Ngày 22.5, UBND TP.HCM tổ chức hội thảo tham vấn ý kiến chuyên gia, nhà khoa học, trí thức tiêu biểu về dự thảo luật Đô thị đặc biệt.
Phát biểu khai mạc, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, cho biết thời gian qua, TP.HCM đã thực hiện thí điểm các cơ chế, chính sách đặc thù của Quốc hội, tạo ra những thành tựu, kết quả quan trọng. Tuy nhiên, các cơ chế thí điểm đặc thù còn giới hạn về thời gian, đôi khi thiếu đồng bộ và chưa tạo được khung thể chế ổn định, lâu dài. Do đó, TP cần chuyển các cơ chế, chính sách đặc thù thành khung pháp lý đặc biệt, vượt trội, tạo điều kiện để TP bứt phá mạnh mẽ.
Dự thảo luật Đô thị đặc biệt gồm 9 chương, 45 điều, tập trung vào các nhóm vấn đề lớn như xác lập vị trí pháp lý của đô thị đặc biệt; tổ chức chính quyền, chế độ công vụ; quy hoạch, xây dựng, phát triển đô thị và trật tự an toàn đô thị; phát triển kinh tế, văn hóa – xã hội; nguồn lực phát triển đô thị đặc biệt; liên kết, phát triển vùng và bảo vệ môi trường.
Bà Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Giám đốc Sở Tư pháp TP.HCM, cho biết bố cục dự thảo luật Đô thị đặc biệt tương tự như luật Thủ đô với cách tiếp cận phân quyền tối đa theo 3 nguyên tắc. Cụ thể, những thẩm quyền của Quốc hội giao về cho HĐND TP.HCM, những thẩm quyền của Chính phủ giao cho UBND TP.HCM và thẩm quyền của Thủ tướng giao cho Chủ tịch UBND TP.HCM.
Từ nền tảng của luật Thủ đô, luật hóa các nghị quyết đặc thù cho TP.HCM và đề xuất chính sách mới, dự thảo luật Đô thị đặc biệt đưa ra gần 300 thẩm quyền, trong đó HĐND TP.HCM hơn 140 thẩm quyền, UBND TP.HCM hơn 130 thẩm quyền và Chủ tịch UBND TP.HCM hơn 20 thẩm quyền. Theo bà Hạnh, luật được thiết kế theo hướng được ưu tiên áp dụng khi xung đột với các luật khác. HĐND TP.HCM có quyền chọn áp dụng chính sách ưu đãi, thuận lợi hơn do T.Ư ban hành sau thời điểm luật có hiệu lực. Cơ quan soạn thảo ước tính khoảng 30 – 35% cơ chế chính sách mới mang tính đặc thù của TP được đưa vào dự thảo luật Đô thị đặc biệt.
TS Trần Du Lịch, nguyên Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, đánh giá luật Đô thị đặc biệt là đạo luật giúp TP.HCM tháo gỡ điểm nghẽn thể chế kéo dài hàng chục năm qua. “Nếu TP.HCM bỏ qua thì sẽ không còn cơ hội xây dựng thể chế phù hợp”, ông Lịch nói và cho biết tinh thần xây dựng pháp luật hiện nay là đẩy mạnh phân quyền. Do đó, ông Lịch đề xuất mạnh dạn phân quyền theo hướng những gì không thuộc phạm trù an ninh, quốc phòng, đối ngoại, dân tộc và tôn giáo thì đưa vào luật.
Cụ thể, ông Lịch khuyến nghị luật cần tập trung vào 3 nhóm: phân quyền thực chất, cắt giảm thủ tục hành chính, tạo dư địa để TP.HCM chủ động ban hành chính sách phù hợp thực tiễn. “Cơ chế hành chính hiện nay phải họp liên miên suốt ngày suốt đêm, văn bản sở này đẩy qua sở kia mà việc không chạy”, ông Lịch nói. Vị chuyên gia này đề xuất đổi mới trong tổ chức bộ máy theo hướng cấp sở là cơ quan quản lý nhà nước chứ không chỉ tham mưu, giúp việc. Đồng thời, HĐND TP.HCM được phân quyền tự quyết về thủ tục hành chính, bảo đảm phúc lợi xã hội, biên chế, xử lý công sản…
Đồng quan điểm, GS-TS Nguyễn Thị Cành, chuyên gia cao cấp Trường ĐH Kinh tế – Luật (ĐH Quốc gia TP.HCM), cho rằng toàn bộ tài sản công của cơ quan T.Ư trên địa bàn TP.HCM giao về cho địa phương quản lý, quy định rõ ràng quyền quản lý, quyền sử dụng và khai thác.
