Đội tuyển lần đầu tham dự World Cup này trước đó đã có màn thể hiện gây bất ngờ tại vòng bảng. Cape Verde cầm hòa đương kim vô địch châu Âu Tây Ban Nha với tỷ số 0-0, trước khi tiếp tục chia điểm với Uruguay cùng Arab Saudi và vào vòng trong.
Từ một đội không được đánh giá cao, “Cá mập xanh” đã trở thành hiện tượng của giải đấu. Thành tích này cũng khiến Cape Verde được nhắc đến nhiều hơn trên truyền thông quốc tế.
Cape Verde, hay Cabo Verde theo tên gọi chính thức từ năm 2013, là quốc đảo nằm giữa Đại Tây Dương, diện tích hơn 4.000 km2, cách bờ biển Tây Phi khoảng 600 km. Nước này gồm 10 đảo núi lửa, trong đó 9 đảo có người sinh sống, và 5 đảo nhỏ, chia thành hai quần đảo là Barlavento (đón gió) ở phía bắc và Sotavento (khuất gió) ở phía nam. Senegal là quốc gia gần nhất với Cape Verde.
Thủ đô Praia nằm trên đảo Santiago, hòn đảo lớn nhất và đông dân nhất cả nước. Một số đảo khác như Sal, Boa Vista, São Vicente và Fogo cũng giữ vai trò quan trọng về du lịch, kinh tế hoặc địa chất. Địa hình Cape Verde chủ yếu là núi đá, cao nguyên và các thung lũng khô cằn.
Không giống nhiều quốc gia châu Phi khác, Cape Verde không có cư dân bản địa trước khi người châu Âu đặt chân đến. Vào giữa thế kỷ XV, các nhà hàng hải người Genoa và Bồ Đào Nha phát hiện quần đảo. Người Bồ Đào Nha lập khu định cư đầu tiên tại Cidade Velha năm 1462.
Cape Verde sau đó trở thành điểm dừng chân quan trọng trên các tuyến hàng hải xuyên Đại Tây Dương. Trong nhiều thế kỷ, nơi đây là trung tâm trung chuyển hàng hóa và nô lệ giữa châu Phi, châu Âu và châu Mỹ, để lại dấu ấn sâu đậm trong cơ cấu dân số và bản sắc văn hóa.
Cape Verde giành độc lập ngày 5/7/1975. Ban đầu, nước này dự định thống nhất với Guinea-Bissau, nhưng kế hoạch bất thành sau cuộc đảo chính tại Guinea-Bissau năm 1980. Đến năm 1992, Cape Verde ban hành hiến pháp mới, thiết lập chế độ dân chủ đa đảng với tổng thống và quốc hội được bầu cử. Lãnh đạo Cape Verde hiện là Tổng thống Jose Maria Neves, đắc cử năm 2021, với mục tiêu giúp quốc đảo ổn định kinh tế sau đại dịch Covid-19.
Cape Verde có dân số hơn 500.000 người, thuộc nhóm quốc gia ít dân nhất châu Phi. Praia là trung tâm đô thị lớn nhất, trong khi Sao Vicente đứng thứ hai về quy mô dân số.
Kinh tế Cape Verde chủ yếu dựa vào dịch vụ, đặc biệt là du lịch, vận tải, đầu tư nước ngoài và kiều hối. Quốc gia này cũng thường xuyên đối mặt với hạn hán và chịu ảnh hưởng của hoạt động núi lửa, như vụ phun trào năm 2014 khiến hai ngôi làng bị phá hủy.
Ngân hàng Phát triển châu Phi (AfDB) hồi tháng 6 ước tính tăng trưởng GDP thực tế của Cape Verde năm 2025 là 5,2%, giảm so với con số 7,3% năm trước đó, và dự báo giảm còn 4,9% trong năm nay.
AfDB liệt kê các thách thức xã hội mà Cape Verde đối mặt như xếp hạng Chỉ số phát triển con người thứ 132 trong số 193 quốc gia, tỷ lệ thất nghiệp 10,3%. Tỷ lệ nghèo cùng cực là 11,1% trong khi 35,4% thanh niên không đi học, không có việc làm và cũng không tham gia bất kỳ chương trình đào tạo nghề nào.
Dù vậy, Cape Verde được nhiều tổ chức quốc tế đánh giá là một trong những nền dân chủ ổn định nhất châu Phi. Các cuộc bầu cử tổ chức định kỳ và quá trình chuyển giao quyền lực nhìn chung diễn ra trong hòa bình.
