Chó nghiệp vụ là những con chó được tuyển chọn và huấn luyện chuyên sâu để hỗ trợ con người trong những nhiệm vụ đặc biệt như: cứu hộ cứu nạn, quân sự, an ninh…
Trong các “đội quân” chó nghiệp vụ làm nhiệm vụ tìm kiếm nạn nhân mất tích bởi động đất, lũ lụt hay hỗ trợ cảnh sát truy bắt tội phạm, bảo vệ tại các sự kiện quan trọng luôn có sự góp mặt của 2 giống chó là German Shepherd hay còn gọi là becgie Đức (nguồn gốc từ nước Đức) và Belgian Malinois hay còn gọi là becgie Bỉ (nguồn gốc từ nước Bỉ).
Mới đây, trong đợt hỗ trợ tìm kiếm cứu nạn sau động đất tại Venezuela, 8 chú chó nghiệp vụ của Việt Nam đã được trao Huân chương Công trạng. Trong đó, nổi bật nhất là chú chó Xu Kip – giống chó becgie Đức vinh dự được đại diện đeo huân chương. Ngoài ra, “đội quân” chó nghiệp vụ Việt Nam còn có những chú chó giống becgie Bỉ.
Anh Ngô Văn Quốc (43 tuổi), sáng lập Trung tâm huấn luyện chó Silver Arrow (xã Hiệp Phước, TP.HCM) có kinh nghiệm hơn 10 năm huấn luyện 2 giống chó đặc biệt này cho biết: “Mỗi giống chó được con người lai tạo ra đều mang có một sứ mệnh khác nhau, nhằm phục vụ những nhu cầu cần thiết của con người”.
Dựa vào đặc điểm nổi trội nhất, các giống chó được chia ra nhiều nhóm. Nhóm chó làm việc hay còn gọi là working dog để làm những công việc hỗ trợ con người như chăn gia súc, săn bắt và bảo vệ gia đình… Hoặc nhóm chó làm cảnh, “show dáng” dễ thương để làm bạn…
Hai giống chó begie Đức, becgie Bỉ ban đầu đều được lai tạo để chăn dắt, bảo vệ đàn gia súc. Chúng còn được biết đến với tên gọi: chó chăn cừu Đức/Bỉ.
Về sau, vì sở hữu tố chất đặc trưng nổi trội nên 2 giống chó này được chọn lựa, huấn luyện để trở thành chó nghiệp vụ, hỗ trợ con người làm những nhiệm vụ đặc biệt.
Anh Quốc cho biết, giống becgie Đức có đặc điểm là: khứu giác rất thính, điềm tĩnh, kiên nhẫn, chịu được áp lực tốt, sức khỏe dẻo dai, có thể nằm im suốt nửa ngày chờ mệnh lệnh. Tuy nhiên, giống này hạn chế ở sức bật vì thân hình lớn và hạn chế khi làm việc trong thời tiết nóng do có bộ lông dài và dày.
Chúng thường được huấn luyện để đánh hơi lần theo dấu vết tội phạm, tìm kiếm nạn nhân mất tích trong thiên tai… Chó nghiệp vụ làm nhiệm vụ đánh hơi sẽ có bài tập xác định nguồn hơi cơ thể người, truy vết mùi đặc trưng…
Còn với giống becgie Bỉ có thể lực tốt, tốc độ chạy rất nhanh, thông minh, học lệnh nhanh… nên thường làm nhiệm vụ truy bắt tội phạm, tấn công bất ngờ, bảo vệ tại các sự kiện quan trọng.
Chúng có thể nhảy cao, leo tường rào cao, nhảy xa. Có lớp lông ngắn nên giống này có thể thích nghi tốt với thời tiết nắng nóng ở Việt Nam. Chó nghiệp vụ bảo vệ, rượt đuổi tội phạm thì có bài tập đánh cắn, sủa, tấn công…
Tiêu chí để chọn một chú chó trở thành chó nghiệp vụ là sức khỏe dẻo dai, thần kinh tốt (chọn những con không sợ độ cao, không sợ môi trường lạ hay bóng tối…).
Để có 1 chú chó nghiệp vụ làm việc tốt thì việc huấn luyện có thể lên đến 1 – 2 năm. Các chú chó và huấn luyện viên phải bỏ ra rất nhiều mồ hôi, công sức hằng ngày. Vì thế, những chú chó đực thì thường được ưu tiên hơn do không phải làm nhiệm vụ sinh sản như con cái.
Để có được sức khỏe tốt, làm việc liên tục nhiều giờ liền, những chú chó cần có một chế độ ăn đủ chất dinh dưỡng. Công việc di chuyển, lùng sục trong các đống đổ nát để ngửi mùi tìm kiếm nạn nhân nhìn tưởng đơn giản nhưng lại khiến các chú chó mất rất nhiều sức lực.
Khi huấn luyện chó, dù là chó nghiệp vụ hay những chú chó cảnh dễ thương, huấn luyện viên áp dụng nguyên tắc cơ bản đó là: thưởng khi thực hiện tốt nhiệm vụ. Phần thưởng thường là thức ăn mà chúng yêu thích.
“Nhu cầu của con chó rất đơn giản, chỉ cần được ăn, được chơi và nhận lời khen từ chủ. Do đó, khi trải qua thời gian huấn luyện, những chú chó nghiệp vụ sẽ hình thành thói quen muốn được làm việc. Vì chúng biết nếu làm tốt thì sẽ được phần thưởng và lời khen”, anh Quốc nói.
Chú chó Cody 7 năm tuổi của anh Quốc là giống becgie Bỉ từng tham gia đóng phim và nhận được nhiều giải thưởng trong các cuộc thi
Ở Việt Nam, 2 giống chó này được nhiều người nuôi và nhân giống nhiều năm qua. Người dân nuôi chúng để giữ nhà, làm bạn, bảo vệ trang trại, vườn cây…
Đặc biệt, phong trào nuôi chó nghiệp vụ đang phát triển mạnh với những cuộc thi quốc tế Internationale Gebrauchshunde hay còn gọi là chó thể thao IGP với 3 môn kết hợp: đánh hơi, vâng lời, bảo vệ.
Hay cuộc thi Protection Sports Association, còn gọi là cuộc thi PSA – chó thể thao bảo vệ, được du nhập từ Mỹ với các bài thi vâng lời, bảo vệ. Các cuộc thi IGP và PSA cũng đang được tổ chức hàng năm bởi các câu lạc bộ trong nước.
Tin Gốc: Thanh Niên