Về tổ chức hành chính, luật Tổ chức chính quyền địa phương hiện nay quy định 2 cấp, gồm tỉnh, thành phố và xã, phường, đặc khu. Tuy nhiên, bà Cành phân tích đô thị đặc biệt sẽ xuất hiện những thiết chế mới, đơn cử như mô hình đô thị nhỏ, vệ tinh khác hoàn toàn với phường, xã. Trên thực tế, sau khi sáp nhập Bà Rịa-Vũng Tàu và Bình Dương, TP.HCM hình thành nhiều đô thị nhỏ biệt lập mang tính vệ tinh để hỗ trợ phát triển chùm đô thị lớn. Do đó, bà đề nghị bổ sung khái niệm đô thị vệ tinh, đô thị biển đảo vào dự thảo như một thiết chế mới trong đô thị đặc biệt để ban hành những quy chế, cơ chế riêng.
Ở góc độ quy hoạch, KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng bên cạnh khu thương mại tự do, trung tâm tài chính, TP.HCM cần bổ sung thêm mô hình đô thị sân bay và đô thị ĐH. Cụ thể, đô thị sân bay không chỉ giới hạn ở khu vực sân bay Tân Sơn Nhất mà còn cả khu vực thuộc bán kính 10 – 30 km của sân bay Long Thành thuộc địa phận TP.HCM, gần trung tâm tài chính quốc tế. Khi đưa vào luật, chuyên gia đề xuất theo hướng HĐND và UBND TP.HCM có quyền xác định ranh giới và các chính sách liên quan đền bù, giải tỏa, đấu giá và quản lý đô thị.
Với loại hình đô thị TOD (phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng), KTS Ngô Viết Nam Sơn đánh giá dự thảo luật Đô thị đặc biệt đã nêu một số điều khoản nhưng chủ yếu tập trung vào khai thác giá trị thương mại, quỹ đất mà bỏ sót vấn đề quan trọng là lợi ích cư dân. Ông cho rằng nếu đặt nặng lợi ích kinh tế quá sẽ đẩy người yếu thế ra xa khu vực TOD. Do đó, luật nên có điều khoản dành quỹ đất cho đầu tư công, trong đó có một phần làm nhà ở xã hội, một phần làm nhà ở cho thuê dài hạn với giá thấp.
Bên cạnh đó, KTS Ngô Viết Nam Sơn đề xuất mô hình kiến trúc sư trưởng là người chịu trách nhiệm cho những khu vực có giá trị bảo tồn, đặc biệt là khu vực trung tâm. Vị kiến trúc sư trưởng này có quyền trình HĐND, UBND TP.HCM phê duyệt và trực tiếp quản lý luôn những công trình xây dựng thuộc khu vực bảo tồn trong tương lai. Về nhân sự, kiến trúc sư trưởng có thể là một nhân sự độc lập hoặc một Phó chủ tịch UBND TP.HCM kiêm nhiệm.
TS Nguyễn Thị Hậu, Tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử TP.HCM, đánh giá dự luật chủ yếu tiếp cận đô thị đặc biệt từ góc độ quản trị, hạ tầng và động lực tăng trưởng kinh tế. Trong khi đó, yếu tố văn hóa và vốn xã hội là nền tảng tạo nên tính đặc biệt và sức sống lâu dài của đô thị lại chưa được thể hiện tương xứng. “Một đô thị đặc biệt không chỉ được xác định bằng quy mô kinh tế, quyền tự chủ hay hệ thống hạ tầng hiện đại, mà còn bởi bản sắc lịch sử, ký ức đô thị, tính đa dạng văn hóa, năng lực sáng tạo xã hội và sự gắn kết cộng đồng”, TS Hậu nói.
Chuyên gia khảo cổ này đề nghị bổ sung một số điều khoản dựa trên nguyên tắc cân bằng giữa phát triển kinh tế đô thị và giữ gìn bản sắc văn hóa cốt lõi, cũng như bảo tồn di sản là phương thức đặc thù của phát triển bền vững. Đồng thời, bổ sung các công cụ kinh tế, nguồn lực đặc thù để bảo tồn di sản, cũng như đưa ra chế tài nhằm tăng sức răn đe.
TP.HCM đang tập trung hoàn tất các thủ tục để khởi công 10 dự án trọng điểm trước ngày 2.7. Trong số này, có dự án cầu đường Bình Tiên (đoạn từ đường Phạm Văn Chí đến đường Nguyễn Văn Linh) - công trình được kỳ vọng tạo thêm trục giao thông chiến lược kết nối khu nam TP.HCM.
