Ngày 14/7, video ghi lại cảnh xe cấp cứu 115 dừng giữa vòng xoay tượng đài Mẹ Nhu (phường Thanh Khê, Đà Nẵng) để hỗ trợ cháu bé bất tỉnh. Hình ảnh người thân băng qua đường vẫy xe cấp cứu khiến nhiều người xúc động.
Theo nội dung video, khi xe cấp cứu đang bật tín hiệu ưu tiên tiến vào vòng xoay, người phụ nữ từ bên đường vội vã chạy ra và liên tục vẫy tay, phát tín hiệu cầu cứu.
Lúc này, tài xế xe cấp cứu lập tức giảm tốc, cho xe tấp vào vị trí an toàn. Một người phụ nữ bên kia đường bế cháu bé chạy đến, còn các nhân viên y tế nhanh chóng đón bệnh nhi lên xe để kiểm tra.
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, điều dưỡng Lê Thị Thùy Dung, Trung tâm Cấp cứu 115 thành phố Đà Nẵng (Sở Y tế thành phố Đà Nẵng) cho biết sự việc xảy ra vào khoảng 18h ngày 12/7.
Thời điểm đó, kíp cấp cứu vừa bàn giao một bệnh nhân tại Bệnh viện Đà Nẵng và đang trên đường nhận nhiệm vụ mới. Xe vẫn bật tín hiệu ưu tiên, chị Dung ngồi ở ghế phụ phát hiện một người phụ nữ từ lề đường chạy ra liên tục vẫy tay cầu cứu.
“Tôi thấy chị ấy chỉ liên tục giơ tay ra hiệu nên lập tức đề nghị tài xế dừng xe. Ban đầu cứ nghĩ có tai nạn giao thông xảy ra phía trước”, chị Dung kể.
Sau khi cho xe tấp vào vị trí an toàn, kíp cấp cứu mở cửa, một người phụ nữ nhanh chóng bế cháu bé chạy đến.
Theo người nhà, bé trai khoảng 3 tuổi vừa đi khám vì sốt, được chẩn đoán viêm phổi nhẹ. Trên đường về, bé vẫn nói chuyện bình thường rồi bất ngờ lịm đi, người mềm nhũn, môi tái nhợt khiến mẹ và người dì hoảng loạn.
“Lúc đó người mẹ vừa khóc vừa nói con đang nói chuyện bình thường, tự nhiên ngất đi, gọi không tỉnh”, chị Dung nhớ lại.
Kíp cấp cứu lập tức đưa bệnh nhi lên xe, kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn theo đúng quy trình, trấn an người nhà. Qua thăm khám ban đầu, các chỉ số sinh tồn của bé đều ổn định, chỉ ghi nhận thân nhiệt khoảng 38 độ C. Theo nhận định của nhân viên y tế, nhiều khả năng bé mệt do sốt kéo dài hoặc buồn ngủ sau khi dùng thuốc hạ sốt.
Sau 7-10 phút được theo dõi, chăm sóc trên xe, bé trai tỉnh táo hoàn toàn, có thể trò chuyện, tiếp xúc tốt. Khi được hỏi, bé cho biết chỉ hơi đau đầu, không đau bụng hay có biểu hiện bất thường khác.
Dù kíp cấp cứu khuyến cáo nên đưa bé đến bệnh viện để kiểm tra chuyên sâu do đang điều trị viêm phổi, người mẹ xin tự đưa con về bằng xe máy vì thấy cháu đã khỏe hơn và cho biết sẽ đến cơ sở y tế gần nhất nếu sức khỏe diễn biến bất thường.
Đã có 17 năm gắn bó với công tác cấp cứu ngoại viện, điều dưỡng Dung cho biết việc dừng xe hỗ trợ người dân trong những tình huống khẩn cấp là điều các kíp cấp cứu luôn sẵn sàng thực hiện, kể cả khi đang trên đường làm nhiệm vụ khác.
