Trong một bài đăng trên mạng xã hội X hồi cuối tháng 6, Bryan Johnson, triệu phú kiêm chuyên gia chống lão hóa nổi tiếng, tiết lộ ông được chẩn đoán mắc bệnh viêm dạ dày tự miễn (AIG). Đây là một chứng bệnh xảy ra khi hệ miễn dịch quay sang tấn công chính lớp niêm mạc dạ dày.
Xem đây là một “tin xấu”, vị triệu phú chia sẻ: “Tôi mắc một căn bệnh tự miễn. Dạ dày của tôi đang tự hủy hoại chính nó”. Ông cho biết thêm khoảng 2-5% dân số cũng gặp tình trạng tương tự, thậm chí tỷ lệ thực tế có thể cao hơn do căn bệnh này thường diễn tiến âm thầm.
Về mặt y khoa, AIG là một rối loạn tự miễn mạn tính, xảy ra khi hệ miễn dịch của cơ thể bị “nhầm lẫn” và quay sang tấn công chính các tế bào ở thành dạ dày. Đây vốn là những tế bào chịu trách nhiệm tiết ra axit tiêu hóa và một loại protein đặc biệt giúp cơ thể hấp thụ vitamin B12. Theo thời gian, cuộc tấn công sai lầm này sẽ làm tổn thương lớp màng bảo vệ bên trong dạ dày, khiến cơ thể mất dần khả năng hấp thụ chất sắt và vitamin B12, từ đó dẫn đến tình trạng suy nhược do thiếu hụt dinh dưỡng nghiêm trọng.
Ở nhiều người bệnh, các triệu chứng xuất hiện chủ yếu do tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng này gây ra chứ không phải do bản chất phản ứng viêm tại dạ dày. Các biểu hiện thường gặp gồm mệt mỏi và suy nhược kéo dài, chỉ số sắt thấp hoặc thiếu máu do thiếu sắt, thiếu hụt vitamin B12 dẫn đến tê bì, châm chích, mất thăng bằng hoặc suy giảm trí nhớ. Ngoài ra, người bệnh còn có thể gặp phải tình trạng da xanh xao, khó thở, chán ăn, đầy bụng, buồn nôn, khó chịu ở vùng bụng trên và loét miệng.
Doanh nhân công nghệ tin rằng việc ăn ngũ cốc nhiều đường, uống nước ngọt, tiêu thụ thức ăn nhanh và trải qua tình trạng căng thẳng kéo dài trong nhiều năm trước đây chính là những yếu tố kích hoạt các hội chứng tự miễn của mình.
Lối sống thiếu lành mạnh thời thơ ấu cùng áp lực từ việc vừa khởi nghiệp vừa chăm sóc 3 người con đã khiến ông lơ là sức khỏe, dẫn đến tăng cân và rơi vào trầm cảm mạn tính. Giai đoạn này được cho là lúc cơ thể bắt đầu quá trình tự miễn gây ảnh hưởng đến cả tuyến giáp lẫn niêm mạc dạ dày.
Bryan Johnson cho biết ông phát hiện bị suy giáp ở tuổi 21 thông qua một xét nghiệm máu định kỳ. Kể từ đó, ông kiểm soát căn bệnh này bằng cách sử dụng các loại thuốc bổ sung hormone như levothyroxine và Armour Thyroid. Doanh nhân giải thích đây là những hormone lẽ ra cơ thể phải tự sản xuất nhưng tuyến giáp của ông lại không làm được và việc duy trì uống những viên thuốc này hàng ngày giúp cơ thể hoạt động bình thường như thể tuyến giáp không hề có bệnh.
Bên cạnh đó, dạ dày của Johnson cũng đã bắt đầu tự tấn công chính nó. Căn bệnh này diễn tiến âm thầm, không gây ra bất kỳ triệu chứng nào nên đã bị bỏ sót suốt nhiều năm và chỉ vừa mới được phát hiện vào tháng 5 vừa qua. Vị triệu phú lưu ý bệnh viêm dạ dày tự miễn có thể gây ra những tổn thương không thể đảo ngược, bao gồm tình trạng thiếu hụt chất dinh dưỡng, thiếu máu và làm tăng nguy cơ mắc ung thư dạ dày về lâu dài.
