Tổng thống Donald Trump ngày 20/1/2025 ký sắc lệnh hành pháp rằng chính quyền liên bang sẽ không cấp hộ chiếu, giấy chứng nhận quốc tịch hoặc các giấy tờ khác cho trẻ em có mẹ đang ở Mỹ bất hợp pháp hoặc tạm thời, và có cha không phải là công dân Mỹ hoặc thường trú nhân.
Hôm 30/6, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết rằng sắc lệnh nói trên là vi hiến, giữ nguyên quy định người sinh ra trên lãnh thổ Mỹ có quyền mang quốc tịch Mỹ.
Ngay sau phán quyết đó, các gương mặt nổi bật của phong trào MAGA như người sáng lập công ty truyền thông bảo thủ Federalist, Sean Davis, đã đề xuất Mỹ cấm phụ nữ nước ngoài mang thai nhập cảnh.
Ý tưởng này cũng được thành viên trong chính quyền Tổng thống Trump nhắc đến. Stephen Miller, Cố vấn của Tổng thống Trump, Phó chánh văn phòng phụ trách chính sách và cố vấn an ninh nội địa, nói rằng nước Mỹ phải “suy nghĩ rất kỹ về việc cho phép ai vào nước mình, ngay cả khi chỉ là tạm thời”, bởi vì trẻ em sinh ra từ cha mẹ không phải là công dân vẫn có thể trở thành công dân Mỹ và được hưởng các chế độ an sinh xã hội.
Đề xuất này sẽ mở ra một cuộc chiến pháp lý mới về vấn đề nhập cư liên quan đến thai kỳ, du lịch và quốc tịch, chuyển trọng tâm cuộc tranh luận từ việc thách thức quyền của trẻ em sinh ra tại Mỹ sang việc hạn chế người được phép nhập cảnh vào nước này.
Bộ Tư pháp Mỹ cũng sẽ ưu tiên điều tra đường dây du lịch sinh con. “Chính quyền Trump có nhiều công cụ để bảo vệ quyền công dân Mỹ”, người phát ngôn Nhà Trắng Abigail Jackson trả lời trong một email.
Chính phủ không theo dõi số lượng trẻ sơ sinh được sinh ra bởi du khách nước ngoài, nhưng các ước tính bên ngoài cho thấy con số này nằm trong khoảng 20.000-26.000 trường hợp mỗi năm. Năm 2025, có 3,6 triệu trẻ sơ sinh được sinh ra ở Mỹ, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh. Như vậy, tỷ lệ du lịch sinh con không phải ở mức cao.
Katie O’Connor, giám đốc cấp cao về chính sách phá thai liên bang tại tổ chức phi chính phủ Trung tâm Luật Phụ nữ Quốc gia, bày tỏ lo ngại về ý tưởng hạn chế thai phụ nước ngoài nhập cảnh. “Việc chính quyền liên bang hay chính quyền bang giám sát dữ liệu về phụ nữ mang thai và thai kỳ của họ là một viễn cảnh hết sức nguy hiểm”, bà nói.
O’Connor cũng lo ngại chưa rõ các quan chức biên giới sẽ làm cách nào để sàng lọc và phát hiện phụ nữ mang thai. “Họ có thể chỉ đơn giản là hỏi thẳng hành khách, nhưng không loại trừ khả năng sẽ áp dụng các biện pháp kiểm tra phức tạp và can thiệp sâu hơn”, bà nói.
Ông Trump chưa trực tiếp ủng hộ việc cấm du khách mang thai nhập cảnh, nhưng chính quyền nhiệm kỳ thứ nhất của ông đã tích cực nhắm vào du lịch sinh con.
Cục Khắc và in ấn Mỹ đang lên kế hoạch phát hành tờ tiền mệnh giá 250 USD có in hình Tổng thống Donald Trump, đánh dấu kỷ niệm 250 năm thành lập nước Mỹ (1776-2026).
Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent ngày 28-5 đã xác nhận thông tin này, cho biết bộ đang chờ "đèn xanh" từ Quốc hội Mỹ, theo Đài NBC.
Ông Bessent nêu rõ, với tư cách bộ trưởng, ông có hai nguyên tắc đối với tiền tệ: "Hiện tại, không một người sống nào được phép xuất hiện trên tờ tiền của Mỹ, và trên tiền phải có dòng chữ 'In God we trust' (Chúng tôi tin vào Chúa)".
