Tờ The New York Times ngày 3.7 dẫn lời các quan chức và cựu quan chức Mỹ cho hay giới chức nước này tin rằng Israel có thể đã âm mưu ám sát những nhà đàm phán hàng đầu Iran, trong khi Washington đối thoại với Tehran trước khi đạt thỏa thuận tạm thời vừa qua.
Việc nhắm mục tiêu ám sát các quan chức cấp cao của Iran là một phần trong chiến lược của Israel ngay từ đầu cuộc xung đột.
Tuy nhiên, lo ngại của Mỹ về việc nhắm mục tiêu vào hai quan chức Iran gồm Ngoại trưởng Abbas Araghchi và Chủ tịch Quốc hội Mohammad Ghalibaf đã gia tăng trong thời gian diễn ra các cuộc đàm phán bắt đầu từ tháng 4.
Lo ngại âm mưu ám sát của Israel sẽ làm đổ vỡ các cuộc đàm phán và dẫn đến xung đột tái bùng phát, Mỹ thậm chí đã nhờ các quốc gia khác trong khu vực cảnh báo Iran về khả năng Israel có thể nhắm mục tiêu vào hai quan chức này, theo một số quan chức.
Những nghi ngờ của chính quyền Tổng thống Donald Trump về việc Israel có thể âm mưu ám sát hai nhà đàm phán hàng đầu cho thấy mục tiêu của Mỹ và Israel đã nhanh chóng khác biệt. Trong khi Mỹ muốn một thỏa thuận hòa bình, Israel đã tỏ ra hoài nghi ngay từ khi lệnh ngừng bắn ban đầu được ban hành vào tháng 4.
Ông Araghchi và ông Ghalibaf là những quan chức chủ chốt tham gia đàm phán với nhiều quốc gia trong khu vực để đạt được lệnh ngừng bắn và sau đó là hòa bình lâu dài hơn với Mỹ. Vào tháng 6, Mỹ và Iran đã đạt được một thỏa thuận khung nhằm mở cửa eo biển Hormuz và vạch ra hướng đi cho các cuộc đàm phán tiếp theo về chương trình hạt nhân của Tehran.
Các quan chức và giới quan sát ở Israel coi thỏa thuận ban đầu là một thảm họa, vì không đạt được các mục tiêu của nước họ là buộc Iran thay đổi chế độ, tiêu diệt các lực lượng ủy nhiệm của Iran và gây thiệt hại nghiêm trọng cho chương trình tên lửa của nước này.
Các quan chức Israel cũng lo ngại thỏa thuận này sẽ rót hàng tỉ USD vào Iran, cho phép nước này nhanh chóng tái thiết sau xung đột mà không thực sự hạn chế tham vọng hạt nhân.
Một phát ngôn viên của Đại sứ quán Israel tại Washington từ chối bình luận.
Khi được hỏi về kế hoạch của Israel và lời cảnh báo đối với Iran, một quan chức Mỹ lưu ý rằng các cuộc đàm phán giữa phái đoàn Mỹ và Iran vẫn tiếp tục và các đặc phái viên Steve Witkoff và Jared Kushner đã có những cuộc gặp gỡ hiệu quả ở Qatar. Quan chức này cho biết Tổng thống Trump muốn tiến trình hòa bình “diễn ra trọn vẹn”.
Chiến khu Nam bộ của quân đội Trung Quốc (PLA) ngày 24.4 thông báo một hạm đội "gần đây" đã tiến hành các cuộc tập trận ở vùng biển phía đông Luzon, hòn đảo lớn nhất phía bắc của Philippines.
Chiến khu Nam bộ nhấn mạnh cuộc tập trận này là "một hành động cần thiết nhằm ứng phó tình hình khu vực hiện tại".
Thông báo tập trận được đưa ra giữa lúc cuộc tập trận chung quy mô lớn thường niên "Balikatan 2026" do Mỹ và Philippines dẫn đầu đang diễn ra. Cuộc tập trận Balikatan (tạm dịch: vai kề vai) bắt đầu vào ngày 20.4 và sẽ kết thúc vào ngày 8.5.
Cuộc tập trận Balikatan năm nay có sự tham gia ở mức độ chưa từng có của Nhật Bản và đang diễn ra ở các khu vực đối diện Biển Đông và Đài Loan, trong đó có Luzon.
Chiến khu Nam bộ không cho biết có bao nhiêu tàu tham gia cuộc tập trận của PLA, chỉ nói rằng hạm đội do tàu khu trục tên lửa dẫn đường Type 055 Tuân Nghĩa dẫn đầu. Đoạn phim do hải quân Trung Quốc đăng tải trên mạng cho thấy tàu Tuân Nghĩa dẫn đầu đội hình có 4 tàu.
Cuộc tập trận tập trung vào các bài diễn tập bắn đạn thật, phối hợp giữa lực lượng trên không và trên biển, nhằm thử nghiệm khả năng tác chiến liên hợp, theo thông báo từ Chiến khu Nam bộ.
Quân đội Trung Quốc dường như cũng đã triển khai một hạm đội lớn đến Biển Đông, trong đó có cả tàu sân bay Liêu Ninh, theo một hình ảnh vệ tinh đang được lan truyền trên mạng xã hội.
Chưa rõ liệu một số tàu đó có tham gia cuộc tập trận của PLA hay không. Chiến khu Nam bộ, chịu trách nhiệm cho các hoạt động quân sự của Trung Quốc ở Biển Đông, không đề cập tàu Liêu Ninh trong thông báo hôm 24.4.
