Dầu ăn hay mỡ lợn béo hơn?

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X hồi cuối tháng 6, Bryan Johnson, triệu phú kiêm chuyên gia chống lão hóa nổi tiếng, tiết lộ ông được chẩn đoán mắc bệnh viêm dạ dày tự miễn (AIG). Đây là một chứng bệnh xảy ra khi hệ miễn dịch quay sang tấn công chính lớp niêm mạc dạ dày.

Xem đây là một "tin xấu", vị triệu phú chia sẻ: "Tôi mắc một căn bệnh tự miễn. Dạ dày của tôi đang tự hủy hoại chính nó". Ông cho biết thêm khoảng 2-5% dân số cũng gặp tình trạng tương tự, thậm chí tỷ lệ thực tế có thể cao hơn do căn bệnh này thường diễn tiến âm thầm.

Về mặt y khoa, AIG là một rối loạn tự miễn mạn tính, xảy ra khi hệ miễn dịch của cơ thể bị "nhầm lẫn" và quay sang tấn công chính các tế bào ở thành dạ dày. Đây vốn là những tế bào chịu trách nhiệm tiết ra axit tiêu hóa và một loại protein đặc biệt giúp cơ thể hấp thụ vitamin B12. Theo thời gian, cuộc tấn công sai lầm này sẽ làm tổn thương lớp màng bảo vệ bên trong dạ dày, khiến cơ thể mất dần khả năng hấp thụ chất sắt và vitamin B12, từ đó dẫn đến tình trạng suy nhược do thiếu hụt dinh dưỡng nghiêm trọng.

Ở nhiều người bệnh, các triệu chứng xuất hiện chủ yếu do tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng này gây ra chứ không phải do bản chất phản ứng viêm tại dạ dày. Các biểu hiện thường gặp gồm mệt mỏi và suy nhược kéo dài, chỉ số sắt thấp hoặc thiếu máu do thiếu sắt, thiếu hụt vitamin B12 dẫn đến tê bì, châm chích, mất thăng bằng hoặc suy giảm trí nhớ. Ngoài ra, người bệnh còn có thể gặp phải tình trạng da xanh xao, khó thở, chán ăn, đầy bụng, buồn nôn, khó chịu ở vùng bụng trên và loét miệng.

Doanh nhân công nghệ tin rằng việc ăn ngũ cốc nhiều đường, uống nước ngọt, tiêu thụ thức ăn nhanh và trải qua tình trạng căng thẳng kéo dài trong nhiều năm trước đây chính là những yếu tố kích hoạt các hội chứng tự miễn của mình.

Lối sống thiếu lành mạnh thời thơ ấu cùng áp lực từ việc vừa khởi nghiệp vừa chăm sóc 3 người con đã khiến ông lơ là sức khỏe, dẫn đến tăng cân và rơi vào trầm cảm mạn tính. Giai đoạn này được cho là lúc cơ thể bắt đầu quá trình tự miễn gây ảnh hưởng đến cả tuyến giáp lẫn niêm mạc dạ dày.

Bryan Johnson cho biết ông phát hiện bị suy giáp ở tuổi 21 thông qua một xét nghiệm máu định kỳ. Kể từ đó, ông kiểm soát căn bệnh này bằng cách sử dụng các loại thuốc bổ sung hormone như levothyroxine và Armour Thyroid. Doanh nhân giải thích đây là những hormone lẽ ra cơ thể phải tự sản xuất nhưng tuyến giáp của ông lại không làm được và việc duy trì uống những viên thuốc này hàng ngày giúp cơ thể hoạt động bình thường như thể tuyến giáp không hề có bệnh.

