Kể từ khi Mỹ – Iran ký thỏa thuận ghi nhớ hôm 18/6, dòng dầu khí bắt đầu dần được vận chuyển khỏi vịnh Ba Tư sau nhiều tháng bị đình trệ. Tuy nhiên, sau ba tuần, eo biển chỉ được mở lại một phần, với lưu lượng đạt khoảng một phần ba so với bình thường.
Theo ông Andy Lipow, Chủ tịch Lipow Oil Associates, khoảng 200 triệu thùng dầu đã đi qua eo biển Hormuz giai đoạn này, tương đương hai ngày tiêu thụ của thế giới. Trong khi, chi phí vận tải tăng mạnh. Việc thuê một tàu vận chuyển dầu từ bên trong eo biển đến châu Á tốn tới 8-10 triệu USD, tức gần gấp đôi chi phí thuê tàu không đi qua tuyến này để đến châu Á (khoảng 4-5 triệu USD).
Thậm chí, tuần này, dòng dầu khí còn thắt lại, với ít nhất 3 tàu đi qua eo Hormuz thành công nhưng cũng có ít nhất 4 tàu chở dầu và khí đốt đã quay đầu, không đi qua Hormuz trong 3 ngày qua, theo Reuters.
Chúng gồm 3 tàu do QatarEnergy quản lý, vốn định đến cảng Ras Laffan (Qatar) để nhận khí hóa lỏng (LNG). Cùng với đó, một tàu treo cờ Ấn Độ, chở 2 triệu thùng dầu thô Kuwait, đã quay đầu ngoài khơi mũi Oman hôm 8/7.
Động thái diễn ra sau khi một tàu chở LNG của Qatar và một tàu chở dầu treo cờ Saudi Arabia bị hư hại hôm 6/7, với thông tin cho rằng Iran đã phóng tên lửa vào tàu thuyền trên tuyến này. Diễn biến cũng khiến các cơ quan quản lý hàng hải nâng mức cảnh báo rủi ro đối với tàu quá cảnh qua Hormuz lên mức “nghiêm trọng”.
Trong khi, lượng tàu rỗng chờ nhận hàng ở cảng Ras Laffan ngày càng nhiều. Theo bà Laura Page, Giám đốc phân tích thị trường LNG của Kpler, ảnh vệ tinh ngày 7/7 cho thấy có 14 tàu LNG đang neo tại đây nhưng chỉ một tàu bốc hàng.
Theo công ty phân tích Vortexa, hiện có hơn 50 tàu rỗng do QatarEnergy và ADNOC quản lý đang neo đậu quanh khu vực vịnh Ba Tư, Ấn Độ và eo biển Malacca. Một số tàu đã tắt tín hiệu AIS liên tục hơn 10 ngày.
Ông Jorge León, Trưởng bộ phận phân tích địa chính trị của Rystad Energy, đánh giá lưu lượng tàu chở dầu qua eo biển Hormuz “về cơ bản đã dừng lại”. “Điều này phản ánh rõ hơn mức độ lo ngại của thị trường về rủi ro hiện nay so với bất kỳ tuyên bố nào từ Washington hay Tehran”, ông nói.
Hôm 7/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tái áp đặt các lệnh trừng phạt đối với dầu Iran, yêu cầu các khách hàng chỉ còn 10 ngày để tiếp nhận số dầu này trước khi giao dịch bị cấm trở lại. Công ty lọc hóa dầu Mangalore của Ấn Độ đã hủy hợp đồng thuê một tàu để nhận dầu từ Iraq, theo nguồn tin của Reuters.
Một ngày sau, tức 8/7, ông Trump thông báo “kết thúc” ngừng bắn với Iran. Theo ông Jorge León, “phép thử thực sự” sẽ diễn ra sau lễ an táng Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei cuối tuần này, khi Mỹ và Iran cho thấy liệu hai bên vẫn còn sẵn sàng tìm kiếm một lối thoát thông qua ngoại giao hay không.
Lúc này, dòng dầu và LNG qua eo biển Hormuz bị đe dọa đang tác động đến nhiều thị trường. Dự trữ dầu mỏ chiến lược (SPR) của Mỹ đã giảm mạnh kể từ xung đột Iran bùng phát, hiện chỉ còn 319,5 triệu thùng, giảm 23% so với trước chiến sự và xuống mức thấp nhất kể từ 1983.
