Định hướng này được ông Phạm Anh Tuấn, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai, nhấn mạnh tại các buổi làm việc với các phường, xã thuộc thành phố Quy Nhơn và thành phố Pleiku trước đây trong tháng 6.
Hai thông báo kết luận sau các buổi làm việc tại Quy Nhơn và Pleiku cho thấy một tư duy phát triển xuyên suốt. Dù có lợi thế khác nhau, hai đô thị đều được xác định giữ vai trò cực tăng trưởng, trung tâm lan tỏa phát triển và tăng cường liên kết vùng.
Quy Nhơn được định hướng trở thành đô thị biển hiện đại, trung tâm thương mại, dịch vụ, du lịch và kinh tế biển, đầu mối kết nối vùng Duyên hải Nam Trung bộ với Tây nguyên.
Trong khi đó, Pleiku được xác định là cực tăng trưởng phía tây, trung tâm kinh tế – xã hội của khu vực Bắc Tây nguyên, phát huy lợi thế về thương mại, dịch vụ, kinh tế đô thị và nghỉ dưỡng.
Một yêu cầu được lặp lại trong cả hai thông báo là kiên quyết xóa bỏ tư duy phát triển cục bộ theo địa giới hành chính. Thay vào đó, các phường, xã phải được xem là một chỉnh thể thống nhất, có sự liên kết, bổ trợ lẫn nhau, cùng khai thác lợi thế để hình thành những không gian phát triển mới.
Đối với khu vực Quy Nhơn, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai yêu cầu khẩn trương hoàn thiện quy hoạch chung đô thị Quy Nhơn mở rộng, tạo động lực tăng trưởng, khai thác hiệu quả quỹ đất và hình thành các dự án động lực.
Theo định hướng của tỉnh, Quy Nhơn sẽ phát triển theo mô hình đa cực. Phường Quy Nhơn tiếp tục là hạt nhân trung tâm về thương mại, dịch vụ, du lịch chất lượng cao, kinh tế ban đêm và không gian ven biển. Quy Nhơn Đông khai thác lợi thế kinh tế biển, du lịch biển đảo và dịch vụ ven đầm Thị Nại.
Quy Nhơn Tây trở thành không gian mới về công nghiệp, logistics, hạ tầng kỹ thuật và môi trường. Trong khi đó, Quy Nhơn Bắc và Quy Nhơn Nam mở rộng các khu đô thị mới, còn xã Nhơn Châu được định hướng trở thành điểm đến du lịch biển đảo đặc sắc của tỉnh và khu vực.
Không chỉ mở rộng không gian đô thị, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu rà soát toàn bộ các dự án chậm tiến độ, tháo gỡ các điểm nghẽn về bồi thường, giải phóng mặt bằng, cải cách thủ tục đầu tư và khai thác hiệu quả quỹ đất nhằm tạo nguồn lực phát triển.
Trong khi Quy Nhơn phát huy lợi thế cửa ngõ ra biển, Pleiku được kỳ vọng trở thành trung tâm động lực của khu vực phía tây tỉnh Gia Lai.
Theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND tỉnh, Pleiku cần phát triển theo hướng hiện đại, văn minh, xanh, đáng sống; đồng thời tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm kinh tế – xã hội của khu vực Bắc Tây nguyên.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, tỉnh yêu cầu khẩn trương hoàn thiện quy hoạch chung đô thị Pleiku mở rộng; ưu tiên đầu tư hạ tầng chiến lược, mở rộng không gian đô thị và hình thành các khu đô thị mới.
Theo định hướng phát triển, các phường trung tâm gồm Pleiku, Diên Hồng, Thống Nhất và Hội Phú sẽ tập trung chỉnh trang đô thị, phát triển trung tâm thương mại, hạ tầng giao thông và không gian công cộng.
Phường An Phú được định hướng trở thành vành đai phát triển mới; xã Biển Hồ tập trung khai thác du lịch sinh thái gắn với bảo tồn cảnh quan và nguồn nước; còn xã Gào ưu tiên đầu tư hạ tầng kỹ thuật, năng lượng tái tạo và nông nghiệp công nghệ cao.
Cùng với đó, hàng loạt công trình như nút giao Phù Đổng, trục Nguyễn Văn Linh, các khu đô thị mới, chỉnh trang suối Hội Phú và hạ tầng kết nối tuyến cao tốc Quy Nhơn – Pleiku được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ nhằm tạo dư địa tăng trưởng mới.
Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn yêu cầu chính quyền địa phương phải chuyển mạnh từ “quản lý” sang “kiến tạo, phục vụ và quản trị hiện đại”, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; lấy hiệu quả công việc và sự hài lòng của người dân làm thước đo đánh giá cán bộ.
Người đứng đầu phải trực tiếp xử lý việc khó, chủ động tháo gỡ các điểm nghẽn về quy hoạch, đất đai, bồi thường, giải phóng mặt bằng, đầu tư và cải cách thủ tục hành chính; không né tránh, không đùn đẩy trách nhiệm.
Song song đó là yêu cầu xây dựng bộ máy tinh gọn, nâng cao kỷ luật hành chính, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản trị.
Các định hướng trên cho thấy Gia Lai không chỉ phân công vai trò riêng cho Quy Nhơn và Pleiku, mà còn đặt hai đô thị trong cùng một chiến lược phát triển. Khi các dự án hạ tầng và quy hoạch được triển khai đồng bộ, trục động lực đông – tây được kỳ vọng mở rộng không gian kinh tế, tạo động lực tăng trưởng mới cho toàn tỉnh.
Nội dung nêu trong văn bản của Sở Xây dựng TP.HCM gửi UBND TP.HCM xin chủ trương thí điểm mô hình vận tải theo nhu cầu (Demand Responsive Transport - DRT) nhằm tăng khả năng kết nối và thu hút người dân sử dụng giao thông công cộng.
Theo Sở Xây dựng, dù hệ thống vận tải hành khách công cộng của TP đã có bước phát triển nhưng tỉ lệ đảm nhận vẫn còn thấp. Năm 2025, vận tải hành khách công cộng mới đáp ứng khoảng 7% nhu cầu đi lại của người dân.
Một trong những nguyên nhân là khả năng tiếp cận giao thông công cộng còn hạn chế, đặc biệt tại các khu dân cư phân tán, khu đô thị mới, tuyến đường hẹp và việc kết nối chặng đầu - cuối với metro, xe buýt trục chưa thật sự thuận tiện.
Trong bối cảnh đó, mô hình vận tải theo nhu cầu (DRT) được đánh giá là giải pháp bổ trợ phù hợp, đã được triển khai tại một số quốc gia như Hàn Quốc, Nhật Bản.
Đây là loại hình vận tải hành khách công cộng hoạt động linh hoạt theo nhu cầu đi lại thực tế của hành khách, được kỳ vọng sẽ hỗ trợ kết nối hiệu quả hơn với metro và xe buýt.
Theo đề xuất, dịch vụ DRT sẽ hoạt động linh hoạt theo từng khung giờ. Vào giờ cao điểm, xe chạy theo tuyến cố định như xe buýt truyền thống. Ngoài giờ cao điểm, xe sẽ đón trả khách theo nhu cầu thông qua ứng dụng công nghệ.
Giai đoạn đầu, TP dự kiến triển khai thí điểm quy mô nhỏ tại một số khu vực như Đại học Quốc gia TP.HCM, trung tâm TP hoặc dọc các ga metro số 1.
Thời gian thí điểm dự kiến không quá 3 năm. Sau năm đầu tiên triển khai, TP sẽ đánh giá hiệu quả để xem xét hoàn thiện cơ chế vận hành và khả năng mở rộng mô hình.
Sở Xây dựng đề xuất áp dụng mức giá vé tương đương xe buýt hiện hành và kiến nghị TP hỗ trợ kinh phí trong giai đoạn thí điểm nhằm khuyến khích người dân sử dụng dịch vụ. Phương tiện sử dụng là các xe buýt hiện có với sức chứa nhỏ.
Khoảng 6h45 ngày 25/4, Nguyễn Viết Huy (lớp 12A8) và Đặng Bá Tuấn Anh (lớp 10A4, Trường THPT Tân Kỳ 3) đi qua cầu treo nối hai xã Nghĩa Hành và Tân An thì thấy nữ sinh học cùng trường nhảy xuống sông.
Hai nam sinh xác định vị trí, tìm điểm thuận lợi rồi nhảy xuống, bơi ra khu vực nước sâu cách bờ khoảng 15 m để tiếp cận nạn nhân.
Do dòng nước sâu hơn 2 m, nạn nhân hoảng loạn, liên tục vùng vẫy, việc ứng cứu gặp khó khăn. Hai nam sinh phối hợp giữ, trấn tĩnh rồi dìu bạn vào bờ sau vài phút.
Huy cho biết lúc đó chỉ nghĩ phải cứu người thật nhanh, nếu chậm trễ có thể xảy ra tình huống xấu; trong quá trình ứng cứu, em nhiều lần đuối sức và uống phải nước.
