Để xác định những loại rau và trái cây giàu dinh dưỡng nhất, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) đã tiến hành đánh giá dựa trên mật độ dinh dưỡng tức lượng dưỡng chất thiết yếu mà thực phẩm cung cấp trên mỗi calo.
Trong nghiên cứu này, các loại rau và trái cây được phân tích ở dạng tươi sống, nhằm đảm bảo kết quả không bị ảnh hưởng bởi sự hao hụt dinh dưỡng trong quá trình chế biến. Tuy nhiên, CDC cũng lưu ý rằng cách nấu nướng có thể làm thay đổi hàm lượng dưỡng chất của nhiều loại rau.
Các nhà nghiên cứu tập trung vào 17 dưỡng chất quan trọng, bao gồm: chất xơ, kali, sắt cùng các vitamin A, C, D, E và K. Tổng cộng 47 loại rau và trái cây được chấm điểm dựa trên khả năng cung cấp những dưỡng chất này so với lượng calo mà chúng chứa.
Từ bảng xếp hạng của CDC, tạp chí First For Women đã chọn ra 10 loại rau có mật độ dinh dưỡng cao nhất thế giới.
Danh sách cho thấy rau lá xanh gần như chiếm ưu thế tuyệt đối. Đứng đầu là cải xoong với số điểm hoàn hảo 100, tiếp theo là cải thảo, cải cầu vồng, lá củ dền và rau chân vịt. Đây đều là những loại rau rất giàu vitamin, khoáng chất và chất chống oxy hóa nhưng lại chứa rất ít calo.
Top 10 loại rau giàu dinh dưỡng nhất theo CDC:
1. Cải xoong (100,00 điểm)
2. Cải thảo (91,99)
3. Cải cầu vồng (89,27)
4. Lá củ dền (87,08)
5. Rau chân vịt (86,43)
6. Rau diếp xoăn (73,36)
7. Rau xà lách (70,73)
8. Rau mùi tây (65,59)
9. Rau xà lách Romaine (63,48)
10.Rau cải rổ (62,49)
Điểm chung của các loại rau dẫn đầu bảng xếp hạng là mật độ dinh dưỡng rất cao. Phần lớn đều là rau lá xanh đậm, giàu vitamin A, C và K, đồng thời cung cấp nhiều chất xơ, sắt, kali và các hợp chất chống oxy hóa.
Những dưỡng chất này đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe, giúp tăng cường hệ miễn dịch, bảo vệ tim mạch, duy trì xương chắc khỏe, hỗ trợ thị lực và góp phần giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính.
Đáng chú ý, nhiều loại rau trong danh sách như: cải thảo, rau chân vịt, xà lách, rau mùi tây… đều rất phổ biến và dễ tìm tại Việt Nam, giúp người tiêu dùng dễ dàng bổ sung vào thực đơn hằng ngày để nâng cao chất lượng dinh dưỡng.
Đáng chú ý, trong bảng xếp hạng các loại rau giàu dinh dưỡng do CDC Mỹ công bố, rau diếp xoăn đứng ở vị trí thứ 6. Đây là loại rau lá xanh được đánh giá cao nhờ hàm lượng vitamin và khoáng chất phong phú, mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Đặc biệt, ở Việt Nam, rau diếp xoăn khá phổ biến, dễ trồng và được bán nhiều tại các chợ với mức giá rất bình dân, nên người tiêu dùng có thể dễ dàng bổ sung vào bữa ăn hằng ngày.
Trong 100g rau diếp xoăn phần ăn được, có tới khoảng 92,3% là nước, cùng với protein, chất xơ, khoáng chất và các vitamin thiết yếu như A, C, E và K. Loại rau này còn chứa các hợp chất thực vật có lợi như lactucopicrin và lactucarinum, tạo nên vị đắng nhẹ đặc trưng nhưng lại có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa và thanh nhiệt cơ thể.
Ngoài ra, rau diếp xoăn còn giàu inulin và oligosaccharid – những prebiotic tự nhiên giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột, cải thiện hệ tiêu hóa và hỗ trợ hấp thu canxi tốt hơn.