“Nhiệm vụ nào cũng là cứu người. Nếu gặp người bệnh cần hỗ trợ khẩn cấp giữa đường chúng tôi không thể đi qua. Trước hết phải đánh giá, sơ cứu để đảm bảo an toàn cho bệnh nhân rồi mới tính đến phương án tiếp theo. Không bao giờ có chuyện bỏ mặc người bệnh giữa đường”, chị Dung chia sẻ.
Bà Ngô Thị Phương Thảo, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Cấp cứu thành phố Đà Nẵng, cho biết khi gặp tình huống cấp cứu, người dân nên gọi ngay số 115. Trong khu vực nội thành, xe cấp cứu thường tiếp cận hiện trường trong 10-15 phút.
Trong thời gian chờ, tổng đài viên sẽ hướng dẫn người gọi thực hiện các bước sơ cứu ban đầu, giúp ổn định tâm lý và hỗ trợ người bệnh đúng cách. Với các trường hợp chấn thương, người dân cần giữ nguyên hiện trường để bảo đảm an toàn cho nạn nhân và lực lượng cấp cứu.
Kết quả nghiên cứu dựa trên dữ liệu sức khỏe và chế độ ăn của hơn 112.000 người trên 15 tuổi tham gia chương trình NutriNet-Santé tại Pháp, theo Đài CNN ngày 21-5.
Theo nhóm nghiên cứu, những người tiêu thụ nhiều thực phẩm chứa các chất bảo quản chống vi khuẩn và nấm mốc có nguy cơ bị tăng huyết áp cao hơn 29% và nguy cơ mắc bệnh tim mạch như đau tim hoặc đột quỵ cao hơn 16%.
Đáng chú ý, ngay cả các chất chống oxy hóa thường được quảng bá là "tự nhiên" như axit citric và axit ascorbic (vitamin C) cũng liên quan đến nguy cơ tăng huyết áp cao hơn 22% ở những người tiêu thụ nhiều.
Các chất này thường được thêm vào thực phẩm chế biến để ngăn đổi màu và kéo dài thời hạn sử dụng.
Bà Mathilde Touvier, tác giả chính của nghiên cứu và là Giám đốc nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu y khoa và sức khỏe quốc gia Pháp, nhấn mạnh rằng phụ gia bổ sung vào thực phẩm công nghiệp không giống với vitamin C tự nhiên trong trái cây.
Theo bà, các hợp chất được sản xuất hoặc xử lý hóa học có thể có tác động khác lên sức khỏe con người.
Nghiên cứu đánh giá tác động của 58 chất bảo quản đối với sức khỏe tim mạch, tập trung xem xét kỹ 17 loại chất bảo quản được ít nhất 10% người tham gia sử dụng thường xuyên.
Nhóm phát hiện 8 chất có liên quan đến nguy cơ cao huyết áp trong vòng một thập niên tiếp theo. Trong đó 3 chất bảo quản chống vi khuẩn đáng chú ý gồm sodium nitrite, potassium sorbate và potassium metabisulphite - thường xuất hiện trong thịt chế biến sẵn, rượu vang, bánh nướng, phô mai, nước xốt và đồ uống lên men.
Sodium nitrite đặc biệt phổ biến trong xúc xích, thịt xông khói, giăm bông và các loại thịt nguội. Đây vốn là nhóm thực phẩm từ lâu đã được liên hệ với nguy cơ tim mạch và ung thư cao hơn.
Ngoài ra nghiên cứu còn phát hiện các chất bảo quản như sodium nitrite, potassium nitrate và potassium metabisulfite từng được liên hệ với nguy cơ ung thư và tiểu đường type 2 trong các nghiên cứu trước đó của cùng nhóm tác giả.
Một số chất làm tăng nguy cơ mắc ung thư lên tới 32% và nguy cơ tiểu đường type 2 tới 49%.
