Hội nghị khoa học kỹ thuật Bệnh viện Đa khoa Bình Chánh ngày 17/7, BS.CK2 Nguyễn Duy Long, Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 TP HCM, cho biết sau sáp nhập, TP HCM trở thành “siêu đô thị” với khoảng 14 triệu dân, diện tích gần gấp ba trước đây. Mạng lưới y tế được mở rộng nhưng phân bố chưa đồng đều giữa khu vực trung tâm và vùng ven, khiến khả năng tiếp cận cấp cứu ngoại viện vẫn còn khoảng trống.
Hiện xe cấp cứu 115 tiếp cận người bệnh trong khoảng 15 phút ở nội thành, song tại nhiều địa bàn vùng ven như Cần Giờ, Dầu Tiếng hay Hồ Tràm, thời gian này có thể kéo dài 15-30 phút hoặc hơn do khoảng cách xa và cơ sở y tế thưa. Trung tâm Cấp cứu 115 đặt mục tiêu mở rộng mạng lưới để đưa thời gian tiếp cận trên toàn địa bàn về mức 15 phút. Hiện mạng lưới có 72 trạm vệ tinh tại TP HCM, Bình Dương và Bà Rịa – Vũng Tàu, gồm bệnh viện công, tư và một số bệnh viện bộ, ngành.
Theo bác sĩ Long, mỗi năm TP HCM ghi nhận hơn 1,2 triệu lượt cấp cứu tại bệnh viện. Tổng đài 115 hiện tiếp nhận trung bình khoảng 1.500 cuộc gọi mỗi ngày, nhưng chỉ khoảng 10%, tương đương 150 trường hợp, là nhu cầu cấp cứu thực sự; còn lại là các cuộc gọi tư vấn, gọi nhầm hoặc không cần xuất xe.
Trong cấp cứu, yếu tố quyết định là tận dụng “thời gian vàng”. Người ngừng tim cần được ép tim trong 4 phút, bệnh nhân nhồi máu cơ tim cần can thiệp mạch vành trong khoảng 90 phút, còn người đột quỵ nhồi máu não cần điều trị tiêu sợi huyết trong 4,5 giờ đầu.
“Rút ngắn thời gian tiếp cận hiện trường có ý nghĩa quyết định đến khả năng cứu sống và giảm di chứng”, bác sĩ Long nói.
Để đạt mục tiêu này, Trung tâm Cấp cứu 115 tiếp tục mở rộng mạng lưới trạm vệ tinh, ưu tiên các địa bàn còn thiếu điểm cấp cứu. Một số trạm y tế như Bình Khánh, Dầu Tiếng dự kiến được nâng cấp để tham gia cấp cứu ngoại viện, bổ sung nhân lực, phương tiện và hoàn thiện hành lang pháp lý. Việc mở rộng không chỉ dựa vào bệnh viện mà huy động mọi cơ sở y tế đủ điều kiện, không phân biệt công hay tư.
Song song, TP HCM đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong điều phối cấp cứu. Trung tâm Cấp cứu 115 dự kiến phát triển ứng dụng để người dân theo dõi vị trí xe cấp cứu, biết thời gian xe đến và kết nối với tổng đài hoặc bác sĩ để được hướng dẫn sơ cứu trong lúc chờ lực lượng cấp cứu.
“Hiện nhiều người gọi 115 nhưng không biết xe khi nào đến nên sốt ruột và tự đưa bệnh nhân đi bệnh viện. Nếu theo dõi được hành trình xe cấp cứu và được hướng dẫn sơ cứu từ xa, hiệu quả cấp cứu sẽ tốt hơn”, bác sĩ Long nói.
Theo ông, việc tích hợp ba đầu số khẩn cấp 113, 114 và 115 sẽ hình thành trung tâm tiếp nhận, điều phối chung tại các địa phương, tăng khả năng phối hợp giữa công an, cứu hỏa và y tế trong các tình huống như cháy nổ, sập công trình hay tai nạn lớn.
