Bên trong một tòa nhà văn phòng giản dị ở Gothenburg, thuê từ trường đại học địa phương, là loạt phòng họp mang tên những huyền thoại chạy bền đương đại: Eliud Kipchoge, Keely Hodgkinson và mới nhất là Sabastian Sawe - VĐV Kenya vừa viết lại giới hạn sức bền của con người.
Khi Sawe trở thành người đầu tiên chạy marathon chính thức dưới hai giờ tại London hồi tháng 4, phần lớn sự chú ý đổ dồn vào đôi giày đế carbon của chân chạy Kenya. Nhưng tại bờ tây Thụy Điển, đội ngũ khoa học gia, chuyên gia dinh dưỡng và kỹ thuật viên của Maurten tin rằng còn một yếu tố quan trọng không kém: chiến lược tiếp nhiên liệu cho cơ thể.
"Chúng tôi không có chiếc loa phóng thanh như ngành công nghiệp giày", Olof Sköld, đồng sáng lập kiêm CEO Maurten, nói. "Thương hiệu không quá nổi bật với công chúng. Nhưng trong giới VĐV và HLV đỉnh cao, ai cũng biết chúng tôi".
Nếu nhìn vào bục podium các giải marathon lớn, có thể thấy đủ thương hiệu giày từ adidas, Nike đến Asics hay On. Nhưng giữa sự đa dạng ấy, chỉ có một điểm chung: kể từ năm 2018, mọi kỷ lục marathon thế giới ở cả nam lẫn nữ đều được thiết lập bởi VĐV sử dụng sản phẩm dinh dưỡng của Maurten. Thành tích 1 giờ 59 phút 30 giây của Sawe tại London là ví dụ mới nhất.
Riêng ở London Marathon, bảy trong tám VĐV nam dẫn đầu có hợp đồng chính thức với Maurten, cùng năm trong sáu VĐV nữ đứng đầu. Thậm chí, nhiều người ngoài danh sách cũng được cho là âm thầm sử dụng sản phẩm của hãng.
Cuối năm ngoái, Tobias Christensson - trưởng bộ phận dinh dưỡng của Maurten - đón HLV Claudio Berardelli của Sawe tới trụ sở Gothenburg. Đây là dịp để hãng giới thiệu sâu hơn về công nghệ phía sau các sản phẩm, cũng như những nghiên cứu mới nhất.
Thành lập năm 2015, Maurten nổi lên nhờ một loại đồ uống thể thao ứng dụng hydrogel để vận chuyển carbohydrate. Ban đầu, công nghệ này được phát triển nhằm giảm lượng đường và axit gây hại răng miệng trong nước tăng lực. Nhưng các thử nghiệm sớm cho thấy hiệu quả vượt xa kỳ vọng.
Hydrogel giúp "bọc" carbohydrate để chúng đi qua dạ dày và được hấp thụ trực tiếp ở ruột, cho phép VĐV nạp lượng carb lớn hơn nhiều mà không gặp vấn đề tiêu hóa - điều vốn phổ biến với các loại nước thể thao thông thường.
"Khi thử nghiệm với các VĐV Kenya và Ethiopia, họ nói cảm giác như phép màu vì đồ uống biến mất trong cơ thể", Sköld kể. "Với những chân chạy nặng chỉ khoảng 50 kg, họ cảm nhận rõ từng chút nước trong bụng. Nhưng thứ này khiến họ thấy như không hề uống gì".
Dù Maurten thừa nhận bằng chứng khoa học tuyệt đối cho công nghệ hydrogel còn hạn chế, hãng cho biết nhiều nghiên cứu gần đây cho thấy tầm quan trọng của việc bổ sung carb nhanh trong các cuộc đua cường độ cực cao. Một nghiên cứu chỉ ra rằng VĐV chạy marathon với tốc độ dưới 2 giờ sẽ cạn hoàn toàn glycogen sau khoảng 85 phút nếu không nạp thêm carbohydrate.
Sản phẩm tiếp theo của Maurten là bicarbonate - hay baking soda - vốn được biết đến từ gần một thế kỷ trước nhờ khả năng giảm axit tích tụ trong cơ bắp khi vận động mạnh. Tuy nhiên, việc dùng bicarbonate thường gây rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng, khiến ít người dám áp dụng.
Phải đến năm 2023, Maurten mới tung ra hệ thống bicarbonate riêng. Với giá khoảng 20 USD mỗi liều, sản phẩm sử dụng hydrogel để vận chuyển hàng chục viên bicarbonate mini qua dạ dày xuống ruột.