Bên cạnh đó, dạ dày của Johnson cũng đã bắt đầu tự tấn công chính nó. Căn bệnh này diễn tiến âm thầm, không gây ra bất kỳ triệu chứng nào nên đã bị bỏ sót suốt nhiều năm và chỉ vừa mới được phát hiện vào tháng 5 vừa qua. Vị triệu phú lưu ý bệnh viêm dạ dày tự miễn có thể gây ra những tổn thương không thể đảo ngược, bao gồm tình trạng thiếu hụt chất dinh dưỡng, thiếu máu và làm tăng nguy cơ mắc ung thư dạ dày về lâu dài.

Dấu hiệu cảnh báo sớm của căn bệnh đã xuất hiện từ 11 năm trước khi chỉ số ferritin, tức lượng sắt dự trữ trong cơ thể của ông liên tục ở mức thấp dù các chỉ số hồng cầu chưa ở mức thiếu máu. Mọi nỗ lực nâng cao hàm lượng sắt bằng chế độ ăn uống thuần thực vật, dùng thực phẩm chức năng kết hợp tập luyện cường độ cao, xông hơi và liệu pháp oxy cao áp đều không mang lại kết quả.

Để tìm nguyên nhân, ông đã thực hiện nội soi đại tràng và kết quả đã loại trừ được nguy cơ xuất huyết chậm trong đường tiêu hóa. Tuy nhiên, phương pháp nội soi đường tiêu hóa trên kết hợp lấy 5 mẫu sinh thiết dạ dày sau đó đã giúp phát hiện bệnh viêm dạ dày tự miễn giai đoạn đầu. Các mẫu sinh thiết này cho thấy tình trạng teo niêm mạc giai đoạn sớm mới chỉ nằm khu trú ở vùng tiết axit, còn các phần còn lại của dạ dày vẫn chưa bị ảnh hưởng.

"Hóa ra đây không phải là một căn bệnh đơn lẻ, mà là ba vấn đề sức khỏe có mối liên hệ mật thiết với nhau: tình trạng thiếu sắt, bệnh viêm dạ dày tự miễn chính là nguồn cơn gây ra điều đó, và căn bệnh tuyến giáp tự miễn diễn ra cùng lúc", Johnson viết.

Để điều trị tận gốc căn bệnh viêm dạ dày tự miễn, ông đã thực hiện một phương pháp y khoa chuyên sâu: rút một lượng máu lớn để phân tích và lập bản đồ gene (giải trình tự) của hơn một triệu tế bào miễn dịch. Theo ông, mục tiêu là nhận diện chính xác các quần thể tế bào miễn dịch chuyên biệt đang tấn công lớp niêm mạc dạ dày của mình.

Doanh nhân ví các tế bào miễn dịch như những người lính mang theo các "chìa khóa" độc bản và giải thích rằng công nghệ giải trình tự tiên tiến có thể nhận diện được những tế bào miễn dịch lỗi gây ra bệnh viêm dạ dày tự miễn. Johnson cho biết một khi các tế bào miễn dịch đó được xác định, kết quả phân tích sẽ giúp tìm ra liệu pháp phù hợp nhất nhằm nhắm trúng đích và chế ngự cuộc tấn công tự miễn này.

Bryan Johnson là một doanh nhân và nhà đầu tư người Mỹ. Bên cạnh đó, ông còn là người đam mê cải thiện sức khỏe và kéo dài tuổi thọ, đầu tư vào các dự án nghiên cứu sinh học để làm chậm quá trình lão hóa, nâng cao chất lượng cuộc sống. Johnson từng gây tranh cãi khi áp dụng các phương pháp cực đoan như uống sinh tố dinh dưỡng liều cao, trị liệu bằng ánh sáng đỏ, thậm chí tiêm máu của con trai để trẻ hóa.

Tin Gốc: Vnexpress

GS.TS.BS Nguyễn Đình Hối, nguyên Hiệu trưởng Đại học Y Dược TP HCM, giám đốc đầu tiên của Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM, trút hơi thở cuối cùng vào 2h03 ngày 29/6, hưởng thọ 92 tuổi, sau thời gian lâm bệnh. Ông ra đi, nhưng di sản về tri thức, quản trị và y đức vẫn tiếp tục là nền tảng cho nhiều thế hệ y bác sĩ kế thừa.