Ngành y tế cũng nghiên cứu bổ sung các phương tiện mới như xe phản ứng nhanh cỡ nhỏ do nhân viên y tế trực tiếp điều khiển, có thể mang theo thiết bị cấp cứu cơ bản và tiếp cận nhanh các hẻm nhỏ hoặc khu vực đông đúc. Một số xe chuyên dụng trong tương lai có thể được trang bị máy siêu âm tại chỗ, máy ép tim tự động và các thiết bị hồi sức hiện đại nhằm nâng cao năng lực cấp cứu trước viện.
TS.BS Nguyễn Văn Vĩnh Châu, Phó giám đốc Sở Y tế TP HCM, cho biết phát triển mạng lưới cấp cứu ngoại viện và tăng cường kết nối giữa bệnh viện với y tế cơ sở là một trong những định hướng trọng tâm của ngành y tế. Theo ông, các bệnh viện cần phối hợp chặt chẽ với trạm y tế, trung tâm y tế khu vực và mạng lưới cấp cứu 115 để hình thành hệ thống chăm sóc sức khỏe liên tục, từ cấp cứu, điều trị đến quản lý người bệnh lâu dài.
Ngày 2-6, thông tin từ Bệnh xá Quân dân y Sư đoàn 4 (Quân khu 9) cho biết vừa hỗ trợ thành công một sản phụ sinh con trên taxi khi đang trên đường đi khám thai.
Trước đó ngày 1-6, sản phụ V.T.D.L. (35 tuổi ngụ phường Hà Tiên, tỉnh An Giang) mang thai tuần thứ 36 đang trên đường đi phường Rạch Giá khám thai thì có dấu hiệu đau bụng chuyển dạ.
Quá trình chuyển dạ diễn ra quá nhanh, chị L. đã sinh bé gái ngay trên taxi. Sau đó được đưa vào Bệnh xá Quân dân y Sư đoàn 4 cấp cứu.
Ngay khi tiếp nhận, bé gái mới sinh có dấu hiệu tím tái, các y bác sĩ đã phối hợp với cán bộ Trạm y tế xã Bình Sơn (tỉnh An Giang) nhanh chóng cấp cứu, khai thông đường thở, hút dịch, nhớt ở mũi, miệng, kích thích bằng cách xoa lưng làm nóng, ủ ấm.
Sau khi tiến hành cấp cứu, sức khỏe bé gái nặng 2.5kg tiến triển tích cực, phản xạ tốt; tiếp tục ủ ấm và theo dõi.
Còn sản phụ được cấp cứu theo đúng quy trình chuyên môn, ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng, nhiễm khuẩn. Hiện tình hình sức khỏe chị L. và bé gái ổn định đã được chuyển lên bệnh viện tuyến trên để tiếp tục theo dõi, chăm sóc.
Hàng nghìn bệnh nhân thuộc NHS sẽ được tiếp cận với thuốc này, The Telegraph đưa tin. Theo tổ chức từ thiện Diabetes UK, quyết định phê duyệt mang tính lịch sử từ các cơ quan quản lý "đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới trong điều trị bệnh tiểu đường type 1".
Thuốc tên Teplizumab (tên thương mại là Tzield, do hãng dược phẩm Sanofi sản xuất), được phê duyệt sử dụng cho người lớn và trẻ em từ 8 tuổi trở lên đang ở giai đoạn đầu của bệnh tiểu đường type 1, tức là trước khi các triệu chứng lâm sàng xuất hiện. Các thử nghiệm lâm sàng đã chứng minh thuốc có khả năng làm chậm thời điểm phát bệnh đến 3 năm.
Trên thế giới hiện có hàng triệu người phải sống chung với bệnh tiểu đường type 1, riêng tại Vương quốc Anh là khoảng 400.000. Căn bệnh này thường khởi phát ở giai đoạn trẻ em hoặc thanh thiếu niên, xảy ra khi tuyến tụy sản xuất quá ít hoặc hoàn toàn không sản xuất insulin.
Insulin là hormone đóng vai trò cốt lõi giúp cơ thể chuyển hóa glucose vào các tế bào để tạo ra năng lượng. Do đó, bệnh nhân mắc bệnh này phải liên tục theo dõi chỉ số đường huyết và kiểm soát chúng bằng cách tiêm insulin hoặc sử dụng bơm tiêm tự động hàng ngày.
