Trong quá trình ngủ vào ban đêm, cơ thể con người rất dễ bị thất thoát nước thông qua đường hô hấp và bài tiết mồ hôi. Điều này dẫn đến tình trạng cơ thể rơi vào trạng thái thiếu nước nghiêm trọng lúc sáng sớm khi vừa thức dậy.
Bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường đưa ra lời cảnh báo rất nhiều ca nhồi máu cơ tim và đột quỵ não xảy ra trong vòng 30 phút sau khi thức dậy. Nếu ban đêm không bổ sung đủ nước, độ nhớt (độ đậm đặc) của máu sẽ tăng lên, từ đó làm tăng nguy cơ tắc nghẽn mạch máu. Do đó, bác sĩ khuyến cáo người dân nên hình thành thói quen bù nước đúng cách.
3 dấu hiệu nhận biết cơ thể thiếu nước khi thức dậy
Trong một video chia sẻ kiến thức giáo dục sức khỏe gần đây, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường cho biết người dân không cần phải thực hiện xét nghiệm máu. Chỉ bằng cách quan sát trạng thái cơ thể lúc vừa ngủ dậy, chúng ta đã có thể tự đánh giá sơ bộ xem bản thân có đang bị thiếu nước hay không thông qua 3 dấu hiệu sau:
Màu sắc nước tiểu: Đầu tiên, hãy quan sát bãi nước tiểu đầu tiên vào sáng sớm. Nếu nước tiểu có màu vàng sẫm, màu hổ phách, thậm chí đậm như màu trà đặc và có mùi nồng, điều đó chứng tỏ thận đang phải hoạt động hết công suất để cô đặc nước tiểu nhằm giữ lại lượng nước ít ỏi cho cơ thể. Đây là dấu hiệu cho thấy cơ thể đang thiếu nước rõ rệt.
Trạng thái tinh thần và vùng họng: Nếu khi thức dậy bạn cảm thấy miệng khô khát, cổ họng khô rát, hoặc kèm theo các triệu chứng như chóng mặt, tinh thần uể oải, suy nghĩ chậm chạp… thì rất có thể cơ thể đã bị mất quá nhiều nước vào ban đêm. Tình trạng này khiến tốc độ tuần hoàn máu giảm sút, gây ảnh hưởng đến quá trình cung cấp oxy cho đại não. Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường chỉ ra rằng, những người có thói quen ngủ ngáy thường bị mất nước vào ban đêm nghiêm trọng hơn, do đó càng phải nâng cao cảnh giác.
Biến đổi trọng lượng cơ thể: Bác sĩ gợi ý một cách khác là đánh giá mức độ mất nước dựa vào sự thay đổi cân nặng. Bạn có thể cân trọng lượng cơ thể một lần sau khi đi vệ sinh trước khi đi ngủ. Sáng hôm sau, hãy cân lại một lần nữa trước khi uống nước và trước khi đi vệ sinh. Nếu cân nặng giảm từ 0,5 đến 0,8 kg trở lên, điều đó đồng nghĩa với việc cơ thể đã mất một lượng nước khá lớn trong đêm, cần phải bổ sung ngay lập tức.
‘Hai cốc nước vàng’ cứu mạng vào ban đêm và sáng sớm
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường cho biết thêm, không ít người cao tuổi vì lo lắng vấn đề đi tiểu đêm nên hầu như không uống nước trước khi đi ngủ. Tuy nhiên, thói quen này ngược lại có thể làm tăng độ đậm đặc của máu vào sáng sớm, đẩy cao nguy cơ mắc các bệnh lý về tim mạch và mạch máu não.
Để phòng ngừa, bác sĩ khuyến nghị mọi người nên thiết lập thói quen uống “hai cốc nước vàng” sau đây:
Bác sĩ Hồng Vĩnh Tường nhấn mạnh và lưu ý thêm, đặc biệt là nhóm đối tượng có bệnh lý nền “ba cao” (huyết áp cao, đường huyết cao, mỡ máu cao), những người thường xuyên thức khuya hoặc người dễ ngủ ngáy, càng phải xây dựng thói quen bổ sung nước điều độ. Việc này giúp tránh tình trạng thiếu nước vào ban đêm làm gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ một cách đáng tiếc.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA), số lần đo huyết áp phụ thuộc vào mục đích theo dõi và tình trạng sức khỏe của mỗi người.
Theo tiến sĩ Luke Laffin, bác sĩ tim mạch tại Mỹ, người có huyết áp ổn định và không mắc bệnh tim mạch không cần đo huyết áp hằng ngày. Chỉ cần kiểm tra định kỳ hoặc theo khuyến cáo của bác sĩ.