Những năm đầu thập niên 1990, trong bối cảnh đào tạo y khoa còn tách rời thực hành lâm sàng, GS Hối là một trong những người đầu tiên theo đuổi ý tưởng táo bạo: trường y phải có bệnh viện riêng. Ông cho rằng bác sĩ bệnh viện thực hành phải gánh hai vai trò không thể tách rời là chữa bệnh và dạy học, đồng hành cùng sinh viên ngay tại giường bệnh. Từ tư duy đó, năm 1994, phòng khám đa khoa có giường lưu đầu tiên được hình thành cạnh trường - "viên gạch đầu tiên" của mô hình Trường - Viện tại Việt Nam.

PGS.TS.BS Trần Thị Trung Chiến, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế, nhớ lại thời điểm đó: "Mô hình này lúc bấy giờ rất lạ, chưa từng có tiền lệ. Phải nhìn lại chặng đường hơn 30 năm mới thấy hết nỗ lực của tập thể và đặc biệt người tích cực, tâm huyết nhất chính là giáo sư Nguyễn Đình Hối".

Không vốn, không kinh nghiệm quản trị bệnh viện, lại đối mặt nhiều rào cản cơ chế, ông kiên trì "gõ cửa từng nơi" để bảo vệ mô hình. Năm 2000, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM chính thức ra đời, trở thành một trong những bệnh viện đại học tự chủ đầu tiên. Hình ảnh vị giáo sư - hiệu trưởng kiêm giám đốc bệnh viện đội mũ bảo hộ, cầm xẻng trong lễ khởi công cơ sở mới năm 2006 đến nay vẫn được nhắc như biểu tượng của tinh thần dấn thân.

Triết lý "học để biết dừng dao mổ" và người thầy của nhiều thế hệ bác sĩ

Sinh năm 1936 tại Thanh Hóa, trong một gia đình khoa bảng, Nguyễn Đình Hối từng đạp xe hơn 200 km ra Hà Nội dự thi đại học và đỗ thủ khoa cả hai trường Sư phạm và Y khoa năm 1954. Chọn nghề y theo tâm nguyện của gia đình, cái duyên sư phạm vẫn gắn chặt với ông suốt cuộc đời.

Là học trò của "tượng đài ngoại khoa" Tôn Thất Tùng, giáo sư Hối được truyền ngọn lửa đam mê ngoại khoa cùng triết lý "học y là học cách làm người". Trong nhiều thập kỷ gắn bó với phòng mổ và bục giảng, ông luôn nhấn mạnh: "Bác sĩ phải được bệnh nhân tin tưởng giao tính mạng, giảng viên phải được sinh viên tin yêu. Nếu không đạt được điều đó thì phải xem lại mình".

Luôn trăn trở tìm cách "bớt đau nhất cho bệnh nhân", ông nổi tiếng với triết lý: "Học kỹ thuật mổ có thể 3-5 năm là học được, nhưng học để không mổ, để biết dừng lại, thì phải học cả đời".

PGS Ngô Quốc Đạt, nguyên hiệu trưởng Đại học Y Dược TP HCM, cho biết vẫn khắc sâu bài học này trong những buổi giao ban cùng thầy. Ông đặc biệt nhớ lời dặn của giáo sư Hối: "Nếu đã có chỉ định mổ mà vẫn giúp bệnh nhân không phải mổ mà hết bệnh mới là xuất sắc" và "nếu chúng ta sai, hãy xin lỗi người bệnh".

TS Trần Chí Cường, Chủ tịch Hội Can thiệp thần kinh TP HCM, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ, nhớ về người thầy đã "đặt những viên gạch nền móng cho tư duy y học hiện đại", ủng hộ những kỹ thuật mới cùng ký ức những buổi duyệt mổ nghiêm cẩn nhưng đầy tính gợi mở. Chính trong những thời điểm khó khăn nhất, câu nói: "Cậu làm đi, nhưng hãy làm thật cẩn thận" của giáo sư đã trở thành kim chỉ nam cho sự trưởng thành của bác sĩ Cường.