Theo ông, hiện có một dự luật đang được xem xét tại Quốc hội nhằm "thay đổi yêu cầu đầu tiên, theo đó một người còn sống - Tổng thống Donald Trump - có thể xuất hiện trên tờ 250 USD".
"Bộ Tài chính đã chuẩn bị sẵn trong trường hợp dự luật được thông qua, nhưng chúng tôi sẽ tuân thủ luật pháp", Bộ trưởng Bessent nói trong buổi họp báo tại Nhà Trắng ngày 28-5.
Dự luật do Hạ nghị sĩ Cộng hòa Joe Wilson (bang South Carolina) đề xuất, nhằm "tôn vinh Tổng thống Mỹ trong dịp kỷ niệm 250 năm thành lập quốc gia". Tuy nhiên văn bản này hiện chưa được thúc đẩy tại Quốc hội và chưa có dấu hiệu sẽ được thông qua.
Theo tờ Washington Post, thiết kế của tờ tiền kỷ niệm có nhiều điểm tương đồng với bản mô phỏng mà Hạ nghị sĩ Cộng hòa Andy Barr (bang Kentucky) đăng trên mạng xã hội X vào tháng 1.
Bản thiết kế thể hiện chân dung của ông Trump cùng các yếu tố màu cờ Mỹ, biểu tượng "250" và chữ ký của Tổng thống Trump.
"Dựa trên khuyến nghị của Tổng thủ quỹ Mỹ Brandon Beach, Bộ trưởng Bessent sẽ ghi nhận những thành tựu lịch sử của quốc gia vĩ đại của chúng ta và Tổng thống Trump bằng cách bổ sung chữ ký của ông lên đồng tiền", người phát ngôn Bộ Tài chính xác nhận với Đài CNN.
Cơ quan này cũng nhấn mạnh dự án không sử dụng tiền thuế của người dân, do Cục Khắc và in ấn tự chủ tài chính và không phụ thuộc vào ngân sách phân bổ của Quốc hội.
Cơ quan Quản lý Quân dịch Mỹ (SSS), đơn vị phụ trách cơ sở dữ liệu những công dân là nam giới có thể được gọi nhập ngũ trong tình huống khẩn cấp, đã gửi đề xuất quy định mới về "tự động đăng ký" cho Văn phòng Thông tin và Các vấn đề Quy định thuộc Nhà Trắng hồi cuối tháng 3 và đang chờ phê duyệt cuối cùng.
Quy định này dựa vào Đạo luật Ủy quyền Quốc phòng cho năm tài khóa 2026, được Tổng thống Donald Trump ký ban hành vào tháng 12/2025, trong đó yêu cầu chuyển từ cơ chế đăng ký theo sự chủ động của cá nhân sang tự động thông qua tích hợp dữ liệu liên bang.
Mỹ chưa kích hoạt lệnh gọi nhập ngũ bắt buộc kể từ năm 1973 và từ đó chỉ tuyển những người tình nguyện ký hợp đồng phục vụ trong quân đội. Dù vậy, SSS vẫn duy trì hệ thống đăng ký nghĩa vụ quân sự để sẵn sàng trong trường hợp khẩn cấp.
Quy định mới dự kiến có hiệu lực từ tháng 12. SSS nói quy định "tự động đăng ký" này nhằm đơn giản hóa thủ tục và cho phép chính quyền liên bang điều chỉnh nguồn lực, chuyển chi phí từ các hoạt động tuyên truyền, vận động sang các mục tiêu củng cố năng lực sẵn sàng chiến đấu và huy động lực lượng.
Hệ thống tuyển quân của Mỹ được thiết lập từ năm 1917 dưới thời tổng thống Woodrow Wilson sau khi nước này tham gia Thế chiến I. Chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc đã được đình chỉ vào năm 1975 dưới thời tổng thống Gerald Ford.
Đến năm 1980, tổng thống Jimmy Carter đưa ra cơ chế danh sách dự phòng là SSS để đảm bảo Mỹ có khả năng huy động quân số nhanh chóng trong trường hợp khẩn cấp.
