Tại khuôn viên rộng lớn ở thành phố Hợp Phì, công nhân đang chạy đua hoàn thành dây chuyền sản xuất mới cho ChangXin Memory Technologies (CXMT). Đây là dây chuyền tiếp theo của công ty Trung Quốc nhằm phục vụ cơn sốt chip nhớ đang diễn ra.
CXMT thu hút sự chú ý toàn cầu thời gian qua, sau khi xuất hiện thông tin Apple bắt đầu thử nghiệm sử dụng bộ nhớ của công ty này cho thiết bị bán tại Trung Quốc. Theo Financial Times, Apple đã làm việc với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump và Bộ Thương mại Mỹ hơn một tháng trước, với mục tiêu được chấp nhận mua RAM từ hãng bán dẫn Trung Quốc.
Sự quan tâm của Apple với CXMT đánh dấu bước ngoặt đối với một công ty đã ra đời một thập kỷ (2016), tiêu tốn hàng tỷ USD nhưng mới “vụt sáng” khi ngành công nghệ toàn cầu rơi vào cuộc khủng hoảng chip nhớ. Theo giới chuyên gia, Trung Quốc đặt kỳ vọng rất cao vào CXMT, công ty đóng vai trò quan trọng trong dự án quốc gia nhằm xây dựng chuỗi cung ứng AI tự cung tự cấp.
Thực tế, cơn khát chip nhớ toàn cầu diễn ra từ cuối năm ngoái giúp CXMT “lột xác” về tài chính. Theo hồ sơ IPO đệ trình hồi tháng 4 lên Sàn giao dịch Chứng khoán Thượng Hải, lợi nhuận ròng của công ty tăng lên 33 tỷ nhân dân tệ (4,8 tỷ USD) trong quý đầu tiên năm nay, “đảo ngược” khoản lỗ 37 tỷ nhân dân tệ (5,4 tỷ USD) phải gánh một thập kỷ qua. Vào tháng 5, doanh nghiệp này được Sàn giao dịch Chứng khoán Thượng Hải phê duyệt và sắp niêm yết trên STAR Market.
CXMT là nhà sản xuất DRAM lớn thứ tư thế giới, sau SK Hynix, Samsung Electronics (Hàn Quốc) và Micron (Mỹ). Theo công ty phân tích SemiAnalysis, công ty Trung Quốc chiếm khoảng 11% tổng công suất wafer DRAM toàn cầu năm ngoái, dự kiến tăng lên 15% vào năm 2028 khi các dây chuyền mới đi vào hoạt động tại Hợp Phì, Thượng Hải và Bắc Kinh.
CXMT không phải là tên tuổi duy nhất hưởng lợi trong cơn khát chip nhớ. Longsys Electronics, công ty chuyên thiết kế, đóng gói và cung cấp giải pháp lưu trữ từ chip nhớ, đầu tuần này thông báo lợi nhuận ròng nửa đầu năm ước đạt 9,2-11 tỷ nhân dân tệ (1,36-1,62 tỷ USD), vượt con số 2,2 triệu USD cùng kỳ năm ngoái, tương đương mức tăng trưởng tới 61.818-73.636%. Doanh thu của công ty cũng ước tính tăng 3,24-3,68 tỷ USD (22-25 tỷ nhân dân tệ), gấp đôi so với 1,5 tỷ USD năm 2025.
Nói với SCMP, Longsys cho biết đã ký một số thỏa thuận dài hạn và biên bản ghi nhớ với các nhà cung cấp tấm wafer nhớ toàn cầu nhằm đảm bảo sự ổn định nguồn cung. Tuy nhiên, công ty không nêu cụ thể đã ký hợp đồng với những bên nào.
Theo Tom’s Hardware, một số báo cáo chỉ ra nhiều thương hiệu điện tử ở Trung Quốc đã từ bỏ ba nhà cung cấp Micron, Samsung và SK hynix để chuyển sang sử dụng sản phẩm của CXMT và Yangtze Memory Technologies (YMTC). Đầu tháng 7, Notebookcheck phát hiện Lenovo đưa chip nhớ YMTC vào ít nhất một phiên bản của ThinkBook 14 G9 IPL, đánh dấu lần đầu tiên Lenovo thử nghiệm ổ SSD YMTC trên laptop.