Dù vậy, các chuyên gia lưu ý nghiên cứu này chỉ mang tính quan sát, nên chưa thể khẳng định quan hệ nhân quả trực tiếp.
Ông Gunter Kuhnle, giáo sư khoa học thực phẩm tại Đại học Reading (Anh) và không liên quan đến nghiên cứu, cho rằng chất bảo quản vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn ngộ độc thực phẩm, giảm lãng phí và kéo dài thời gian bảo quản.
Nhóm nghiên cứu khuyến nghị người tiêu dùng nên ưu tiên thực phẩm tươi hoặc chế biến tối thiểu, đồng thời có thể chọn thực phẩm đông lạnh thay vì các sản phẩm chứa nhiều phụ gia bảo quản.
Nghiên cứu được công bố trên tạp chí European Heart Journal.
Để có kết quả chẩn đoán thành công bé gái 12 tuổi mắc FOP vừa được công bố trên tạp chí y khoa quốc tế là hành trình hơn hai năm các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng TP (TP.HCM) đi tìm lời giải cho một căn bệnh cực hiếm, với tỉ lệ mắc khoảng 1/2 triệu người trên thế giới.
Ca bệnh được xem là trường hợp mắc FOP đầu tiên tại Việt Nam được chẩn đoán và công bố trên một tạp chí khoa học quốc tế sau sáu tháng bình duyệt nghiêm ngặt. Việc chẩn đoán đúng có ý nghĩa then chốt, bởi ở người mắc bệnh này khi càng can thiệp hoặc xâm lấn, quá trình "hóa đá" càng diễn tiến nhanh và nghiêm trọng hơn.
Hai trong năm bác sĩ của ê kíp chẩn đoán gồm Lê Thanh Bình, Phó trưởng khoa thận - nội tiết và Nguyễn Dương Phi, Phó trưởng khoa chấn thương chỉnh hình - bỏng - tạo hình của Bệnh viện Nhi đồng TP, đã chia sẻ với Tuổi Trẻ về câu chuyện phía sau hành trình gọi được tên bệnh FOP cho bé gái 12 tuổi (ngụ TP.HCM).
Nhắc lại quá trình tiếp nhận bé gái mắc FOP cực hiếm, bác sĩ Bình cho biết những biểu hiện đầu tiên của bệnh xuất hiện sau một chấn thương nhẹ khi bệnh nhi tập đi xe đạp năm 9 tuổi.
Tai nạn này được xem là "điểm kích hoạt" khiến bệnh bùng phát. Tại vị trí chấn thương xuất hiện tình trạng sưng đau, viêm và co cứng. Sau đó tình trạng xơ cứng lan dần từ vùng mông lên vai, khiến bé đi lại khó khăn, hạn chế nghiêm trọng các sinh hoạt hằng ngày.
Trong hơn hai năm, gia đình đã đưa bé đến nhiều bệnh viện chuyên khoa ngoại lớn tại TP.HCM thăm khám. Tuy được điều trị triệu chứng, nguyên nhân thực sự của căn bệnh vẫn chưa được xác định.
Trước tình trạng khớp ngày càng co cứng, các bác sĩ từng cân nhắc phẫu thuật giải phóng khớp để cải thiện vận động cho bệnh nhi, song do chưa làm rõ bản chất bệnh lý nên phương án này chưa được thực hiện.
Bước ngoặt xuất hiện khi ca bệnh được hội chẩn cùng ê kíp Bệnh viện Nhi đồng TP. Triệu chứng chính của bệnh nhi là hạn chế vận động các khớp kèm các khối cứng ở vùng lưng quanh vai và hông.
Kết quả chụp CT scan cho thấy không có bất thường ở xương, tuy nhiên các mô mềm quanh khớp lại xuất hiện hiện tượng canxi hóa lan rộng.
"Chúng tôi thấy hiện tượng canxi hóa quanh khớp chính là điểm mấu chốt. Hình ảnh CT scan cho thấy xương gần như bình thường, trong khi tình trạng canxi hóa lại tập trung ở các mô mềm quanh khớp.