Hỗ trợ tiêu hóa, ngừa táo bón: Rau diếp xoăn có tác dụng nhuận tràng tự nhiên, giúp cải thiện tình trạng táo bón mãn tính và hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru hơn khi sử dụng thường xuyên.
Tốt cho mắt và thị lực: Nhờ hàm lượng vitamin A cao cùng các dưỡng chất thực vật có lợi, rau diếp xoăn góp phần bảo vệ mắt, hỗ trợ giảm mỏi mắt và cải thiện sức khỏe thị lực.
Hỗ trợ tim mạch và kiểm soát đường huyết: Chất inulin trong rau giúp cân bằng đường huyết, hỗ trợ người mắc tiểu đường, đồng thời góp phần giảm cholesterol, tốt cho tim mạch.
Thanh lọc gan và hỗ trợ giải độc: Rau diếp xoăn được xem như một loại thảo dược tự nhiên giúp hỗ trợ chức năng gan, cải thiện quá trình thải độc và hỗ trợ hoạt động của túi mật.
Tăng cường sức khỏe tổng thể: Nhờ giàu chất chống oxy hóa và khoáng chất, loại rau này giúp nâng cao sức đề kháng, hỗ trợ cơ thể chống lại các tác nhân gây bệnh.
Dù có vị hơi đắng nhẹ đặc trưng, rau diếp xoăn vẫn có thể chế biến thành nhiều món ngon, dễ dùng và giữ được dinh dưỡng:
Salad rau diếp xoăn trộn dầu giấm
– Rửa sạch rau, để ráo.
– Trộn cùng cà chua bi, dưa leo, hành tím.
– Thêm dầu olive, giấm táo và chút muối.
Món này giữ nguyên độ giòn và vị tươi mát tự nhiên của rau.
Nước ép rau diếp xoăn mix trái cây
– Ép rau diếp xoăn cùng cà rốt, táo hoặc cần tây.
– Có thể thêm mật ong để giảm vị đắng.
Thức uống giúp thanh lọc cơ thể và bổ sung vitamin nhanh chóng.
Rau diếp xoăn không chỉ là một loại rau xanh quen thuộc mà còn là thực phẩm giàu giá trị dinh dưỡng, hỗ trợ tiêu hóa, tim mạch, thị lực và sức khỏe tổng thể. Với nhiều cách chế biến đơn giản, đây là loại rau rất đáng để bổ sung thường xuyên vào thực đơn hằng ngày.
Tiết khí này kéo dài khoảng 15 ngày, đánh dấu giai đoạn thời tiết trong lành, đã qua đợt lạnh ẩm của mùa xuân nhưng chưa chạm tới cái nóng gay gắt đầu hè.
Theo chuyên gia văn hóa Phạm Đình Hải, tên gọi "Thanh minh" có nghĩa là trong sạch và sáng sủa. Đây là thời điểm khí dương hưng thịnh, vạn vật tràn đầy sức sống. Do đó, Thanh minh mang hai ý nghĩa lớn: Đạo hiếu (tảo mộ) và di dưỡng tinh thần (hội đạp thanh).
Việc tu sửa phần mộ vào thời điểm vượng khí nhất trong năm là cách con cháu giúp nơi yên nghỉ của tổ tiên luôn sạch sẽ, khang trang. Bên cạnh đó, các hoạt động ngoài trời, dã ngoại (giẫm lên cỏ xanh) giúp con người hòa mình vào thiên nhiên, tăng cường gắn kết gia đình và cộng đồng.
Trong phần hội "đạp thanh" thời xưa, mọi người ăn mặc chỉnh tề, tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thơ ca hò vè, các trò chơi dân gian. Nam nữ gặp gỡ, trao đổi tâm tình, hẹn ước.
Mỗi người đều muốn thể hiện rõ bản thân mình (thanh minh) để qua đó lựa chọn, cầu thân, kết bạn. Thời phong kiến, Tết Thanh minh là một dịp hẹn hò, xem mặt rất tốt của các gia đình, thanh niên nam nữ.