Loại thuốc mới này, vốn đã được cấp phép sử dụng trong hệ thống y tế tư nhân tại Anh vào năm ngoái, hoạt động bằng cách "huấn luyện" hệ thống miễn dịch ngừng tấn công các tế bào tuyến tụy. Bệnh nhân được truyền thuốc qua đường tĩnh mạch (IV) trong ít nhất 30 phút mỗi ngày, liên tục trong 14 ngày.
Viện Y tế và Chất lượng Điều trị Quốc gia Anh (NICE), cơ quan cấp phép thuốc trên, cho hay liệu pháp miễn dịch Teplizumab không giúp chữa khỏi hoàn toàn bệnh tiểu đường type 1 nhưng có khả năng hoãn thời gian bùng phát bệnh đến 3 năm, theo The Guardian. NICE ước tính có khoảng 1.100 bệnh nhân đủ điều kiện sử dụng Teplizumab trong năm đầu tiên và con số này sẽ duy trì khoảng 820 bệnh nhân mỗi năm trong những năm tiếp theo.
"Quyết định phê duyệt mang tính cột mốc đối với Teplizumab đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới trong điều trị tiểu đường type 1. Lần đầu tiên sau 100 năm, chúng ta đã tiến xa hơn việc chỉ sử dụng insulin, nhờ vào một loại thuốc tác động trực tiếp vào nguyên nhân gốc rễ của bệnh", tiến sĩ Elizabeth Robertson, Giám đốc Nghiên cứu tại Diabetes UK, đánh giá.
Bà nhấn mạnh Teplizumab sẽ mang lại cho những người ở giai đoạn đầu của bệnh tiểu đường type 1 thêm nhiều năm sống thoải mái mà không bị áp lực bởi những yêu cầu khắt khe của việc điều trị bằng insulin, đồng thời có thêm thời gian quý báu để chuẩn bị tâm lý. Việc phát hiện sớm bệnh tiểu đường type 1 trước khi xuất hiện triệu chứng là chìa khóa để tối ưu hóa những lợi ích này. Mục tiêu hiện tại là đảm bảo quyền tiếp cận công bằng cho tất cả người đủ điều kiện.
Hiện tại, hai nghiên cứu được triển khai nhằm đánh giá tính khả thi của việc tầm soát bệnh tiểu đường type 1 tại Anh. Phát hiện sớm những người mắc bệnh đồng nghĩa với việc họ có thể được điều trị kịp thời bằng thuốc teplizumab.
Nghiên cứu "Tầm soát sớm bệnh tiểu đường tự miễn" (Elsa), do tổ chức Diabetes UK và Breakthrough T1D tài trợ, tầm soát cho trẻ em từ 2 đến 17 tuổi. Trong khi đó, một nghiên cứu độc lập khác tên T1DRA đang thực hiện tầm soát trên người trưởng thành từ 18 đến 70 tuổi.
"Lần đầu tiên, chúng ta có một phương pháp điều trị mang lại cho những người được chẩn đoán mắc tiểu đường type 1 ở giai đoạn đầu khoảng thời gian quý giá trước khi phải đối mặt với áp lực toàn diện từ căn bệnh", bà Helen Knight, Giám đốc Đánh giá Thuốc tại NICE, nhận định.
Chị Elena Boichak, sống tại thị trấn Newbury, hạt Berkshire, phát hiện con trai mình, bé Dima, 9 tuổi, mắc tiểu đường type 1 giai đoạn hai sau khi đăng ký cho con tham gia nghiên cứu tầm soát Elsa. "Là một người mẹ, điều quý giá nhất mà Teplizumab mang lại cho gia đình chúng tôi chính là thời gian. Mỗi tháng, mỗi năm mà Dima có thể tiếp tục sống một tuổi thơ bình thường mà không phải tiêm insulin, không phải tính toán lượng carbohydrate hay chịu áp lực hàng ngày của căn bệnh này đều vô cùng trân quý", chị chia sẻ.
Người mẹ này đánh giá việc tầm soát sớm và tiếp cận điều trị kịp thời có thể thay đổi hoàn toàn cách các gia đình đối diện với căn bệnh, giúp họ có tâm thế chủ động chuẩn bị thay vì rơi vào trạng thái khủng hoảng.