Hồi tháng 5, YMTC cũng thông báo đã lần đầu ghi nhận có lãi vào năm ngoái. Riêng trong quý I/2026, doanh thu tăng hơn 700% so với cùng kỳ 2025. Theo Reuters, dù bị đưa vào danh sách đen của Mỹ từ năm 2022, YMTC vẫn mở rộng năng lực, chủ yếu trong nước. Công ty có trụ sở tại Vũ Hán hiện là nhà sản xuất chip nhớ NAND Flash lớn nhất Trung Quốc, có hai nhà máy với tổng sản lượng hàng tháng đạt 200.000 tấm wafer. Nhà máy thứ ba dự kiến hoạt động cuối năm nay, năng suất 50.000 tấm wafer mỗi tháng vào năm 2027.
Trước bối cảnh thiếu chip nhớ tiêu dùng, ngoài Apple, các hãng máy tính và phụ kiện Mỹ như Dell, HP hay Corsair được cho là đã bắt đầu xem xét sử dụng sản phẩm từ nhà cung cấp Trung Quốc. Một số chuyên gia đánh giá đây là động thái hiếm thấy, khi hầu hết đã bị Lầu Năm Góc đưa vào danh sách hạn chế.
Theo TechRadar, YMTC, CXMT hay các đơn vị nhỏ hơn như Longsys, Biwin được xem là niềm hy vọng lớn của Trung Quốc trong việc thiết lập chỗ đứng tại thị trường chip nhớ toàn cầu, vốn từ lâu thống trị bởi doanh nghiệp Hàn Quốc và Mỹ. Các công ty cũng đang phát triển nhanh chóng và đều có kế hoạch tăng sản lượng.
Dù vậy, giới phân tích cho rằng nguồn cung từ nhóm này khó có thể “hạ nhiệt” giá chip nhớ trong thời gian ngắn, vì hầu hết sản lượng đã được phân phối và nhu cầu vẫn tiếp tục tăng. “Có quan niệm sai lầm rằng bộ nhớ Trung Quốc rẻ hơn rất nhiều và sẽ tràn ngập thị trường”, Ray Wang, nhà phân tích SemiAnalysis, nói với Financial Times. “Năng lực sản xuất cực kỳ hạn chế. Ngay cả khi CXMT mở rộng, nguồn cung vẫn sẽ bị hạn chế ít nhất trong hai năm tới”.
Thực tế, các công ty chip nhớ Trung Quốc đang hòa vào thời gian “trăng mật” diễn ra trong ngành, khi hầu hết tăng doanh thu, lợi nhuận. Chẳng hạn, Samsung ngày 8/7 cho biết lợi nhuận hoạt động trong giai đoạn tháng 4-6 đạt 89,4 nghìn tỷ won (58,44 tỷ USD), cao gấp 19 lần so với mức 4,7 nghìn tỷ won (3,1 tỷ USD) cùng kỳ năm trước với đóng góp lớn ở mảng chip nhớ Samsung Electronics. Ở quy mô toàn cầu, ba nhà sản xuất lớn nhất gồm SK Hynix, Samsung Electronics và Micron vẫn chiếm phần lớn thị phần, theo SemiAnalysis.
Bộ nhớ là một trong hai thành phần quan trọng nhất trên bất kỳ hệ thống máy tính nào. Nếu như CPU đóng vai trò “đầu não” của thiết bị và xử lý lượng lớn thông tin với tốc độ cực nhanh, bộ nhớ là nơi dữ liệu được lưu trữ, cung cấp cho bộ xử lý, giống như chiếc đĩa đựng thức ăn.
Trong nhiều năm, các loại chip nhớ như DRAM và NAND Flash chủ yếu phục vụ máy chủ doanh nghiệp, máy tính cá nhân, smartphone, bộ định tuyến wifi và các thiết bị điện tử tiêu dùng khác. Nhu cầu được đánh giá ổn định, thậm chí dư thừa và ngày càng rẻ do công nghệ sản xuất liên tục cải tiến, theo Reuters.
Dù vậy, sự ổn định dần biến mất từ cuối năm 2025, khi hầu hết hệ thống AI như ChatGPT của OpenAI, Claude của Anthropic hay Gemini của Google chuyển hình thức từ xử lý sang suy luận và cần nhiều bộ nhớ hơn. Từ đây, thị trường điện tử tiêu dùng rơi vào khó khăn.