Trong khi đó, người mới được chẩn đoán tăng huyết áp, mới thay đổi thuốc hoặc đang theo dõi hiệu quả điều trị nên đo thường xuyên hơn.
Hiệp hội Tim mạch Mỹ khuyến cáo người cần theo dõi huyết áp tại nhà nên đo 2 lần vào buổi sáng và 2 lần vào buổi tối trong mỗi lần theo dõi. Hai lần đo nên cách nhau khoảng 1 phút, sau đó lấy kết quả trung bình.
Buổi sáng nên đo sau khi thức dậy, đi vệ sinh, trước khi ăn sáng và trước khi uống thuốc hạ huyết áp (nếu có). Buổi tối nên đo trước khi đi ngủ và tránh đo ngay sau bữa ăn, uống rượu hoặc vận động mạnh.
Thông thường, bác sĩ sẽ khuyến nghị thực hiện cách đo này liên tục trong ít nhất 3 đến 7 ngày trước mỗi lần tái khám để có dữ liệu phản ánh chính xác tình trạng huyết áp.
Theo giáo sư Bryan Williams, cựu chủ tịch Hiệp hội Tăng huyết áp Anh, kết quả đo chỉ đáng tin cậy khi thực hiện đúng kỹ thuật.
Trước khi đo, người bệnh nên nghỉ ngơi ít nhất 5 phút, không uống cà phê, hút thuốc hoặc tập thể dục trong vòng 30 phút. Khi đo, cần ngồi tựa lưng vào ghế, đặt 2 chân trên sàn, không bắt chéo chân và để cánh tay ngang mức tim.
Ngoài ra, nên sử dụng máy đo huyết áp bắp tay đã được kiểm định và đo trên cùng một cánh tay mỗi lần để dễ so sánh kết quả.
Theo AHA, nếu huyết áp tại nhà thường xuyên từ 135/85 mmHg trở lên, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được đánh giá.
Nếu huyết áp tăng từ 180/120 mmHg trở lên và kèm các triệu chứng như đau ngực, khó thở, đau đầu dữ dội, yếu liệt tay chân, rối loạn thị lực hoặc nói khó, cần đến bệnh viện ngay vì có thể là cơn tăng huyết áp cấp cứu.
Ở người tiểu đường, kiểm soát đường huyết không chỉ phụ thuộc vào ăn uống mà còn vào phác đồ điều trị. Nếu thuốc hoặc nồng độ insulin trong cơ thể không được điều chỉnh phù hợp, đường huyết có thể tăng dù chế độ ăn đã được kiểm soát tốt, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Một điều cần lưu ý là dùng thuốc không đúng thời điểm, ví dụ uống thuốc sau ăn thay vì trước bữa ăn, cũng có thể làm giảm hiệu quả kiểm soát đường huyết. Một số thuốc có thời gian tác dụng ngắn, nếu không dùng đúng giờ sẽ không đảm bảo được hiệu lực của thuốc vào các thời điểm quan trọng như ban đêm hoặc sáng sớm.
Vì vậy, nếu đã ăn uống rất kiểm soát nhưng đường huyết vẫn cao thì cần nghĩ đến khả năng phác đồ điều trị chưa phù hợp.
Kháng insulin là một rối loạn cốt lõi ở tiểu đường loại 2 và tiền tiểu đường. Ở trạng thái bình thường, insulin, một loại hoóc môn do tuyến tụy tiết ra, sẽ giúp đường glucose đi từ máu vào tế bào, đặc biệt là tế bào cơ và gan. Tuy nhiên, khi xảy ra kháng insulin, các tế bào phản ứng kém hơn với insulin. Hệ quả là cùng một lượng đường glucose, cơ thể buộc phải tiết nhiều insulin hơn để đạt cùng hiệu quả hấp thu.
Tuy nhiên, dù insulin có tăng, lượng đường glucose trong máu có thể vẫn khó đi hết vào tế bào, khiến tích tụ trong máu và làm tăng đường huyết. Lúc này, ăn ít không giải quyết được gốc rễ.
Mất nước ảnh hưởng đến đường huyết theo hai cơ chế chính. Thứ nhất là tác dụng khiến máu đặc hơn. Khi lượng nước trong máu giảm, nồng độ đường glucose sẽ cao hơn dù tổng lượng glucose không đổi.
