tốt nghiệp ở tuổi 59, sau gần 20 năm lỡ hẹn.

Trong niềm phấn khích, ông đăng ký vào ngành Việt Nam học, trường Đại học An Giang, hệ chính quy tập trung, cách nhà chừng 30 km.

"Tôi đăng ký vì thích tìm hiểu về văn hóa và sử liệu Việt Nam chứ không biết chương trình học ra sao, sinh hoạt thế nào", ông Bảy kể. Khi biết phải đến lớp toàn thời gian, cùng nhiều hoạt động rèn luyện, đoàn thể, ông đành dừng lại.

Nghe lời khuyên của con gái, ông đăng ký vào ngành Việt Nam học, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, với hình thức đào tạo từ xa. Đây là ngành học tập trung vào văn hóa, ngôn ngữ, lịch sử Việt Nam - phù hợp với sở thích của ông.

Thử thách đến với sinh viên U70 ngay từ học kỳ đầu, khi toàn bộ hoạt động đều diễn ra online, do ảnh hưởng của Covid-19. Vốn ít tiếp xúc với máy vi tính, những buổi học online đầu tiên qua Zoom khiến ông áp lực.

"Ban đầu tôi chán lắm, tưởng tượng học đại học được gặp bạn bè, thầy cô, biết giảng đường ra sao, ngờ đâu chỉ ôm cái máy tính", ông nhớ lại. "Mà tôi đâu có biết dùng ra sao, gõ bàn phím như mổ cò, nhấp chuột cũng không biết".

Cũng vì thế, ông Bảy trượt 3 môn đầu. Ông làm bài trên hệ thống, nhưng không biết cách gửi nên giảng viên không nhận được bài, đành học lại.

Mãi đến năm 2022, ông Bảy mới được gặp bạn bè, thầy cô trực tiếp. Khoảng 2-3 tháng, ông lại bắt xe lên TP HCM dự thi tập trung. Sinh viên U70 còn nhớ lần thi đầu tiên căng thẳng đến choáng váng mặt mày. Ra khỏi phòng thi, ông đến góc hành lang khuất, tựa vào tường để lấy lại tinh thần "vì sợ bạn cùng lớp cười".

Là sinh viên lớn tuổi nhất lớp nhưng hễ có bài tập nhóm, ông Bảy lăn xả, hết mình cùng bạn học, nhờ đó biết thế nào là "chạy deadline". Không thạo công nghệ, mỗi lần thuyết trình nhóm, ông viết tay nội dung, chụp lại gửi cho bạn cùng lớp chỉnh sửa thành bản trình chiếu.

"Tôi không ngần ngại việc gì, chỉ sợ là gánh nặng của các bạn chung nhóm. May mắn các em, cháu hỗ trợ rất nhiệt tình, vui vẻ", ông nói.

Song song, ông Bảy được một thầy giáo gần nhà kèm môn tiếng Anh, từ vỡ lòng. Sau những giờ học online, ông lại cắp sách đến nhà thầy, ngồi học cùng học sinh.

Hoàn thành chương trình đại học giữa năm ngoái, ông Bảy miệt mài ôn luyện tiếng Anh để thi lấy chứng chỉ B1 – chuẩn đầu ra ngoại ngữ của trường. Trước đây, ông hay sưu tầm các tác phẩm văn học kinh điển, cả bản tiếng Anh lẫn tiếng Việt. Rảnh rỗi, ông lại lấy sách ra đọc rồi tra từng từ để ghép nghĩa nên nghĩ vốn từ vựng và kỹ năng đọc ổn. Nhưng ở lần thi đầu tiên, ông trượt vì không kịp làm bài thi viết và nghe trên máy vi tính.

Được bạn bè cùng lớp khuyên tìm giáo viên kèm riêng, ông mò mẫm trên mạng và tìm được một cô giáo dạy ở Cần Thơ. Cô giáo định từ chối vì học viên lớn tuổi, học online khó tiếp thu nhưng ông Bảy dành cả ngày thuyết phục. Ông chấp nhận học ca 0h vì cô chỉ trống mỗi khung giờ này. Thời lượng mỗi buổi là một tiếng nhưng đa phần kéo dài hơn, nhiều hôm gần 2h, ông mới đi ngủ. Ròng rã ôn suốt một tháng trời, ông Bảy thi đỗ chứng chỉ B1 hồi tháng 12 năm ngoái để làm thủ tục xét tốt nghiệp.

Ông Bảy nói phấn khởi khi sự ham học của mình truyền cảm hứng cho con cháu. Ông kể lần lên TP HCM thi chứng chỉ tiếng Anh, khi đang ở nhà con gái ôn bài, hai cháu gái cũng tự động lấy sách vở ra ngồi học cạnh ông ngoại.

"Ở tuổi này, tôi học không phải vì bằng cấp. Tôi học để bù lại quãng đời tuổi trẻ vì hoàn cảnh mà lỡ cơ hội được đến trường", ông Bảy nói. "Học tập là niềm vui, là để mở mang đầu óc, quen biết nhiều bạn trẻ, tư duy theo một cách mới".