Chúng tôi đã suy nghĩ đến nhiều nguyên nhân có khả năng gây ra hiện tượng này nhưng khả năng cao là do di truyền. Nhận định này dựa trên tuổi và cách bệnh khởi phát cũng như diễn tiến sau đó", bác sĩ Bình nhớ lại.
Từ đó, ê kíp đã quyết định thực hiện xét nghiệm giải trình tự gene có chọn lọc nhằm tìm nguyên nhân của bệnh. Kết quả xác nhận bệnh nhi mang đột biến gene gây FOP và thuộc nhóm khoảng 5% bệnh nhân không có dị tật ngón chân cái dù mang đầy đủ đặc điểm di truyền và lâm sàng khác của bệnh.
Như vậy hơn hai năm kể từ khi những triệu chứng đầu tiên xuất hiện, qua nhiều lần thăm khám, chuyển viện và hội chẩn liên chuyên khoa, đến khi các bác sĩ Bệnh viện Nhi đồng TP tìm được đột biến gây bệnh FOPbằng xét nghiệm giải trình tự gene, căn bệnh hiếm gặp của bé gái cuối cùng mới được gọi đúng tên.
Bác sĩ Bình cho biết hiện y học thế giới vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho FOP. Hiện tại thuốc Palovarotene, giúp làm giảm tình trạng canxi hóa mới (không tác dụng lên mô đã hóa xương), đang được sử dụng tại các nước phát triển (Mỹ, Canada, Úc...) với chi phí điều trị rất tốn kém.
Liệu pháp điều trị mới vẫn đang được nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng tại Mỹ, song hiệu quả lâu dài và ảnh hưởng của thuốc vẫn cần tiếp tục được đánh giá.
Theo bác sĩ Phi, điều quan trọng nhất trong chăm sóc bệnh nhân FOP là tránh mọi can thiệp gây tổn thương. Đặc tính nguy hiểm của căn bệnh này là bất kỳ sang chấn nào, từ té ngã, va đập đến phẫu thuật, cắt bỏ mô xơ hay tiêm bắp đều có thể kích hoạt phản ứng viêm dữ dội và thúc đẩy quá trình hình thành xương tại các mô mềm.
Vì vậy, bệnh nhân phải được chăm sóc rất cẩn thận như sống trong "lồng kính", tránh mọi chấn thương có thể xảy ra, không tiêm bắp và hạn chế tối đa các thủ thuật xâm lấn. Điều trị hiện chủ yếu nhằm kiểm soát viêm và duy trì chất lượng sống.
"Với FOP, càng can thiệp càng làm bệnh nặng hơn. Việc phẫu thuật để giải phóng khớp bằng cách loại bỏ các vùng hóa xương không giúp cải thiện tình trạng bệnh mà còn có thể khiến quá trình hóa đá lan rộng. Một mũi tiêm bắp hay một cuộc phẫu thuật không cần thiết cũng có thể kích hoạt quá trình hóa xương mới", bác sĩ Phi nói.
Theo các bác sĩ, giá trị lớn nhất của ca bệnh không chỉ nằm ở việc chẩn đoán thành công một bệnh lý cực hiếm mà còn là lời cảnh báo đối với các bác sĩ lâm sàng. Việc nhận diện sớm FOP có thể giúp tránh những can thiệp ngoại khoa không phù hợp khiến bệnh tiến triển nhanh và nặng nề hơn.
Hiện bé được điều trị ngoại trú. Để hạn chế các đợt bùng phát dẫn đến hóa xương mô mềm, các bác sĩ sử dụng corticosteroid liều cao ngắn ngày trong giai đoạn cấp, kết hợp thuốc kháng viêm không steroid nhằm kiểm soát tình trạng viêm.