Hướng dẫn thực hành nghi thức
Chuyên gia Phạm Đình Hải cho biết, nghi lễ Thanh minh đề cao sự giản dị, lòng thành kính, không cầu kỳ về hình thức.
Về thời gian: Gia chủ có thể tiến hành tảo mộ vào bất kỳ ngày nào trong khoảng 15 ngày của tiết khí. Không nhất thiết phải xem ngày lành tháng tốt hay chọn giờ hoàng đạo. Quan trọng nhất là sắp xếp được thời gian để con cháu tề tựu đông đủ, tinh thần thoải mái.
Về lễ vật: Mâm cúng thường rất đơn giản, chỉ gồm: hương (nhang), hoa tươi, quả chín, trà, nước sạch và một ít vàng mã. Ở nhiều gia đình, chỉ cần một nén tâm nhang cũng đủ thể hiện lòng thành kính. Người dân được khuyến cáo hạn chế đốt vàng mã số lượng lớn để tránh lãng phí và bảo vệ môi trường.
Các bước tại mộ phần:
- Dâng hương, xin phép thần linh, thổ địa cai quản vùng đất trước khi dọn dẹp.
- Quét dọn, phát quang cỏ dại, đắp thêm đất và tu sửa những chỗ sạt lở, hư hỏng để phần mộ khang trang.
- Sau khi dọn dẹp xong, con cháu mới thắp hương tưởng nhớ gia tiên, mời tổ tiên thụ lộc.
Sau phần "lễ" là phần "hội", các gia đình thường tổ chức thụ lộc, ăn uống nhẹ nhàng ngay tại khuôn viên nghĩa trang (nếu cho phép) hoặc tổ chức dã ngoại cuối tuần. Điều này giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn và tự làm mới bản thân cả về thể chất lẫn tinh thần.
Bài văn khấn khi đi tảo một dịp Tết Thanh minh
Theo phong tục truyền thống, khi ra nghĩa trang, gia chủ không thể khấn trực tiếp gia tiên ngay mà phải tuân thủ nguyên tắc "xin phép thần linh trước, mời gia tiên sau".
Gia chủ thắp hương, chắp tay thành tâm khấn:
"Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật. Con kính lạy Hoàng Thiên Hậu Thổ, chư vị Tôn thần, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Ngũ phương Ngũ thổ Long mạch cai quản khu vực này. Hôm nay nhân tiết Thanh minh, tín chủ con thành tâm sắm lễ, xin phép các ngài cho chúng con được dọn dẹp, tu sửa lại phần mộ của gia tiên họ... (tên họ của gia đình)."
Sau khi dọn dẹp xong, thắp hương lên mộ phần gia tiên và khấn:
"Con kính lạy gia tiên tiền tổ, hương linh cụ... (tên người đã khuất). Nhân tiết Thanh minh vượng khí, con cháu thành tâm sắm lễ, khang trang lại mộ phần, đắp bồi thổ địa. Cúi xin hương linh chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì cho gia đạo bình an, vạn sự hanh thông".
Vy Anh, con gái chị Ngọc Quyên, ở quận 12, phát bệnh từ những tháng đầu đời. Khi mới sinh năm 2020, bé thường thè lưỡi do phì đại cơ lưỡi, kèm thông liên thất và vàng da. Đến tháng thứ ba, bác sĩ phát hiện tim bé to gấp đôi bình thường.
"Lúc đó tôi chỉ nghĩ mình sắp mất con", chị Quyên, mẹ bé, nhớ lại.
Một tia hy vọng xuất hiện khi bác sĩ nghi Vy Anh mắc Pompe - căn bệnh có thể duy trì sự sống bằng truyền enzyme thay thế định kỳ suốt đời. Mẫu máu của bé được gửi ra nước ngoài xét nghiệm. Đến 4 tháng tuổi, Vy Anh được xác nhận mắc bệnh.
