Tại chuỗi sự kiện hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân 7/4, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan cho hay Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển dịch mạnh mẽ mô hình bệnh tật, trong đó các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, ung thư, tăng huyết áp, đái tháo đường và đột quỵ trở thành nguyên nhân tử vong hàng đầu. Theo số liệu Bộ Y tế, nhóm bệnh này hiện chiếm khoảng 80% gánh nặng bệnh tật toàn quốc.
“Xu hướng bệnh tật thay đổi này là do thói quen lười vận động, ăn nhiều thịt, ít rau, ăn nhiều muối”, Bộ trưởng nói. Điều tra quốc gia STEPS, Việt Nam có khoảng 25% người trưởng thành bị tăng huyết áp, khoảng 5 triệu người mắc đái tháo đường, hơn 180.000 ca ung thư mới mỗi năm và hàng triệu người bị bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Những năm gần đây số người nhập viện do đái tháo đường tăng, độ tuổi ngày càng trẻ. Trước đây bệnh đái tháo đường chỉ tấn công người hơn 40 tuổi, nhưng ngày nay thanh thiếu niên cũng bị bệnh. Nguyên nhân chủ yếu là do lối sống “nhà giàu” – tiêu thụ quá nhiều thực phẩm dẫn đến dư thừa năng lượng và lười tập thể dục. Lối sống này cũng dẫn đến tình trạng thừa cân béo phì đáng báo động.
Thực tế, xu hướng tiêu thụ thực phẩm giàu năng lượng nhưng nghèo dinh dưỡng đang gia tăng nhanh chóng, đặc biệt là thực phẩm chế biến sẵn.
Trong giai đoạn 2000-2017, lượng tiêu thụ thực phẩm đóng gói, chế biến sẵn đã tăng hơn 10 lần. Đây là nhóm thực phẩm thường chứa nhiều muối, đường, chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa – những thành phần làm gia tăng nguy cơ béo phì, rối loạn chuyển hóa và bệnh tim mạch.
Người Việt hiện tiêu thụ trung bình khoảng 8,1g muối mỗi ngày, gần gấp đôi mức khuyến nghị. Lượng đường tự do cũng ở mức 46,5g/ngày – cao hơn đáng kể so với ngưỡng an toàn.
TS.BS Hoàng Thị Đức Ngàn, Trưởng khoa Dinh dưỡng Cộng đồng, Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cho hay việc ăn quá nhiều muối được xác định góp phần làm tăng huyết áp – yếu tố nguy cơ hàng đầu của đột quỵ và bệnh tim. Không chỉ vậy, muối còn gây tổn thương thận khi làm tăng áp lực lên các vi mạch, dẫn đến nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính.
Các chuyên gia nhận định gốc rễ của vấn đề không chỉ ở thực phẩm mà còn do thói quen sinh hoạt thiếu lành mạnh: ăn nhanh, ăn mặn, uống nhiều nước ngọt, ít vận động và thiếu kiến thức dinh dưỡng. Giải pháp không nằm ở điều trị mà phải bắt đầu từ phòng ngừa. Người dân cần chủ động điều chỉnh chế độ ăn, tăng cường rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt, đồng thời hạn chế muối, đường và thực phẩm chế biến sẵn. Việc đọc nhãn dinh dưỡng cũng là kỹ năng quan trọng giúp kiểm soát lượng calo và thành phần nạp vào cơ thể.
Bác sĩ Vũ Quang Huy, khoa Thận tiết niệu, Bệnh viện Nội tiết Trung ương khuyến nghị người dân cần duy trì tầm soát sức khỏe định kỳ, đặc biệt với người có bệnh mạn tính phải được theo dõi thường xuyên. Đồng thời, cần xây dựng lối sống khoa học, hạn chế các yếu tố nguy cơ như sử dụng chất kích thích, thuốc lá, rượu bia, ăn uống thiếu lành mạnh và ít vận động. Đây chính là bước đi căn bản, giúp phát hiện sớm nguy cơ và kiểm soát bệnh ngay từ giai đoạn đầu.
Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh kêu gọi mỗi người dân hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhất, duy trì lối sống lành mạnh, rèn luyện thể chất hằng ngày, ăn uống khoa học và chủ động phòng bệnh. Bà cho biết Quốc hội đang ưu tiên hoàn thiện hệ thống pháp luật về y tế, đặc biệt trong lĩnh vực phòng bệnh và bảo hiểm y tế, hướng tới mục tiêu bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe một cách công bằng, hiệu quả.