Không có bằng chứng khoa học cho thấy tắm buổi sáng tốt hơn tắm buổi tối hay ngược lại. Mỗi thời điểm đều có ưu điểm riêng, việc lựa chọn phụ thuộc vào nhịp sinh hoạt, tính chất công việc, loại da và tình trạng sức khỏe, bệnh nền của mỗi người
Tắm buổi tối mang lại hai lợi ích rõ rệt. Sau một ngày làm việc, da và tóc tích tụ mồ hôi, bụi bẩn, vi khuẩn và các chất gây dị ứng, đặc biệt ở những đô thị nóng ẩm, nhiều khói bụi như TP HCM. Tắm trước khi đi ngủ giúp cơ thể sạch sẽ, hạn chế đưa bụi bẩn lên giường, giảm ngứa và cải thiện triệu chứng ở người bị viêm da cơ địa, viêm mũi dị ứng hoặc hen.
Ngoài ra, tắm nước ấm khoảng 1-2 giờ trước khi ngủ giúp cơ thể tỏa nhiệt tốt hơn, tạo điều kiện để thân nhiệt giảm - một tín hiệu quan trọng giúp dễ đi vào giấc ngủ. Một số nghiên cứu cho thấy tắm nước ấm khoảng 40 độ C trong 10 phút có thể rút ngắn thời gian đi vào giấc ngủ gần 10 phút và cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Tắm buổi sáng cũng có nhiều lợi ích. Nước mát hoặc nước ấm giúp cơ thể tỉnh táo, giảm cảm giác uể oải sau khi thức dậy, đồng thời làm sạch mồ hôi và bã nhờn tiết ra trong đêm. Thói quen này phù hợp với người có da dầu, dễ nổi mụn hoặc thường tập thể dục vào buổi sáng.
Quan trọng hơn thời điểm tắm là cách tắm đúng. Nên dùng nước ấm khoảng 37-40 độ C, tránh nước quá nóng vì có thể làm mất lớp dầu bảo vệ da, gây khô và ngứa. Thời gian tắm chỉ nên kéo dài 5-10 phút, sau đó lau khô và thoa kem dưỡng ẩm nếu da khô hoặc thường xuyên ở trong phòng điều hòa. Nếu tắm buổi tối, nên sấy khô tóc trước khi đi ngủ.
Một số trường hợp cần thận trọng, nhất là người lớn tuổi hoặc mắc tăng huyết áp, bệnh mạch vành. Không nên tắm ngay sau khi uống rượu bia, khi quá đói, ngay sau bữa ăn no hoặc sau khi vừa vận động gắng sức. Nên chờ cơ thể ổn định, nhịp tim trở về bình thường rồi mới tắm.
Cũng không nên dội nước lạnh đột ngột, tắm quá khuya hoặc tắm ngay sau khi vừa thức dậy vào sáng sớm. Nước lạnh có thể làm co mạch, khiến huyết áp và nhịp tim tăng đột ngột. Trong khi đó, buổi sáng sớm vốn là thời điểm huyết áp tăng theo nhịp sinh học, nguy cơ xảy ra các biến cố tim mạch cũng cao hơn.
Đối với người khỏe mạnh, không có bằng chứng cho thấy tắm buổi tối làm tăng nguy cơ đột quỵ. Điều đáng lo ngại là những yếu tố đi kèm như tắm nước quá lạnh, tắm sau khi uống rượu, tắm khi cơ thể quá mệt hoặc ở người có bệnh tim mạch, tăng huyết áp chưa được kiểm soát.
Với trường hợp của bạn, thói quen tắm buổi tối sau khi đi làm về là hoàn toàn phù hợp. Bạn nên tắm bằng nước ấm, tốt nhất trước giờ ngủ khoảng 1-2 giờ và sấy khô tóc sau khi tắm. Nếu buổi sáng cảm thấy bết dính hoặc có tập thể dục, có thể tắm hoặc tráng nhanh bằng nước ấm, không nhất thiết phải dùng nhiều sữa tắm để tránh làm khô da.