Đây là tuyến giao thông quan trọng, không chỉ nối từ trung tâm thành phố (phía các quận 5, 6 cũ) đi qua quận 8, huyện Bình Chánh cũ, mà còn mở ra hướng kết nối thông suốt ra các trục huyết mạch ngoại thành như quốc lộ 50, đường Vành đai 3, cao tốc Bến Lức - Long Thành...
Chia sẻ với PV Thanh Niên, nhiều người dân sinh sống gần khu vực dự án cho biết hiện nay việc di chuyển từ phường Bình Tiên sang các khu vực lân cận gần phải đi vòng qua nhiều tuyến đường. Điều này khiến quãng đường kéo dài hơn, mất thời gian, đặc biệt giờ cao điểm thường xảy ra ùn tắc.
Ông Hải (55 tuổi) mong TP.HCM triển khai nhanh dự án cầu đường Bình Tiên để người dân đỡ vất vả đi lại; đồng thời có phương án bồi thường thỏa đáng, tạo đồng thuận của các hộ dân bị giải tỏa nhằm đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng.
Tương tự, ông Trần Minh Hùng (phường Bình Tiên, TP.HCM) kỳ vọng dự án cầu đường Bình Tiên nếu được triển khai và kết nối thông suốt đến đường Nguyễn Văn Linh sẽ giúp việc đi lại, vận chuyển hàng hóa thuận lợi hơn, đồng thời giảm áp lực giao thông cho cầu Chà Và - nơi thường xuyên xảy ra kẹt xe do mặt đường hẹp.
Cùng chung mong mỏi, ông Nguyễn Văn Bá (xã Bình Hưng, TP.HCM) cho rằng việc đầu tư xây dựng cầu đường rộng rãi sẽ mang lại lợi ích thiết thực cho người dân. Ông cho biết tình trạng ùn tắc giao thông diễn ra thường xuyên khiến việc đi lại gặp nhiều khó khăn.
"Tôi đã nghe nói về dự án cầu Bình Tiên từ lâu và rất mong công trình sớm được triển khai để người dân có thêm lựa chọn lưu thông thuận tiện", ông Bá nói.
Theo ông Nguyễn Kiên Giang, Phó trưởng phòng Quản lý bảo trì và khai thác công trình giao thông (Sở Xây dựng TP.HCM), dự án cầu đường Bình Tiên có chiều dài tuyến khoảng 3,2 km, mặt cắt ngang rộng từ 30 - 40 m.
Công trình dự kiến được triển khai từ năm 2026 - 2028, do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông làm chủ đầu tư.
Dự án được HĐND TP.HCM thông qua chủ trương đầu tư từ tháng 4.2025, có tổng mức đầu tư gần 6.300 tỉ đồng theo hình thức đầu tư công. Trong đó, chi phí bồi thường khoảng 2.878 tỉ đồng, chi phí xây lắp và thiết bị hơn 2.264 tỉ đồng, phần còn lại dành cho công tác tư vấn, quản lý dự án và dự phòng.
Điểm nhấn của toàn dự án là hệ thống cầu vượt trên trục Bình Tiên bắc qua kênh Tàu Hủ và kênh Đôi.
Khi hoàn thành, dự án cầu đường Bình Tiên được kỳ vọng sẽ mở ra trục giao thông mới kết nối khu nam TP.HCM, giảm tải cho cầu Chà Và và nhiều tuyến đường hiện hữu, đồng thời tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội cho khu vực trong những năm tới.
Bộ Tài chính vừa ban hành Quyết định số 1222/QĐ-BTC công bố thủ tục hành chính sửa đổi áp dụng tại BHXH Việt Nam theo hướng số hóa hồ sơ, khai thác dữ liệu điện tử thay cho nhiều loại giấy tờ truyền thống.
Theo đó, thủ tục giải quyết hưởng chế độ thai sản sẽ được thực hiện trên cơ sở kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và dữ liệu do cơ quan BHXH quản lý. Việc này giúp giảm giấy tờ, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục cho người dân và doanh nghiệp.
Việc triển khai được thực hiện trên cơ sở đồng bộ nhiều nguồn dữ liệu quan trọng như: dữ liệu hộ tịch điện tử của Bộ Tư pháp; dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an; dữ liệu chia sẻ của các cơ sở khám chữa bệnh thuộc ngành y tế; dữ liệu quốc gia về bảo hiểm của Bộ Tài chính.
