Tại khuôn viên rộng lớn ở thành phố Hợp Phì, công nhân đang chạy đua hoàn thành dây chuyền sản xuất mới cho ChangXin Memory Technologies (CXMT). Đây là dây chuyền tiếp theo của công ty Trung Quốc nhằm phục vụ cơn sốt chip nhớ đang diễn ra.
CXMT thu hút sự chú ý toàn cầu thời gian qua, sau khi xuất hiện thông tin Apple bắt đầu thử nghiệm sử dụng bộ nhớ của công ty này cho thiết bị bán tại Trung Quốc. Theo Financial Times, Apple đã làm việc với chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump và Bộ Thương mại Mỹ hơn một tháng trước, với mục tiêu được chấp nhận mua RAM từ hãng bán dẫn Trung Quốc.
Sự quan tâm của Apple với CXMT đánh dấu bước ngoặt đối với một công ty đã ra đời một thập kỷ (2016), tiêu tốn hàng tỷ USD nhưng mới “vụt sáng” khi ngành công nghệ toàn cầu rơi vào cuộc khủng hoảng chip nhớ. Theo giới chuyên gia, Trung Quốc đặt kỳ vọng rất cao vào CXMT, công ty đóng vai trò quan trọng trong dự án quốc gia nhằm xây dựng chuỗi cung ứng AI tự cung tự cấp.
Thực tế, cơn khát chip nhớ toàn cầu diễn ra từ cuối năm ngoái giúp CXMT “lột xác” về tài chính. Theo hồ sơ IPO đệ trình hồi tháng 4 lên Sàn giao dịch Chứng khoán Thượng Hải, lợi nhuận ròng của công ty tăng lên 33 tỷ nhân dân tệ (4,8 tỷ USD) trong quý đầu tiên năm nay, “đảo ngược” khoản lỗ 37 tỷ nhân dân tệ (5,4 tỷ USD) phải gánh một thập kỷ qua. Vào tháng 5, doanh nghiệp này được Sàn giao dịch Chứng khoán Thượng Hải phê duyệt và sắp niêm yết trên STAR Market.
CXMT là nhà sản xuất DRAM lớn thứ tư thế giới, sau SK Hynix, Samsung Electronics (Hàn Quốc) và Micron (Mỹ). Theo công ty phân tích SemiAnalysis, công ty Trung Quốc chiếm khoảng 11% tổng công suất wafer DRAM toàn cầu năm ngoái, dự kiến tăng lên 15% vào năm 2028 khi các dây chuyền mới đi vào hoạt động tại Hợp Phì, Thượng Hải và Bắc Kinh.
CXMT không phải là tên tuổi duy nhất hưởng lợi trong cơn khát chip nhớ. Longsys Electronics, công ty chuyên thiết kế, đóng gói và cung cấp giải pháp lưu trữ từ chip nhớ, đầu tuần này thông báo lợi nhuận ròng nửa đầu năm ước đạt 9,2-11 tỷ nhân dân tệ (1,36-1,62 tỷ USD), vượt con số 2,2 triệu USD cùng kỳ năm ngoái, tương đương mức tăng trưởng tới 61.818-73.636%. Doanh thu của công ty cũng ước tính tăng 3,24-3,68 tỷ USD (22-25 tỷ nhân dân tệ), gấp đôi so với 1,5 tỷ USD năm 2025.
Nói với SCMP, Longsys cho biết đã ký một số thỏa thuận dài hạn và biên bản ghi nhớ với các nhà cung cấp tấm wafer nhớ toàn cầu nhằm đảm bảo sự ổn định nguồn cung. Tuy nhiên, công ty không nêu cụ thể đã ký hợp đồng với những bên nào.
Theo Tom’s Hardware, một số báo cáo chỉ ra nhiều thương hiệu điện tử ở Trung Quốc đã từ bỏ ba nhà cung cấp Micron, Samsung và SK hynix để chuyển sang sử dụng sản phẩm của CXMT và Yangtze Memory Technologies (YMTC). Đầu tháng 7, Notebookcheck phát hiện Lenovo đưa chip nhớ YMTC vào ít nhất một phiên bản của ThinkBook 14 G9 IPL, đánh dấu lần đầu tiên Lenovo thử nghiệm ổ SSD YMTC trên laptop.
Hồi tháng 5, YMTC cũng thông báo đã lần đầu ghi nhận có lãi vào năm ngoái. Riêng trong quý I/2026, doanh thu tăng hơn 700% so với cùng kỳ 2025. Theo Reuters, dù bị đưa vào danh sách đen của Mỹ từ năm 2022, YMTC vẫn mở rộng năng lực, chủ yếu trong nước. Công ty có trụ sở tại Vũ Hán hiện là nhà sản xuất chip nhớ NAND Flash lớn nhất Trung Quốc, có hai nhà máy với tổng sản lượng hàng tháng đạt 200.000 tấm wafer. Nhà máy thứ ba dự kiến hoạt động cuối năm nay, năng suất 50.000 tấm wafer mỗi tháng vào năm 2027.
