Ngay phút thứ bảy trên sân Atlanta, Brian Cipenga mở tỷ số cho CHDC Congo. Bàn thua sớm khiến tuyển Anh đứng trước một thống kê đáng quên. Kể từ khi hạ Tây Đức 4-2 trong hiệp phụ để vô địch World Cup 1966, họ chưa từng thắng thêm trận nào tại giải nếu thủng lưới trước.
Trong 60 năm qua, Anh đã 13 lần rơi vào thế bị dẫn tại World Cup nhưng đều không thể hoàn tất màn ngược dòng. Trong đó, họ thua Brazil 0-1 năm 1970, thua Bồ Đào Nha 0-1 và Argentina 1-2 năm 1986, hòa Argentina 2-2 rồi thua luân lưu năm 1998, thua Đức 1-4 năm 2010, thua Italy và Uruguay cùng tỷ số 1-2 năm 2014, hay thua Pháp 1-2 ở tứ kết World Cup 2022.
Lần gần nhất Anh thắng sau khi bị dẫn là chung kết World Cup 1966. Khi đó, Helmut Haller mở tỷ số cho Tây Đức ngay phút 12, trước khi Geoff Hurst lập hat-trick và Martin Peters ghi bàn còn lại giúp đội chủ nhà thắng 4-2 để lần đầu đăng quang.
Pha mở tỷ số của Cipenga cũng là bàn thua sớm thứ năm mà Anh phải nhận trong lịch sử World Cup, đồng thời là bàn thua sớm nhất của họ kể từ khi Bỉ ghi ở phút thứ tư trận tranh giải ba World Cup 2018.
Tuy nhiên, đội bóng của HLV Thomas Tuchel cuối cùng vẫn thoát hiểm nhờ Harry Kane. Tiền đạo đội trưởng ghi hai bàn trong vòng 11 phút cuối trận để giúp Anh thắng ngược 2-1.
Pha đánh đầu gỡ hòa vào lưới CHDC Congo ở phút 75 là bàn thắng bằng đầu thứ chín của Anh tại các kỳ World Cup kể từ năm 2018, nhiều hơn bất kỳ đội tuyển nào khác trong cùng giai đoạn hai bàn.
Đó cũng là kết quả của chiến thuật tạt bóng bền bỉ. Theo thống kê, Anh thực hiện tới 38 quả tạt, tính cả phạt góc, trước khi Kane đánh đầu tung lưới Lionel Mpasi. Đây là số quả tạt nhiều nhất của “Tam Sư” trong một trận World Cup kể từ cuộc gặp Tunisia năm 1998, khi họ có 41 lần đưa bóng từ hai biên vào cấm địa.
Bàn gỡ hòa cũng giúp Kane nâng số pha lập công tại World Cup lên 12, cân bằng thành tích của huyền thoại Pele. Ít phút sau, anh hoàn tất cú đúp bằng cú sút quyết đoán ở rìa cấm địa, để trở thành cầu thủ Anh đầu tiên ghi hai bàn trong một trận đấu loại trực tiếp World Cup kể từ Gary Lineker ở cuộc đấu Cameroon năm 1990. Bàn thắng đó giúp Kane đạt 13 bàn tại World Cup, chỉ kém 5 cầu thủ là Lionel Messi (19), Kylian Mbappe (18), Miroslav Klose (16), Ronaldo Nazario (15) và Gerd Muller (14).
Kể từ Euro 2020, Kane đã ghi 10 bàn ở vòng knock-out các giải lớn. Không cầu thủ nào khác ở châu Âu làm tốt hơn anh. Mbappe đứng thứ hai ở thống kê này, với 7 bàn thắng. Ngoài ra, các cầu thủ khác không ghi quá ba bàn.
Kane cũng là một trong hai cầu thủ ghi từ 20 bàn trở lên trong lịch sử World Cup và Euro, bên cạnh Cristiano Ronaldo (24 bàn thắng). Mùa này, tiền đạo 32 tuổi đã ghi 72 bàn thắng cho Bayern Munich và đội tuyển Anh. Chỉ có Messi làm tốt hơn Kane trong một mùa giải, với 82 bàn thắng mùa 2011-2012 cho Argentina và Barca.
Kane đã ghi năm bàn tại World Cup 2026 và tiếp tục bám đuổi Messi và Mbappe (cùng 6 bàn) trong cuộc đua Vua phá lưới. Hai pha kiến tạo của Anthony Gordon cũng giúp anh trở thành cầu thủ Anh đầu tiên ghi dấu giày vào hai bàn thắng khi dự bị vào sân ở một trận World Cup.