Trên cơ sở đó, cơ quan BHXH đã tái cấu trúc quy trình nghiệp vụ, sửa đổi các quy định liên quan đến giải quyết chế độ BHXH, bảo hiểm thất nghiệp và thai sản.
Một điểm đáng chú ý tại quyết định này là người lao động, người tham gia BHXH tự nguyện và đơn vị sử dụng lao động sẽ không phải nộp các giấy tờ như giấy khai sinh, trích lục khai sinh, giấy chứng tử hoặc trích lục khai tử nếu cơ quan BHXH đã khai thác được các thông tin này từ hệ thống dữ liệu liên thông.
Trong trường hợp chưa có dữ liệu hoặc dữ liệu chưa đầy đủ, chính xác, cơ quan BHXH sẽ thông báo yêu cầu bổ sung hồ sơ không muộn hơn 8 giờ làm việc kể từ khi hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tiếp nhận hồ sơ điện tử; hoặc gửi phiếu yêu cầu bổ sung, hoàn thiện hồ sơ trong thời hạn không quá 1 ngày làm việc đối với hồ sơ giấy.
Việc thông báo được thực hiện thông qua nhiều phương thức như: gửi đến tài khoản của tổ chức, cá nhân trên Cổng Dịch vụ công quốc gia hoặc ứng dụng VNeID; gửi tin nhắn, thư điện tử hoặc liên hệ qua số điện thoại do cá nhân, tổ chức cung cấp. Đồng thời, cơ quan BHXH hướng dẫn người dân liên hệ cơ quan có thẩm quyền để cập nhật, điều chỉnh dữ liệu khi cần thiết.
Quyết định cũng quy định rõ điều kiện áp dụng đối với hồ sơ điện tử thay thế giấy tờ truyền thống. Theo đó, việc thay thế chỉ được thực hiện khi dữ liệu đã có trong cơ sở dữ liệu do cơ quan BHXH quản lý hoặc trong cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành đã được kết nối, chia sẻ và đủ điều kiện khai thác, sử dụng theo quy định pháp luật.
Trường hợp chưa khai thác được thông tin hoặc dữ liệu chưa bảo đảm đầy đủ, chính xác thì cá nhân, tổ chức thực hiện bổ sung hồ sơ theo quy định hiện hành.
Các trường hợp áp dụng thủ tục hành chính này gồm: lao động nữ sinh con; người nhờ mang thai hộ; người nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi; lao động nữ khám thai, sẩy thai, thai lưu; lao động nam có vợ sinh con…
Theo đó, các thành phần hồ sơ phục vụ giải quyết chế độ thai sản sẽ được sử dụng hoàn toàn bằng dữ liệu liên thông, dữ liệu chia sẻ giữa các bộ, ngành mà không phải nộp giấy tờ theo phương thức truyền thống như trước đây.
Theo BHXH Việt Nam, việc số hóa hồ sơ và sử dụng dữ liệu liên thông không chỉ giúp người dân giảm bớt thủ tục giấy tờ mà còn nâng cao hiệu quả giải quyết hồ sơ, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực an sinh xã hội.
Sáng 3.7, áp thấp nhiệt đới trên khu vực phía tây bắc đặc khu Hoàng Sa đã mạnh lên thành cơn bão số 1, có tên quốc tế là Maysak. Đây là cơn bão đầu tiên trên Biển Đông trong mùa bão năm nay.
Theo Phòng Khoa học công nghệ và Hợp tác quốc tế, Cục Khí tượng thủy văn, tên bão Maysak do Campuchia đặt. Maysak trong tiếng Khmer có nghĩa là cây gỗ tếch (hay còn gọi là gỗ Teak/cây giá tỵ).
Ở Việt Nam, gỗ tếch được xếp loại quý hiếm, ưu điểm vượt trội về độ bền và khả năng chống mối mọt, cong vênh nên được sử dụng trong xây dựng và đóng tàu thuyền.
Trong quá khứ, Maysak được đặt tên cho những cơn bão tại Thái Bình Dương xuất hiện vào năm 2002, 2008, 2015 và 2020.
Trong khi bão Maysak xuất hiện vào năm 2002 và năm 2008 chủ yếu hoạt động ngoài khơi và không gây thiệt hại lớn cho đất liền thì bão Maysak xuất hiện vào năm 2015 và 2020 đều là những siêu bão.
Năm 2015, bão Maysak là siêu bão cấp 5 đầu tiên trên tây bắc Thái Bình Dương trong năm 2015. Khi đổ bộ Philippines, siêu bão khiến nước này phải sơ tán 24.000 người trước khi suy yếu thành áp thấp nhiệt đới và tan dần trên Biển Đông.