Hưng cao 1,37 m, nặng 26 kg, BS.CKI Nguyễn Đông Bảo Châu, khoa Nhi, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, ghi nhận thấp hơn mức chiều cao và cân nặng trung bình của bé trai tuổi này theo chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Ở tuổi 13, trẻ theo chuẩn cao từ 1,56 m và nặng khoảng 44 kg.
Kết quả xét nghiệm sinh hóa máu, nước tiểu, siêu âm thận cho thấy Hưng bị thiếu hụt đồng thời ba vi chất quan trọng gồm kali, canxi và magie. Bác sĩ Châu chẩn đoán bé mắc hội chứng Bartter kèm vôi hóa thận và chậm phát triển thể chất.
"Bartter là một dạng rối loạn thận - nội tiết, tỷ lệ mắc khoảng 1,2/1.000.000 trẻ", bác sĩ Châu giải thích. Bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, nghĩa là trẻ mắc bệnh khi nhận đồng thời gene bệnh từ cả bố lẫn mẹ.
Ở trẻ mắc hội chứng Bartter, thận không giữ được các chất điện giải thiết yếu, dẫn đến rò rỉ chất điện giải. Sự mất cân bằng kéo dài khiến trẻ mệt mỏi, yếu cơ, ảnh hưởng đến tim mạch, thần kinh, phát triển chiều cao. Lâu dài, canxi lắng đọng tại thận gây vôi hóa thận và suy giảm chức năng thận.
Do chị ruột mắc bệnh, Hưng đã được phát hiện bệnh sớm và bổ sung điện giải từ nhỏ. Đến tuổi dậy thì, giai đoạn nhu cầu vi chất tăng cao, tình trạng mất bù điện giải khiến các biểu hiện bệnh trở nên rõ rệt. Hưng mệt mỏi, ăn kém, khó gắng sức và chậm phát triển so với bạn bè.
Bác sĩ Châu cho rằng Hưng đang trong giai đoạn dậy thì, nhu cầu vi chất tăng cao, nên việc bổ sung trước đó không còn đủ đáp ứng, gây thiếu hụt nghiêm trọng.
Kali là chất điện giải chủ yếu trong tế bào, có vai trò duy trì cân bằng điện giải, phát triển hệ cơ bắp, hỗ trợ dẫn truyền thần kinh, ổn định huyết áp. Cơ thể thiếu kali gây mỏi cơ, chuột rút, yếu cơ, thậm chí rối loạn nhịp tim, ảnh hưởng đến chức năng thận. Canxi là nền tảng của hệ xương và răng, đồng thời tham gia vào quá trình co cơ, dẫn truyền thần kinh và đông máu. Trẻ thiếu chất dinh dưỡng này có nguy cơ còi xương, loãng xương sớm, chậm tăng chiều cao. Magie tham gia điều hòa hoạt động của kali và canxi.
Bác sĩ Châu điều chỉnh liều lượng bổ sung kali, canxi, magie dạng uống, kê thuốc hỗ trợ giảm bài tiết chất điện giải qua thận cho Hưng. Đồng thời, bác sĩ tư vấn chế độ dinh dưỡng cá thể hóa theo nhu cầu tăng trưởng, kết hợp vận động thể lực phù hợp.
Sau một tháng tuân thủ phác đồ điều trị, chỉ số điện giải trong máu cải thiện dần. Hưng có thể tham gia một số hoạt động thể chất vừa sức như đi bộ, chạy xe đạp.
Hội chứng Bartter vẫn chưa có phương pháp điều trị dứt điểm, điều trị chủ yếu nhằm duy trì cân bằng điện giải suốt đời. Trẻ mắc bệnh cần tuân thủ dùng thuốc và tái khám định kỳ nhằm phát hiện và xử trí sớm bất thường. Nếu tự ý bỏ thuốc hoặc tự điều chỉnh liều lượng thuốc, trẻ có thể bị hạ kali máu cấp, gây rối loạn nhịp tim, yếu cơ nặng, thậm chí đe dọa tính mạng.
Nếu trẻ có dấu hiệu mệt mỏi kéo dài, thở gắng sức, đột ngột yếu cơ nhiều, tim đập nhanh hoặc không đều, co cơ mạnh, mất ý thức... phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện khám sớm.
Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) vừa có văn bản thông báo đình chỉ lưu hành, thu hồi trên toàn quốc đối với 2 sản phẩm mỹ phẩm chăm sóc tóc do cơ sở sản xuất mỹ phẩm Tạ Thị Hoa chịu trách nhiệm đưa ra thị trường và sản xuất.