Quan trọng hơn, tồn kho dầu thương mại cũng ở mức đáng lo ngại. Lượng dầu lưu trữ tại Cushing (Oklahoma) – trung tâm kết nối hệ thống đường ống dẫn dầu của Mỹ – vẫn thấp hơn ngưỡng vận hành an toàn.
Theo Viện Dầu khí Mỹ, tồn kho dầu thô nước này giảm 400.000 thùng tuần qua. Tồn kho tại Cushing (Oklahoma) – điểm giao nhận dầu WTI, giảm nhẹ 100.000 thùng. Tồn kho giảm rõ hơn ở nhóm sản phẩm lọc, với xăng giảm 2,9 triệu thùng và nhiên liệu chưng cất (dầu diesel, dầu sưởi) giảm 1,8 triệu thùng.
ING lưu ý cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu của Nga đang gia tăng, khiến xuất khẩu dầu diesel của Nga suy giảm. Diễn biến này làm nguồn cung các sản phẩm dầu tinh chế trên thị trường toàn cầu thêm thắt chặt.
Giá khí đốt tại châu Âu cũng tăng mạnh sau những diễn biến mới ở vịnh Ba Tư. Giá chuẩn TTF xấp xỉ 49 euro/MWh, gần mức cao nhất một tháng. Lượng LNG nhập khẩu vào khối cũng giảm, do nhiều khách hàng châu Á chuyển sang mua trên thị trường giao ngay để bù đắp gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông.
“Xung đột tại Trung Đông tái leo thang càng làm gia tăng lo ngại về tình trạng thiếu hụt nguồn cung khi châu Âu ngày càng tiến gần tới mùa sưởi ấm”, nhóm chuyên gia ING, cảnh báo.
Tuy nhiên, các nhà phân tích thị trường chưa dự báo giá dầu sẽ quay trở lại mốc trên 100 USD mỗi thùng, bởi cho rằng thị trường năng lượng toàn cầu có khả năng chống chịu tốt hơn so với lo ngại ban đầu. Giá dầu Brent hiện giao dịch quanh 78 USD mỗi thùng, phản ánh việc eo biển Hormuz kém thông suốt hơn nhưng dầu vẫn tiếp tục được vận chuyển, theo CNN.
Ông Tamas Varga, chuyên gia phân tích của PVM Oil Associates, lưu ý thị trường đã thích ứng khá tốt. Theo ông, thị trường từng lo việc eo biển Hormuz bị phong tỏa có thể khiến nguồn cung dầu toàn cầu giảm khoảng 20 triệu thùng mỗi ngày.
Tuy nhiên, các nước vùng Vịnh đã tận dụng những tuyến xuất khẩu thay thế và các chuyến vận chuyển bí mật để giảm mức thiếu hụt thực tế xuống còn khoảng 12,2 triệu thùng mỗi ngày. Đồng thời, việc các nước ngoài vùng Vịnh tăng sản lượng, Mỹ xả kho dự trữ và miễn trừ trừng phạt với dầu Nga và Iran, đã bổ sung thêm khoảng 9,1 triệu thùng mỗi ngày cho nguồn cung toàn cầu.
“Điều đó nghĩa là mức thiếu hụt thực tế chỉ còn khoảng 3,1 triệu thùng mỗi ngày, thấp hơn rất nhiều so với mức dự báo ban đầu”, ông nêu.
Sáng 8-7, khảo sát của Báo điện tử Tuổi Trẻ trên trang bán vé cho thấy giá vé nội địa đang hạ nhiệt mạnh, điều hiếm thấy trong vài năm gần đây.
Trên website Vietjet, chặng TP.HCM - Nha Trang cuối tháng 7 có giá thấp nhất 90.000 đồng/chiều. Vietravel Airlines còn có nhiều chuyến từ 28.000-90.000 đồng.
Riêng chặng TP.HCM - Phú Quốc, nhiều chuyến trong tháng 7 hiển thị giá khởi điểm 28.000 đồng.
Tuy nhiên đây mới là giá vé cơ bản, chưa gồm thuế và phí. Khi đến bước thanh toán, hành khách phải trả thêm phí sân bay, soi chiếu an ninh, VAT và các khoản phụ thu của hãng.