Vấn đề trở nên trầm trọng khi các trung tâm dữ liệu AI ưa chuộng bộ nhớ băng thông cao (HBM). HBM có biên lợi nhuận rất cao, nên các nhà sản xuất quyết định dồn lực sản xuất và đầu tư kỹ thuật cho mảng này. Đồng nghĩa, họ phải giảm chú trọng vào DRAM và NAND thông thường.
“Sản xuất chip nhớ đang trở thành một cuộc chơi có tổng bằng không”, nghiên cứu về khủng hoảng bộ nhớ được Deutsche Bank công bố ngày 18/6 nêu. “Cứ mỗi tấm wafer thêm cho HBM và máy chủ AI, nguồn cung cho điện thoại, máy tính và ôtô lại bị rút bớt. Tình trạng này đẩy giá bộ nhớ tăng và tác động đến nhiều ngành kinh tế. Lúc này, chip nhớ không còn là mặt hàng thông thường, mà trở thành biến số kinh tế vĩ mô rõ rệt”.
Theo Công ty Đấu giá hợp danh Việt Nam (VPA), phiên đấu giá quyền sử dụng mã mạng di động 95 diễn ra từ 8h30 đến 10h30 ngày 10/7. Các tổ chức, doanh nghiệp có nhu cầu tham gia đấu giá phải hoàn tất đăng ký trước ngày 7/7.
Mã mạng di động là mã dùng trong mạng viễn thông để nhận diện nhà mạng. Mã 95 tương ứng với đầu số 095, từng thuộc về SFone - nhà mạng hiếm hoi tại Việt Nam sử dụng công nghệ CDMA. Năm 2016, SFone dừng hoạt động. Kể từ đó, đầu số 095 gần như không còn xuất hiện.
Theo Cục Viễn thông - Bộ Khoa học và Công nghệ, các tổ chức, doanh nghiệp thành lập theo pháp luật Việt Nam đều có thể tham gia đấu giá quyền sử dụng mã mạng 95 khi đáp ứng một số điều kiện cụ thể, như phải có giấy phép cung cấp dịch vụ viễn thông di động hoặc giấy phép thiết lập, cung cấp dịch vụ mạng viễn thông di động ảo.
Doanh nghiệp, tổ chức tham gia cũng phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính về viễn thông, tần số vô tuyến điện, như phí quyền hoạt động viễn thông, phí sử dụng kho số viễn thông, tiền cấp quyền sử dụng tần số, phí sử dụng tần số vô tuyến điện và đóng góp tài chính vào Quỹ dịch vụ viễn thông công ích Việt Nam, trước khi đấu giá.
Cơ quan quản lý yêu cầu đơn vị đấu giá cam kết đưa mã, số viễn thông vào khai thác, sử dụng trong vòng tối đa 6 tháng kể từ khi được phân bổ.
Cục Viễn thông cho biết, việc đấu giá quyền sử dụng mã mạng 95 có ý nghĩa rất lớn, nhằm khai thác hiệu quả kho số, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và người dân. Hoạt động này cũng giúp tăng nguồn thu cho ngân sách Nhà nước.
Trước đó, hồi tháng 1, Cục Viễn thông đấu giá thành công hai đầu số 1555 và 1500 với giá 1,02 tỷ đồng, còn đầu số 1299 và 1558 cùng đạt một tỷ đồng. Đến tháng 4, bốn mã, số viễn thông gồm 1515, 5151, 6789 và 9999 tiếp tục đấu giá, một số mã được trả cao hơn hàng trăm triệu đồng so với giá khởi điểm.
Bên cạnh mã mạng di động 95, trong tháng 7, hai số dịch vụ tin nhắn ngắn (SMS) là 5599 và 9559 cũng sẽ được Cục Viễn thông đấu giá quyền sử dụng.
Dù được đặt ngay ngắn trên bàn làm việc, lọt thỏm trên giá sách hay nằm cạnh kệ TV, chiếc router Wi-Fi vẫn luôn biết cách gây chú ý bằng một dàn đèn liên tục nhấp nháy. Nhiều người dùng thường phớt lờ chúng hoặc đôi khi cảm thấy hoang mang không biết mạng nhà mình có đang gặp sự cố hay không.