Tiếng Bồ Đào Nha là ngôn ngữ chính thức, trong khi tiếng Creole Cape Verde được sử dụng rộng rãi trong đời sống hàng ngày. Quốc đảo cũng nổi tiếng với dòng nhạc morna, thể loại kết hợp ảnh hưởng của văn hóa châu Phi và Bồ Đào Nha.
Một đặc điểm nổi bật nữa là Cape Verde có cộng đồng kiều dân rất đông đảo. Số người gốc Cape Verde ở nước ngoài ước tính còn nhiều hơn dân số trong nước, tập trung chủ yếu tại Mỹ, Bồ Đào Nha, Hà Lan và Pháp. Mối liên kết này góp phần quan trọng vào kinh tế, văn hóa và hình ảnh quốc đảo trên trường quốc tế.
Dấu mốc lớn nhất của bóng đá Cape Verde đến vào năm 2026, khi đội tuyển quốc gia lần đầu giành quyền tham dự World Cup sau khi vượt qua vòng loại khu vực châu Phi.
Đội tuyển Cape Verde có biệt danh Tubaroes Azuis, tiếng Bồ Đào Nha nghĩa là “cá mập xanh”. Tên gọi này bắt nguồn từ loài cá mập xanh xuất hiện nhiều ở vùng biển Đại Tây Dương quanh quần đảo, nơi được biết đến với hệ sinh thái biển phong phú, là môi trường sống của nhiều loài cá mập và cá đuối.
Với ba điểm có được, Cape Verde trở thành quốc gia có quy mô dân số nhỏ nhất vượt qua vòng bảng trong lịch sử 96 năm World Cup.
Thành công của Cape Verde không phải điều ngẫu nhiên. Liên đoàn bóng đá nước này nhiều năm qua theo đuổi chiến lược tìm kiếm và thuyết phục các cầu thủ gốc Cape Verde đang sinh sống ở nước ngoài trở về khoác áo đội tuyển quốc gia.
Một trong những gương mặt nổi bật nhất đội tuyển là thủ môn Vozinha, 40 tuổi. Vozinha giữ sạch lưới hai trận vòng bảng, tỏa sáng với 7 pha cứu thua trước Tây Ban Nha, trở thành hiện tượng trên mạng xã hội với 17 triệu lượt theo dõi. Anh tiếp tục thi đấu tốt trước Argentina, 4 lần từ chối bàn thắng của Lionel Messi.
Huấn luyện viên Cape Verde Bubista đã mô tả cuộc đối đầu với Argentina là “trận đấu của cả cuộc đời”. Đại diện châu Phi hai lần gỡ hòa và chỉ chịu khuất phục trước đương kim vô địch vào những phút cuối hiệp phụ.
World Cup 2026 cũng không phải lần đầu Cape Verde gây tiếng vang trên đấu trường quốc tế. Đội tuyển từng 4 lần dự Cúp bóng đá châu Phi (AFCON), với thành tích tốt nhất là vào tứ kết các năm 2013 và 2023. Cape Verde cũng từng rất gần tấm vé dự World Cup 2022 trước khi dừng bước ở vòng loại cuối cùng.
“Mỹ chi tiền cho NATO nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác, hơn hẳn, để bảo vệ họ mà không nhận được bất kỳ lợi ích nào từ việc đó. Mỹ 999 tỉ USD, Vương quốc Anh 90,5 tỉ USD, Pháp 66,5 tỉ USD, Ý 48,8 tỉ USD, Ba Lan 44,3 tỉ USD”, nhà lãnh đạo Mỹ viết trên Truth Social.
Ngoài ra, Tổng thống Mỹ nhấn mạnh các thành viên khác của NATO, trong đó có Đức, đã “chi tiêu ít hơn rất nhiều” cho liên minh quân sự này.
Tuyên bố của Tổng thống Trump được đưa ra trong bối cảnh ông nhiều lần bày tỏ sự không hài lòng về việc NATO và các đồng minh khác thiếu sự ủng hộ đối với chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran.
Trước đó, vào ngày 1-7, Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker đã cảnh báo rằng một số quốc gia châu Âu chưa nỗ lực đủ để thực hiện cam kết chi tiêu quốc phòng, theo Hãng tin AFP.
Ông Whitaker nói rằng Tổng thống Trump kỳ vọng “tất cả các đồng minh sẽ ngay lập tức có hành động quyết liệt hơn, bước vào lộ trình hướng tới mức 5% và khẩn trương triển khai mục tiêu này”.