Dấu hiệu cảnh báo sớm của căn bệnh đã xuất hiện từ 11 năm trước khi chỉ số ferritin, tức lượng sắt dự trữ trong cơ thể của ông liên tục ở mức thấp dù các chỉ số hồng cầu chưa ở mức thiếu máu. Mọi nỗ lực nâng cao hàm lượng sắt bằng chế độ ăn uống thuần thực vật, dùng thực phẩm chức năng kết hợp tập luyện cường độ cao, xông hơi và liệu pháp oxy cao áp đều không mang lại kết quả.
Để tìm nguyên nhân, ông đã thực hiện nội soi đại tràng và kết quả đã loại trừ được nguy cơ xuất huyết chậm trong đường tiêu hóa. Tuy nhiên, phương pháp nội soi đường tiêu hóa trên kết hợp lấy 5 mẫu sinh thiết dạ dày sau đó đã giúp phát hiện bệnh viêm dạ dày tự miễn giai đoạn đầu. Các mẫu sinh thiết này cho thấy tình trạng teo niêm mạc giai đoạn sớm mới chỉ nằm khu trú ở vùng tiết axit, còn các phần còn lại của dạ dày vẫn chưa bị ảnh hưởng.
“Hóa ra đây không phải là một căn bệnh đơn lẻ, mà là ba vấn đề sức khỏe có mối liên hệ mật thiết với nhau: tình trạng thiếu sắt, bệnh viêm dạ dày tự miễn chính là nguồn cơn gây ra điều đó, và căn bệnh tuyến giáp tự miễn diễn ra cùng lúc”, Johnson viết.
Để điều trị tận gốc căn bệnh viêm dạ dày tự miễn, ông đã thực hiện một phương pháp y khoa chuyên sâu: rút một lượng máu lớn để phân tích và lập bản đồ gene (giải trình tự) của hơn một triệu tế bào miễn dịch. Theo ông, mục tiêu là nhận diện chính xác các quần thể tế bào miễn dịch chuyên biệt đang tấn công lớp niêm mạc dạ dày của mình.
Doanh nhân ví các tế bào miễn dịch như những người lính mang theo các “chìa khóa” độc bản và giải thích rằng công nghệ giải trình tự tiên tiến có thể nhận diện được những tế bào miễn dịch lỗi gây ra bệnh viêm dạ dày tự miễn. Johnson cho biết một khi các tế bào miễn dịch đó được xác định, kết quả phân tích sẽ giúp tìm ra liệu pháp phù hợp nhất nhằm nhắm trúng đích và chế ngự cuộc tấn công tự miễn này.
Bryan Johnson là một doanh nhân và nhà đầu tư người Mỹ. Bên cạnh đó, ông còn là người đam mê cải thiện sức khỏe và kéo dài tuổi thọ, đầu tư vào các dự án nghiên cứu sinh học để làm chậm quá trình lão hóa, nâng cao chất lượng cuộc sống. Johnson từng gây tranh cãi khi áp dụng các phương pháp cực đoan như uống sinh tố dinh dưỡng liều cao, trị liệu bằng ánh sáng đỏ, thậm chí tiêm máu của con trai để trẻ hóa.
Tiến sĩ Harsha Mandadi Varadaraju, chuyên gia về thận tại Bệnh viện Amrita (Ấn Độ), cho biết: Thận làm việc thầm lặng. Chúng lọc khoảng 180 lít máu mỗi ngày, kiểm soát huyết áp, cân bằng khoáng chất, loại bỏ độc tố và giúp tạo ra hồng cầu.
Tuy nhiên, ở nhiều người, chức năng thận suy giảm tự nhiên bắt đầu sau tuổi 40. Vấn đề là sự suy giảm này thường xảy ra mà không có triệu chứng. Thận có thể đang suy yếu mà không thể nào biết được nếu không đi xét nghiệm, theo tờ Times Of India.