Tuy nhiên, theo các chuyên gia công nghệ, những tín hiệu chớp tắt này hoàn toàn không phải ngẫu nhiên. Đó chính là 'ngôn ngữ' riêng mà router sử dụng để báo cáo toàn bộ tình trạng sức khỏe của hệ thống mạng.
Thực tế, mỗi nhà sản xuất đều thiết kế thiết bị của họ với các thông số kỹ thuật và hệ thống lập trình riêng biệt. Do đó, không có một bộ quy chuẩn nhấp nháy nào áp dụng chính xác cho 100% các loại router trên thị trường. Để có thông tin chuẩn xác nhất, tài liệu hướng dẫn sử dụng đi kèm thiết bị luôn là 'kim chỉ nam' đáng tin cậy.
Mặc dù vậy, thế giới thiết bị mạng vẫn chia sẻ một số quy tắc chung ngầm định. Điển hình như khi vừa khởi động, thiết bị thường sẽ có các nhịp nháy chậm và đều đặn, biểu thị cho quá trình bắt tay giao tiếp và thiết lập kết nối internet thông qua modem. Khi kết nối thành công, nhịp nháy mang tính chu kỳ này sẽ dừng lại, nhường chỗ cho các tín hiệu phản ánh lưu lượng thực tế.
Trong thế giới thiết bị điện tử, màu xanh lá cây luôn mang lại cảm giác an tâm và router cũng không ngoại lệ. Một chiếc đèn xanh lá nhấp nháy liên tục cho thấy hệ thống đang hoạt động trơn tru và dữ liệu mạng đang được luân chuyển - chẳng hạn như khi bạn đang tải một tựa game nặng hay cày phim độ phân giải cao.
Tùy thuộc vào từng dòng máy, màu sắc đèn sẽ có những thông điệp khác nhau:
Bên cạnh màu sắc, nhịp độ chớp tắt cũng là một chỉ dấu quan trọng. Nếu nháy chậm hoặc sáng rồi ngắt quãng, router đang bận rộn xử lý các tác vụ ngầm như kết nối mạng. Ngược lại, nếu đèn chớp tắt liên hồi với tốc độ cao, đó là dấu hiệu cho thấy dữ liệu đang được truyền tải (download/upload) ở cường độ lớn.
Bằng cách hiểu rõ những tín hiệu này, bạn không chỉ dễ dàng giám sát xem có ai đang kết nối lén lút vào mạng nhà mình hay không, mà còn có thể nhanh chóng khoanh vùng sự cố mỗi khi mạng chập chờn thay vì vội vã rút phích cắm khởi động lại.
"Đây là cơ hội duy nhất để chúng ta thoát khỏi Elon", Brockman, đồng sáng lập kiêm Chủ tịch kiêm OpenAI viết trong nhật ký vào mùa thu năm 2017. "Liệu ông ta có phải là nhà lãnh đạo xuất sắc được chọn?".
Theo Reuters, đoạn nhật ký của Brockman là một phần trong hàng nghìn trang tài liệu nội bộ được tiết lộ tại tòa án liên bang Oakland, California kể từ khi Musk, một trong những người đồng sáng lập OpenAI, kiện chính OpenAI, CEO Altman và Chủ tịch Brockman vào năm 2024. Phiên tòa do Thẩm phán Yvonne Gonzalez Rogers làm chủ tọa, được đánh giá quan trọng liên quan đến tương lai của OpenAI, thậm chí cả tương lai của trí tuệ nhân tạo nói chung.
CBS News đánh giá, tài liệu mới nhất cung cấp cái nhìn hiếm hoi về cái tôi và tính cách các đồng sáng lập - các yếu tố định hình nên OpenAI từ một phòng thí nghiệm nghiên cứu phi lợi nhuận trong căn hộ của Brockman đến "gã khổng lồ" hiện định giá hơn 850 tỷ USD.
Theo các tài liệu tòa án, Musk và Altman đồng sáng lập OpenAI với mục tiêu phát triển trí tuệ nhân tạo nhằm mang lại lợi ích cho nhân loại và chống lại những đối thủ như Google. Trong đó, Altman là người chủ động tiếp cận Musk về ý tưởng này vào tháng 5/2015, sau đó đặt tên là "Dự án Manhattan về Trí tuệ Nhân tạo".