Hiện nay, hầu hết nam công dân Mỹ và người nhập cư trong độ tuổi 18-25 phải tự đăng ký vào danh sách sẵn sàng thực hiện nghĩa vụ quân sự trong vòng 30 ngày kể từ sinh nhật 18 tuổi. Họ cũng có thể đăng ký muộn đến trước khi tròn 26 tuổi. Những người không đăng ký có thể bị coi là vi phạm luật liên bang, đối mặt với các hình phạt như không đủ điều kiện tham gia các chương trình phúc lợi liên bang, bị phạt tới 250.000 USD hoặc tối đa 5 năm tù.
Tuy nhiên, tỷ lệ đăng ký đã giảm trong những năm gần đây, một phần do tùy chọn đăng ký bị loại khỏi các mẫu đơn vay vốn sinh viên liên bang từ năm 2022, vốn trước đó chiếm khoảng 1/4 số lượt đăng ký.
Với quy định mới, nam giới sẽ được tự động đưa vào hệ thống trong vòng 30 ngày sau khi đủ 18 tuổi, thông qua việc kết nối với các nguồn dữ liệu liên bang.
Tổng thống Mỹ không thể đơn phương quyết định áp dụng lệnh gọi nhập ngũ bắt buộc mà cần sự phê chuẩn của quốc hội. Nhà Trắng cho biết việc khôi phục chế độ nghĩa vụ quân sự "không phải là kế hoạch hiện tại", dù vẫn để ngỏ các phương án trong tương lai.
"Tôi đã ra lệnh cho Hải quân Mỹ bắn hạ bất kỳ tàu nào... đang rải thủy lôi trong eo biển Hormuz. Không được do dự. Ngoài ra, các tàu quét thủy lôi của chúng tôi đang dọn sạch eo biển ngay bây giờ", ông Trump viết trên mạng xã hội, theo AFP.
Ngoài ra, Tổng thống Trump tuyên bố Mỹ đã "kiểm soát hoàn toàn" eo biển Hormuz và "phong tỏa chặt chẽ" tuyến đường này cho đến khi đạt được thỏa thuận với Iran.
Trước đó vào tối 22.4, Tham mưu trưởng Hải quân Ý Giuseppe Berutti Bergotto cho hay Ý sẵn sàng triển khai tới 4 tàu, trong đó có 2 tàu quét thủy lôi, như một phần của sứ mệnh quốc tế nhằm dọn sạch eo biển Hormuz, theo Reuters.
Các nhà lãnh đạo châu Âu đã gặp nhau tại Paris trong tuần trước để thảo luận về nỗ lực đa quốc gia nhằm bảo vệ hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, vốn gần như bị đóng cửa trong cuộc chiến của Mỹ - Israel chống Iran.
Hơn 10 quốc gia, trong đó có Ý, đã tuyên bố sẽ tham gia một sứ mệnh nhằm đảm bảo an toàn hàng hải ở eo biển Hormuz khi tình hình cho phép.
"Rõ ràng chúng ta không hành động một mình. Chúng ta là một phần của liên minh quốc tế, và các quốc gia khác cũng sẽ cử tàu quét thủy lôi", ông Berutti Bergotto nói với đài truyền hình nhà nước RAI.
Ông Berutti Bergotto cho biết thêm các tàu của Ý sẽ khởi hành từ cảng La Spezia ở phía tây bắc và sẽ mất khoảng 4 tuần để đến eo biển Hormuz.
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ phía Iran đối với tuyên bố của Tổng thống Trump cũng như Tham mưu trưởng Berutti Bergotto. Hôm 22.4, Tehran đã tuyên bố sẽ không mở lại eo biển Hormuz khi Mỹ còn phong tỏa các cảng của Iran.
Tờ The Washington Post hôm 22.4 đưa tin rằng trong một cuộc họp kín, Lầu Năm Góc đã chia sẻ ước tính rằng phải mất 6 tháng mới dọn sạch hoàn toàn thủy lôi do Iran rải tại eo biển Hormuz.
Khi được hỏi về bản tin này, phát ngôn viên Lầu Năm Góc Sean Parnell nói: "Việc truyền thông chọn lọc thông tin bị rò rỉ, phần lớn trong số đó là sai sự thật, từ một cuộc họp kín là hành vi báo chí không trung thực", theo AFP.