Đây là bệnh di truyền hiếm gặp do đột biến gene GAA, khiến glycogen tích tụ trong cơ thể, làm tổn thương tim và cơ. Từ năm 2014 đến 2021, cả nước phát hiện hơn 50 trẻ mắc bệnh này, trong đó khoảng 30 bé được sử dụng enzyme thay thế. Vy Anh được vào thuốc từ khi xác định được bệnh.
Song, biến chứng liên tiếp ập đến. Vào tháng 4/2022, bé nhập viện do suy tim và suy hô hấp nặng. Trong 5 ngày đầu đặt ống thở, đêm nào Vy Anh cũng phải cấp cứu. Có lúc tim đập hơn 300 nhịp mỗi phút, bác sĩ phải sốc điện vì khó lấy ven tiêm thuốc.
"Cả 5 bác sĩ trực đều nói con rất khó qua khỏi", chị Quyên kể. "Tôi đau đớn gọi về gia đình dặn dò dùng hết tiền tiết kiệm còn lại lo hậu sự cho con tươm tất nhất".
Bất ngờ sang ngày thứ 5, phổi Vy Anh hồi phục và đúng vào sinh nhật mẹ 12/5, bé cai được máy thở.
Tuy nhiên niềm vui ấy không kéo dài. Do cơ hô hấp quá yếu, cô bé liên tục trải qua bốn lần thập tử nhất sinh nữa và phải nằm phòng cấp cứu suốt 8 tháng, 21 ngày.
Tại viện, chị Quyên ngồi ghế đẩu hoặc gục đầu xuống mép giường để chợp mắt, có đêm ra hành lang trải chiếu nằm tạm. Một lần hiếm hoi chị về nhà nghỉ vì sốt, sáng hôm sau nhận tin con ngưng tim khi tập vật lý trị liệu.
"Tôi lao đến bệnh viện không biết trời đất gì nữa, trong đầu chỉ có một suy nghĩ con đang chờ mình đến để từ biệt", chị nói.
Cô bé kiên cường qua được cửa tử, còn người mẹ tự nhủ sẽ không đêm nào rời xa con nữa.
Đến tháng 1/2023, do cơ hô hấp không thể phục hồi, chị Quyên gom góp vay mượn hơn 100 triệu đồng mua máy thở cũ và các loại máy móc khác để dùng cho con tại nhà. Từ đó, Vy Anh duy trì mỗi tuần hai lần vào viện truyền enzyme.
Chuỗi ngày chăm con cũng là lúc hôn nhân của chị rạn nứt. Sau một cuộc cãi vã giữa năm 2022, chồng chị rời đi không lời từ biệt, chặn liên lạc. Về sau, anh thỉnh thoảng gửi tiền viện phí và gọi điện nhìn con qua màn hình.
Chị Quyên cho biết giai đoạn đầu mang nhiều oán trách, nhưng chính sự kiên cường của con giúp chị bình tâm trở lại. "Một phần lỗi do tôi vì từ lúc con phát bệnh, tôi chỉ biết đến con mà vô tình đẩy anh ấy ra xa", chị chia sẻ.
Hiện hai mẹ con nương tựa vào hai người bác ruột không lập gia đình tại quận 12. Nhịp sống xoay quanh cô bé 6 tuổi. 5h30, chị Quyên nấu cháo, bơm qua ống xông cho con rồi đi làm nửa ngày. 14h, chị về thay ca để bác đi ngủ.
Chị Tường Vy, bác Vy Anh cho biết thương cháu nên chấp nhận nghỉ việc để phụ chăm sóc. "Vy Anh không có giấc ngủ cố định, thường xuyên trở mình nên người lớn phải túc trực 24/24", chị Vy, 50 tuổi, chia sẻ.
Dù gắn liền với máy thở, không đi lại được và chỉ bập bẹ vài tiếng, Vy Anh nhận biết được mặt chữ, con số, màu sắc và được y bác sĩ ở viện khen lanh lợi. Hiện mỗi lần truyền thuốc của em hơn 200 triệu đồng, cả năm tốn cả bốn tỷ đồng và đang được bảo hiểm y tế trả 100%. Khó khăn sắp tới của hai mẹ con là khi bé tròn 6 tuổi, mức chi trả bảo hiểm sẽ giảm xuống còn 30%.