Anh sẽ gặp Mexico ở vòng 1/8 trên sân Azteca. Anh đã chơi hai trận trên sân này ở World Cup, thắng Paraguay 3-0 ở vòng 1/8 năm 1970, trước khi thua Argentina 1-2 tại tứ kết trong trận cầu Diego Maradona ghi hai bàn để đời. Trong khi đó, Mexico chưa thua trận nào ở Azteca trong lịch sử World Cup.
Cục diện bảng C trước vòng đấu cuối với lợi thế rõ ràng cho đội tuyển Brazil và Ma Rốc. Đội tuyển Brazil có cùng 4 điểm so với Ma Rốc nhưng xếp nhất bảng nhờ hơn hiệu số bàn thắng bại (3 so với 1). Đội tuyển Scotland xếp hạng ba với 3 điểm còn đội tuyển Haiti xếp cuối (0 điểm).
Ở trận đấu cuối, đội tuyển Brazil gặp Scotland (trực tiếp trên VTV2), chỉ cần hòa là chắc chắn đi tiếp với vị trí nhất hoặc nhì bảng. Trong trường hợp để thua Scotland, các vũ công Samba vẫn nhiều cơ hội vào vòng loại trực tiếp với suất dành cho 8 đội xếp hạng ba có thành tích tốt. Tương tự, đội tuyển Ma Rốc cũng chắc chắn đi tiếp nếu không thua Haiti (trực tiếp trên VTV3). Nếu thua, đại diện Bắc Phi cũng còn cơ hội đi "cửa phụ" với suất 8 đội hạng ba có thành tích tốt. Với Scotland, họ cần ít nhất 1 điểm để gia tăng hy vọng vào vòng trong. Trong khi đó, đội tuyển Haiti đã hết cơ hội đi tiếp.
Chuyên gia bóng đá Đoàn Minh Xương nhận xét: "Xét thực lực lẫn điểm số đang có, đội tuyển Brazil và Ma Rốc xem như chắc suất vào vòng 32 đội. Mục tiêu rõ ràng nhất của 2 đội bóng này là cạnh tranh ngôi đầu bảng C với toan tính đường dài cho tham vọng tiến sâu. Đội tuyển Brazil nhỉnh hơn Ma Rốc 2 bàn ở chỉ số bàn thắng bại nhưng gặp đối thủ khó chơi và đang còn mục tiêu phấn đấu là Scotland. Trong khi đó, đội tuyển Ma Rốc gặp Haiti đã hết tham vọng lại chênh lệch trình độ nên sẽ cố gắng ghi nhiều bàn thắng. Vì thế lượt trận cuối bảng C hứa hẹn hấp dẫn".
Ông Đoàn Minh Xương nhận định: "Với giới chuyên môn lẫn người hâm mộ yêu mến đội tuyển Brazil, đội bóng này chưa thi đấu như kỳ vọng. Lối chơi của vũ công Samba ở 2 trận vừa qua phụ thuộc nhiều vào cá nhân Vinicius Junior. So với thế hệ trước, hàng tiền vệ đội tuyển Brazil hiện nay chơi thiếu sáng tạo, chưa đột biến. Hai hậu vệ biên của cũng chưa công thủ toàn diện như các đàn anh. Nếu không cải thiện về phong độ và lối chơi, đội tuyển Brazil vốn được kỳ vọng lớn nhưng khó tiến sâu tại World Cup lần này".
Đội tuyển Brazil không dễ chơi trước Scotland bởi đối thủ sẽ chủ động phòng ngự số đông, hướng đến mục tiêu tìm kiếm 1 điểm. "Đội tuyển Scotland sẽ chơi "tử thủ", chỉ khi nào bị thủng lưới họ mới buộc tấn công tìm bàn gỡ. Xây dựng hệ thống phòng thủ chặt chẽ, kỷ luật là sở trường của Scotland, vì thế đội tuyển Brazil sẽ gặp thách thức không nhỏ trong việc tìm đường đến khung thành thủ môn đối phương", ông Đoàn Minh Xương nói.
Ở trận còn lại, chuyên gia Đoàn Minh Xương đặc biệt ấn tượng với đội tuyển Ma Rốc. Theo ông, đội tuyển Ma Rốc cho thấy sự chuẩn bị tốt về con người lẫn lối chơi, xứng đáng là đại diện ưu tú nhất của bóng đá châu Phi tại World Cup 2026. Nếu phát huy được sức mạnh, Saibari cùng các đồng đội hoàn toàn có thể giành chiến thắng đậm trước đội tuyển Haiti. Saibari, với khả năng chớp thời cơ nhạy bén, là người đã ghi bàn ở 2 trận liên tiếp vào lưới đội tuyển Brazil và Scotland. Với phong độ cao, tiền đạo 25 tuổi chơi bóng tại Hà Lan được kỳ vọng tiếp tục tỏa sáng, cùng đội tuyển Ma Rốc bay cao tại đấu trường World Cup lần này.