Nữ sinh sau đó được người đi đường hỗ trợ đưa tới cơ sở y tế, đã qua cơn nguy hiểm. Theo nhà trường, em này thời gian gần đây có biểu hiện tâm lý bất ổn, giáo viên chủ nhiệm đang phối hợp với gia đình theo dõi, động viên.
Thầy Nguyễn Minh Hải, Hiệu trưởng Trường THPT Tân Kỳ 3, cho biết nhà trường đã biểu dương và đang xem xét khen thưởng hai học sinh vì hành động dũng cảm.
Ngày 22.5, UBND TP.HCM tổ chức hội thảo tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, trí thức tiêu biểu về dự thảo luật Đô thị đặc biệt.
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, cho biết thời gian qua, TP.HCM đã thực hiện thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù của Quốc hội, tạo ra những thành tựu, kết quả quan trọng. Tuy nhiên, các cơ chế thí điểm đặc thù còn giới hạn về thời gian, đôi khi thiếu đồng bộ và chưa tạo được khung thể chế ổn định, lâu dài. Do đó, TP cần chuyển các cơ chế, chính sách đặc thù thành khung pháp lý đặc biệt, vượt trội, tạo điều kiện để TP bứt phá mạnh mẽ.
Dự thảo luật Đô thị đặc biệt gồm 9 chương, 45 điều, tập trung vào các nhóm vấn đề lớn như xác lập vị trí pháp lý của đô thị đặc biệt; tổ chức chính quyền, chế độ công vụ; quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị và trật tự an toàn đô thị; phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội; nguồn lực phát triển đô thị đặc biệt; liên kết, phát triển vùng và bảo vệ môi trường.
Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, cho biết bố cục dự thảo luật Đô thị đặc biệt tương tự như luật Thủ đô với cách tiếp cận phân quyền tối đa theo 3 nguyên tắc. Cụ thể, những thẩm quyền của Quốc hội giao về cho HĐND TP.HCM, những thẩm quyền của Chính phủ giao cho UBND TP.HCM và thẩm quyền của Thủ tướng giao cho Chủ tịch UBND TP.HCM.
Từ nền tảng của luật Thủ đô, luật hóa các nghị quyết đặc thù cho TP.HCM và đề xuất chính sách mới, dự thảo luật Đô thị đặc biệt đưa ra gần 300 thẩm quyền, trong đó HĐND TP.HCM hơn 140 thẩm quyền, UBND TP.HCM hơn 130 thẩm quyền và Chủ tịch UBND TP.HCM hơn 20 thẩm quyền. Theo bà Hạnh, luật được thiết kế theo hướng được ưu tiên áp dụng khi xung đột với các luật khác. HĐND TP.HCM có quyền chọn áp dụng chính sách ưu đãi, thuận lợi hơn do T.Ư ban hành sau thời điểm luật có hiệu lực. Cơ quan soạn thảo ước tính khoảng 30 - 35% cơ chế chính sách mới mang tính đặc thù của TP được đưa vào dự thảo luật Đô thị đặc biệt.
TS Trần Du Lịch, nguyên Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, đánh giá luật Đô thị đặc biệt là đạo luật giúp TP.HCM tháo gỡ điểm nghẽn thể chế kéo dài hàng chục năm qua. "Nếu TP.HCM bỏ qua thì sẽ không còn cơ hội xây dựng thể chế phù hợp", ông Lịch nói và cho biết tinh thần xây dựng pháp luật hiện nay là đẩy mạnh phân quyền. Do đó, ông Lịch đề xuất mạnh dạn phân quyền theo hướng những gì không thuộc phạm trù an ninh, quốc phòng, đối ngoại, dân tộc và tôn giáo thì đưa vào luật.
Cụ thể, ông Lịch khuyến nghị luật cần tập trung vào 3 nhóm: phân quyền thực chất, cắt giảm thủ tục hành chính, tạo dư địa để TP.HCM chủ động ban hành chính sách phù hợp thực tiễn. "Cơ chế hành chính hiện nay phải họp liên miên suốt ngày suốt đêm, văn bản sở này đẩy qua sở kia mà việc không chạy", ông Lịch nói. Vị chuyên gia này đề xuất đổi mới trong tổ chức bộ máy theo hướng cấp sở là cơ quan quản lý nhà nước chứ không chỉ tham mưu, giúp việc. Đồng thời, HĐND TP.HCM được phân quyền tự quyết về thủ tục hành chính, bảo đảm phúc lợi xã hội, biên chế, xử lý công sản…
Đồng quan điểm, GS-TS Nguyễn Thị Cành, chuyên gia cao cấp Trường ĐH Kinh tế - Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho rằng toàn bộ tài sản công của cơ quan T.Ư trên địa bàn TP.HCM giao về cho địa phương quản lý, quy định rõ ràng quyền quản lý, quyền sử dụng và khai thác.