Nguy cơ suy thận tăng rõ rệt sau tuổi 40, đặc biệt ở những người mắc các bệnh lý chuyển hóa hoặc tim mạch. Theo các chuyên gia, bệnh tiểu đường là nguyên nhân hàng đầu, chiếm gần 40% trường hợp suy thận.
Ngoài ra, huyết áp cao, béo phì, gan nhiễm mỡ hay thói quen lạm dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài cũng có thể làm tổn thương thận và khiến chức năng thận suy giảm nhanh hơn.
Một nghiên cứu đăng trên tạp chí khoa học The Lancet cũng cho thấy bệnh thận mạn đang trở thành một trong những nguyên nhân gây tử vong sớm gia tăng nhanh nhất trên toàn cầu.
Tiến sĩ Varadaraju giải thích: Nguy hiểm của bệnh thận là tiến triển âm thầm. Hầu hết bệnh nhân chỉ phát hiện bệnh khi các triệu chứng như sưng phù, khó thở, mệt mỏi hoặc huyết áp không kiểm soát được xuất hiện - thường là ở giai đoạn muộn. Đến khi các triệu chứng xuất hiện là lúc phải cần đến sự can thiệp y tế chuyên sâu.
Các chuyên gia cho rằng việc phát hiện sớm bệnh thận không quá phức tạp. Người trên 40 tuổi nên kiểm tra chức năng thận định kỳ mỗi năm 1 lần, đặc biệt nếu đang mắc tiểu đường, huyết áp cao hoặc có người thân từng bị bệnh thận.
Bác sĩ Varadaraju khẳng định: Các xét nghiệm máu và nước tiểu đơn giản có thể phát hiện sớm các dấu hiệu cảnh báo trước khi cần phải chạy thận nhân tạo. Vì vậy, hãy nói chuyện với bác sĩ để yêu cầu xét nghiệm, theo Times Of India.
Giá trị dinh dưỡng của thịt không chỉ phụ thuộc vào việc còn tươi hay đông lạnh mà còn liên quan đến thời gian bảo quản, điều kiện lưu trữ và cách xử lý sau đó. Thực tế, các nghiên cứu cho thấy đông lạnh không phải là yếu tố chính làm mất dinh dưỡng, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Ngược lại, nếu thực hiện đúng cách, đông lạnh còn giúp giữ lại giá trị dinh dưỡng gần như nguyên vẹn. Trong khi đó, thịt tươi nếu không được sử dụng sớm vẫn có thể suy giảm chất lượng theo thời gian.
Khi thịt được đông lạnh, hoạt động của vi khuẩn và enzyme gần như bị ngừng lại, giúp bảo quản thịt trong thời gian dài hơn. Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cho biết đông lạnh đúng cách chỉ gây thay đổi rất nhỏ về giá trị dinh dưỡng của thịt. Điều này có nghĩa là protein, chất béo và phần lớn khoáng chất vẫn được giữ lại gần như đầy đủ.
Tuy vậy, vẫn có một số biến đổi nhỏ. Một phần vitamin tan trong nước, đặc biệt là vitamin nhóm B, có thể bị giảm nhẹ. Ngoài ra, quá trình hình thành tinh thể đá trong thịt có thể làm thay đổi cấu trúc tế bào, ảnh hưởng đến độ mềm và độ mọng nước khi rã đông.
Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc rất lớn vào tốc độ đông lạnh. Đông lạnh nhanh giúp tạo tinh thể đá nhỏ, ít phá vỡ tế bào hơn, từ đó giữ được chất lượng tốt hơn so với đông lạnh chậm.
Trong khi đó, nhiều người cho rằng thịt tươi luôn giàu dinh dưỡng nhất. Tuy nhiên, điều này chỉ đúng khi thịt thực sự mới. Ngay sau khi giết mổ, thịt đã bắt đầu xảy ra các quá trình phân hủy sinh học tự nhiên.