Chuyên gia Đoàn Minh Xương cũng cho rằng đội tuyển Brazil và Ma Rốc sẽ tính toán đến cuộc chiến đường dài, trong đó có việc nhòm ngó các đối thủ cùng nhánh đấu ở vòng trong. Ngoài ra, họ cũng phải phân phối sức cho các trụ cột nên không ngoại trừ sẽ có toan tính. Theo nhánh đấu vòng trong, đội xếp nhất bảng C sẽ gặp nhì bảng F, đội xếp nhì bảng C gặp đội nhất bảng F. Các đội đang cạnh tranh tại bảng F là Hà Lan, Nhật Bản và Thụy Điển.
Hai chiến thắng đầu tiên của Mỹ tại World Cup 2026 có điểm chung rõ rệt. Họ khởi đầu nhanh, liên tục khai thác hai biên, và đều được mở tỷ số bằng bàn phản lưới.
Thống kê ban đầu cho thấy đây không phải hiện tượng ngẫu nhiên. Chỉ sau 32 trận đầu, giải đã ghi nhận 7 bàn phản lưới. Dù mẫu số còn nhỏ, con số này phản ánh một thay đổi đã diễn ra âm thầm trong nhiều năm, không chỉ ở cấp độ đội tuyển mà còn tại các giải vô địch quốc gia.
Dữ liệu từ bóng đá Anh cho thấy điều tương tự. Trong giai đoạn đầu của Ngoại hạng Anh, trung bình mỗi vòng đấu thậm chí không có nổi một bàn phản lưới, tức là dưới 38 bàn phản lưới mỗi mùa. Nhưng đến mùa 2009-2010, con số này tăng vọt lên 53 bàn. Kể từ đó, nhiều mùa giải tiếp tục duy trì mức cao. Điều đáng chú ý là xu hướng này xuất hiện khi hậu vệ ngày càng kỹ thuật hơn, kiểm soát bóng tốt hơn, thay vì vụng về như trước.
Vấn đề không nằm ở năng lực phòng ngự suy giảm, mà ở cách tấn công đã thay đổi. Trước đây, các đội thường đưa bóng ra biên và thực hiện những quả tạt sớm từ gần cấm địa. Bóng bay bổng, có độ xoáy, hướng về cột xa. Những tình huống như vậy hiếm khi dẫn đến phản lưới, bởi hậu vệ có đủ thời gian quan sát, điều chỉnh vị trí và xử lý an toàn.
Bóng đá hiện đại lại đi theo hướng khác. Các đội ưu tiên tốc độ, đẩy bóng xuống sát đường biên ngang rồi căng ngang vào khu vực 5,5 m. Đường chuyền thường thấp, mạnh và cắt ngang khung thành, là dạng bóng khó phòng ngự.
Trong những tình huống này, hậu vệ thường phải chạy về phía khung thành để cản phá. Họ không chỉ chịu áp lực từ tốc độ của pha tấn công mà còn phải xử lý trong tư thế quay lưng. Chỉ cần một pha chạm bóng không hoàn hảo, bóng có thể đổi hướng và đi thẳng vào lưới.
Điểm khác biệt quan trọng là bàn thắng không còn đòi hỏi một cú đá phản rõ ràng. Bóng có thể đi vào lưới chỉ sau một pha chạm nhẹ, thậm chí vô tình của cầu thủ phòng ngự. Chẳng hạn cú sút của cầu thủ tấn công hướng ra ngoài, nhưng sượt qua cầu thủ phòng ngự bay vào lưới cũng có thể bị coi là phản lưới nhà.
Trường hợp của Mỹ là ví dụ tiêu biểu. Trong cả hai trận, họ đều khai thác biên, đưa bóng vào khu vực nguy hiểm trước khung thành. Hậu vệ đối phương buộc phải can thiệp trong tư thế khó và cuối cùng phản lưới. Dù có yếu tố sai sót cá nhân, cách tổ chức tấn công của Mỹ đã trực tiếp tạo ra hoàn cảnh dẫn đến những bàn thua đó.
Một ví dụ khác đến từ trận Bỉ gặp Ai Cập. Pha bóng ban đầu được cho là bàn thắng của Romelu Lukaku vào sân từ ghế dự bị, nhưng pha chạm cuối cùng lại thuộc về hậu vệ đối phương Mohamed Hany. Một lần nữa, điểm chung vẫn là đường căng ngang nhanh vào khu vực 5,5 m.
Không phải mọi bàn phản lưới đều giống nhau. Một số tình huống đến từ bóng bổng, bóng dội người hay những pha xử lý thiếu an toàn. Tuy nhiên, tỷ lệ các bàn phản lưới xuất phát từ những đường chuyền ngang tầm thấp đang tăng lên rõ rệt. Đây không còn là tai nạn hiếm gặp, mà là hệ quả có thể dự đoán.