Vì vậy, vé TP.HCM - Phú Quốc giá 28.000 đồng nhưng tổng tiền một chiều khoảng 650.000 đồng. Các chặng TP.HCM - Nha Trang, TP.HCM - Tuy Hòa giá từ 90.000 đồng, sau thuế phí lên hơn 700.000 đồng.
Với hành khách, đây là cảm giác "rẻ mà vẫn cao". Một vé khứ hồi Đà Nẵng - TP.HCM có giá cơ bản mỗi chiều chưa đến 300.000 đồng, nhưng thuế, phí và phụ thu hơn 580.000 đồng. Tổng tiền thanh toán gần 2 triệu đồng. Vé vẫn rẻ hơn năm ngoái nhưng cách hiển thị giá dễ gây hụt hẫng.
Dù vậy so với cùng kỳ năm ngoái, mặt bằng giá hiện nay đã giảm đáng kể. Tháng 7 năm trước, vé TP.HCM - Phú Quốc có giá khởi điểm khoảng 490.000 đồng, chưa gồm thuế phí.
Khi cộng các khoản bắt buộc, tổng tiền thường khoảng 1,5 triệu đồng/chiều. Hiện nay nhiều chuyến cùng chặng chỉ khoảng 650.000 đồng sau thuế phí, thấp hơn 50-60%.
Vì sao vé máy bay rẻ ngay trong cao điểm hè? Theo các hãng bay, nguyên nhân đầu tiên là nhu cầu đi lại chưa phục hồi như kỳ vọng.
Sau giai đoạn giá vé nội địa neo cao, nhiều gia đình cân nhắc kỹ hơn trước khi đi xa, chuyển sang du lịch gần, đi đường bộ hoặc chờ khuyến mãi. Khi sức mua chưa đủ mạnh, các hãng phải mở dải vé thấp để kéo khách trở lại.
Yếu tố thứ hai là giá nhiên liệu bay hạ nhiệt, tạo thêm dư địa giảm giá. Nhiên liệu là một trong những chi phí lớn nhất của hàng không. Khi chi phí đầu vào bớt căng, các hãng có thể tung vé kích cầu nhiều hơn, nhất là trên các đường bay du lịch.
Nguồn cung ghế tăng cũng tạo áp lực cạnh tranh. Vietjet cho biết tăng khoảng 30% số chuyến bay nội địa từ TP.HCM và Hà Nội đến các điểm du lịch, nâng tổng khai thác lên hơn 500 chuyến mỗi ngày.
Vietnam Airlines Group dự kiến cung ứng gần 5,5 triệu ghế trên toàn mạng bay đến giữa tháng 8, tăng khoảng 16% so với cùng kỳ. Riêng mạng bay nội địa có gần 3 triệu ghế.
Các hãng cũng tăng cường đội bay bằng cách đưa máy bay sau bảo dưỡng trở lại khai thác, thuê thêm tàu bay, tối ưu lịch bay và xoay vòng máy bay dày hơn. Những chặng ngắn như Phú Quốc, Nha Trang, Đà Nẵng, Tuy Hòa, Buôn Ma Thuột được ưu tiên vì dễ tăng chuyến, dễ bán theo từng đợt khuyến mãi.
Liên hiệp Hợp tác xã thương mại TP.HCM (Saigon Co.op) vừa phối hợp cùng Trung tâm Xúc tiến đầu tư, thương mại và du lịch tỉnh Sơn La khởi động "Lễ hội mận hậu Sơn La" trên toàn hệ thống bán lẻ từ ngày 15-5, nhằm đưa đặc sản vùng cao đến gần hơn với người tiêu dùng cả nước.
Theo đó, mận hậu Sơn La được phân phối tại hơn 800 điểm bán thuộc hệ thống Saigon Co.op, đồng thời được phục vụ trên các chuyến bay nhằm quảng bá nông sản vùng miền, lan tỏa giá trị ẩm thực Việt và góp phần nâng tầm đặc sản địa phương.
Thông qua chương trình, Saigon Co.op tiếp tục khẳng định vai trò cầu nối tiêu thụ nông sản Việt khi đồng hành cùng hợp tác xã, hộ nông dân và nhà sản xuất địa phương mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước, hướng tới xuất khẩu.