Hai sản phẩm bị thu hồi gồm: Dầu gội bồ kết thảo dược, nhãn hàng Hoa Xứ Lạng, số tiếp nhận Phiếu công bố 01/23/CBMP-LS; và Dầu xả nha đam gừng dừa, nhãn hàng Hoa Xứ Lạng, số tiếp nhận Phiếu công bố 02/2023/CBMP-LS.
Theo Cục Quản lý Dược, tổ chức chịu trách nhiệm đưa các sản phẩm này ra thị trường và sản xuất là cơ sở sản xuất mỹ phẩm Tạ Thị Hoa.
Cơ sở có địa chỉ tại thôn Hoàng Tâm, xã Hoàng Đồng, thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn; nay là thôn Hoàng Tâm, phường Tam Thanh, tỉnh Lạng Sơn.
Việc đình chỉ lưu hành và thu hồi được đưa ra trên cơ sở Quyết định số 797/QĐ-SYT ngày 2/6/2026 của Sở Y tế tỉnh Lạng Sơn về việc thu hồi số tiếp nhận Phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm do cơ sở sản xuất mỹ phẩm Tạ Thị Hoa chịu trách nhiệm đưa ra thị trường và sản xuất.
Trước đó, cơ sở này từng được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm.
Tuy nhiên, qua quá trình kiểm tra, hậu kiểm, cơ quan chức năng xác định đơn vị không còn bảo đảm một trong các điều kiện bắt buộc để duy trì hoạt động sản xuất mỹ phẩm theo quy định hiện hành.
Theo ghi nhận, các sản phẩm dầu gội, dầu xả mang nhãn hàng Hoa Xứ Lạng được rao bán trên một số sàn thương mại điện tử. Sau quyết định thu hồi, các sản phẩm thuộc diện nêu trên phải dừng lưu hành trên phạm vi toàn quốc.
Cục Quản lý Dược đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố thông báo cho các cơ sở kinh doanh, sử dụng mỹ phẩm trên địa bàn ngừng ngay việc kinh doanh, sử dụng 2 sản phẩm nêu trên và trả lại cơ sở cung ứng sản phẩm.
Đối với cơ sở sản xuất mỹ phẩm Tạ Thị Hoa, Cục Quản lý Dược yêu cầu đơn vị này gửi thông báo thu hồi tới những nơi phân phối, sử dụng 2 sản phẩm dầu gội, dầu xả nêu trên.
Cơ sở phải tiếp nhận sản phẩm trả lại từ các cơ sở kinh doanh, tiến hành thu hồi và tiêu hủy toàn bộ sản phẩm không đáp ứng quy định.
Đơn vị sản xuất phải gửi báo cáo thu hồi và tiêu hủy các sản phẩm về Cục Quản lý Dược trước ngày 15/7/2026.
Cục Quản lý Dược cũng đề nghị Sở Y tế tỉnh Lạng Sơn giám sát cơ sở sản xuất mỹ phẩm Tạ Thị Hoa thực hiện việc thu hồi, tiêu hủy các sản phẩm không đáp ứng quy định; đồng thời báo cáo kết quả về Cục trước ngày 30/7/2026.
Cơ quan quản lý khuyến cáo các cơ sở kinh doanh, sử dụng mỹ phẩm và người tiêu dùng dừng việc mua bán, sử dụng các sản phẩm nằm trong diện thu hồi nêu trên.
Người tiêu dùng đã mua sản phẩm cần liên hệ nơi bán hoặc cơ sở cung ứng để được hướng dẫn trả lại theo yêu cầu thu hồi.
Từ đầu năm đến nay, Bộ Y tế liên tục thu hồi, tiêu hủy các sản phẩm kém chất lượng. Mới nhất, Bộ Y tế công bố thu hồi 45 loại mỹ phẩm do vi phạm quy định về hồ sơ công bố và công thức, trong đó có nhiều mặt hàng nổi tiếng như sữa rửa mặt Hadalabo, kem chống nắng Anessa.
Động thái này diễn ra trong bối cảnh cơ quan quản lý đang siết chặt kiểm soát thị trường dược, mỹ phẩm trước vấn nạn hàng giả, hàng kém chất lượng và quảng cáo sai sự thật.
Ngày 14/7, video ghi lại cảnh xe cấp cứu 115 dừng giữa vòng xoay tượng đài Mẹ Nhu (phường Thanh Khê, Đà Nẵng) để hỗ trợ cháu bé bất tỉnh. Hình ảnh người thân băng qua đường vẫy xe cấp cứu khiến nhiều người xúc động.