Sự tận tâm của GS Hối còn thể hiện qua những bài học về sự kiên nhẫn. PGS Đỗ Đình Công, nguyên Trưởng phòng Kế hoạch và Đào tạo Bệnh viện ĐH Y Dược kể nhiều lần ông nóng vội vì sinh viên, giáo sư Hối bình tĩnh dặn dò: "Anh phải biết muốn dạy điều gì cho học viên mình phải nói cả trăm lần, muốn quen khám bụng thì phải khám trăm lần".

Không chỉ chú trọng chuyên môn, ông còn thấu hiểu hoàn cảnh người học. PGS Lê Văn Quang nhớ lại khi biên soạn giáo trình, thầy dặn không được lấy lời nhiều vì "sinh viên nghèo lắm, chỉ cần đủ trang trải chi phí in ấn và nhuận bút vừa phải, làm sao để các em còn có thể mua được sách học".

Trong ký ức đồng nghiệp, giáo sư Hối là người nghiêm khắc nhưng giàu nhân văn. GS Đặng Hanh Đệ, nguyên Trưởng khoa Phẫu thuật Tim mạch và Lồng ngực, Bệnh viện Việt Đức, nhắc những năm chiến tranh ác liệt, giáo sư Hối không chỉ cấp cứu tại các vùng bom đạn mà còn trực tiếp tham gia điều phối công việc chuyên môn, hướng dẫn sinh viên giữa điều kiện vô cùng khó khăn.

"Cuốn từ điển sống" và những bữa cơm giao ban

Là một nhà khoa học uyên bác, giáo sư Hối là tác giả của 6 sách chuyên khảo, chủ biên 10 tập "Bài giảng Bệnh học Ngoại khoa", cùng nhiều bộ bách khoa thư, từ điển y khoa Anh - Pháp - Việt. Trong ký ức của phu nhân Bành Uyển Nghi, ông thông minh, dí dỏm, sống tình nghĩa, hiếu thuận và được mọi người yêu mến gọi là "cuốn từ điển sống".

Dù gánh vác khối lượng công việc khổng lồ, ông vẫn là người cha mẫu mực. PGS Nguyễn Hoàng Bắc (con trai giáo sư Hối, hiện là Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM) chia sẻ tài sản vô giá ông để lại cho các con chính là "bữa cơm giao ban" mỗi tối. Bằng sự ân cần, ông lắng nghe, nhắc nhở và dạy những kỹ năng sống "không sách vở nào dạy được".

Với những đóng góp to lớn, ông được phong tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân, nhận Huân chương Lao động hạng Nhì, hạng Ba, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì, Giải thưởng Tôn Thất Tùng, Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng cùng nhiều ghi nhận trong và ngoài nước. Năm 2025, ông được trao Giải thưởng "Thành tựu trọn đời" của Hiệp hội Quản lý Bệnh viện châu Á.

Nhưng như nhiều đồng nghiệp nhận định, phần thưởng lớn nhất của ông không nằm ở danh hiệu, mà ở những thế hệ bác sĩ trưởng thành từ triết lý y đức, y lý và y thuật mà ông truyền lại.

Linh cữu quàn tại: Nhà tang lễ Quốc gia Phía Nam, số 5 Phạm Ngũ Lão, phường Hạnh Thông, TP HCM.

Lễ viếng: Từ 15h00 ngày 29/6 đến 8h ngày 1/7.

Lễ động quan: 9h ngày 1/7.

An táng: Hoa viên Nghĩa trang Bình Dương, Phường Chánh Phú Hòa, TP HCM.