Chính quyền Mỹ liên tục kêu gọi các đồng minh NATO đảm nhận trách nhiệm an ninh lớn hơn, bất chấp việc các thành viên đã cam kết nâng mức chi tiêu quốc phòng lên 5% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) vào năm 2035.
Vào tháng 6, Bộ trưởng Chiến tranh (Bộ Quốc phòng Mỹ) Pete Hegseth đã gia tăng sức ép lên các đồng minh NATO trong việc chia sẻ gánh nặng quốc phòng, đồng thời phát đi tín hiệu có thể điều chỉnh sự hiện diện quân sự tại châu Âu.
Phát biểu tại cuộc họp các bộ trưởng quốc phòng NATO, ông Hegseth ghi nhận nhiều thành viên NATO đã có những bước tiến đáng kể trong việc thực hiện cam kết tăng ngân sách quốc phòng, nhưng nhấn mạnh vẫn còn một số quốc gia chưa đáp ứng kỳ vọng của Washington.
Bên cạnh việc thúc đẩy các đồng minh tăng chi tiêu quốc phòng, Mỹ cũng đang điều chỉnh sự hiện diện quân sự tại châu Âu. Bộ trưởng Chiến tranh cho biết cuộc đánh giá về mức hiện diện của quân dội Mỹ sẽ kéo dài tối đa sáu tháng và có sự tham gia của Quốc hội.
"Sau khi đã nỗ lực đối thoại bằng mọi cách, đạt được thỏa thuận với những bên có yêu cầu chính đáng và xác định được những người dùng bạo lực để gây bất ổn, chúng tôi quyết định ban bố tình trạng khẩn cấp trên phạm vi cả nước", Tổng thống Bolivia Rodrigo Paz phát biểu trên truyền hình trực tiếp ngày 20/6.
Mặc dù lệnh có hiệu lực ngay lập tức, ông Paz vẫn phải thông báo cho quốc hội về biện pháp này trong vòng 24 giờ kể từ khi ban hành. Sau đó, quốc hội sẽ có tối đa 72 giờ để phê chuẩn hoặc bác bỏ.
Căng thẳng nổ ra ở Bolivia sau khi ông Paz đột ngột cắt giảm các khoản trợ giá nhiên liệu có từ nhiều năm nhằm thu hẹp thâm hụt ngân sách, giữa lúc tình trạng cạn kiệt dữ trự ngoại hối bằng đồng USD ngày càng trầm trọng và chính phủ đang tiến hành các cuộc đàm phán với Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).
Ông Paz, người vốn được Mỹ ủng hộ và mới nắm quyền được 7 tháng, đang nỗ lực chấm dứt cuộc khủng hoảng kinh tế tồi tệ nhất của đất nước trong 40 năm qua.
Tuy nhiên, những quyết sách và ý tưởng cải cách đã nhanh chóng vấp phải làn sóng phản đối gay gắt. Dù chính phủ sau đó tung ra các biện pháp nhằm ổn định giá nhiên liệu và đảo ngược cải cách ruộng đất không được lòng dân, tình hình vẫn không được cải thiện.
Tổng liên đoàn Lao động Bolivia (COB), liên đoàn lao động lớn nhất nước này, đã phát động phong trào biểu tình từ đầu tháng 5. Các công đoàn yêu cầu tăng lương, chấm dứt tình trạng thiếu hụt nhiên liệu và USD, đồng thời yêu cầu Tổng thống Paz phải từ chức.
Người biểu tình lập rào chắn ở các tuyến đường bộ trên khắp Bolivia, dẫn đến tình trạng khan hiếm nhiên liệu, lương thực và thuốc men tại các thành phố lớn của đất nước, gồm cả thủ đô La Paz.
Chính phủ ngày 19/6 đạt được thỏa thuận với COB sau khi khởi động các cuộc đàm phán từ tuần trước. "Từ thời điểm này, các biện pháp gây áp lực sẽ được dỡ bỏ trên toàn quốc", Mario Argollo, lãnh đạo COB, tuyên bố.
Theo các điều khoản, chính phủ cam kết không tư nhân hóa doanh nghiệp nhà nước, vốn là một yêu cầu then chốt của các công đoàn. Thỏa thuận cũng thành lập những nhóm công tác bao gồm các bộ trưởng và lãnh đạo công đoàn để thảo luận về các đề xuất khác.