Trước bối cảnh thiếu chip nhớ tiêu dùng, ngoài Apple, các hãng máy tính và phụ kiện Mỹ như Dell, HP hay Corsair được cho là đã bắt đầu xem xét sử dụng sản phẩm từ nhà cung cấp Trung Quốc. Một số chuyên gia đánh giá đây là động thái hiếm thấy, khi hầu hết đã bị Lầu Năm Góc đưa vào danh sách hạn chế.
Theo TechRadar, YMTC, CXMT hay các đơn vị nhỏ hơn như Longsys, Biwin được xem là niềm hy vọng lớn của Trung Quốc trong việc thiết lập chỗ đứng tại thị trường chip nhớ toàn cầu, vốn từ lâu thống trị bởi doanh nghiệp Hàn Quốc và Mỹ. Các công ty cũng đang phát triển nhanh chóng và đều có kế hoạch tăng sản lượng.
Dù vậy, giới phân tích cho rằng nguồn cung từ nhóm này khó có thể “hạ nhiệt” giá chip nhớ trong thời gian ngắn, vì hầu hết sản lượng đã được phân phối và nhu cầu vẫn tiếp tục tăng. “Có quan niệm sai lầm rằng bộ nhớ Trung Quốc rẻ hơn rất nhiều và sẽ tràn ngập thị trường”, Ray Wang, nhà phân tích SemiAnalysis, nói với Financial Times. “Năng lực sản xuất cực kỳ hạn chế. Ngay cả khi CXMT mở rộng, nguồn cung vẫn sẽ bị hạn chế ít nhất trong hai năm tới”.
Thực tế, các công ty chip nhớ Trung Quốc đang hòa vào thời gian “trăng mật” diễn ra trong ngành, khi hầu hết tăng doanh thu, lợi nhuận. Chẳng hạn, Samsung ngày 8/7 cho biết lợi nhuận hoạt động trong giai đoạn tháng 4-6 đạt 89,4 nghìn tỷ won (58,44 tỷ USD), cao gấp 19 lần so với mức 4,7 nghìn tỷ won (3,1 tỷ USD) cùng kỳ năm trước với đóng góp lớn ở mảng chip nhớ Samsung Electronics. Ở quy mô toàn cầu, ba nhà sản xuất lớn nhất gồm SK Hynix, Samsung Electronics và Micron vẫn chiếm phần lớn thị phần, theo SemiAnalysis.
Bộ nhớ là một trong hai thành phần quan trọng nhất trên bất kỳ hệ thống máy tính nào. Nếu như CPU đóng vai trò “đầu não” của thiết bị và xử lý lượng lớn thông tin với tốc độ cực nhanh, bộ nhớ là nơi dữ liệu được lưu trữ, cung cấp cho bộ xử lý, giống như chiếc đĩa đựng thức ăn.
Trong nhiều năm, các loại chip nhớ như DRAM và NAND Flash chủ yếu phục vụ máy chủ doanh nghiệp, máy tính cá nhân, smartphone, bộ định tuyến wifi và các thiết bị điện tử tiêu dùng khác. Nhu cầu được đánh giá ổn định, thậm chí dư thừa và ngày càng rẻ do công nghệ sản xuất liên tục cải tiến, theo Reuters.
Dù vậy, sự ổn định dần biến mất từ cuối năm 2025, khi hầu hết hệ thống AI như ChatGPT của OpenAI, Claude của Anthropic hay Gemini của Google chuyển hình thức từ xử lý sang suy luận và cần nhiều bộ nhớ hơn. Từ đây, thị trường điện tử tiêu dùng rơi vào khó khăn.
Vấn đề trở nên trầm trọng khi các trung tâm dữ liệu AI ưa chuộng bộ nhớ băng thông cao (HBM). HBM có biên lợi nhuận rất cao, nên các nhà sản xuất quyết định dồn lực sản xuất và đầu tư kỹ thuật cho mảng này. Đồng nghĩa, họ phải giảm chú trọng vào DRAM và NAND thông thường.
“Sản xuất chip nhớ đang trở thành một cuộc chơi có tổng bằng không”, nghiên cứu về khủng hoảng bộ nhớ được Deutsche Bank công bố ngày 18/6 nêu. “Cứ mỗi tấm wafer thêm cho HBM và máy chủ AI, nguồn cung cho điện thoại, máy tính và ôtô lại bị rút bớt. Tình trạng này đẩy giá bộ nhớ tăng và tác động đến nhiều ngành kinh tế. Lúc này, chip nhớ không còn là mặt hàng thông thường, mà trở thành biến số kinh tế vĩ mô rõ rệt”.
Tin Gốc: Vnexpress