Thứ hai và quan trọng hơn là vai trò của thận. Thận giúp lọc glucose dư thừa ra khỏi máu thông qua nước tiểu. Khi cơ thể thiếu nước, lưu lượng lọc của thận giảm, làm khả năng thải glucose kém đi. Điều này khiến đường glucose lưu lại trong máu lâu hơn.
Điểm đáng chú ý là mất nước thường diễn ra âm thầm. Uống ít nước, uống nhiều cà phê, môi trường nóng hoặc vận động nhiều đều có thể khiến cơ thể thiếu nước mà không nhận ra.
Khi bị nhiễm trùng hoặc bệnh cấp tính, hệ miễn dịch sẽ kích hoạt một loạt phản ứng sinh học nhằm chống lại tác nhân gây bệnh. Trong quá trình này, các hoóc môn như cortisol, adrenaline và glucagon tăng lên đáng kể.
Những hoóc môn này đều có tác dụng làm tăng đường huyết. Về mặt sinh học, đây là một cơ chế có lợi vì cơ thể cần nhiều năng lượng dưới dạng glucose để nuôi các tế bào miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn.
Do đó, trong những ngày bị cảm, sốt hoặc nhiễm trùng, việc đường huyết tăng là điều khá phổ biến, ngay cả khi ăn ít hay kiêng đường bột, theo Medical News Today.
Chiều 29/5, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) thông tin, Việt Nam hiện chưa ghi nhận ca bệnh Ebola và nguy cơ bệnh xâm nhập vào nước ta ở mức thấp. Tuy nhiên, không loại trừ khả năng ghi nhận ca bệnh xâm nhập, nhất là trong bối cảnh giao lưu đi lại quốc tế tiếp tục gia tăng.
Tuy nhiên, hiện dịch đang diễn biến phức tạp tại Congo và Uganda. Vì thế, để chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống dịch bệnh Ebola, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) đề nghị người dân:
- Không hoang mang, chủ động cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống. Khi có biểu hiện nghi ngờ sau khi đi về từ khu vực đang có dịch hoặc có tiếp xúc với trường hợp nghi ngờ, cần liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn, khám và xử trí kịp thời.
- Hạn chế các chuyến đi không cần thiết đến những khu vực bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh.
- Đối với những công dân buộc phải đến các khu vực này, cần thực hiện các biện pháp phòng ngừa như tránh tiếp xúc với người bị bệnh hoặc có triệu chứng như sốt, nôn ói hoặc tiêu chảy.
Theo thông tin cập nhật của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khu vực châu Phi, bệnh Ebola do chủng Bundibugyo tại Cộng hòa Dân chủ Congo và Uganda đang tiếp tục diễn biến phức tạp, số ca mắc gia tăng, có sự mở rộng về địa bàn và ghi nhận nguy cơ lây truyền qua biên giới.
Tính đến ngày 27/5, Congo ghi nhận 1077 ca nghi ngờ, trong đó có 238 ca tử vong nghi ngờ; trong số 121 ca xác định có 17 ca tử vong. Uganda ghi nhận 7 ca xác định, trong đó có 1 trường hợp tử vong.
Như vậy, tổng cộng hai quốc gia ghi nhận 128 ca xác định, trong đó có 18 ca tử vong. Các số liệu về ca mắc và ca tử vong có thể tiếp tục được cập nhật và điều chỉnh do quá trình điều tra dịch tễ và xét nghiệm vẫn đang được triển khai.
Tại Congo, dịch đã ghi nhận tại 14 khu vực y tế thuộc 3 tỉnh, tập trung chủ yếu tại tỉnh Ituri. Một số khu vực có số ca xác định cao gồm Rwampara, Bunia, Mongbwalu và Nyankunde. Công tác truy vết người tiếp xúc còn gặp nhiều khó khăn do tình hình an ninh phức tạp, di biến động dân cư cao, đặc biệt tại các khu vực khai khoáng và khu vực giáp biên.
Tại Uganda, các ca xác định được ghi nhận là ca xâm nhập, di chuyển từ Congo đến Kampala của Uganda. Trong đó có một số trường hợp liên quan đến đi lại, tiếp xúc gần thông qua vận chuyển và chăm sóc y tế.
WHO đánh giá nguy cơ dịch tại Congo ở mức rất cao. Nguy cơ ở cấp khu vực (bao gồm Uganda) ở mức cao do còn có lây truyền trong cộng đồng, nguy cơ tồn tại các chuỗi lây truyền chưa được phát hiện, gia tăng số ca liên quan đến di chuyển qua biên giới và mạng lưới người tiếp xúc mở rộng. Và nguy cơ ở cấp toàn cầu hiện ở mức thấp.