Sự tham gia của Musk được đánh giá là yếu tố chính giúp OpenAI ngay lập tức thu hút các nhà nghiên cứu hàng đầu, gồm cả cựu nhà khoa học trưởng Iya Sutskever - người sau này cố lật đổ Altman nhưng không thành công, cuối cùng rời OpenAI tháng 5/2024.
Trên thực tế, OpenAI vận hành trơn tru dưới hình thức phòng thí nghiệm AI phi lợi nhuận. Nhưng đến giữa năm 2017, Musk bắt đầu đặt câu hỏi về tính khả thi, thậm chí có lúc còn trì hoãn việc phát triển dự án sau khi xảy ra xung đột với Altman, Brockman và Sutskever. Một trong số những nguồn cơn, là Musk muốn trở thành CEO công ty, nhưng các nhà đồng sáng lập khác cảm thấy "không thoải mái".
Cũng vào khoảng thời gian này, Brockman tỏ ra thất vọng trước lập trường của Musk và tự hỏi liệu việc biến OpenAI thành một dự án kinh doanh sinh lời có thể giúp ông giàu có hay không. "Về mặt tài chính, điều gì sẽ giúp tôi đạt được một tỷ USD", Brockman viết trong nhật ký. "Chấp nhận các điều khoản của Elon sẽ phá hủy hai thứ: khả năng lựa chọn (dù có thể bác bỏ ý kiến của ông ấy) và khía cạnh kinh tế. Nhưng việc từ chối Elon thực sự sẽ khiến chúng ta mất Sam".
Nội dung nhật ký có đoạn, Brockman đã bày tỏ sự phân vân giữa việc muốn trở thành một kỹ sư như mục tiêu ban đầu, hay "cơ hội điên rồ để trở thành người phụ trách và chấp nhận thử thách". "Chúng ta có thể thành công bước đầu", Brockman viết. "Đây đã là một cuộc chơi khác hẳn so với bất kỳ ai tôi biết. Tiềm năng thật lớn".
Tuy nhiên, Brockman cũng nghi ngờ Musk, đặc biệt là khả năng chế tạo phần cứng AI cho OpenAI nếu không có Sutskever. "Elon đã giúp khởi đầu. Nhưng giờ chúng tôi đã thực sự hiểu được những gì chúng tôi đang cố gắng làm", Brockman viết.
Thực tế, Brockman đã có lựa chọn của mình. Đến tháng 1/2018, Musk dường như từ bỏ tham vọng, trước khi rời đi một tháng sau đó.
"OpenAI đang trên con đường thất bại chắc chắn so với Google," Musk viết trong email gửi Brockman trước khi rời OpenAI. Tuy vậy, dự đoán của tỷ phú Mỹ đã sai, khi cuối năm 2022, công ty ra mắt ChatGPT và nhanh chóng thành công vang dội.
Phản hồi nội dung này, OpenAI nhấn mạnh "vụ kiện luôn là một nỗ lực vô căn cứ và đầy ghen tị" của Musk nhằm phá hoại đối thủ cạnh tranh. Trong khi đó, tỷ phú Mỹ cũng đáp trả: "Tôi đã khởi xướng, cấp vốn, tuyển dụng những nhân tài quan trọng và dạy họ mọi thứ tôi biết về cách làm cho một công ty khởi nghiệp thành công vì lợi ích cộng đồng. Rồi họ lại cướp mất tổ chức từ thiện đó".
Musk khởi kiện OpenAI năm 2024, sau đó rút đơn và khởi kiện. Trong đơn, ông cáo buộc công ty cũ, Altman và Microsoft - nhà đầu tư ban đầu vào OpenAI - đã phản bội sứ mệnh phi lợi nhuận ban đầu. Ông muốn startup này quay lại mô hình cũ, bãi nhiệm Altman và Brockman khỏi chức vụ quản lý và hội đồng quản trị.
Vụ kiện dự kiến có sự làm chứng của hàng loạt nhân vật, gồm Musk, Altman và CEO Microsoft Satya Nadella. Bên cạnh đó, Shivon Zilis, cựu thành viên hội đồng quản trị của OpenAI, người từng có bốn con với Musk, cũng tham gia.