"Sau tất cả, mặc dù Vy Anh phải gắn với máy thở, tôi thật sự biết ơn vì con đã ở lại", người mẹ nói.
Cuối tháng 4, Ngọc Minh, 27 tuổi, ở Hà Nội mở bảng Excel đối chiếu các khoản ứng trước để mua đồ ăn uống buổi chiều cho đồng nghiệp. Số tiền cần truy thu lên tới gần 10 triệu đồng.
Làm nhân viên truyền thông, Minh cho biết nửa năm qua cô nhận việc đặt đồ ăn cho 7 người trong phòng để tận dụng mã giảm giá. Mỗi ngày lúc 14h, cô gom yêu cầu, gọi món và nhận đồ. "Ban đầu tôi tự nguyện. Giờ tôi thấy đây là gánh nặng khi phải phụ trách cà phê sáng, đồ tráng miệng buổi trưa và trà chiều", Minh nói.
Vì nhiều người nhờ mua, cô phải lập bảng tính. Nhiều lần quên ghi sổ, cô tự bỏ tiền túi để bù. Việc thu tiền gặp trở ngại do đồng nghiệp trả lắt nhắt hoặc đợi nhắc nhiều lần. Minh cho biết có những tháng nhận lương chỉ để bù vào khoản ứng mua quà vặt cho phòng.
Bảo Trang, 22 tuổi, cộng tác viên công ty thiết kế tại TP HCM, cũng đối mặt bài toán chi phí cho "văn hóa trà chiều". Những ngày đầu, Trang được đồng nghiệp mời. Về sau, cô tự trả 60.000-70.000 đồng mỗi ngày cho thức uống, chưa tính chi phí liên hoan.
Trang cho biết toàn bộ thu nhập cộng tác viên khoảng 3 triệu đồng mỗi tháng đều dành cho ăn uống cùng đồng nghiệp. Cô tham gia vì sợ mọi người đánh giá là "không hòa đồng" và xa lánh. Trong các buổi tụ tập, chủ đề chính thường là nói xấu các phòng ban khác. Môi trường này khiến cô không muốn gắn bó lâu dài.
"Văn hóa trà chiều" đang là vấn đề khó nói, gây khó chịu của nhiều dân văn phòng. Gần đây trên mạng xã hội xuất hiện một video về chủ đề này thu hút hơn 7 triệu lượt xem và hàng chục nghìn bình luận. Nhóm nhân sự mới xem đó là gánh nặng tài chính. Trên nền tảng Threads, chủ đề "áp lực góp quỹ trà chiều" cũng thu hút gần 100.000 lượt quan tâm.
Báo cáo The Social Culture Report 2025 chỉ ra hơn 1/3 nhân viên toàn cầu cảm thấy khó chịu vì bị ép buộc tham gia các buổi tụ tập công sở, trong đó Gen Z chịu áp lực lớn nhất. Tại Việt Nam, khảo sát của Cimigo cho thấy hơn 70% nhân viên văn phòng thường xuyên gọi trà sữa theo nhóm.
Cố vấn tài chính Nguyễn Thị Thu Hương, Công ty Cổ phần Tư vấn đầu tư và Quản lý tài sản FIDT, cho biết thói quen đặt đồ ăn vặt ở văn phòng xuất phát từ yếu tố tâm lý và văn hóa tập thể. Môi trường công sở nhiều áp lực làm tăng nhu cầu tiêu thụ thức ăn xoa dịu tinh thần (comfort food). Bên cạnh đó, hiệu ứng đám đông tác động khiến khao khát hòa nhập lấn át nhu cầu thực tế của nhân viên. "Nếu không kiểm soát, thói quen này tạo ra vòng lặp: Áp lực công việc dẫn đến chi tiêu, chi tiêu gây áp lực tài chính, từ đó phát sinh căng thẳng mới", bà Hương nói.