Nhiều người mắc bệnh lý cột sống đang phải sống chung với những cơn đau kéo dài, tê bì tay chân, hạn chế vận động hoặc suy giảm khả năng lao động trong nhiều năm. Tuy nhiên, không ít trường hợp vẫn chần chừ điều trị vì e ngại phẫu thuật cột sống tiềm ẩn nhiều rủi ro, dễ để lại biến chứng hoặc thời gian hồi phục kéo dài.
Trong khi đó, sự phát triển của robot phẫu thuật, trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống định vị 3D và các công nghệ hình ảnh hiện đại đang tạo nên bước chuyển mới trong điều trị bệnh lý cột sống.
Thực tế, những công nghệ rất tiên tiến này đã được triển khai, nâng cao độ chính xác trong phẫu thuật, giảm xâm lấn, hạn chế sai số kỹ thuật và tối ưu khả năng phục hồi cho người bệnh.
Robot trong phòng mổ thực chất hoạt động như thế nào? Robot có thể thay bác sĩ hay chỉ đóng vai trò hỗ trợ? Những bệnh nhân nào phù hợp với phẫu thuật có robot hỗ trợ? Người cao tuổi, có bệnh nền hay từng phẫu thuật cột sống trước đó có thể hưởng lợi từ công nghệ này hay không? Phẫu thuật robot có đồng nghĩa với chi phí điều trị quá cao?...
Hàng loạt câu hỏi này sẽ được phân tích, giải đáp, làm rõ trong tọa đàm trực tuyến "Ứng dụng robot trong phẫu thuật cột sống - Kỷ nguyên mới của điều trị chính xác và ít xâm lấn". Tọa đàm do báo Dân trí phối hợp cùng Hệ thống Y tế Vinmec phát sóng vào lúc 10h00 ngày 14/7.
Chương trình có sự tham gia của PGS.TS.BS Hoàng Gia Du - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Vinmec Smart City, chuyên gia phẫu thuật cột sống, cùng ThS.BSNT Vũ Xuân Phước - Giám đốc Trung tâm Cột sống Vinmec Smart City.
Thông qua các phân tích chuyên môn và những ca bệnh thực tế, hai chuyên gia sẽ giúp độc giả hiểu rõ xu hướng phát triển của phẫu thuật cột sống hiện đại; những trường hợp cần can thiệp phẫu thuật thay vì tiếp tục điều trị bảo tồn; vai trò của robot, hệ thống định vị 3D và AI trong nâng cao độ chính xác của từng thao tác phẫu thuật; cũng như những lợi ích và giới hạn của công nghệ này trong thực hành lâm sàng.
Bên cạnh đó, chương trình sẽ mang đến góc nhìn về “hệ sinh thái robot” trong phẫu thuật cột sống, xu hướng đang được nhiều trung tâm cột sống hàng đầu thế giới triển khai nhằm hướng tới điều trị cá thể hóa, an toàn và ít xâm lấn hơn.
Ở phần giao lưu với độc giả, các chuyên gia trực tiếp giải đáp các câu hỏi về từng trường hợp cụ thể, được nhiều người quan tâm như: Khi nào đau lưng hoặc thoát vị đĩa đệm cần phẫu thuật? Người lớn tuổi có tăng huyết áp, đái tháo đường có thể mổ bằng robot hay không? Robot có giúp giảm nguy cơ biến chứng, mổ lại? Trường hợp cong vẹo cột sống hoặc từng phẫu thuật trước đó có phù hợp với công nghệ này? Chi phí thực tế của một ca phẫu thuật có robot hỗ trợ?...
Tọa đàm không chỉ cung cấp những thông tin cập nhật về sự phát triển của công nghệ trong điều trị bệnh lý cột sống mà còn giúp người bệnh có thêm cơ sở khoa học để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, đúng thời điểm.
Mời quý độc giả theo dõi chương trình tọa đàm trực tuyến “Ứng dụng robot trong phẫu thuật cột sống - Kỷ nguyên mới của điều trị chính xác và ít xâm lấn” trên báo Dân trí. Ngay từ bây giờ, bạn đọc có thể gửi câu hỏi để được các chuyên gia giải đáp trực tiếp trong chương trình.