Tuy nhiên, một số công đoàn tiếp tục biểu tình khi cho rằng thỏa thuận không bao trùm tất cả các lĩnh vực và không đáp ứng những yêu cầu của họ.
"Những người dân bản địa cảm thấy bị phản bội bởi thỏa thuận này", Antonio Mallku, lãnh đạo một trong những công đoàn công nhân lớn nhất Bolivia, nói và thêm rằng người biểu tình sẽ "duy trì và mở rộng các điểm phong tỏa đường bộ".
Số lượng các điểm phong tỏa đường bộ, từng vượt quá 100 ở đỉnh điểm của cuộc biểu tình, hiện còn khoảng 50 điểm.
Ông Paz đã ra lệnh cho lực lượng cảnh sát và quân đội "khôi phục quyền tự do đi lại, giành lại quyền kiểm soát các tuyến đường và bảo đảm an ninh cho người dân", đồng thời cảnh báo rằng những ai tiếp tục phong tỏa hoặc sử dụng bạo lực sẽ phải đối mặt với "sự trừng trị nghiêm khắc của pháp luật".
Lãnh đạo Bolivia cáo buộc "những kẻ khủng bố ma túy" có liên kết với cựu tổng thống Evo Morales đã kích động biểu tình. Ông Morales đang phải đối mặt với cáo buộc liên quan hành vi xâm hại trẻ vị thành niên, điều mà ông hoàn toàn phủ nhận.
Theo Hãng tin AFP ngày 12-4, Thủ tướng Campuchia Hun Manet khẳng định kể từ sau lệnh ngừng bắn hồi tháng 12 năm ngoái, Phnom Penh và Bangkok đã tuân thủ các nội dung tuyên bố chung trong cuộc họp đặc biệt lần thứ 3 của Ủy ban Biên giới chung (GBC).
Theo ông, việc duy trì lệnh ngừng bắn đã tạo ra “cơ hội quan trọng” để tiến tới giải quyết các tranh chấp lãnh thổ giữa hai quốc gia.
Tờ Khmer Times cho hay Thủ tướng Campuchia đặc biệt nhấn mạnh điểm 3 của tuyên bố chung, trong đó quy định mọi thỏa thuận tạm thời không được ảnh hưởng đến đường biên giới quốc tế cuối cùng.
Ông kêu gọi Ủy ban Biên giới chung sớm nối lại các hoạt động khảo sát và phân định trên thực địa, phù hợp với thỏa thuận hiện có nhằm đạt được hòa bình lâu dài dọc theo biên giới.
Bên cạnh đó, hai bên cần nhất trí sử dụng các cơ chế hiện có của GBC để bảo đảm an toàn cho đội khảo sát chung, ưu tiên việc tiến hành các hoạt động khảo sát và phân định tại những khu vực biên giới bị ảnh hưởng, nơi có dân thường sinh sống.
Thủ tướng Hun Manet bày tỏ "hy vọng mạnh mẽ" rằng hai quốc gia láng giềng có thể sớm hợp tác "nhanh chóng và chân thành".
"Đây sẽ là nền tảng cho hòa bình lâu dài, giúp người dân sinh sống dọc khu vực biên giới chung được an cư trong yên bình. Campuchia hoàn toàn sẵn sàng", ông viết trên mạng xã hội.
Tuy nhiên theo AFP, phía Thái Lan cho biết vẫn chưa sẵn sàng nối lại đàm phán. Ngoại trưởng Sihasak Phuangketkeow khẳng định Bangkok cần tuân theo "các quy trình riêng", dù thừa nhận Phnom Penh có quyền đưa ra lời kêu gọi.
Tranh chấp giữa Thái Lan và Campuchia xoay quanh việc phân định đường biên giới dài khoảng 800km, có nguồn gốc từ thời kỳ thuộc địa Pháp. Bất đồng này đã kéo dài suốt nhiều thập kỷ và nhiều lần bùng phát thành xung đột.
Năm ngoái căng thẳng leo thang thành các đợt giao tranh khiến hàng chục người thiệt mạng và hơn một triệu người phải rời bỏ nhà cửa trong các đợt bạo lực vào tháng 7 và tháng 12.
Hai bên sau đó đạt được thỏa thuận ngừng bắn vào cuối tháng 12, mở đường cho các cuộc đàm phán về biên giới. Tuy vậy tình hình tại khu vực giáp ranh vẫn chưa ổn định, khi hai nước liên tục cáo buộc lẫn nhau vi phạm cam kết.