Dưới góc độ quản trị, chuyên gia nhân sự Bùi Đoàn Chung, người sáng lập Cộng đồng Nghề nhân sự Việt Nam, cho biết văn hóa trà chiều mang tính hai mặt. Hoạt động này giúp giảm căng thẳng và tăng thấu hiểu nội bộ. Tuy nhiên, các buổi tụ tập tự phát, mang tính ép buộc ngầm dễ trở thành gánh nặng cho người mới, hoặc tạo kẽ hở cho những câu chuyện phiếm sai lệch chuẩn mực. Dù vậy, nếu được tổ chức dựa trên sự tôn trọng, thói quen này vẫn phát huy giá trị.
Chu Linh, 24 tuổi, ở Hà Nội xem trà chiều là cơ hội gắn kết. Đều đặn hai buổi mỗi ngày, Linh phụ trách gọi đồ cho 10 đến 30 đồng nghiệp. Để không ảnh hưởng giờ làm việc, cô lập nhóm chat riêng để mọi người chọn món, phân công người gọi và nhận đồ.
Khi không đủ tài chính ứng trước hoặc không có nhu cầu, Linh từ chối và được tập thể tôn trọng. "Nhiều lần tôi được các anh chị mời", Linh nói. Cô cho biết những phút giải lao giúp cô học hỏi kinh nghiệm và tháo gỡ khúc mắc chuyên môn.
Tương tự, Tú Hảo, 35 tuổi, ở Hà Nội từng né tránh tụ tập do duy trì chế độ ăn kiêng. Về sau, Hảo chia sẻ thẳng thắn về chế độ dinh dưỡng cá nhân. "Khi hiểu vấn đề, mọi người chủ động ưu tiên đặt những món lành mạnh để tôi ăn chung", cô kể.
Dưới góc độ quản lý, chị Trần Tuyết, 32 tuổi, trưởng phòng Nhân sự một công ty truyền thông ở TP HCM, cho biết doanh nghiệp có thể chủ động định hướng. Với 90% nhân sự ở độ tuổi 20-25, công ty của Tuyết bố trí khu vực sinh hoạt chung có sẵn dụng cụ làm đồ ăn nhẹ.
"Thay vì gọi đồ bên ngoài, nhân viên được khuyến khích đóng góp đồ ăn vặt vào tủ chung", Tuyết nói. Công ty cũng bố trí không gian trò chuyện riêng để không ảnh hưởng đến người đang làm việc.
Để giải bài toán chi tiêu, cố vấn tài chính Thu Hương đề xuất quy tắc "trả tiền cho mình trước". Khi nhận lương, người lao động cần trích tối thiểu 10-20% cho tiết kiệm và đầu tư, sau đó trích 10-15% vào tài khoản giải trí. "Khi quỹ giải trí hết tiền, bạn buộc phải dừng các buổi ăn vặt. Cách làm này giúp kiểm soát tài chính mà không gây cảm giác tội lỗi", bà Hương nói.
Để nói "không" mà không mất lòng, chuyên gia giao tiếp Tô Quỳnh Mai (Hà Nội) đưa ra nguyên tắc từ chối tình huống, không từ chối con người. Mọi người nên thiết lập ranh giới ngay từ đầu bằng thái độ lịch thiệp.
Bà Mai gợi ý các mẫu câu như: "Em đang hạn chế đồ ngọt nhưng vẫn ra ngồi trò chuyện cùng mọi người", hoặc "Dạo này em đang cân đối chi tiêu nên không tham gia thường xuyên, dịp đặc biệt em sẽ góp vui". Việc giữ thái độ nhất quán giúp đồng nghiệp hiểu phong cách cá nhân, tránh việc phải giải thích nhiều lần.
Về phía doanh nghiệp, chuyên gia nhân sự Bùi Đoàn Chung cho biết nếu xác định trà chiều là hoạt động gắn kết, tổ chức cần lập kế hoạch bài bản và cấp ngân sách minh bạch.
"Tổ chức chỉ phát triển lành mạnh khi mọi hoạt động hướng tới kết quả thực tế và tôn trọng sự đa dạng", ông Chung nói.