Quan trọng hơn, các đội không cần chủ động tìm bàn phản lưới. Họ chỉ cần tạo ra áp lực đúng cách. Khi bóng được đưa vào khu vực nguy hiểm với tốc độ cao, hậu vệ sẽ bị đặt vào thế phải can thiệp. Trong nhiều trường hợp, lựa chọn nào cũng tiềm ẩn rủi ro. Nếu không chạm bóng, tiền đạo có cơ hội ghi bàn. Nếu chạm bóng sai cách, nguy cơ phản lưới xuất hiện.
Điều này mở ra một góc nhìn mới về chiến thuật tấn công. Trong thời đại của các chỉ số như bàn thắng kỳ vọng (xG), có thể sẽ xuất hiện thêm những khái niệm như bàn phản lưới nhà kỳ vọng (xOG). Những đường căng ngang vào khu vực 5,5 m, dù không dẫn đến cú dứt điểm trực tiếp, vẫn có giá trị chiến thuật rất cao.
World Cup 2026 mới chỉ ở giai đoạn đầu, nhưng những gì đã diễn ra cho thấy một xu hướng đáng chú ý. Các đội bóng ngày càng chú trọng khai thác biên, tăng tốc độ luân chuyển bóng và tìm cách đưa bóng vào khu vực nguy hiểm theo hướng khó phòng ngự nhất.
Nếu xu hướng này tiếp tục, phản lưới nhà có thể trở thành một yếu tố quan trọng, thậm chí là vũ khí chiến thuật, trong hành trình chinh phục World Cup.
Ở vòng bảng, đội tuyển Brazil hòa Ma Rốc 1-1, thắng Haiti và Scotland với cùng tỷ số 3-0, vào vòng loại trực tiếp với ngôi nhất bảng (7 điểm). Trong khi đó đội tuyển Nhật Bản hòa Hà Lan 2-2, thắng Tunisia 4-0, hòa Thụy Điển 1-1, xếp nhì vòng bảng.
Chuyên gia bóng đá Đoàn Minh Xương cho biết, đội tuyển Brazil dưới thời HLV người Ý Carlo Ancelotti đã cải thiện đáng kể khả năng phòng ngự đồng thời vẫn phát huy được sức mạnh trên hàng công. Trong đó Vinicius Junior với khả năng hoạt động rộng, kỹ thuật khéo léo, dứt điểm sắc bén. Anh đã ghi được 4 bàn thắng ở vòng bảng ở World Cup 2026, đặc biệt phong độ ấn tượng khi ghi bàn ở cả 3 trận. Không chỉ có Vinicius Junior, hàng công của Brazil còn sở hữu Cunha (3 bàn), ngôi sao trẻ Rayan và cả chân sút kỳ cựu Neymar.
Trong khi đó đội tuyển Nhật Bản chơi bóng đầy năng lượng dựa trên nền tảng thể lực sung mãn, kỹ thuật khéo léo. Những pha phối hợp tấn công nhanh biến hóa của "Samurai xanh" đã gây khó cho đội mạnh như Hà Lan ở vòng bảng. Đáng chú ý đội tuyển Nhật Bản không phụ thuộc nhiều vào cá nhân mà phát huy sức mạnh của tập thể. Theo thống kê tại vòng bảng có đến 10 cầu thủ Nhật Bản tham gia ghi bàn hoặc kiến tạo cho thấy sự đa dạng của đại diện của châu Á.
Ở lần chạm trán gần nhất vào tháng 10 năm ngoái, đội tuyển Nhật Bản tạo bất ngờ khi đánh bại đội tuyển Brazil với tỷ số 3-2. Trước đó Selecao áp đảo với 11 trận thắng, 2 trận hòa. Ở lần chạm trán này, siêu máy tính Opta đánh giá đội tuyển Brazil có 57,3% cơ hội chiến thắng trong thời gian thi đấu chính thức trong khi với Nhật Bản là 19,7% và khả năng hòa phải đấu hiệp phụ hoặc phân định thắng thua trên chấm luân lưu là 23%.
Chuyên gia bóng đá Đoàn Minh Xương nhận định đội tuyển Brazil không mạnh như thế hệ vàng trước kia nhưng vẫn là ông lớn tại World Cup 2026. Đội tuyển Nhật Bản cũng cho thấy sự tiến bộ vững chắc, xứng danh đại diện tiêu biểu của bóng đá châu Á. "Đặt tất cả lên bàn cân, tôi nghĩ đội tuyển Brazil sẽ đạt mục tiêu giành chiến thắng trước Nhật Bản ngay trong thời gian thi đấu chính thức. Tôi dự đoán tỷ số trận đấu này chỉ sát nút là 1-0 hoặc 2-1 cho đội tuyển Brazil", ông Đoàn Minh Xương dự đoán.