Về tổ chức hành chính, luật Tổ chức chính quyền địa phương hiện nay quy định 2 cấp, gồm tỉnh, thành phố và xã, phường, đặc khu. Tuy nhiên, bà Cành phân tích đô thị đặc biệt sẽ xuất hiện những thiết chế mới, đơn cử như mô hình đô thị nhỏ, vệ tinh khác hoàn toàn với phường, xã. Trên thực tế, sau khi sáp nhập Bà Rịa-Vũng Tàu và Bình Dương, TP.HCM hình thành nhiều đô thị nhỏ biệt lập mang tính vệ tinh để hỗ trợ phát triển chùm đô thị lớn. Do đó, bà đề nghị bổ sung khái niệm đô thị vệ tinh, đô thị biển đảo vào dự thảo như một thiết chế mới trong đô thị đặc biệt để ban hành những quy chế, cơ chế riêng.
Ở góc độ quy hoạch, KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng bên cạnh khu thương mại tự do, trung tâm tài chính, TP.HCM cần bổ sung thêm mô hình đô thị sân bay và đô thị ĐH. Cụ thể, đô thị sân bay không chỉ giới hạn ở khu vực sân bay Tân Sơn Nhất mà còn cả khu vực thuộc bán kính 10 - 30 km của sân bay Long Thành thuộc địa phận TP.HCM, gần trung tâm tài chính quốc tế. Khi đưa vào luật, chuyên gia đề xuất theo hướng HĐND và UBND TP.HCM có quyền xác định ranh giới và các chính sách liên quan đền bù, giải tỏa, đấu giá và quản lý đô thị.
Với loại hình đô thị TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), KTS Ngô Viết Nam Sơn đánh giá dự thảo luật Đô thị đặc biệt đã nêu một số điều khoản nhưng chủ yếu tập trung vào khai thác giá trị thương mại, quỹ đất mà bỏ sót vấn đề quan trọng là lợi ích cư dân. Ông cho rằng nếu đặt nặng lợi ích kinh tế quá sẽ đẩy người yếu thế ra xa khu vực TOD. Do đó, luật nên có điều khoản dành quỹ đất cho đầu tư công, trong đó có một phần làm nhà ở xã hội, một phần làm nhà ở cho thuê dài hạn với giá thấp.
Bên cạnh đó, KTS Ngô Viết Nam Sơn đề xuất mô hình kiến trúc sư trưởng là người chịu trách nhiệm cho những khu vực có giá trị bảo tồn, đặc biệt là khu vực trung tâm. Vị kiến trúc sư trưởng này có quyền trình HĐND, UBND TP.HCM phê duyệt và trực tiếp quản lý luôn những công trình xây dựng thuộc khu vực bảo tồn trong tương lai. Về nhân sự, kiến trúc sư trưởng có thể là một nhân sự độc lập hoặc một Phó chủ tịch UBND TP.HCM kiêm nhiệm.
TS Nguyễn Thị Hậu, Tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử TP.HCM, đánh giá dự luật chủ yếu tiếp cận đô thị đặc biệt từ góc độ quản trị, hạ tầng và động lực tăng trưởng kinh tế. Trong khi đó, yếu tố văn hóa và vốn xã hội là nền tảng tạo nên tính đặc biệt và sức sống lâu dài của đô thị lại chưa được thể hiện tương xứng. "Một đô thị đặc biệt không chỉ được xác định bằng quy mô kinh tế, quyền tự chủ hay hệ thống hạ tầng hiện đại, mà còn bởi bản sắc lịch sử, ký ức đô thị, tính đa dạng văn hóa, năng lực sáng tạo xã hội và sự gắn kết cộng đồng", TS Hậu nói.
Chuyên gia khảo cổ này đề nghị bổ sung một số điều khoản dựa trên nguyên tắc cân bằng giữa phát triển kinh tế đô thị và giữ gìn bản sắc văn hóa cốt lõi, cũng như bảo tồn di sản là phương thức đặc thù của phát triển bền vững. Đồng thời, bổ sung các công cụ kinh tế, nguồn lực đặc thù để bảo tồn di sản, cũng như đưa ra chế tài nhằm tăng sức răn đe.