Hỗn hợp đặc quánh như thạch chưa đông hẳn được ăn bằng thìa khoảng hai giờ trước thi đấu, với lưu ý tuyệt đối không nhai viên thuốc. Các xét nghiệm máu sau đó cho thấy độ pH tăng lên - yếu tố được cho là có lợi cho thành tích vận động cường độ cao.
Maurten tin rằng dữ liệu thực tế đang ngày càng ủng hộ sản phẩm này. Từ năm 2023 - thời điểm bicarbonate ra mắt - đến 2025, đã có 36 VĐV nam chạy một dặm (1,6 km) dưới 3 phút 49 giây. Trong 12 năm trước đó, dù đã xuất hiện giày đinh công nghệ cao và mặt sân hiện đại, chỉ chín người đạt được cột mốc tương tự.
Sáng ngày London Marathon diễn ra, Josh Rowe - Trưởng bộ phận công nghệ thể thao của Maurten - nhập dữ liệu thời tiết vào mô hình dự báo do ông xây dựng. Máy tính đưa ra kết quả: Sawe sẽ hoàn thành cuộc đua trong 1 giờ 59 phút 29 giây, chỉ chênh đúng một giây so với kỷ lục thực tế.
"Nhà khoa học trong tôi nghĩ đó chỉ là may mắn" Rowe nói. Nhưng phía sau dự báo ấy là lượng dữ liệu khổng lồ.
Trong 14 tháng trước giải London Marathon, nhóm nghiên cứu của Maurten đã ở cùng trại huấn luyện của Sawe tại Kenya suốt 32 ngày qua sáu chuyến đi. Họ đo đủ chỉ số từ mức tiêu hao năng lượng, phản ứng lactate đến khả năng oxy hóa carbohydrate.
Các bài kiểm tra giúp xác định chính xác Sawe cần nạp bao nhiêu carb trong cuộc đua marathon dưới hai giờ và thời điểm nào phải bổ sung. "Lý thuyết cho rằng ruột cũng giống cơ bắp, càng được tập luyện càng hoạt động hiệu quả", Rowe giải thích.
Kết quả là một kế hoạch tiếp nhiên liệu chính xác gần như quân sự. Hai ngày trước giải, Sawe uống lượng lớn nước carb của Maurten. Sáng thi đấu, anh dùng hỗn hợp bicarbonate rồi ăn gel năng lượng ngay tại vạch xuất phát.
Trong suốt cuộc đua, Sawe nạp đúng 160 ml đồ uống mỗi 5 km cùng một gel caffeine ở nửa chặng sau. Tổng cộng, anh hấp thụ trung bình 115 gram carbohydrate mỗi giờ - vượt xa giới hạn từng được coi là tối đa trước khi Maurten xuất hiện.
Skold mô tả phản ứng sau London Marathon là "điên rồ". Dù hãng đã hợp tác với khoảng 70% VĐV marathon elite trên thế giới, Maurten vẫn nhận được hàng loạt yêu cầu từ VĐV và HLV muốn có "công thức Sawe".
Hiện khoảng 1.000 VĐV được Maurten hỗ trợ, không chỉ trong chạy bộ mà còn ở đạp xe và ba môn phối hợp. Nhóm M11 Track Club tại Manchester - nơi có nhà vô địch Olympic 800m Keely Hodgkinson và nhà vô địch thế giới trong nhà cự ly 1.500m Georgia Hunter-Bell - thậm chí có nhân viên Maurten làm việc thường trực.
Công ty hiện lên kế hoạch chuyển khỏi văn phòng thuê để xây dựng cơ sở riêng tại Gothenburg. "Nó sẽ giống nhà máy của Willy Wonka, nơi chúng tôi tạo ra cả thế giới của riêng mình", Skold nói.
Ông tiết lộ Maurten còn nhiều sản phẩm mới đang phát triển nhưng từ chối công bố chi tiết: "Triết lý của chúng tôi là không tung ra thứ gì nếu nó không thể thay đổi thị trường".
Theo Maurten, màn trình diễn của Sawe tại London mới chỉ là khởi đầu cho kỷ nguyên marathon tốc độ siêu cao, khi các VĐV ngày càng hiểu rõ khả năng "tiếp nhiên liệu" của cơ thể. "Tôi nghĩ tương lai sẽ còn xuất hiện những cuộc marathon nhanh đến khó tin", Sköld bày tỏ.
Dẫu vậy, giữa mọi thuật toán và hydrogel, Sawe vẫn bắt đầu ngày lịch sử của mình bằng bữa sáng đơn giản gồm bánh mì và mật ong. Có những điều căn bản không cần cải tiến thêm nữa.
Tin Gốc: Vnexpress