Trong tuần đầu triển khai, hệ thống dự kiến tiêu thụ hơn 300 tấn mận hậu được thu hoạch từ vùng nguyên liệu xã Phiêng Khoài, tỉnh Sơn La. Các sản phẩm đưa vào kinh doanh đều đáp ứng tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, đạt chứng nhận VietGAP, GlobalGAP và có đầy đủ nguồn gốc xuất xứ.
Đáng chú ý, từ ngày 15 đến 21-5, mận hậu Sơn La được bán với giá ưu đãi chỉ từ 20.900 đồng/kg tại hệ thống Co.opmart, Co.opmart Pro, Co.opXtra, Co.op Food, Finelife… trên toàn quốc, thấp hơn giá thị trường đến 50%.
Bên cạnh việc bố trí các khu vực trưng bày nổi bật, hệ thống Co.opmart và Co.opXtra còn tổ chức dùng thử sản phẩm để khách hàng trải nghiệm hương vị đặc trưng của mận hậu đầu mùa.
Để đảm bảo chất lượng sản phẩm khi đưa từ vùng cao đến tay người tiêu dùng, đại diện Saigon Co.op cho biết hệ thống đã chủ động chuẩn bị đồng bộ từ khâu kho bãi, vận chuyển, bảo quản đến phân phối, nhằm giữ trọn hương vị đặc trưng của mận hậu đầu mùa với lớp phấn trắng tự nhiên, độ giòn tươi và vị ngọt thanh đặc trưng.
Theo Saigon Co.op, việc mở rộng liên kết vùng nguyên liệu tại các tỉnh Tây Bắc không chỉ giúp hệ thống đa dạng nguồn cung nông sản Việt mà còn tạo điều kiện để đặc sản địa phương tiếp cận kênh bán lẻ hiện đại, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm và tăng thu nhập cho người nông dân.
Ký kết với hợp tác xã Kiên Cường thuộc xã Phiên Khoài (Sơn La) để đưa quả mận hậu Sơn La vào hệ thống Saigon Co.op thể hiện vai trò tiên phong của Saigon Co.op trong công tác bình ổn thị trường, hỗ trợ tiêu thụ nông sản và thúc đẩy liên kết bền vững giữa nhà bán lẻ - nhà sản xuất - địa phương.
Trong thời gian tới, Saigon Co.op sẽ tiếp tục triển khai nhiều lễ hội nông sản vùng miền tương tự nhằm hỗ trợ tiêu thụ hàng Việt, quảng bá sản phẩm OCOP, đồng thời gia tăng trải nghiệm mua sắm cho khách hàng tại hệ thống bán lẻ Saigon Co.op trên toàn quốc.
Trong vài năm trở lại đây, làm việc từ xa đã trở thành một "đặc quyền" mà nhiều người lao động khao khát. Hình ảnh một nhân viên vừa họp qua Zoom vừa tranh thủ giặt giũ hay chăm sóc cây cảnh đã trở thành biểu tượng của sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống. Thậm chí, theo các báo cáo kinh tế, nhiều người sẵn sàng từ bỏ từ 4-10% thu nhập chỉ để đổi lấy sự linh hoạt này.
Tuy nhiên, một nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Science lại chỉ ra một thực tế trái ngược. Làm việc tại nhà có thể giúp năng suất tăng cao, nhưng nó lại đang đẩy người lao động vào một "vòng xoáy cô lập" mà ít người lường trước được.
Vòng xoáy cô lập sau màn hình máy tính
Nghiên cứu của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, dựa trên dữ liệu khảo sát từ năm 2011 đến 2024, cho thấy những người làm việc tại nhà dành trung bình thêm 1,2 giờ mỗi ngày để ở một mình so với những người làm việc tại văn phòng. Nếu tính tổng thể, thời gian ở một mình của nhóm làm việc từ xa đã tăng vọt tới 58% sau đại dịch.
Điều này không chỉ đơn thuần là việc thiếu đi những buổi họp trực tiếp. Nó là sự biến mất của những tương tác xã hội nhỏ nhặt nhưng quan trọng trong đời sống hằng ngày như lời chào với đồng nghiệp nơi hành lang hay những câu chuyện phiếm bên máy lọc nước. Khi những chi tiết này mất đi, người lao động rơi vào trạng thái cô đơn ở mức độ sâu hơn.