Theo nội dung video, khi xe cấp cứu đang bật tín hiệu ưu tiên tiến vào vòng xoay, người phụ nữ từ bên đường vội vã chạy ra và liên tục vẫy tay, phát tín hiệu cầu cứu.
Lúc này, tài xế xe cấp cứu lập tức giảm tốc, cho xe tấp vào vị trí an toàn. Một người phụ nữ bên kia đường bế cháu bé chạy đến, còn các nhân viên y tế nhanh chóng đón bệnh nhi lên xe để kiểm tra.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, điều dưỡng Lê Thị Thùy Dung, Trung tâm Cấp cứu 115 thành phố Đà Nẵng (Sở Y tế thành phố Đà Nẵng) cho biết sự việc xảy ra vào khoảng 18h ngày 12/7.
Thời điểm đó, kíp cấp cứu vừa bàn giao một bệnh nhân tại Bệnh viện Đà Nẵng và đang trên đường nhận nhiệm vụ mới. Xe vẫn bật tín hiệu ưu tiên, chị Dung ngồi ở ghế phụ phát hiện một người phụ nữ từ lề đường chạy ra liên tục vẫy tay cầu cứu.
"Tôi thấy chị ấy chỉ liên tục giơ tay ra hiệu nên lập tức đề nghị tài xế dừng xe. Ban đầu cứ nghĩ có tai nạn giao thông xảy ra phía trước", chị Dung kể.
Sau khi cho xe tấp vào vị trí an toàn, kíp cấp cứu mở cửa, một người phụ nữ nhanh chóng bế cháu bé chạy đến.
Theo người nhà, bé trai khoảng 3 tuổi vừa đi khám vì sốt, được chẩn đoán viêm phổi nhẹ. Trên đường về, bé vẫn nói chuyện bình thường rồi bất ngờ lịm đi, người mềm nhũn, môi tái nhợt khiến mẹ và người dì hoảng loạn.
"Lúc đó người mẹ vừa khóc vừa nói con đang nói chuyện bình thường, tự nhiên ngất đi, gọi không tỉnh", chị Dung nhớ lại.
Kíp cấp cứu lập tức đưa bệnh nhi lên xe, kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn theo đúng quy trình, trấn an người nhà. Qua thăm khám ban đầu, các chỉ số sinh tồn của bé đều ổn định, chỉ ghi nhận thân nhiệt khoảng 38 độ C. Theo nhận định của nhân viên y tế, nhiều khả năng bé mệt do sốt kéo dài hoặc buồn ngủ sau khi dùng thuốc hạ sốt.
Sau 7-10 phút được theo dõi, chăm sóc trên xe, bé trai tỉnh táo hoàn toàn, có thể trò chuyện, tiếp xúc tốt. Khi được hỏi, bé cho biết chỉ hơi đau đầu, không đau bụng hay có biểu hiện bất thường khác.
Dù kíp cấp cứu khuyến cáo nên đưa bé đến bệnh viện để kiểm tra chuyên sâu do đang điều trị viêm phổi, người mẹ xin tự đưa con về bằng xe máy vì thấy cháu đã khỏe hơn và cho biết sẽ đến cơ sở y tế gần nhất nếu sức khỏe diễn biến bất thường.
Đã có 17 năm gắn bó với công tác cấp cứu ngoại viện, điều dưỡng Dung cho biết việc dừng xe hỗ trợ người dân trong những tình huống khẩn cấp là điều các kíp cấp cứu luôn sẵn sàng thực hiện, kể cả khi đang trên đường làm nhiệm vụ khác.
"Nhiệm vụ nào cũng là cứu người. Nếu gặp người bệnh cần hỗ trợ khẩn cấp giữa đường chúng tôi không thể đi qua. Trước hết phải đánh giá, sơ cứu để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân rồi mới tính đến phương án tiếp theo. Không bao giờ có chuyện bỏ mặc người bệnh giữa đường", chị Dung chia sẻ.
Bà Ngô Thị Phương Thảo, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Cấp cứu thành phố Đà Nẵng, cho biết khi gặp tình huống cấp cứu, người dân nên gọi ngay số 115. Trong khu vực nội thành, xe cấp cứu thường tiếp cận hiện trường trong 10-15 phút.
Trong thời gian chờ, tổng đài viên sẽ hướng dẫn người gọi thực hiện các bước sơ cứu ban đầu, giúp ổn định tâm lý và hỗ trợ người bệnh đúng cách. Với các trường hợp chấn thương, người dân cần giữ nguyên hiện trường để bảo đảm an toàn cho nạn nhân và lực lượng cấp cứu.