TS Nguyễn Thị Quốc Minh, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, từng giảng dạy lớp của ông Bảy nói tuy nhà xa, tuổi tác đã lớn, nhưng ông Bảy tham gia mọi buổi học, nghiêm túc và tích cực phát biểu. Nữ giảng viên ấn tượng nhất là cách ông vượt qua môn Ngoại ngữ và Tin học - là điều kiện bắt buộc để được cấp bằng.

"Tôi thật sự rất nể trọng, khâm phục. Đây là tấm gương sáng về tinh thần học tập, cần được lan tỏa", TS Minh nói.

Tấm bằng cử nhân mở ra chân trời mới với cử nhân U70. Ông Bảy cho biết vợ và các con khuyến khích học lên thạc sĩ. Nhưng trước mắt, ông đặt mục tiêu rèn tiếng Anh thật tốt để đọc các tác phẩm văn học nước ngoài bằng ngôn ngữ gốc.

"Việc học là cả đời, không có cách này thì sẽ con đường khác, đã đam mê, dấn thân thì ít ai muốn dừng lại", ông Bảy nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Nghiên cứu có tựa đề "Dietary Iron Intake and Risk of Gastric Cancer" với 13 tác giả. Trong đó, Phạm Hoàng Thanh, Nguyễn Trọng Tấn, Nguyễn Minh Phương, Nguyễn Nhị Bắc và Hoàng Huy Anh đến từ trường Đại học Y Hà Nội.

Bài báo được đăng trên tạp chí Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention (Q1) với chỉ số ảnh hưởng IF 3.4 vào đầu tháng 2.

Điểm đắt giá của công trình nằm ở việc phát hiện mối liên hệ "dạng chữ U" giữa nguyên tố sắt và nguy cơ ung thư dạ dày, dựa trên khảo sát của nhóm và thầy hướng dẫn với gần 1.200 người mắc bệnh, khoảng 3.000 trường hợp đối chứng tại Việt Nam. Kết quả cho thấy nguy cơ mắc bệnh có thể tăng lên trong cả hai tình huống: khi cơ thể thiếu sắt và thừa sắt.

Để hoàn thiện bài báo, nhóm từ Việt Nam đóng vai trò chủ chốt từ việc tìm tài liệu, hình thành giả thuyết đến phân tích dữ liệu và viết bản thảo. Quá trình này có sự hỗ trợ xử lý các thuật toán thống kê phức tạp từ các bác sĩ người Việt tại Mỹ và khâu hiệu đính từ các cộng sự tại Nhật Bản.

Nguyễn Nhị Bắc, sinh viên năm thứ 6 ngành Y học dự phòng và là "chị cả" của nhóm, nhìn nhận thách thức lớn nhất là việc phối hợp giữa các thành viên. Với sự chênh lệch kiến thức của sinh viên từ năm 2 đến năm 6, nhóm phải nỗ lực tự học thêm về phương pháp nghiên cứu và dịch tễ học để có sự đồng đều nhất định. Ngoài ra, các sinh viên phải tranh thủ sắp xếp lịch họp, trong khi vẫn duy trì giờ học, thực hành dày đặc tại bệnh viện.

Nguyễn Trọng Tấn, sinh viên năm thứ ba, là thành viên nhỏ tuổi nhất nhóm, gia nhập dự án trước đó một năm. Phụ trách phân tích số liệu và tham gia viết phần thảo luận, nam sinh cho biết gặp nhiều khó khăn khi đề tài thiên về dịch tễ trong khi mình theo hướng lâm sàng.

"Khó nhất là phải qua được sự nghiêm khắc của thầy hướng dẫn", Tấn nhìn nhận, nói trưởng thành hơn nhờ sự dẫn dắt của giảng viên và anh, chị đi trước.

Theo Bắc, Tấn có khả năng đọc tài liệu tiếng Anh y khoa nhanh, xử lý dữ liệu tốt và nhiều lần giúp nhóm phát hiện lỗi. Việc sinh viên Y tham gia nghiên cứu khoa học từ năm hai như Tấn cũng là điều hiếm thấy.

Ngoài khâu nghiên cứu, để đăng trên các tạp chí quốc tế, nhóm phải trải qua quy trình xét duyệt khắt khe từ khâu hoàn thiện bản thảo, gửi bài đến phản biện. Do đó, nhóm cho rằng sinh viên nên bắt đầu làm nghiên cứu từ năm thứ nhất hoặc hai, vì lúc này khối lượng kiến thức chưa quá nặng. Đến năm thứ tư, việc học và đi viện rất bận, sinh viên khó theo đuổi nghiên cứu liên tục.

Ngoài ra, đây cũng là một cách để tiếp cận cơ hội nghiên cứu, kết nối với giảng viên và các đề tài thực tế.

Tin Gốc: Vnexpress