Trong quá trình bảo quản ở nhiệt độ mát, thịt vẫn tiếp tục tiếp xúc với ô xy và vi khuẩn. Điều này khiến một số vitamin, đặc biệt là vitamin nhóm B, giảm dần theo thời gian. Nếu thịt được vận chuyển hoặc trưng bày trong nhiều ngày, giá trị dinh dưỡng thực tế có thể đã thấp hơn so với ban đầu.
Vì vậy, một miếng thịt tươi trong siêu thị chưa chắc đã tối ưu về dinh dưỡng. Trong một số trường hợp, thịt được cấp đông ngay sau khi giết mổ lại giữ được nhiều dưỡng chất hơn so với thịt tươi để lâu.
Để đảm bảo giá trị dinh dưỡng cao nhất, mọi người nên ưu tiên thịt tươi nếu chắc chắn đó là thịt mới. Nếu không, thịt đông lạnh được xử lý đúng cách có thể là một lựa chọn tốt hơn.
Ngoài ra, cần tránh các sản phẩm có dấu hiệu bị rã đông rồi cấp đông lại, vì điều này ảnh hưởng nhiều đến chất lượng thịt. Khi sử dụng, nên rã đông trong ngăn mát tủ lạnh thay vì để ngoài nhiệt độ phòng, theo Healthline.
Một cậu bé 14 tuổi, con trai duy nhất trong gia đình khá giả, được đưa đến Bệnh viện Tâm thần TP.HCM khám vì cha mẹ không thể tiếp tục chịu được sự đòi hỏi của con.
Từ nhỏ, cậu bé đã được cha mẹ cưng chiều gần như tuyệt đối. Điều kiện duy nhất gia đình đặt ra là học giỏi. "Ban đầu chỉ là đòi mua đồ chơi, điện thoại. Sau đó các yêu cầu ngày càng lớn hơn. Có lúc em đòi mua xe hơi, căn hộ để ra ở riêng, đòi hàng tỉ đồng và xem đó là chuyện bình thường" - bác sĩ Nguyễn Thị Kiều Tiên, Trưởng khoa tâm lý tâm thần trẻ em Bệnh viện Tâm thần TP.HCM - kể.
Đỉnh điểm là khi cậu bé yêu cầu cha mẹ mua cho mình bộ sưu tập nước hoa đắt tiền giống một người nổi tiếng. Khi bị từ chối, cậu bé dọa tự tử. Gia đình hoảng loạn đưa con đi khám nhiều nơi, chụp chiếu thần kinh, kiểm tra não bộ nhưng không phát hiện bất thường. Sau cùng, họ được giới thiệu đến chuyên khoa tâm thần nhi.
"Cha mẹ đến bệnh viện trong trạng thái kiệt sức và bất lực. Nhưng vấn đề không xuất hiện trong một ngày. Đó là kết quả của quá trình nuông chiều kéo dài", bác sĩ Tiên nói.
Bác sĩ Tiên cho biết hiện mỗi tháng khoa tâm lý tâm thần trẻ em Bệnh viện Tâm thần TP.HCM tiếp nhận khoảng 2.000-3.000 trẻ đến khám vì bị chứng rối loạn bướng bỉnh chống đối do được gia đình chiều chuộng quá mức.
Theo bác sĩ Nguyễn Thanh Sang - Trưởng khoa tâm lý lâm sàng - phục hồi chức năng - y học cổ truyền Bệnh viện Nhi đồng 2, thời gian gần đây số lượng trẻ đến khám vì tình trạng này ngày càng nhiều, trung bình mỗi tháng tiếp nhận hơn 100 trường hợp.
Bác sĩ Tiên cho hay tình trạng "trẻ làm chủ cả gia đình" đang trở thành vấn đề đáng báo động trong xã hội hiện đại, nhất là ở các gia đình ít con, có điều kiện kinh tế hoặc chỉ có một con trai duy nhất.
Tại phòng khám, bác sĩ Tiên gặp nhiều trường hợp trẻ đi khám cùng cả đại gia đình. Người cầm đồ chơi, người cầm thức ăn, người cầm quạt, người cầm điện thoại để phục vụ riêng cho trẻ, thậm chí dù bệnh nhi ở tỉnh, cách xa TP.HCM nhưng cả đại gia đình bệnh nhi cùng đặt vé máy bay để đưa "con cưng", "cháu cưng" đi khám.