Hình ảnh được chụp hôm 23.4 cho thấy 14 tàu chiến lớn, trong đó có một tàu được đánh dấu là Liêu Ninh, trên một vùng biển rộng phía đông nam căn cứ hải quân Du Lâm của Trung Quốc ở tỉnh Hải Nam.
Hình ảnh bắt đầu được lan truyền trên mạng xã hội hôm 23.4 và một số cư dân mạng đã chỉ ra loại tàu có thể nhìn thấy trong ảnh. Theo đó có một tàu khu trục Type 052D, hai tàu hộ vệ Type 054A, một tàu đổ bộ trực thăng Type 075 và một tàu đổ bộ vận tải Type 071.
"Sau khi tàu Trung Quốc, Nhật Bản và Pakistan đi qua eo biển Hormuz an toàn với sự cho phép của hải quân Iran, một số quốc gia châu Âu đang muốn chúng tôi chấp thuận để phương tiện của họ di chuyển trên tuyến đường biển này", đài truyền hình nhà nước Iran IRIB cho biết hôm nay, song không nêu rõ đó là những nước nào.
Ebrahim Azizi, lãnh đạo Ủy ban An ninh Quốc gia và Chính sách Đối ngoại quốc hội Iran, cùng ngày cho biết Tehran đã chuẩn bị cơ chế quản lý giao thông trên eo biển Hormuz và sẽ sớm công bố. Theo ông, chỉ có tàu của các bên hợp tác với Iran mới được hưởng lợi và nước này sẽ thu phí với "các dịch vụ đặc biệt được cung cấp theo cơ chế".
Chưa có quốc gia châu Âu nào lên tiếng về thông tin.
Trong thời bình, eo biển Hormuz là nơi tuyến vận chuyern khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu.
Sau khi chiến sự với Mỹ - Israel bùng phát ngày 28/2, Iran đã chặn phần lớn hoạt động vận tải trên tuyến đường thủy trọng yếu này. Iran chỉ mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngắn sau lệnh ngừng bắn ngày 8/4. Mỹ sau đó tuyên bố phong tỏa các cảng của Iran để đáp trả.
Tàu thuyền bị tắc lại ở khu vực gây tác động lớn đến thị trường thế giới, đồng thời mang lại cho Iran lợi thế đáng kể trong đàm phán.
Tehran nhiều lần tuyên bố giao thông hàng hải qua Hormuz "sẽ không quay trở lại trạng thái trước xung đột". Giới chức Iran tháng trước thông báo đã nhận được khoản phí đầu tiên liên quan đến hoạt động đi lại trên tuyến hàng hải trọng yếu này.
Iran những ngày qua cũng cho phép hàng chục tàu thuyền, trong đó có các phương tiện của Trung Quốc, đi qua eo biển Hormuz sau khi một số nước "đạt thỏa thuận về các nghị định thư quản lý eo biển".
Lãnh đạo Hezbollah Naim Qassem ngày 13.4 cho rằng cuộc đàm phán giữa chính phủ Lebanon và Israel tại Mỹ sắp tới là hành động vô ích khi mà quân đội Israel đang tăng cường tấn công Lebanon, theo đài Al-Jazeera.
Trong bài phát biểu được phát sóng trên truyền hình, ông Qassem nói rằng chính phủ Lebanon nên đưa ra "lập trường lịch sử và anh hùng", đó là không tham gia cuộc đàm phán sắp tới, dự kiến diễn ra vào ngày 14.4 (giờ Mỹ) tại Washington D.C. Đây là cuộc gặp trực tiếp đầu tiên giữa đại diện hai nước láng giềng vốn không có quan hệ ngoại giao chính thức trong nhiều thập niên.
Vị thủ lĩnh cho rằng cuộc đàm phán là âm mưu nhằm ép Hezbollah từ giã vũ khí, điều mà phía Israel đã nhiều lần nhấn mạnh. "Làm sao có thể đàm phán khi mục tiêu đã quá rõ ràng như vậy? Chúng tôi sẽ không nghỉ ngơi, dừng lại hay đầu hàng. Chúng tôi sẽ để chiến trường tự nói lên tất cả", ông Naim Qassem nói thêm.
Cùng ngày, thành viên cấp cao Wafiq Safa trong hội đồng chính trị Hezbollah nói với AP rằng tổ chức này sẽ không tuân thủ bất kỳ thỏa thuận nào được ký kết từ cuộc đàm phán ngày 14.4.
Sau khi xung đột Hamas - Israel nổ ra vào năm 2023, Hezbollah cũng tham chiến chống Israel để thể hiện sự ủng hộ dành cho người Palestine tại Dải Gaza. Hai bên đạt thỏa thuận ngừng bắn vào tháng 11.2024 nhưng các đợt tấn công vẫn thường xuyên diễn ra.
Hezbollah bắt đầu tham gia cuộc xung đột lần này vào ngày 2.3, chỉ 2 ngày sau khi Israel và Mỹ tấn công Iran. Hezbollah là tổ chức chính trị - quân sự nhiều ảnh hưởng tại Lebanon và là đồng minh của Iran. Israel đã tăng cường oanh tạc Lebanon từ đầu tháng 3 và đã triển khai bộ binh sang miền nam nước này.
Chính quyền Lebanon cho biết chiến dịch của Israel đã làm ít nhất 2.055 người thiệt mạng và hơn 6.500 người bị thương, khoảng 1,2 triệu người buộc phải rời bỏ nhà cửa.