Năm 2020, bão Maysak là siêu bão (cấp 15 - 16), hình thành vào cuối tháng 8, đổ bộ bán đảo Triều Tiên đầu tháng 9 và ảnh hưởng đến cả Hàn Quốc, Nhật Bản.
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, lúc 10 giờ sáng nay 3.7, vị trí tâm bão Maysak ở vào khoảng 17,5 độ vĩ bắc; 110,0 độ kinh đông, cách đảo Hải Nam (Trung Quốc) khoảng 90 km về phía nam. Bão mạnh cấp 8 - 9 (62 - 88 km/giờ), giật cấp 11.
Dự báo, đến 4 giờ ngày 4.7, tâm bão Maysak (bão số 1) ở vào khoảng 19,5 độ vĩ bắc và 108,8 độ kinh đông, trên vùng ven biển phía tây đảo Hải Nam (Trung Quốc). Vùng gần tâm bão, gió mạnh cấp 8, giật cấp 10.
Theo Cục Khí tượng thủy văn, có nhiều cách gọi khác nhau tùy thuộc vào khu vực phát sinh bão. Các cơn bão hình thành trên Đại Tây Dương gọi là "Hurricanes". Trong khi bão hình thành trên Thái Bình Dương gọi là "Typhoon"; bão hình thành trên Ấn Độ Dương gọi là "Tropical Cyclones".
Các cơn bão có thể tồn tại trên biển trung bình từ 7 - 8 ngày hoặc lâu hơn. Trên cùng một khu vực, cùng một thời gian có thể có từ 2 - 3 cơn bão tồn tại, thậm chí có thể nhiều hơn. Vì vậy, việc đặt tên cho các cơn bão để tránh nhầm lẫn trong việc đưa ra các thông tin về từng cơn bão.
Trong thời gian xảy ra Chiến tranh thế giới thứ 2, các nhà khí tượng Lục quân và Hải quân Mỹ đã dùng tên của phụ nữ để đặt tên cho các cơn bão.
Trong khi, các cơn bão ở đông bắc Thái Bình Dương được đặt theo tên phụ nữ từ năm 1959 - 1960, đến năm 1978 sử dụng cả tên nữ giới và nam giới. Ở vùng bắc Ấn Độ Dương, các cơn bão nhiệt đới không được đặt tên. Ở tây nam Ấn Độ Dương, bão bắt đầu được đặt tên từ năm 1960. Ở châu Úc và nam Thái Bình Dương, bão bắt đầu được đặt theo tên phụ nữ từ năm 1964, đến năm 1973 thì sử dụng cả tên nam giới.
Các cơn bão trên khu vực tây bắc Thái Bình Dương (bao gồm cả Biển Đông của Việt Nam) được đặt theo tên phụ nữ chính thức bắt đầu từ năm 1945, đến năm 1979 thì bắt đầu sử dụng cả tên của nam giới.
Từ ngày 1.1.2000, các cơn bão ở tây bắc Thái Bình Dương được đặt tên theo danh sách các tên mới rất khác nhau. Các tên mới được bổ sung gồm các tên do 14 nước và vùng lãnh thổ thuộc khu vực châu Á - Thái Bình Dương là thành viên Ủy ban Bão của Tổ chức Khí tượng thế giới đề xuất.
Trong đó, mỗi thành viên cung cấp 10 tên, tạo thành danh sách 140 tên bão. Cạnh đó, danh sách tên bão không được sắp xếp theo thứ tự các chữ cái mà sắp xếp theo thứ tự chữ cái của tên các nước đề xuất tên.
Đặc biệt, sau một vài năm tổng kết, với các cơn bão gây ra thiệt hại nặng nề tại các nước đóng góp tên thì tên các cơn bão đó sẽ được đưa ra khỏi danh sách tên bão và được thay thế bằng một tên mới. Do vậy, danh sách các tên bão trên là không cố định và luôn có sự bổ sung.
10 tên bão được Việt Nam đề xuất gồm: Sontinh (Sơn Tinh), Comay (Cỏ May), Bavi (Ba Vì), Lucbinh (Lục Bình), Sonca (Sơn Ca), Trami (Trà Mi), Halong (Hạ Long), Banglang (Bằng Lăng), Songda (Sông Đà), Saola (Sao La). Trong đó, bão Trà Mi đã bị xóa tên và bão Sao La đổi tên thành Sao Biển.