Không ít phụ huynh đến bệnh viện trong trạng thái kiệt sức và bất lực vì không còn kiểm soát được con nhưng vẫn khó chấp nhận rằng chính cách nuôi dạy của mình đã tạo ra vấn đề. Có những em bé khiến cả nhà kiệt sức vì phải xoay quanh cảm xúc của trẻ suốt ngày.
Trẻ không chịu được việc bị từ chối dù là chuyện nhỏ nhất, nếu không sẽ có biểu hiện bỏ học, đập phá, dọa tự tử hoặc sử dụng hành vi cực đoan để gây áp lực tâm lý với cha mẹ. Ở tuổi lớn hơn, một số trường hợp bắt đầu liên quan đến cờ bạc online, chất kích thích hoặc các hành vi lệch chuẩn khác.
Bác sĩ Sang cho biết rối loạn bướng bỉnh chống đối (ODD) là rối loạn hành vi và cảm xúc thường khởi phát ở trẻ nhỏ, chủ yếu trước 8 tuổi, với các biểu hiện như hay cáu gắt, chống đối, không nghe lời, dễ nổi nóng và khó kiểm soát cảm xúc. Trẻ mắc rối loạn bướng bỉnh chống đối thường chống đối ở một hoặc nhiều môi trường khác nhau như ở nhà và ở trường học.
Tuy nhiên điều khiến nhiều bác sĩ lo ngại hiện nay là nhiều trẻ lại được "nuôi lớn" bởi chính sự nuông chiều kéo dài của gia đình. Ban đầu trẻ chỉ đòi hỏi những điều nhỏ nhặt như món đồ chơi mới, điện thoại, được đáp ứng mọi sở thích cá nhân. Mỗi lần bị từ chối, trẻ la hét, lăn lộn hoặc đập phá. Thay vì thiết lập giới hạn, người lớn lại tìm cách dỗ dành hoặc nhượng bộ để trẻ "nín cho yên nhà".
Lâu dần trẻ hình thành suy nghĩ chỉ cần phản ứng là sẽ đạt được yêu cầu, trong khi nhiều gia đình tin rằng trẻ "chưa biết gì", lớn lên tự nhiên sẽ ngoan. "Thực tế lâm sàng cho thấy điều ngược lại. Nếu một đứa trẻ không được dạy giới hạn từ sớm thì càng lớn càng khó điều chỉnh", bác sĩ Tiên khẳng định.
Hiện nay các gia đình sinh ít con hơn, điều kiện kinh tế tốt hơn nhưng cha mẹ lại bận rộn hơn. Cảm giác thiếu thời gian cho con khiến nhiều người chọn cách bù đắp bằng vật chất hoặc nhượng bộ. Ở nhiều gia đình châu Á, đặc biệt với con trai duy nhất hoặc cháu đích tôn, áp lực kỳ vọng càng lớn. Đứa trẻ được xem như "trung tâm" của cả gia đình, dẫn đến việc mọi nhu cầu đều được ưu tiên tuyệt đối.
"Yêu thương không sai. Nhưng nếu tình thương đi kèm việc xóa bỏ mọi giới hạn thì hậu quả cuối cùng chính đứa trẻ sẽ gánh", bác sĩ Tiên khuyến cáo.
Nhiều phụ huynh thường né tránh việc thiết lập nguyên tắc vì sợ con buồn, khóc hoặc nghĩ rằng yêu thương đồng nghĩa với đáp ứng mọi nhu cầu của trẻ. Trong khi đó trẻ em cần được học cách chờ đợi, chấp nhận thất vọng và hiểu rằng không phải điều gì mình muốn cũng sẽ có được.
"Nếu từ nhỏ trẻ luôn được phục vụ và ưu tiên tuyệt đối, các kỹ năng kiểm soát cảm xúc sẽ không phát triển đầy đủ", bác sĩ Tiên phân tích.