Tình trạng này đặc biệt nghiêm trọng đối với những người trẻ hoặc những người đang sống một mình. Đối với nhóm này, khả năng họ trải qua cả một ngày dài mà không có bất kỳ tương tác xã hội trực tiếp nào tăng thêm 7%. Nghiên cứu chỉ ra rằng mức độ căng thẳng tâm lý của họ tăng gần gấp đôi so với những người sống cùng gia đình. Sự tự do mà họ từng khao khát giờ đây đang trở thành một bức tường ngăn cách họ với thế giới bên ngoài.
Cái giá đắt cho sức khỏe tâm thần
Nhiều người lao động tin rằng làm việc từ xa là tối ưu cho sức khỏe tinh thần. Thực tế, khoảng 24% người được hỏi vẫn khẳng định làm việc từ xa hoàn toàn là lựa chọn tốt nhất. Tuy nhiên, dữ liệu y tế cho thấy nhóm làm việc từ xa ghi nhận tỷ lệ trầm cảm cao hơn và có xu hướng sử dụng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe tâm thần nhiều hơn đáng kể.
Các nhà nghiên cứu khẳng định việc tăng tần suất sử dụng thuốc chống trầm cảm ở nhóm này không phải vì họ có nhiều thời gian rảnh để đi khám bệnh. Thay vào đó, nó phản ánh một sự suy giảm thực sự về chất lượng tâm lý. Những "chi phí ẩn" này không xuất hiện ngay lập tức mà tích lũy dần theo thời gian, khiến người lao động kiệt sức tinh thần ngay trong chính ngôi nhà của mình.
Sự khác biệt giữa các ngành nghề cũng rất rõ rệt. Những công việc có thể làm từ xa như kỹ sư phần mềm hay marketing đang chứng kiến mức độ căng thẳng tâm lý tăng mạnh sau đại dịch. Trong khi đó, ở những ngành nghề bắt buộc phải làm việc trực tiếp như điều dưỡng hay kỹ thuật cơ khí, mức độ này chỉ tăng nhẹ theo xu hướng chung của xã hội.
Điều này củng cố giả thuyết rằng chính môi trường làm việc đơn độc là tác nhân chính gây ra sự bất ổn về tâm lý.
Ép quay lại văn phòng có phải là lời giải?
Trước những phát hiện này, nhiều lãnh đạo doanh nghiệp đang muốn siết chặt chính sách quay lại văn phòng (RTO) để củng cố văn hóa công ty và cải thiện năng suất nhóm. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế cảnh báo rằng việc ép buộc nhân viên quay lại văn phòng 5 ngày mỗi tuần cũng không phải là liều thuốc vạn năng.
Giáo sư Nick Bloom từ Đại học Stanford, một chuyên gia hàng đầu về mô hình làm việc linh hoạt, cho rằng việc hiểu sai nghiên cứu có thể dẫn đến những phản ứng cực đoan từ phía quản lý. Ông nhấn mạnh rằng người lao động vẫn cực kỳ coi trọng sự linh hoạt. Việc tước bỏ hoàn toàn quyền làm việc từ xa có thể dẫn đến làn sóng nghỉ việc hoặc làm giảm sự hài lòng của nhân viên.
Bài toán đặt ra cho các doanh nghiệp hiện nay là tìm kiếm một điểm cân bằng. Một mô hình làm việc kết hợp (hybrid) hợp lý, nơi các nhóm thống nhất những ngày cụ thể để cùng có mặt tại văn phòng, có thể giúp phá vỡ vòng lặp cô lập mà vẫn duy trì được sự tự do cá nhân.
Sự cô lập trong làm việc từ xa thường là hệ quả của một cấu trúc xã hội lỏng lẻo trong doanh nghiệp. Khi thiếu đi các hoạt động kết nối chủ động và các tương tác nhóm được thiết kế bài bản, làm việc từ xa sẽ trở thành một trải nghiệm đơn độc.
Đối với người lao động, việc nhận diện những "chi phí ẩn" này là bước đầu tiên để bảo vệ bản thân. Thay vì chỉ tập trung vào việc tiết kiệm 10% lương hay cắt giảm thời gian di chuyển, mỗi cá nhân cần chủ động tạo ra các tương tác xã hội ngoài giờ làm việc để bù đắp cho khoảng trống tại văn phòng.