Tin Gốc: Vnexpress

Nhiều người trong chúng ta thường có tâm lý ngại hoặc "lười" thức giấc giữa chừng khi buồn tiểu vào ban đêm, nên chọn cách cố gắng nhịn tiểu và ép cơ thể chìm vào giấc ngủ trở lại để không làm gián đoạn giấc ngủ. Tuy nhiên, theo ThS.BS.CK2 Nguyễn Vĩnh Bình, Trưởng khoa Ngoại Tiết niệu, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP HCM, hành vi trên tưởng chừng chỉ là một sự kìm nén sinh lý tạm thời, nhưng thực chất việc lặp đi lặp lại thói quen này đang âm thầm khởi động một chuỗi các rối loạn cơ học, thần kinh và nhiễm trùng cực kỳ nguy hiểm, ảnh hưởng xấu trực tiếp đến hệ tiết niệu và chức năng thận của bạn.

Về mặt cơ học, nhờ tính đàn hồi, bàng quang có thể chứa đựng tối đa từ 900 đến 1.500 ml nước tiểu, nhưng việc duy trì tình trạng căng tức này trong nhiều giờ xuyên đêm sẽ gây liệt cơ bàng quang, bí tiểu mạn tính, tiểu tràn đầy và thậm chí là nguy cơ vỡ bàng quang nguy hiểm.

Song song đó, đi tiểu là cơ chế tự nhiên giúp cơ thể đào thải chất cặn bã và làm sạch đường tiết niệu, nên việc nhịn tiểu sẽ khiến nước tiểu ứ đọng, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và làm tăng nguy cơ viêm bàng quang cấp với các triệu chứng như tiểu buốt, tiểu rắt, đau hạ vị, nước tiểu đục hoặc lẫn máu. Nếu kéo dài, tình trạng này có thể biến chứng thành viêm bàng quang kẽ mạn tính khiến người bệnh đau vùng chậu dai dẳng, đồng thời làm tăng nguy cơ kết tinh khoáng chất hình thành sỏi bàng quang hoặc sỏi thận gây tắc nghẽn và những cơn đau quặn dữ dội.

Nguy hiểm hơn, nhịn tiểu kéo dài làm gia tăng áp lực trong bàng quang khiến nước tiểu trào ngược lên thận, tạo điều kiện cho vi khuẩn gây viêm thận, xơ hóa, suy giảm chức năng và tiến triển thành suy thận mạn gây nhiễm độc cơ thể.

Bác sĩ Vĩnh Bình đặc biệt lưu ý thói quen này nguy hiểm hơn ở một số nhóm người, điển hình là phụ nữ mang thai khi tử cung to đè ép trực tiếp làm giảm sức chứa của bàng quang, nếu cố nhịn thì bàng quang phình to sẽ chèn ép ngược lại tử cung, chưa kể nhiễm trùng tiểu có thể kích thích cổ tử cung khởi phát cơn gò gây sảy thai hoặc sinh non.

Nhóm thứ hai là nam giới trên 50 tuổi vốn thường bị phì đại lành tính tuyến tiền liệt gây chèn ép niệu đạo và khó tiểu, nên nếu cố nhịn tiểu trong trường hợp này sẽ rất dễ dẫn đến tình trạng bí tiểu cấp tính.

Để bảo vệ hệ tiết niệu, bác sĩ khuyến cáo người dân hãy đi tiểu ngay khi có nhu cầu, nên uống đủ nước nhưng chia đều trong ngày, hạn chế uống quá nhiều nước cùng các đồ uống chứa caffeine, rượu bia trước khi ngủ 2 giờ và tạo thói quen đi tiểu hết trước khi lên giường.

Trong trường hợp thường xuyên gặp tình trạng tiểu khó, tiểu buốt, nước tiểu bất thường hoặc còn cảm giác tiểu chưa hết, người bệnh nên đi khám chuyên khoa tiết niệu để được kiểm tra và điều trị kịp thời.

Tin Gốc: Vnexpress